Phương pháp dạy học tích cực

Module THCS 16: Hồ sơ dạy học xác định quy trình xây dựng hồ sơ dạy học ở THCS, hướng dẫn phương pháp sử dụng, bảo quản và bổ sung hồ sơ dạy học, đồng thời rèn luyện kĩ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong xây dựng, bổ sung thông tin và lưu trữ hồ sơ dạy học phục vụ cho việc tiếp cận các phương pháp dạy học tích cực trong dạy học các môn học ở trường THCS.

Hå s¬ d¹y häc

TRẦN TRUNG

A GIỚI THIỆU TỔNG QUAN

xây d!ng, tích l$y, b& sung thng xuyên nh(m nâng cao n*ng l!c dy

:ng thi rèn luyn k= n*ng >ng d7ng công ngh thông tin trong xây trng THCS

cPp THCS

B MỤC TIÊU

MỤC TIÊU CHUNG:

MỤC TIÊU CỤ THỂ:

C NỘI DUNG

THÔNG TIN NGUỒN

tX cách ây hàng ch7c n*m Tuy nhiên, An nay, vic h4ng d5n xây

áng kD; thBm chí, mLt sK GV và cán bL qu8n lí cha hiDu rõ và cha xây yêu cMu &i m4i giáo d7c mLt cách c*n b8n và toàn din buLc m]i GV nghiên c>u &i m4i dMn dMn tXng công on mLt cSa vic xây d!ng và

Nội dung 1

XÂY DỰNG HỒ SƠ DẠY HỌC

Hoạt động 1 Tìm hiểu hồ sơ dạy học

Thi gian: 2 tiAt

THÔNG TIN PHẢN HỒI

Trong ó:

1 H s t chuyên môn (CM) là tBp hp các v*n b8n chZ o chuyên môn cSa các cPp, nh@ng tài liu chuyên môn vO chng trình, khung phân H s này do t& trng chuyên môn chS trì xây d!ng

xây d!ng

3 S bi dng chuyên môn cá nhân (BDCMCN) là nh@ng tích l$y ghi chép và t! bi dbng cSa GV trong các t tBp huPn chuyên môn, sinh hot chuyên môn, hocc t! bi dbng vO các l=nh v!c:

— NLi dung chng trình, tài liu, sách giáo khoa

(6)

Sổ mượn thiết bị dạy học

(2)

Thông tin chung (GV)

(3)

Sổ BDCMCN:

Ghi chép các tích lũy về CMNV:

1 Tự BDTX

2 Sử dụng TBDH

3 Sử dụng KTDHTC

Hồ sơ

HS và các ĐG điểm hoặc NX)

— Các k= n*ng dy tích hp, lng ghép các nLi dung giáo d7c

— Kinh nghim bi dbng HS gifi

— KA hoch t! bi dbng thng xuyên

— Nh@ng kinh nghim vO s phm, giáo d7c khác

S& này do GV ghi chép trong quá trình công tác nhiOu n*m

4 S d& gi' là v*n b8n ghi các ánh giá cSa GV vO tiAt dy cSa ng nghip môn nghip v7 trong quá trình công tác S& d! gi do GV xây d!ng và ghi chép khi d! gi th*m l4p ng nghip

5 S )i*m cá nhân là v*n b8n ghi chép tóm tNt nh@ng cc iDm cSa HS vO

bL môn và các ánh giá kiDm tra thng xuyên và /nh kì trong quá trình chép thng xuyên

6 S m,n thi-t b d/y h0c là s& ghi chép mn phng tin, thiAt b/ dy này do nhà trng xây d!ng và qu8n lí

tr4c ít nhPt 1 tuMn tr4c th!c hin

8 K- ho/ch bài d/y (Giáo án)

a) Giáo án là b8n kA hoch chuYn b/ tr4c cSa GV, 4c lng nh@ng hot gcp ph8i và d! kiAn cách gi8i quyAt D giúp HS th!c hin c m7c

GV, hot Lng cSa HS, kiAn th>c c b8n

trúc giáo án khác nhau Thông thng có các kiDu bài dy sau ây:

— Bài dy lí thuyAt, xây d!ng các kiAn th>c, k= n*ng m4i

— Bài dy bài tBp, vBn d7ng các kiAn th>c lí thuyAt vào vic gi8i quyAt các vPn O th!c tiin hocc gi8i các bài tBp

— Bài dy th!c hành, vBn d7ng và rèn luyn các k= n*ng th!c hành, cSng cK

— TiAt kiDm tra là dng cc bit cSa bài dy c son theo cPu trúc riêng Ngoài ra, tùy theo tXng môn có các kiDu bài dy ngoài th!c /a, trong

c) Mt s" chú ý khi l&p k hoch bài dy

Giáo viên s- lBp các kA hoch khác nhau:

— :Ki v4i các tiAt th!c hành

— :Ki v4i các tiAt kiDm tra

— T& ch>c tham quan dã ngoi

Hoạt động 2 Tìm hiểu quy trình xây dựng hồ sơ dạy học

Thi gian: 2 tiAt

THÔNG TIN PHẢN HỒI

— B4c 1: T& chuyên môn th8o luBn trao &i vO các v*n b8n chZ o cSa các cPp, xây d!ng kA hoch t& chuyên môn bao gm: chng trình, sách giáo khoa, khung phân phKi chng trình, chuYn kiAn th>c k= n*ng cSa chng trình, khung ma trBn O kiDm tra, nh@ng vPn O vO s6 d7ng

— B4c 2: Hoàn thin các thông tin chung

— B4c 3: Tìm hiDu và cBp nhBt s& bi dbng chuyên môn cá nhân: Khung phân phKi chng trình, các chuYn kiAn th>c k= n*ng, s6 d7ng thiAt b/

d!ng s& iDm cá nhân

— B4c 5: Xây d!ng kA hoch bài dy D!a vào thi khoá biDu D xây d!ng s& báo gi8ng

Hoạt động 3 Xây dựng hồ sơ dạy học một môn học

Thi gian: 2 tiAt

THÔNG TIN PHẢN HỒI

I THÔNG TIN CHUNG

L4p

II KHUNG PHÂN PHI CHNG TRÌNH

ChS O 1

ChS O 2

KiDm tra 1 tiAt

III CHUN KIN THC, K NNG

Ch/  1

Bài dy 1.2 ChuYn KTKN

Ch/  2

IV S TAY S D NG PHNG TI!N, THIT B# D$Y H%C

Tên bài dy 1

VI K HO$CH BÀI D$Y

Tên bài dy

3 Tích hp các nLi dung giáo d7c khác (nAu có)

tích c!c nào? T& ch>c hot Lng nhóm không?

Hot Lng cSa HS Tr giúp cSa GV KAt qu8 mong i

Ho t ng 1 (…phút): Tip nhn nhim v hc tp

Mô t8 hot Lng cSa HS:

tiAp nhBn, tìm hiDu vPn O

theo h4ng d5n, làm thí

nghim, th8o luBn, báo cáo,

tr8 li câu hfi, ghi chép các

kAt qu8

Mô t8 hot Lng cSa GV:

ct câu hfi, s6 d7ng phng tin, thiAt b/ dy khiDn hot Lng cSa HS

CMn t c cái gì sau hot Lng 1? Các n*ng l!c, kiAn th>c, k= n*ng

VI ,ÁNH GIÁ KT QU H%C T'P C/A H%C SINH

M7c tiêu kiDm tra

:Ki tng kiDm tra

Phm vi kiDm tra

Hình th>c kiDm tra

Khung ma trBn

Câu hfi và bài tBp

NLi dung O kiDm tra

M7c tiêu kiDm tra

:Ki tng kiDm tra

Phm vi kiDm tra

Hình th>c kiDm tra

Khung ma trBn

Câu hfi và bài tBp

NLi dung O kiDm tra

M7c tiêu kiDm tra

:Ki tng kiDm tra

Phm vi kiDm tra

Hình th>c kiDm tra

Khung ma trBn

Th vin câu hfi và bài tBp

NLi dung O kiDm tra

ĐÁNH GIÁ NỘI DUNG 1

Câu h)i: Quy trình ra  kim tra theo chu8n kin thc, k nng trong h: s; dy h<c =>c th?c hi@n nh= th nào?

*áp án:

* Do có nh@ng nLi dung trong chuYn kiAn th>c, k= n*ng còn c mô t8

hfi theo chuYn kiAn th>c, k= n*ng có thD th!c hin theo quy trình sau:

— B=Cc 1: Phân loi các chuYn kiAn th>c, k= n*ng theo cPp L nhBn th>c (NhBn biAt, thông hiDu, vBn d7ng)

— B=Cc 2: Xác /nh các thao tác, hot Lng tng >ng cSa HS theo chuYn kiAn th>c, k= n*ng cMn kiDm tra, ánh giá

— B=Cc 3: Xác /nh mLt sK dng toán c b8n và nh@ng sai lMm thng gcp cSa HS khi làm bài kiDm tra

— B=Cc 5: Biên son, th6 nghim, phân tích, hoàn thin bL câu hfi

* Vic biên son O kiDm tra cMn th!c hin theo quy trình sau:

— B=Cc 1 Xác /nh m7c ích cSa O kiDm tra

— B=Cc 2 Xác /nh hình th>c O kiDm tra

— B=Cc 3 ThiAt lBp ma trBn O kiDm tra

— B=Cc 4 T& hp câu hfi theo ma trBn O

— B=Cc 5 Xây d!ng h4ng d5n chPm (áp án) và thang iDm

— B=Cc 6 Xem xét li vic biên son O kiDm tra

Ma trBn O là mLt b8ng có hai chiOu, mLt chiOu là nLi dung hay mch kiAn th>c, k= n*ng chính cMn ánh giá, mLt chiOu là các cPp L nhBn th>c cSa HS theo các cPp L: nhBn biAt, thông hiDu và vBn d7ng Trong m]i ô

là chuYn kiAn th>c k= n*ng chng trình cMn ánh giá, tZ l % sK iDm, sK lng câu hfi và t&ng sK iDm cSa các câu hfi SK lng câu hfi cSa tXng

th>c, tXng cPp L nhBn th>c

MA TRNN DO KIQM TRA (Dùng cho lo i / ki0m tra tr2c nghim khách quan (TNKQ)

ho8c t9 lun (TL)) NBi dung

Các mRc )B cGn )ánh giá

T ng s:

Nh=n bi-t Thông hi*u V=n d@ng

MA TRNN DO KIQM TRA (Dùng cho lo i / ki0m tra tr2c nghim khách quan (TNKQ)

SỬ DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN HỒ SƠ DẠY HỌC

Hoạt động 1 Tìm hiểu việc sử dụng, bảo quản và bổ sung hồ sơ

dạy học

Thi gian: 2 tiAt

THÔNG TIN PHẢN HỒI

bài dy

— S& d! gi c GV s6 d7ng và cBp nhBt thng xuyên theo quy /nh

— S& bi dbng chuyên môn c GV ghi chép và cBp nhBt thng xuyên

tra thng xuyên và Lt xuPt

* BIo quIn:

— GV có trách nhim cBp nhBt và b8o qu8n giáo án, s& báo gi8ng, s& d! gi, s& bi dbng chuyên môn

— T& tr1ng chuyên môn b8o qu8n kA hoch cSa t& chuyên môn

b8o qu8n theo quy /nh

* BK sung:

sung theo quy /nh

Hoạt động 2 Tìm hiểu các năng lực cần thiết ở người giáo viên

trung học cơ sở trong xây dựng và phát triển hồ sơ dạy học

Thi gian: 1 tiAt

THÔNG TIN PHẢN HỒI

òi hfi ngi GV ph8i c bi dbng nâng cao n*ng l!c t& ch>c

— GV ph8i biAt tìm kiAm, nghiên c>u thông tin m4i, tài liu tham kh8o, các tình huKng >ng d7ng trong th!c tiin D rèn luyn cho HS :D bNt nh/p

công ngh, ngi GV ph8i tìm kiAm tài liu tham kh8o, nghiên c>u thông tin Trong iOu kin thông tin bùng n&, tài liu nghiên c>u a dng, c>u thu nhBn, x6 lí thông tin, m4i em li kAt qu8 Mct khác, D rèn luyn HS >ng d7ng kiAn th>c vào th!c tiin, GV ph8i biAt tìm kiAm các tình huKng >ng d7ng

— GV ph8i c bi dbng nâng cao n*ng l!c t& ch>c th!c hành, ngoi m>c L cho các hot Lng th!c hành, các hot Lng ngoi khoá, xác

/nh nh@ng yêu cMu c7 thD và nLi dung hot Lng tng >ng cùng các h4ng d5n cMn thiAt vO t& ch>c các hot Lng này GV c$ng ph8i có

ĐÁNH GIÁ NỘI DUNG 2

Câu h)i: Nêu mt s" nguyên nhân ch/ yu dOn n nhPng hn ch trong xây d?ng, bIo quIn và bK sung h: s; dy h<c S tr=Tng THCS hi@n nay *áp án:

Nguyên nhân cSa tình trng này có thD có nhiOu, trong ó có mLt sK nguyên nhân chS yAu sau:

— NhBn th>c cSa mLt sK GV còn hn chA, cha thPy s! cPp thiAt ph8i &i

pháp c$ c$ng có thD chuyDn t8i c hAt nLi dung kiAn th>c cSa sách giáo khoa cho HS và 8m b8o c mLt tZ l HS c lên l4p, nh thA là

— MLt sK cán bL qu8n lí và GV quan nim vic xây d!ng, qu8n lí h s dy

thPy c s! khác bit c*n b8n gi@a m7c tiêu cSa bài h<c mà chúng ta kì

— MLt sK GV có mong muKn tích c!c tìm cách &i m4i xây d!ng và qu8n

và cc iDm cSa s! &i m4i nên ã i theo nh@ng h4ng cha thBt chính xác

— MLt khó kh*n rPt l4n 8nh h1ng An vic xây d!ng, qu8n lí h s dy chng trình còn quá t8i, trong khi ó thi lng dành cho m]i môn

các tZnh, thành phK (m]i l4p có thD lên An 50, 60 HS) c$ng là khó kh*n

kh*n, nên GV rPt khó kh*n trong t& ch>c cho HS hot Lng D chiAm l=nh kiAn th>c và k= n*ng

Mu t trang b/ nhng còn rPt hn chA, thiAu ng bL Trng l4p c xây d!ng theo các quy cách c$, không thuBn li cho vic b8o qu8n và b&

— C$ng cMn ph8i nêu thêm mLt nguyên nhân 8nh h1ng tuy gián tiAp nhng có tác Lng rPt l4n An quá trình &i m4i xây d!ng và qu8n lí h

vic ánh giá kAt qu8 gi8ng dy cSa GV c$ng cha thBt quan tâm An khi d! gi thao gi8ng, nhiOu ngi chZ ch*m chú xem GV dy chính xác hay không chính xác, có ct nhiOu câu hfi hay không, có b/ "cháy" giáo

Trên ây chZ là mLt sK nguyên nhân 8nh h1ng An vic xây d!ng và thêm nh@ng nguyên nhân khác tùy theo cc thù cSa tXng vùng miOn,

Hoạt động 1 Tìm hiểu khả năng ứng dụng công nghệ thông tin

trong xây dựng, bổ sung thông tin và lưu trữ hồ sơ dạy học

Thi gian: 2 tiAt

THÔNG TIN PHẢN HỒI

Khi >ng d7ng công ngh thông tin vào xây d!ng và s6 d7ng h s dy

— Cung c)p ngu:n thông tin a dng, phong phú:

tin multimedia h] tr, luôn gcp ph8i khó kh*n là GV và HS chZ có sK lng tài liu và thông tin rPt hn chA NLi dung tài liu c trình bày

không thD biên son cuKn sách có nLi dung phong phú D áp >ng nhu minh ho

S8n phYm CNTT có thD to ra nh@ng tài liu a phng tin chPt lng cao, di dàng lu gi@ và khai thác chúng ChPt lng tài liu c c8i thin áng kD Do lu tr@ trên & c>ng hocc =a CD ROM, các tài liu cho phép khai thác s6 d7ng nhiOu lMn mà không làm gi8m chPt lng Nghe tài liu âm thanh vài ch7c lMn thBm chí vài tr*m lMn v4i máy tính song chPt lng không hO thay &i Các & c>ng c$ng nh CD ROM có thD lu gi@ các tài liu âm thanh không hO khó kh*n và tKn kém

V4i mLt chiAc máy tính cá nhân v4i & c>ng dung lng l4n hin nay có thD ch>a !ng mLt lng thông tin kh&ng l V4i kh8 n*ng lu tr@ thông kh8o các tài liu h] tr phong phú a dng, các tX iDn bách khoa toàn th multimedia trên & c>ng, trên =a CD ROM hocc trên mng Internet Nh kh8 n*ng cung cPp t liu cc bit cSa h thKng multimedia có thD th>c m4i chS Lng hn, phong phú hn và tích c!c hn Hin nay HS c8m thPy rPt ngi khi tra c>u tài liu vì thiAu thi gian và thiAu ngun tài

ã giúp x6 lí thông tin hAt s>c nhanh chóng ChZ v4i mLt Lng tác kích chuLt HS tìm thPy ngay thông tin mà mình mong muKn KD c8 các thông tin còn n(m trên máy chS nào ó trên thA gi4i thì thi gian truy cBp c$ng chZ tính b(ng phút thBm chí là mPy giây thôi Truy cBp thông tin di dàng, nhanh chóng giúp HS phPn kh1i, hào h>ng, tiAt kim thi gian và hiu

— Giúp GV Ki mCi ph=;ng pháp dy h<c, ánh giá kt quI h<c t&p c/a HS:

Môi trng này cha hO có trong nhà trng truyOn thKng tr4c ây :ó

là các vi thA gi4i, các môi trng hot Lng tích c!c m4i m nh mng

hin và gi8i quyAt vPn O… càng có nhiOu iOu kin D áp d7ng rLng rãi

và khai thác trit D u iDm và khNc ph7c các hn chA (vO mct thi gian, không gian và s! phân hoá cSa HS) Ki v4i m]i phng pháp ó Trong

c>u, th8o luBn và làm vic theo các nhóm linh hot, các nhóm 8o XuPt

:cc bit v4i mng internet, HS có thD t! tra c>u thông tin 1 các th vin

in t6, cBp nhBt các thông tin m4i m, trao &i v4i các HS và GV 1 nhiOu ni khác nhau trên thA gi4i vào bPt kì thi iDm nào ó :Ki v4i HS, thA ngun tri th>c (hMu nh duy nhPt) cSa GV trên l4p và sách giáo khoa kiAm tri th>c, làm vic Lc lBp cSa tXng HS Trong tình hình ó, ngi ta

lo lNng vai trò cSa GV s- b/ thS tiêu hay gi8m sút Nhng th!c tA, vai trò

thay &i: GV không ph8i là ngun tri th>c duy nhPt, chZ th!c hin vic chuyDn t8i tri th>c mà GV gi@ vai trò h4ng d5n, chZ o MKi quan h gi@a GV và HS trong bKi c8nh m4i c$ng s- khác v4i tr4c ây GV không tr giúp cho HS GV óng vai trò t& ch>c, iOu khiDn, thông qua vic tác

Lng lên c8 HS và môi trng CNTT Trong iOu kin s6 d7ng các

HS thì dù có cK gNng An âu, vic 8m b8o nguyên tNc phân hoá trong cSa m]i HS khó c GV nNm bNt c và x6 lí k/p thi VO lí luBn, cMn ph8i giúp tXng HS làm vic theo úng kh8 n*ng, phù hp n*ng l!c vO tri th>c và các k= n*ng cSa mình, có nh/p L làm vic phù hp v4i cá nhân :iOu này hoàn toàn có thD th!c hin c nAu có CNTT tr giúp Lúc này m]i HS Ou có mLt “tr gi8ng” riêng, có thD c tr giúp ti thi iDm khó kh*n bPt kì, úng lúc v4i liOu lng thích hp M]i HS Ou có mLt phng án làm vic riêng, th!c hin nhim v7 phù hp cá nhân HS ó (có thD giKng nhng c$ng có thD khác tPt c8 các bn khác), các nhim v7 tBp cho HS vùng xa xôi ho lánh, HS khuyAt tBt, góp phMn nâng cao tính nhân v*n cho nOn giáo d7c PhMn mOm c s6 d7ng 1 nhà c$ng s- nKi dài cánh tay và 8m b8o mKi liên h ngc cSa GV t4i tXng HS trong quá

c giúp b và ánh giá ti ch]

v4i các GV khi gi8ng dy theo phng pháp truyOn thKng V4i h thKng khó kh*n này Khi HS mNc nhiOu l]i trong khi làm bài tBp, máy vi tính s- khuyAn cáo và a ra cho HS nh@ng bài tBp có cùng nLi dung nhng mình mLt nh/p L làm vic thích >ng riêng Trong nhiOu phMn mOm dy

Am thi gian cho phép HS theo dõi c tKc L làm bài hocc D khKng chA thi gian làm bài HS có thD t! /nh lng c tiAn bL cSa mình

tr4c c nh@ng khó kh*n HS gcp ph8i khi tiAn hành các hot Lng l=nh hLi kiAn th>c và luyn tBp k= n*ng, các phMn mOm ã a ra nh@ng li gi8i thích, chZ ra các nguyên nhân mNc l]i, a vào các nLi dung h] l thuLc hoàn toàn vào nLi dung bài gi8ng cSa GV nh trong các phng pháp truyOn thKng (gi8ng dy mct Ki mct)

không nhPt thiAt ph8i c tiAn hành theo mLt trình t! nhPt /nh Máy vi tính cho phép HS th!c hin di dàng các hot Lng luyn tBp HS có thD s6 d7ng phng pháp quy np hocc diin d/ch

— To ra nhiu hot ng h<c t&p h)p dOn to và duy trì s? hng thú h<c t&p c/a HS:

Trong & c>ng cSa máy tính, CD ROM là c s1 d@ liu, cung cPp cho HS

thD nhBn c tX máy nh@ng nhBn xét chính xác, nh@ng li khen khi t

c kAt qu8 tKt và nh@ng li chZ d5n khi kAt qu8 cha t yêu cMu HS không c8m thPy mt mfi, bNt buLc mà c8m thPy h>ng thú th!c hin các

tXng HS có khác nhau, m]i HS cMn có nh@ng yêu cMu tr giúp khác nhau Khi thiAt kA phMn mOm, các nhà thiAt kA ã a vào nhiOu chng trình khi HS gcp ph8i khó kh*n có thD di dàng yêu cMu máy a ra các chng trình tr giúp HS có thD np d@ liu vào máy tính, thay &i d@ liu và

c kAt qu8 m4i

Do xuPt hin máy tính vn n*ng, xuPt hin các sách giáo khoa in t6 vì

SỬ DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN HỒ SƠ DẠY HỌC

Hoạt động Tìm hiểu việc sử dụng, bảo quản bổ sung hồ sơ

dạy học

Thi gian: tiAt

THÔNG...

Hoạt động Tìm hiểu lực cần thiết người giáo viên

trung học sở xây dựng phát triển hồ sơ dạy học

Thi gian: tiAt

THƠNG TIN PHẢN HỒI

ịi... ứng dụng cơng nghệ thơng tin

trong xây dựng, bổ sung thông tin lưu trữ hồ sơ dạy học

Thi gian: tiAt

THÔNG TIN PHẢN HỒI

Khi >ng d7ng