Ngữ văn 11 học kì 2

- ThĄ Xuân Diệu thể hiện một hồn thĄ luơn khao khát giao câm, ơng là nhà thĄ cûa tình yêu, cûa tuổi trẻ, cûa đçt trąi vĆi giọng thĄ sơi nổi, đím say, yêu đąi, thçm thía.. Đåy là một tron

Vội vàng

(Xuân Diệu)

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả (1916 - 1985)

- Là một nhà thĄ lĆn cûa nền vën học Việt Nam hiện đäi, là nhà thĄ “mĆi nhçt trong các nhà thĄ mĆi” (Hồi Thanh)

- ThĄ Xuân Diệu thể hiện một hồn thĄ luơn khao khát giao câm, ơng là nhà thĄ cûa tình yêu, cûa tuổi trẻ, cûa đçt trąi vĆi giọng thĄ sơi nổi, đím say, yêu đąi, thçm thía

- Ơng cĩ quan niệm sống mĆi mẻ vĆi nhĂng cách tân nghệ thuêt đỉy sáng täo

2 Tác phẩm

- Xuçt xĀ: Đþĉc in trong têp “ThĄ thĄ”, xuçt bân nëm 1938 Đåy là một trong nhĂng têp thĄ tiêu biểu thể hiện să bùng nổ mãnh liệt cái tơi trong thĄ nịi chung, trong thĄ Xuån Diệu nĩi riêng, đồng thąi in dçu çn khá đêm hồn thĄ Xuån Diệu - thiết tha, räo răc, bën khoën, đồng thąi tiêu biểu cho să cách tân táo bäo độc đáo trong nghệ thuêt thĄ ơng

II Đọc - hiểu

1 Tình yêu cuộc sống say mê, tha thiết của nhà thơ

“Tơi muốn tắt nắng đi

Cho màu đừng nhät mçt;

Tơi muốn buộc giĩ läi Cho hương đừng bay đi.”

- Mć đỉu bài thĄ bìng 4 câu thĄ ngü ngơn, biện pháp điệp tÿ kết hĉp vĆi điệp cçu trúc  thể hiện cái tơi vĆi một khát vọng táo bäo muốn thay đổi quy luêt cûa täo hĩa, muốn níu kéo să vên động cûa thąi gian, vü trý để giĂ mãi hþĄng síc mùa xuân, tuổi trẻ ć träng thái đẹp nhçt

 Đåy là một ý tþćng táo bäo nhþng tçt câ xuçt phát tÿ trái tim yêu cuộc sống đến tha thiết, say mê

- “Này đåy”:

 Đồng nội

 Cành tơ

 Khúc tình si

 Ánh sáng chớp hàng mi

- BĀc tranh thiên nhiên và con ngþąi cûa mùa xuân:

+ Nhà thĄ đã vui sþĆng, ngây ngçt trþĆc hþĄng síc cûa cuộc đąi Cânh vêt hiện lên dþĆi con mít cûa nhà thĄ thêt phong phú, răc rĈ và tràn đæy nhăa sống Biện pháp điệp tÿ khiến cho cânh vêt hiện lên mþĉt mà, tþĄi non, tràn đæy tình yêu räo răc đím say, tràn đæy âm thanh, ánh sáng, niềm vui

 Tâm träng cûa thi nhån say sþa, háo hĀc và ngäc nhiên, sung sþĆng Câm giác hänh phúc đþĉc thể hiện qua một cåu thĄ táo bäo, độc đáo:

“Tháng Giêng ngon như một cặp môi gæn”

2 Nỗi băn khoăn trước thời gian và cuộc đời

- Giọng thĄ buồn trùng đột ngột, cåu thĄ bð ngít làm hai quãng Niềm vui sþĆng nhþ khăng läi khi Xuân Diệu nhên ra giĆi hän cûa thąi gian

+ Nhà thĄ thçy buồn bã, lo sĉ khi ý thĀc đþĉc să trôi chây cûa thąi gian, thçy tÿ trong să cëng phồng cûa să sống çy là să tàn tä síp bít đæu:

“Xuån đang tới, nghĩa là xuån đang qua, Xuån còn non, nghĩa là xuån sẽ già,”

 Điệp tÿ “xuån” kết hĉp vĆi nhĂng cặp tÿ đối lêp, täo thành một nỗi day dĀt, một niềm tiếc nuối khôn nguôi Xuân Diệu biết mùa xuân rồi sẽ tàn phai, tuổi trẻ rồi sẽ trôi qua, cho nên trong cái să tþĄi đẹp, mĄn mćn cûa nó, tác giâ đã nhin thçy să tàn úa

- Thông thþąng ngþąi ta nhĆ tiếc cái đã qua, cñn Xuân Diệu đã nhĆ tiếc ngay khi mĆi bít đæu:

“Tôi không chờ nắng hä mới hoài xuân.”

* Nguyên nhân:

+ Tác giâ nhên ra quy luêt cûa đąi ngþąi:

“Nếu tuổi trẻ chẳng hai læn thắm läi!”

+ Đối vĆi Xuân Diệu, mùa xuån đồng nghïa vĆi să sống:

“Mà xuân hết, nghĩa là tôi cüng mçt”

- Cânh vêt nhþ lao nhanh vào să tàn phá, héo úa và chia phôi:

“Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi, Khắp sông núi vẫn than thæm tiễn biệt

Con gió xinh thì thào trong lá biếc, Phâi chăng hờn vì nỗi phâi bay đi?

Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi,

Phâi chăng sợ độ phai àn sắp sửa?”

 Tâm träng nhà thĄ phæn nào đò rĄi vào tuyệt vọng

3 Khát vọng sống, khát vọng yêu đương cuồng nhiệt hối hả

Đang chìm đím trong đau buồn tuyệt vọng, nhà thĄ chĉt nhên ra thąi gian cûa tuổi xuân vén còn nên lên tiếng vội vàng, giýc giã:

“Mau đi thôi, mùa chưa ngâ chiều hôm,”

- Tác giâ vội vàng, gçp gáp muốn tên hþćng tçt câ cuộc sống, tình yêu, tuổi trẻ, hänh phúc

“Câ sự sống mới bắt đæu mơn mởn;

Ta muốn riết måy đưa và gió lượn,

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Và non nước, và cây, và cô räng, Cho chếch choáng mùi thơm, cho đã đæy ánh sáng, Cho no nê thanh sắc cûa trời tươi;

- Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!”

- Tác giâ sā dýng điệp tÿ “Ta muốn” thể hiện ý muốn cuồng nhiệt

- Nhðp thĄ dồn dêp, hối hâ, sôi nổi

- Hình ânh thiên nhiên phong phú, tþĉng trþng cho thanh síc cûa thąi gian: să sống mĄn mćn, måy đþa, giò lþĉn, cánh bþĆm, tình yêu, mùi thĄm, ánh sáng:

- Tình yêu nồng nàn, khóe khoín, cao độ đþĉc biểu hiện bìng nhĂng động tÿ mänh, tëng tiến

dæn: “ôm”, “riết”, “say”, “thåu”, “cắn” và nhĂng tÿ chî mĀc độ: “chếch choáng”, “đã đæy”, “no nê”

 Nhà thĄ đã câm nhên niềm hänh phúc bìng tçt câ các giác quan, träng thái say mê, ngây ngçt

- Tÿ ngĂ, hình ânh táo bäo ć câu cuối cho thçy Xuân Diệu rçt say mê cuộc sống, muốn tên hþćng tình yêu, cuộc sống và hänh phúc cho đến hết đąi mình

 Cách sống vội vàng là cách sống mà nhà thĄ đề ra để vþĉt qua giĆi hän không cþĈng läi đþĉc cûa thąi gian

Tràng giang

(Huy Cận)

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả (1919 - 2005)

- Là một trong nhĂng tác giâ xuçt síc, tên tuổi hàng đæu trong phong trào thĄ mĆi

- ThĄ Huy Cên giàu câm xúc vÿa có chçt cổ điển vÿa giàu sĀc suy tþćng, triết lý

2 Bài thơ “Tràng giang”

a) Xuất xứ

- Rút ra tÿ têp “Lửa thiêng” (1939)

- 09/1939: Khi đò, Huy Cên 20 tuổi đang học trþąng Cao đîng Canh nông Một buổi chiều nhĆ nhà, đäp xe ra bến chèo, nhìn dòng sông Hồng cuộn chây, nỗi nhĆ trào dâng  TĀ thĄ ra đąi

b) Nhan đề và lời đề từ

* Nhan đề:

- Ban đæu có tên là “Chiều bên sông”

- “Tràng giang” là biến âm cûa “Trường giang”:

 Âm Hán – Việt: gĉi nên síc thái trang nhã, cổ kính

 Điệp âm “ang” gĉi ra åm điệu không gian mênh mang, bát ngát cûa con sông dài và

rộng

* Cåu thĄ đề tÿ: “Bång khuång trời rộng nhớ sông dài.”

- Thåu tòm đþĉc câ tình (bâng khuâng, nhĆ) và cânh (trąi rộng, sông dài) Đåy là câm hĀng trĂ tình cûa nhà thĄ

II Đọc - hiểu

1 Khổ 1

* Câu 1: “Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp,”

- “Sóng gợn”  CĄn sòng lan nhẹ, lën tën trên tràng giang và mçt hút giĂa dòng chây bao la

- “điệp điệp”  Nỗi buồn chồng chçt, tæng tæng lĆp lĆp, một nỗi buồn âm thæm, da diết  Nỗi buồn cûa thiên nhiên nhþng kì thêt, phâi chëng đò là nỗi buồn cûa thi nhån đang gĉn lên tÿng đĉt nhþ nhĂng lĆp sóng

* Câu 2: “Con thuyền xuôi mái lướt song song,”

- Trên dòng sông có con thuyền nhó nhoi, xuôi mái rẽ song song, để mặc cho dñng nþĆc trôi lĂng

lą

* Câu 3: “Thuyền về nước läi, sæu trăm ngâ;”

- Thuyền về một ngâ, nþĆc läi một đþąng  Gĉi nên một câm giác chia lìa Nỗi sæu cûa nhà thĄ

tóa ra vü trý – “sæu trăm ngâ”

* Câu 4: “Cûi một cành khô läc mçy dòng.”

- Hình ânh “cành cûi” đã trôi nổi qua bao suối sông, gią đã khô và không biết sẽ trôi đến đåu

- Síc thái cổ điển hòa quyện vĆi nét hiện đäi, hình ânh bình thþąng đþĉc đþa vào hết sĀc tă nhiên Phâi chëng nò là èn dý cûa một lĆp ngþąi nhþ thi nhån đang bçp bênh trôi nổi giĂa một dòng xoáy cûa một đçt nþĆc mçt chû quyền

2 Khổ 2

* Câu 1, 2:

“Lơ thơ cồn nhô gió điều hiu, Đåu tiếng làng xa vãn chợ chiều.”

- Tÿ láy “lơ thơ” diễn đät să thþa thĆt rąi räc cûa nhĂng cồn đçt nhó nhoi mọc giĂa dòng tràng

giang

- Trên nhĂng cồn đçt nhó çy, mọc lên nhĂng cây lau sêy, khi gió thổi qua thì âm thanh phát ra nghe man mác, đìu hiu, não nuột

 Cåu thĄ chùng xuống, nặng trïu tåm tþ con ngþąi

- Nhà thĄ muốn tìm hĄi çm con ngþąi, nhþng bçt lăc: “Đåu tiếng làng xa vãn chợ chiều.”

 Âm thanh nghe mĄ hồ quá, läi là âm thanh chĉ chiều đã vãn thì läi càng nghe hiu hít, buồn

bã Và chính âm thanh đò đã càng tô thêm să hiu quänh cho bĀc tranh thiên nhiên và să hiu quänh cûa hồn ngþąi

* Câu 3, 4: Mć ra một không gian bát ngát:

“Nắng xuống, trời lên, sâu chót vót;

Sông dài, trời rộng, bến cô liêu.”

- Huy Cên đã vẽ ra một không gian ba chiều rộng lĆn:

 Chiều cao: “trąi lên”

 Chiều dài: “Sông dài”

 Chiều rộng: “trąi rộng”

- Cñn nhà thĄ läi đĀng giĂa bến cô liêu  nĄi giao nhau cûa vü trý  Vü trý bao la vô tên, con ngþąi thì nhó bé, rĉn ngĉp trþĆc không gian rộng lĆn, läc loài giĂa mênh mang trąi đçt

3 Khổ 3

“Bèo dät về đåu, hàng nối hàng;

Mênh mông không một chuyến đò ngang

Không cæu gợi chút niềm thân mật, Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng.”

- Hình ânh “bèo dät” làm hiện lên nhĂng kiếp đąi bçp bênh trong xã hội cü

- “Không cæu”, “không đò”  không có tín hiệu cûa să liên hệ giĂa con ngþąi mà chî có să mênh mông cûa vü trý  tác giâ đã đặc tâ cái câm giác cô đĄn bìng cái không có, không có bóng dáng cûa cuộc sống con ngþąi, chî có thiên nhiên buồn víng, hoang vu Nó èn chĀa khát khao về să

câm thông, chia sẻ giĂa con ngþąi vĆi con ngþąi Và gią đåy, nhìn đåu cüng chî thçy: “Lặng lẽ bờ

xanh tiếp bãi vàng.”

4 Khổ 4

* Câu 1, 2:

“Lớp lớp måy cao đùn núi bäc, Chim nghiêng cánh nhô: bóng chiều sa.”

- Cânh tþĉng hùng vï và tráng lệ: phía cuối chân trąi xa, mây tríng đùn ra nhþ nhĂng hòn núi bäc khổng lồ

- Đối lêp vĆi cânh tþĉng hùng vï này là cánh chim chiều cô đĄn Hình ânh cánh chim nhó bé nhþ đang chć nặng nỗi niềm thi nhân, läc lõng giĂa bæu trąi rộng thênh thang

* Câu 3, 4:

“Lòng quê dợn dợn vời con nước, Không khói hoàng hôn cüng nhớ nhà.”

- “dợn dợn” là tÿ láy nguyên sáng täo cûa Huy Cên diễn tâ nỗi nhĆ da diết, thþąng trăc

- Mþąi thế kî trþĆc ć Trung Quốc, Thôi Hiệu khí đĀng bên sống Trþąng Giang ngím khói sóng

xa xôi mà nhĆ quê da diết

“Nhật mộ hương quan hà xứ thị ? Yên ba giang thượng sử nhân sæu.”

Tân Đà dðch:

“Quê hương khuçt bóng hoàng hôn

Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai.”

- Mþąi thế kî sau, Huy Cên đồng câm nhþng khác nhau là ông không nhìn thçy khòi cüng nhĆ nhà Đò là nỗi niềm nhĆ quê hþĄng khi đang sống giĂa quê hþĄng khi đang đĀng giĂa quê hþĄng nhþng quê hþĄng mình không cñn  Đåy là tåm träng chung cûa các nhà thĄ mĆi nþĆc ta thąi bçy gią

5 Nghệ thuật

- “Tràng giang” mang đêm phong vð cổ điển và hiện đäi qua việc vên dýng nhuæn nhuyễn thể

thĄ 7 chĂ vĆi cách ngít nhðp, gieo væn, cçu trúc đëng đối, bút pháp tâ cânh ngý tình, sā dýng nhiều tÿ Hán – Việt cổ kính, nhþng tình câm thi nhân thi mang màu síc hiện đäi

Đây thôn Vĩ Dạ

(Hàn Mặc Tử)

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả (1912 - 1940)

- ThĄ Hàn Mặc Tā là hồn thĄ đau thþĄng nhþng là nhà thĄ cò sĀc sáng täo mänh mẽ nhçt trong phæn thĄ mĆi

2 Bài thơ

a) Hoàn cảnh sáng tác:

- Sáng tác nëm 1938, in trong têp “Thơ điên” về sau đổi läi là “Đau thương”

- Bài thĄ đþĉc gĉi câm hĀng tÿ mối tình cûa Hàn Mặc Tā vĆi cô gái gốc Vï Dä - Hoàng Cúc Ngoài ra, câm hĀng cûa bài thĄ cñn đþĉc lçy ra tÿ tçm bþu thiếp chĀa đăng ląi động viên, an ûi khi bà nghe tin nhà thĄ låm bệnh hiểm nghèo Bài thĄ là tiếng lòng cûa nhà thĄ thå thiết yêu đąi, yêu ngþąi

II Đọc - hiểu

1 Khổ 1 - Cảnh thơn Vĩ lúc bình minh

- Câu hĩi tu tÿ bít đỉu bài thĄ: “Sao anh khơng về chơi thơn Vĩ ?” cho ta nhiều suy nghï, cị thể

là nhà thĄ đã hịa thån vào cơ gái Huế để mąi gọi tha thiết, để hąn dỗi trách mĩc nhẹ nhàng nhþng cüng cị thể câu hĩi này là ląi phân thân để tă hĩi chính mình, đị là một câu hĩi đau đĆn, khíc khôi bći trć về Huế là một khát khao nhþng điều đị là khơng thể vì nhà thĄ đang ć giai độn cuối cûa bäo bệnh  Nhà thĄ đã làm một cuộc hành hþĄng trong tåm tþćng

- Cânh síc thơn Vï hiện ra thêt đẹp:

“Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên”

 Hàng cau thỵng típ, lçp lánh ánh níng mặt trąi sĆm mai

 “nắng mới lên”: một thĀ ánh níng răc rĈ çm áp, làm bÿng sáng câ không trąi hồi

tþćng cûa nhà thĄ

“Vườn ai mướt quá xanh như ngọc”

 “mướt” gĉi să non tĄ, bịng lống tốt tþĄi

 “xanh như ngọc”: síc xanh trong suốt, ánh sáng lộng léy nhþ viên ngọc khổng lồ

- Ẩn sau “khĩm trúc” là hình ânh ngþąi con gái xĀ Huế thêt duyên dáng:

“Lá trúc che ngang mặt chữ điền.”

 “Lá trúc”: mânh mai, thanh tú

 “mặt chữ điền”: một gþĄng mặt dðu dàng, phúc hêu  Tçt câ täo nên một vẻ đẹp hài hịa giĂa con ngþąi và cânh vêt, một vẻ đẹp kín đáo, duyên dáng, rçt thiếu nĂ, rçt Huế

2 Khổ 2 – Hồng hơn nới thơn Vĩ

“Giĩ theo lối giĩ, måy đường mây Dịng nước buồn thiu, hoa bắp lay”

 Cị åm điệu u hồi, buồn bã

 Khơng gian: rộng, thiếu gín kết và mçt hết sĀc sống

 Cânh vêt: giĩ mây chia lìa, rąi räc, dđng nþĆc, hoa bíp thì ngþng động lay lít

 Đìng sau nhĂng cânh vêt çy là tâm träng cûa một con ngþąi mang nặng một nỗi buồn xa cách, một mối tình vơ vọng đĄn phþĄng

“Thuyền ai đậu bến sơng trăng đĩ

Cĩ chở trăng về kịp tối nay ?”

 “Thuyền ai” phâi chëng là thuyền cûa cơ gái Huế, con thuyền mà nhà thĄ đang mĄ

þĆc chć trëng và phâi chëng đåy chính là tình yêu và nỗi nhĆ cûa Hàn Mặc Tā, khơng gian

gią đåy ngêp tràn ánh trëng, con thuyền trć thành thuyền trëng, dñng sống trć thành sông trëng, bến thì thành bến trëng

 “Có chở trăng về kịp tối nay ?” – câu hói èn chĀa một nỗi mong chą hi vọng thiết tha,

một nỗi buồn man mác

3 Khổ 3 – Hình ảnh người thiếu nữ Huế và tâm trạng, tình yêu của nhà thơ

“Mơ khách đường xa, khách đường xa

Áo em trắng quá nhìn không ra

Ở đåy sương khói mờ nhân ânh

Ai biết tình ai có đậm đà ?”

 Điệp ngĂ “khách đường xa” nhçn mänh thêm nỗi xót xa, ląi tâm să cûa nhà thĄ vĆi

chính mình Có lẽ nhà thĄ chî là ngþąi khách xa xôi, là ngþąi khách trong mĄ mà thôi (cách hiểu khác: đò cüng cò thể là ngþąi con gái trong mĄ mà tác giá hþĆng đến vĆi một tâm träng khíc khoâi, da diết)

 “Ai biết tình ai có đậm đà ?” – phâng phçt một chút hoài nghi, làm sao làm sao biết

tình ngþąi xĀ Huế cò đêm đà không hay dễ chòng tan nhþ sþĄng khòi kia Cåu hói càng làm tëng thêm să trống víng trong một tâm hồn thiết tha, yêu thþĄng con ngþąi và cuộc đąi

4 Nghệ thuật

- Hệ thống câu hói tu tÿ râi đều ć câ ba khổ thĄ täo nên chuỗi åm hþćng nhçt quán Càng ngày nỗi niềm bâng khuâng, khíc khoâi càng lĆn dæn Đò là cåu hói day dĀt về thân phên, về nỗi mặc câm chia lìa

- Bút pháp bài thĄ là să hña điệu giĂa tâ thăc tþĉng trþng lãng män và tài tình