Phương pháp dạy - học tích cực

DẠY HỌC TÍCH CỰCDạy học tích cực hướng tới hoạt động học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động, quan tâm nhiều tới hứng thú và kinh nghiệm đã có hàng ngày của học sinh, n

PHÒNG GIÁO D C VÀ ĐÀO T O L C NAMỤ Ạ Ụ

H I TH OỘ Ả

DỰ GiỜ VÀ PHÂN TÍCH TIẾT HỌC

THEO HƯỚNG DHTC

Mục tiêu:

-Trình bày được DHTC là gì và mục tiêu của tiết học

theo hướng DHTC.

- Chỉ ra được những thành tố cơ bản của tiết học và tương tác giữa các thành tố.

- Phân tích được vì sao cần thay đổi cách dự giờ và phân tích tiết học

-Xây dựng được cách dự giờ và phân tích tiết học

theo hướng DHTC và áp dụng phân tích được tiết học theo hướng DHTC.

1 PPDH tích cực là gì?

2 MĐ của tiết học là gì? Các thành tố tiết học?

Tương tác giữa các thành tố trong tiết học như thế nào?

3 Cách dự giờ và phân tích tiết học theo kiểu truyền thống có hạn chế gì?

4 Chúng ta cần phải thay đổi quan điểm dự giờ và phân tích tiết học như thế nào?

NỘI DUNG

HĐ1 : Dạy- học tích cực là gì?

HAI MÔ HÌNH CỦA VIỆC DẠY VÀ HỌC

Dạy học thụ động Dạy học tích cực

Học sinh là trung tâm

§©u lµ sù kh¸c biÖt ?

DẠY HỌC TÍCH CỰC

Dạy học tích cực hướng tới hoạt động học tập

chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động,

quan tâm nhiều tới hứng thú và kinh nghiệm đã

có hàng ngày của học sinh, nhấn mạnh hơn tới

sự tham gia tích cực của từng cá nhân học sinh

để hiểu sâu hơn những kiến thức mới.

3 KHÍA CẠNH CỦA MỘT GIỜ HỌC

1 Hứng thú của HS.

2 Kinh nghiệm hằng ngày của học sinh.

1 Hứng thú của học sinh: (Hứng thú sâu)

- Sự hứng thú là căn nguyên cho mọi hành vi của học sinh và tiếp sức cho chúng tiến hành các hoạt động học tập một cách hiệu quả nhất.

- Khi mà học sinh hứng thú học tập thì chúng sẽ rất đam mê và

kiểu truyền thống Hầu hết các em học sinh trong lớp trông không được

tự nhiên ngồi khoanh tay, ko thoải mái mà lo lắng và chán nản, thậm chí

3 khía cạnh của dạy học tích cực

Sự hứng thú giúp gì cho HS khi tham gia học tập ? Chúng ta nhận thấy sự hứng thú của HS qua những dấu hiệu nào ?

“Hứng thú” không chỉ là sự thích thú, vui vẻ mà còn có

nghĩa là là động cơ thúc đẩy học tập Câu “học sinh trở nên hứng thú với bài học” có nghĩa là học sinh trở nên háo hức học tập tiếp thu kiến thức mới Do đó, “hứng thú” không chỉ là cuốn hút mà là nguồn động lực thúc đẩy học sinh suy nghĩ và khiến các em phải đào sâu

suy nghĩ “Hứng thú” khiến cho học sinh trở nên tò mò muốn biết Những học sinh có hứng thú thường hỏi

“tại sao?”, “như thế nào?” hoặc “sao lại như vậy?”

Đây mới là ý nghĩa thực sự của từ “hứng thú” trong

DHTC “Hứng thú” ở đây biểu thị mức độ cao của bản thân khái niệm này chứ không phải ở mức thấp của

khái niệm, như sự hấp dẫn và tính giải trí….

Xem một số hình ảnh

2 Kinh nghiệm có hằng ngày của học sinh: (Kinh

nghiệm)

- Học sinh của chúng ta có rất nhiều kinh nghiệm trong cuộc sống, nhưng cơ bản những kinh nghiệm đó rất rời rạc và không được sắp xếp có hệ thống, vai trò của nhà trường là sắp xếp lại có hệ thống các hoạt động phân tán và không được tổ

chức trong cuộc sống hàng ngày của trẻ và cung cấp cho trẻ ý nghĩa của những kinh nghiệm ấy.

- Trong dạy học tích cực người ta chú trọng đến việc đưa kinh nghiệm hằng ngày của trẻ vào bài học Chỉ khi ấy trẻ mới thực sự mong muốn giải quyết các vấn đề học tập một cách thực sự.

( Xem 1 tr ích đoạn về việc đưa KN hàng ngày của HS vào tiết học – Bài : Em sinh ra ntn )

3 khía cạnh của dạy học tích cực

- Trong DHTC tất cả các em học sinh đều tham gia học

tập và học tập thực sự (Học sâu)

- HS có hứng thú, quan tâm đến vấn đề, thắc mắc vấn đề Tham khảo các nguồn thông tin khác nhau và liên hệ với những kinh nghiệm đã có để giải quyết vấn đề;

- Lắng nghe, xem xét ý kiến, cách làm của bạn cùng lớp;

Tư duy và đưa ra nhận xét .

- Như vậy HS học tập thực sự không giới hạn ở việc HS chỉ trả lời các câu hỏi của GV và ghi nhớ kiến thức

- Để nhận biết tiết học có biểu hiện tích cực hay không

chúng ta hãy tập trung vào quan sát kĩ lưỡng từng học sinh học tập như thế nào? Em nào học? Em nào chưa học? Khi nào HS học? Khi nào HS không học?

3.Biểu hiện của sự tham gia tích cực của từng cá nhân HS ?

Hãy quan tâm nhiều đến hứng thú , kinh nghiệm và sự tham gia tích cực của từng cá nhân

• Mục tiêu của tiết học là gì?

• Các thành tố cơ bản của 1 tiết học là gì?

• Mối quan hệ giữa các thành tố đó như thế nào?

( Trao đổi nhóm đôi , trình bày trên giấy A4)

TIẾT HỌC

HĐ2 :

Mục tiêu của tiết học:

HS thực hiện những tương tác với các nội dung

của bài học theo cách GV tổ chức và qua đó, HS chiếm lĩnh được kiến thức và

kĩ năng mà bài học hướng tới.

* Các thành tố cơ bản của

một tiết học

Ba thành tố này luôn vận động bởi sự tác

GV GV

So sánh sự khác biệt giữa hai hoạt động này?

Quan hệ chủ thể - khách thể trong lao động

GV tổ chức

HĐ, giúp HS

Khách thể

NỘI DUNG

- Kĩ năng giáo tiếp: cử chỉ, ánh mắt, hành động, ngôn ngữ cơ thể, ngôn ngữ nói.

- Vị trí quan sát: Đứng quan sát?

- Lắng nghe của GV

- Kĩ năng nhạy bén xử lí tình huống

- Cách giúp đỡ học sinh

-Cách đưa đồ dùng, Ptiện DH, giao bài tập, đặt câu hỏi (ND)

-NDHT: Quá dễ hoặc quá khó, không gắn với thực tế và KN sống của HS

Những yếu tố làm ảnh hưởng đến

sự tương tác của học sinh ?

Các kĩ năng của GV; NDHT: MQH giữa HS với HS

1.Theo Đ/c cách đánh giá tiết dạy theo phương pháp truyền thống thi ên về thành tố nào?

HĐ3: NHÌN LẠI CÁCH DG VÀ ĐÁNH GIÁ MỘT TIẾT HỌC.QUAN ĐIỂM CỦA CHÚNG TA.

Tiêu chí

KN sư

phạm

- PPDH phù hợp với từng môn học và chủ đề

- Có các KN hỗ trợ để HS tự phát huy khả năng học tập

- Lời nói rõ ràng, mạch lạc, truyền cảm, chữ viết đúng đẹp, trình bày bảng hợp lý,

sử dụng TBDH, phân bổ thời gian hợp lý

Thái - Giữ tác phong sư phạm, gần gũi với HS

GV

GV

Các tiêu chí đánh giá dự giờ sau thiên về đối

tượng nào?

- Đảm bảo KT phù hợp với sự p/triển của HS

- Đảm bảo các KT và KN chính được gắn với bài học

- Gắn bài học với các kinh nghiệm thực tế của HS.

- Cách xử lý thích hợp đối với các đối tượng

HS

GV

Các tiêu chí đánh giá này đã được quy định chủ yếu dựa vào hành vi của giáo viên Về cơ bản, hành động của giáo viên là chuẩn mực Một điều chắc chắn rằng nếu một giáo viên

đạt được tất cả các tiêu chí đó, thì người ấy sẽ cảm thấy rằng mình đã tiến hành được giờ

học tốt nhất.

1 Đ/c có nhất trí cách đánh giá thiên về

thành tố GV như vậy không? Tại sao?

2 Nếu không, theo Đ/c trọng tâm của dự giờ

và phân tích tiết học thiên về thành tố nào?

Tại sao?

( Trình bày trên giấy Ao )

1 Đ/c có nhất trí cách đánh giá thiên về thành tố

GV như vậy không? Tại sao?

Nếu chú ý vào giáo viên - không thể chú ý đến HS -

sẽ khó nhận ra học sinh học như thế nào? Các em có

học tập không? kết quả của tiết học NTN? - đánh giá giờ học trên cơ sở lấy giáo viên làm trung tâm

(Ví dụ: Tiết toán lớp 4-BGD: Từ 6 phút 56-13)

- Bên cạnh đó nếu việc thiên về việc đánh giá GV thì

người dự giờ giỏi hơn giáo viên dạy minh họa Nói cách khác người dự giờ ở trong một tâm thế có thể nói bất cứ điều gì

mình muốn nói mà chẳng biết đến việc mình có thể làm được những điều như mình nói hay không, vì cách của bạn chưa

được kiểm nghiệm thực tế Thế nhưng giáo viên dạy minh họa phải chấp nhận bất cứ điều gì người dự giờ nói ra

- Nếu bạn đánh giá đồng nghiệp của mình, họ có thể bị

những lời nói của chúng ta làm tổn thương Ngược lại, bạn

cũng có thể bị những lời nói của đồng nghiệp làm tổn thương

Từ đó nảy sinh mâu thuẫn, tình cảm giữa GV-GV, GV –QL bị sứt mẻ; người dạy có thể ngại hoặc sợ hãi khi dạy minh hoạ và không có sáng kiến khi dạy, trở lên máy móc.

2 Theo Đ/c trọng tâm của dự giờ và phân tích tiết học thiên về thành tố nào? Tại sao?

Trọng tâm của việc dự giờ là quan sát học sinh sau đó phải tìm hiểu xem qua những hành động của giáo viên liệu học sinh có thể học tập thực sự được hay không? Hành vi của giáo viên chỉ là

điều kiện cho việc học của học sinh chứ không phải là kết quả của giờ học mà kết quả của tiết học chính là việc học của học sinh.

Để xem xét kết quả giờ học, trước hết chúng ta phải tìm hiểu

về thực tế học tập của học sinh trong giờ học, sau đó mới xem xét

kỹ năng dạy học của giáo viên Chúng ta chỉ có thể đánh giá được khả năng của giáo viên thông qua việc học tập của học sinh Ở

đây điều đó có nghĩa là chúng ta không thể đánh giá giờ học tốt chỉ dựa trên kỹ năng dạy học của giáo viên

Hãy thay đổi quan điểm của việc

dự giờ và phân tích tiết học.

HOẠT ĐỘNG 4: CÁCH DỰ GIỜ & PHÂN TÍCH TIẾT

- Học tập để nâng cao năng lực chuyên môn.

-Phát triển kĩ năng quan sát , phân tích việc học của HS từ đó

hình thành dần kĩ năng, kinh nghiệm đáp lại những nhu cầu của HS theo hướng DHTC.

- Nhìn lại những lỗi lầm mà mình cũng đã mắc phải trong quá

khứ để suy ngẫm cách khắc phục Phát triển kĩ năng thực tế trong việc xây dựng KHBH.

-

1 Mục đích:

Quan sát Suy ngẫm Phát triển ý tưởng đáp lại HS

- Tập trung nhiều vào việc quan sát kĩ lưỡng từng HS để trả lời cho câu hỏi: khi nào HS( cả lớp, cá nhân ) học tập thực sự, học không thực sự ? Tại sao ? Sau đó tìm câu trả lời hướng tới sự tương tác với 3 yếu tố trong tiết học.

2 CÁCH DỰ GIỜ VÀ PHÂN TÍCH TIẾT HỌC.

Cách quan sát:

* Khi chúng ta tập phân tính như vậy thì dần sẽ thu lượm được nhiều Kinh nghiệm hơn để thiết kế giáo án và

giảng dạy làm sao để đảm bảo tất cả các em học sinh đều được học và học thực sự.

* Mỗi một giờ học có từ ít nhất một tình huống có vấn đề trở lên, nếu dự 100 giờ học có ít nhất là 100 tình huống trở lên và GV sẽ có đến hàng 100 kinh nghiệm… Học

kiều phân tích bài học chính là Học trải nghiệm thực tế nhất, nhanh nhất và hiệu quả nhất.

Vòng tròn trải nghiệm

Trải nghiệm (Dự giờ)

Phân tích hoạt động trải nghiệm.

Khái quát hoá

Áp dụng

Mọi thành viên tham gia dự giờ cần phải tôn trọng giáo viên giảng dạy và các em học sinh trong lớp học vì nhờ có họ chúng ta

đã học hỏi được nhiều điều Vì thế chúng ta không nên làm ảnh hưởng đến các em học sinh trong khi dự lớp, không nên gây áp lực đối với các em, không được nói chuyện với các em, không

được mượn sách vở của các em, mượn bàn, hoặc ghế, không

được nói chuyện với những người dự giờ khác tại lớp Ta cũng tránh không giới thiệu với các em như: “Hôm nay chúng ta có các cán bộ cao cấp đến dự lớp, vậy chúng ta hãy nhiệt liệt chào mừng các vị khách quí,” bởi vì các em học sinh, chứ không phải

là các vị khách kia, mới là những nhân vật chính trong buổi dạy hôm đó.

Tác phong dự giờ:

Vị trí người dự giờ:

Giáo viên

1

2

Ý kiến của những người dự giờ.

• Ý kiến thể hiện sự đánh giá cao người dạy minh

họa.

• Ý kiến mang tính XD.

• Phân tích về những gì đã diễn ra trong giờ lên lớp

mình đã quan sát được.

• Tất cả các ý kiến sẽ bắt đầu từ học sinh học như

thế nào? (Khi nào các em học thực sự? Khi nào chưa học thực sự?) Tại sao? Từ đó suy nghĩ cách đáp lại những phán ứng của học sinh tại thời điểm

đó Như vậy các chúng ta sẽ có rất nhiều kinh nghiệm để xây dựng KHBH và giảng dạy.

Hãy bắt đầu từ học sinh để tìm ra cách đáp lại mong muốn của học sinh.

THỰC HÀNH XEM BĂNG HÌNH

VÀ PHÂN TÍCH TIẾT HỌC

(Hãy xem một trích đoạn tiết học rồi cùng phân tích và suy ngẫm)

- Chúng ta có xu hướng nghĩ rằng “thiết kế bài học”

là một công việc chúng ta chỉ làm trước khi tiến

hành bài học, nhưng thực ra đó là việc có thể làm

và nên làm trước, trong và cả sau giờ học

- Khi soạn kế hoạch bài học giáo viên cần chú ý làm như thế nào để đáp lại được việc học của tất cả các

em học sinh Khi các em tiếp nhận tốt các vấn đề

học tập của giáo viên thì nghĩa là tiết học tích cực