tai nạn ngạt nước ở trẻ em

bài giảng dành cho sinh viên y khoa, bác sĩ đa khoa, bác sĩ nhi. ĐH Y Dược tp Hồ Chí Minh Trình bày Định Nghĩa, triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng Trình bày xử trí tại hiện trường xảy ra tai nạn Trình bày xử trí tại BV Trình bày các biện pháp dự phòng

NGẠT NƯỚC

TS BS Phùng Nguyễn Thế Nguyên

Bé 6 tuổi, ngạt nước tại hồ bơi.

-Thời gian chìm không rõ

-CPR tại hiện trường không có tim

-Nhập BV tuyến trước hồi sức # 20 phút

Cấp cứu tại hiện trường?

Thông tin nào hữu ích cần khai thác

Mục tiêu

1 Trình bày ĐN, lâm sàng, cận lâm sàng

2 Trình bày xử trí tại hiện trường

3 Trình bày xử trí tại BV

4 Trình bày các biện pháp dự phòng

Tử vong 35%

Rối loạn chức năng thần kinh 33%

Di chứng nặng 11%

Còn co thắt thanh quản Ngạt

Co thắt thanh quản không còn & hít

Giai đoạn I (0-2 minutes)

Giai đoạn II (1-2 minutes) Giai đoạn 3 III

Hít & co thắt thanh quản Hít

Nước vào phổi

(90%)

Ngạt khô (10%)

Sinh lý quá trình ngạt

- Hô hấp: OAP, ARDS

 Nước trong phổi

 Co thắt phế quản

 Hư sulfactan

 Tổn thương màng phế nang – mao mạch

 Có thể nặng hơn nếu chức năng tim giảm

 Có thể có tắc nghẽn đường thở do chất hít

- Hậu quả trên hô hấp: giảm oxy máu do

 Xẹp phổi

 Bất tương hợp thông khí – tưới máu

 Shunt

- Thần kinh:

 Giảm oxy não

 Phù não

- Ngạt nước lạnh & nóng: khác nhau

 Một số trường hợp hồi phục thần kinh rất tốt.

 Nhiệt độ < 20 0C (thân nhiệt < 30 oC).

 Phản xạ co mạch ở da, các cơ quan khác nhằm dồn máu về não và tim

 Giảm máu lên não, gây rung thất

 Phản xạ đó phải xảy ra trước khi giảm oxy máu

Lâm sàng

- Rối loạn tri giác

- Suy hô hấp.

- Tuần hoàn: sốc, loạn nhịp, ngưng tim.

- Chấn thương hay bệnh đi kèm.

Xử trí tại hiện trường

- Hồ bơi có bảo vệ: tỷ lệ cần CPR là 0,5% Tỷ lệ này 30% ở

những nơi khác.

- Nếu nạn nhân tỉnh:

 Mang lên bờ

 Đánh giá và Thực hiện CPR

- Nếu BN mê, hồi sức khi còn dưới nước:

 Người hồi sức có kỹ năng

 Chỉ thực hiện thông khí

- Sau vài nhịp thông khí, nạn nhân sẽ đáp ứng Nếu không

đáp ứng, nạn nhân đang ngưng tim, mau đem lên bờ

- Bất động cột sống cổ:

 Chấn thương cột sống cổ: 0,5% nạn nhân ngạt nước.

 Chỉ định: có nghi ngờ chấn thương đầu, cổ như lặn, nhảy hay té xuống nước với độ cao.

- Duy trì nan nhân thẳng đầu, thông đường thở nhằm tránh hít chất nôn từ dạ dày

Xử trí tại hiện trường

- Đưa nạn nhân lên đất, nơi khô ráo.

- Đặt nằm ngữa, đầu và lưng trên

• Không thở: A B C

LƯU ĐỒ TIẾP CẬN

Thổi 5 cái

- 65-86% nạn nhân hít chất nôn từ dạ dày trong quá trình hồi sức, tình trạng này làm nặng them giảm oxy.

- Không:

 Sốc nước

 Ấn bụng, không Heimlich

 Hơ lữa

 Đặt nạn nhân nằm đầu thấp để nước chảy ra.

- Hồi sức đến: có người hổ trợ, có đội cấp cứu, kiệt sức

 Hồi sức > 20 phút mà không có tim

 Khi ấm lại nếu hạ có thân nhiệt

Tại cấp cứu

Tại ICU

- Đặt NKQ khi:

 Ngưng tim, ngưng thở

 Suy hô hấp dù đã thở CPAP

 Glsgow < 10

 Dấu thần kinh khu trú

 Hạ thân nhiệt

 Chấn thương CS cổ

Xử trí tại ICU

- Hô hấp:

 Phù phổi:

• Xử trí giống ARDS Thông khí giống ARDS

• Thở máy phải ít nhất 24 giờ vì có thể phù phổi lại, phải đặt NKQ lại, di chứng và biến chứng nhiều hơn.

• Tổn thương phổi hồi phục nhanh và ít di chứng.

- Co thắt phế quản: dãn phế quản ± steroid.

- Viêm phổi: 12%, không có lợi khi cho ks dự phòng

- Giảm oxy không đáp ứng với thở máy thông thường có thể cần ECMO.

- Hít NO, surfactant, thông khí dịch chưa được khuyến cáo.

- Tuần hoàn:

 Sốc thường hồi phục bằng truyền dịch điện giải, điều chỉnh thân nhiệt và cung cấp oxy đủ.

 Không có dịch nào tốt nhất cho hồi sức ngạt nước.

 Không có bằng chứng dùng lợi tiểu, hạn chế dịch ở BN ngạt nước

 Khi không đáp ứng với dịch, cần siêu âm tim đánh giá chức năng co bóp tim để hướng dẫn dùng vận mạch hay inotrope.

- Thần kinh: di chứng thần kinh là vấn đề lớn nhất

 Di chứng tăng khi BN mê, co giật.

 Tránh làm nặng thêm bằng cách giữ:

• Đầu cao 30O

• Kiểm soát thân nhiệt

Tiên lượng

Trân trọng cảm ơn!

ĐT: 098 904 3858

phungthenguyen@yahoo.com