chẩn đoán và điều trị viêm phổi lao

Bài giảng dành cho sinh viên y khoa, bác sĩ đa khoa, sau đại học. ĐH Y Dược TP Hồ Chí Minh. 1. ĐN viêm phổi lao 2. Ba giai đoạn tiến triển của viêm phổi lao 3. CLS cần thiết để chẩn đoán viêm phổi lao 4. Chẩn đoán phân biệt viêm phổi lao với viêm phổi thường không lao 5. Ba thể lâm sàng thường gặp của viêm phổi lao 6. Điều trị

1

Giảng viên :

BS CKII PHẠM HỒNG CÁCH

GIẢNG ĐƯỜNG 3 B phamhongcach@gmail.com

0913 67 64 07

2

MỤC TIÊU

1 ĐN viêm phổi lao

2 Ba giai đoạn tiến triển của viêm phổi lao

3 CLS cần thiết để chẩn đoán viêm phổi lao

4 Chẩn đoán phân biệt viêm phổi lao với

viêm phổi thường không lao

5 Ba thể lâm sàng thường gặp của viêm

phổi lao

6 Điều trị

3

LỊCH SỬ

5

LAENNEC MÔ TẢ REINHARD:VPBĐ VILLEMIN&ROBERT KOCK (MT 1891)

TẦN SUẤT

Các nước phát triển: hiếm gặp

Các nước đang phát triển: còn khá phổ biến

CƠ ĐỊA – ĐỘ TUỔI

Viêm phổi lao thường gặp ở:

 Thanh thiếu niên, người lớn: suy giảm miễn dịch

 Trẻ em, đặc biệt là trẻ em dưới 2 tuổi:

sau sơ nhiễm với nguồn lây ồ ạt

LÂM SÀNG

8

Bệnh cảnh kinh điển nhất là

viêm phổi bã đậu ở người lớn

9

* $ nhiễm lao chung trước

vài tuần, vài tháng.

10

2/ Giai đoạn viêm phổi :

a/ Triệu chứng cơ năng:

2- 3 ngày sau khi sốt cao và đau ngực

Khó thở trầm trọng

(±) ho ra máu

11

b/ Triệu chứng tổng quát: tổng trạng xấu

 Sốt cao

 Sụt cân nhanh

12

•Xanh xao, toát mồ hôi lạnh

•Tím tái môi, ngón tay, ngón chân

•Sụt cân nhanh

•Không có mụn rộp

Triệu chứng rất quan trọng:

lưỡi đỏ hồng, sạch

14

c/ Triệu chứng thực thể:

(±) hội chứng đông đặc phổi

(±) ran nổ, ran ẩm, mất rì rào phế nang

Các triệu chứng trên (±) do TDMP phối hợp

15

3/ Giai đoạn hóa mềm:

Tổng trạng : suy sụp nhanh (10- 12ng)

Nhiệt độ cao dao động

Đàm mủ, lượng nhiều và có vướng máu (±) ho ra máu đỏ tươi

Phổi: ran ẩm

CẬN LÂM SÀNG

1/ X quang ngực 2/ Xét nghiệm đàm 3/ Các xét nghiệm khác

17

1/X QUANG NGỰC

18

Giai đoạn viêm phổi :

19

Giai đoạn hóa mềm:

một hoặc nhiều hang giữa đám mờ theo hệ thống thùy hoặc phân thùy

20

2/ Xét nghiệm đàm

 Đàm tươi : mẫu thử tốt nhất

 Giai đoạn viêm phổi: Pneumocoque (-)

 Giai đoạn hóa mềm: ngày 10- 12  số lượng

AFB có thể > 10 5 /ml

21 Viêm phổi lao - 15.11.10

Nước tiểu: urobilin (-)

Nội soi phế quản: sang thương lao, rửa PQ tìm AFB

PCR lao

22

AFB (+) trong đàm hoặc dịch dạ dày

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

Abcès phổi

Ung thư phổi

Phế quản phế viêm lao

24

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

PHẾ QUẢN PHẾ VIÊM LAO:cấp tính:

TRẼ EM:

 Sau lao sơ nhiễm có hạch trung thất lớn

 Dò mủ gieo rắc bã đậu vào mô phổi

 Tổng trạng đột ngột xấu, khó thở, tím tái

 Tử vong trong vài tuần.

25

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

PHẾ QUẢN PHẾ VIÊM LAO (LAO TẨU MÃ):cấp tính:

NGƯỜI LỚN:Trung niên

 Ho khạc nhiều máu, mủ

 Thành lập hang nhanh và rãi rác nốt lao cả hai phổi

 Các nốt dạng kê  nốt lớn

26

Viêm phổi do Pneumocoque

Tiền căn lao: có Không

Abcès phổi

28

Ung thư phổi

29

DIỄN TIẾN & TIÊN LƯỢNG

1/ Tiến triển tự nhiên:

Tổng trạng rất xấu, nặng hơn

Kiệt sức, tím tái, đổ mồ hôi liên tục

Tử vong vào tuần lễ 3- 4 với suy kiệt nặng

30

2/ Tiến triển với điều trị:

DI CHỨNG

Dãn phế quản

32

Khí phế thủng

33

Nhiễm nấm Aspergillus

34

Nhiễm nấm Aspergillus

35

CÁC THÊ LÂM SÀNG

 Viêm phổi bã đậu

 Các ổ viêm phổi lao điều trị được

 Giai đoạn viêm phổi trong lao phổi chung

36

a/ Thể theo triệu chứng:

 Thể tối cấp: tiến triển tử vong từ 10- 15 ngày

 Thể khởi bệnh chậm chạp và tiến triển sét đánh với những giai đoạn tạm lắng giả tạo

37

1/ Viêm phổi bã đậu

b/ Thể theo cơ địa:

Ở trẻ con:

38

1/ Viêm phổi bã đậu

Ở trẻ sơ sinh: thể bán cấp nhiều hơn

Sụt cân, ho nhiều từng dây

Khám : vùng đông đặc phổi, âm thổi hang

Chẩn đoán xác định: AFB có trong dịch dạ dày.(±) tử vong do suy kiệt, lao màng não, lao kê

1/ Viêm phổi bã đậu

Ở trẻ sơ sinh:

1/ Viêm phổi bã đậu

Người da đen và những người di cư:

Lâm sàng không còn cấp tính nhưng tử vong

là kết quả tất yếu

41

1/ Viêm phổi bã đậu

2/ Các ổ viêm phổi lao điều trị được:

VP Lao thể nhẹ

42

3/ Giai đoạn VP trong lao phổi chung:

(±) ở các thời kỳ tiến triển của lao phổi chung

Viêm phổi :nhẹ

X quang: đám mờ không theo hệ thống

ĐIỀU TRỊ

43

Nguyên tắc điều trị Lao chung:

Nguyên tắc điều trị Viêm phổi Lao

Chẩn đoán đúng và điều trị sớm

Phối hợp hóa trị liệu lao với corticoid khi:

 Chưa tạo hang

 Khó thở

 Đang điều trị lao

Nâng cao tổng trạng BN

45

 Ethambutol (E): 15-25 mg/kg/ngày

Trong giai đoạn cấp tính phối hợp thêm:

 Prednison: 1 mg/kg/ngày và giảm liều dần

47

KHI NÀO SỬ DỤNG CORTICOIDE?

1 Sốt cao.

2 Khó thở

3 Đang điều trị lao hiệu quả

4 Phổi chưa tạo hang.

48

Viêm phổi lao - 15.11.10Xin cảm ơn các bạn chú ý lắng nghe. 50