chẩn đoán viêm khớp dạng thấp

Bài giảng dành cho sinh viên y khoa, bác sĩ đa khoa, sau đại học. ĐH Y Dược TP Hồ Chí Minh. định nghĩa, dịch tễ học viêm khớp dạng thấp, yếu tố nguy cơ viêm khớp dạng thấp, biểu hiện lâm sàng, biểu hiện cận lâm sàng viêm khớp dạng thấp, tiêng lượng viêm khớp dạng thấp, biến chứng, tiêu chuẩn chẩn đoán viêm khớp dạng thấp

VIÊM KHỚP DẠNG THẤP

Ts.Bs Đinh Hiếu Nhân

VIÊM KHỚP DẠNG THẤP

ĐỐI XỨNG

MẠN TÍNH

KHÔNG BiẾT NGUYÊN NHÂN

Bệnh đặc trưng bằng sự thay đổi màng bao hoạt dịch  kết quả gây biến dạng và mất chức năng khớp

Khoảng 1% dân số người lớn (UK/US)

Trong vòng 3 năm sau khi chẩn đoán, nếu không điều trị , bệnh sẽ gây ra tàn phế vĩnh viễn

YẾU TỐ NGUY CƠ

Nữ giới.

Tiền sử gia đình có người bị viêm khớp dạng thấp.

Lớn tuổi.

Tiếp xúc với silic.

Hút thuốc lá.

Uống cà phê nhiều hơn 3 ly mỗi ngày

Di truyền

Những yếu tố có thể

làm giảm bệnh:

• Sử dụng vitamin D.

• Uống trà.

• Sử dụng thuốc ngừa thai.

• Khoảng 75% trường hợp phụ nữ bị bệnh có cải thiện

triệu chứng quan trọng trong thai kỳ, nhưng thường tái

phát triệu chứng sau khi sinh

BiỂU HiỆN LÂM SÀNG

 - Bệnh khởi phát từ vài tuần đến vài tháng với những triệu chứng báo trước như : ăn

không ngon, yếu, mệt Một số trường hợp

( khoảng 15%) bệnh khởi phát rất nhanh

 Đau và cứng khớp ở nhiều khớp Khoảng 1/3 trường hợp bệnh nhân chỉ khởi đầu bệnh ở

1 khớp hay có thể đau ở vài khớp rải rác

 Khớp thường bị bệnh nhất là khớp cổ tay, khớp liên đốt gần, khớp bàn ngón Khớp

liên đốt xa và khớp cùng – chậu thường

không bị bệnh

Biểu hiện lâm sàng

 - Khớp bị bệnh thường sưng, đau khi sờ,

nóng nhưng có thể không bị đỏ da vùng

khớp bệnh

 - Có thể có nổi hạch ở vùng trên ròng rọc, hạch nách hay hạch cổ

 - Teo cơ , yếu cơ nơi khớp bị bệnh

 - Cứng khớp vào buổi sáng, kéo dài ít

nhất khoảng 45 phút sau khi bắt đầu cử động khớp

 - Bệnh nhân thường giữ khớp gấp nhẹ để giảm đau do căng bao khớp

 - Có thể có sốt nhẹ, mệt mõi

CẤU TRÚC KHỚP BÌNH THƯỜNG

VIÊM KHỚP DẠNG THẤP

Yếu tố thấp RF

Yếu tố thấp dương tính khoảng 80% trường hợp

( anti-Cyclic Citrullinated Peptide)

• Độ nhạy (65%) & độ chuyên biệt (95%)

• Giúp tiên lượng bệnh

• Biến đổi ăn mòn xương trên phim X quang

• Dự hậu xấu

X QUANG KHỚP

Khớp gối bình thường Khớp gối bệnh

Biểu hiện ngồi khớp

• Thiếu máu

• Sicca syndrome (trầm cảm và rối loạn giấc ngủ, khô mắt và miệng )

• Viêm màng ngồi tim

• Viếm máng phổi / xơ hĩa phổi

Nodule

Xơ hóa phổi Phổi bình thường

TIÊN LƯỢNG

• Tăng nguy c NMCT v ơ à b nh lý m ch m ệ ạ áu não g p 2 l n ấ ầ

• Tăng nguy c nhi m tr ơ ễ ùng

• Tăng nguy c b nh lymphoma g p 3 l n ơ ệ ấ ầ

TỬ VONG

• Bệnh có thể giảm tuổi thọ 10 – 15 năm.

• ± 50% trường hợp tử vong sau 5 năm khởi bệnh

( nếu diễn tiến nặng)

• BN có biểu hiện triệu chứng ngoài khớp  tử vong

có thể tăng gấp 2 lần so với BN chỉ có biểu hiện tại khớp

• Bệnh đồng phát và độc tính của thuốc có thể góp phần làm tăng tỉ lệ tử vong ( là 1 trong những

nguyên nhân chính gây tử vong)

BỆNH TIM VÀ RA

• Tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim

Hodgkin

Non-Ung thư phổiNon-Ung thu đại

trực tràng

Finland, 1978 Sweden, 1993 Denmark, 1996

Scotland, 2000

TRẦM CẢM

• # 40% bệnh nhân có trầm cảm

Đánh giá giai đoạn

TIÊU CHUẨN CHẨN ĐOÁN

6 Yếu tố dạng thấp (RF) trong máu (+).

7 Thay đổi trên phịm X quang

TIÊU CHUẨN CHẨN ĐOÁN VIÊM KHỚP DẠNG THẤP 1987 THEO ARA

(American Rheumatism Association )

• Chẩn đoán RA khi có ít nhất 4

tiêu chuẩn trên , và các tiêu

chuẩn phải kéo dài ít nhất 6 tuần

2010 ACR/EULAR Tiêu chuẩn phân loại viêm khớp dạng thấp

Thời gian xuất hiện triệu chứng (0-1)

Phản ứng viêm cấp (0-1)

≥6 = Xác định viêm khớp dạng thấp