Bệnh do Circo virus (PMWS, HỘI CHỨNG CÒI CỌC SAUCAI SỮA )

Hội chứng còi cọc sau cai sữa PMWS là một bệnh nguy hiểm trên heo Hay gặp chủ yếu trên heo từ 6 -12 tuần Dấu hiệu lâm sàng đa dạng: • Tăng tỉ lệ loại thãi và chết • Gầy ốm • Thở khó •

HỘI CHỨNG CÒI CỌC SAU CAI SỮA

(PMWS -Post Weaning Multisystemic

Wasting Disease)

Hội chứng còi cọc sau cai sữa (PMWS) là

một bệnh nguy hiểm trên heo

Hay gặp chủ yếu trên heo từ 6 -12 tuần Dấu hiệu lâm sàng đa dạng:

• Tăng tỉ lệ loại thãi và chết

• Gầy ốm

• Thở khó

• Da nhợt nhạt (thỉnh thoảng)

• Vàng da (thỉnh thoảng)

• Tiêu chảy kéo dài (thỉnh thoảng)

• Hạch limpho tăng kích thước

Nơi nào PMWS đã xảy ra?

• Phát hiện lần đầu ở Canada vào năm 1991

• Hiện nay đã và đang lan rộng khắp các nước có ngành chăn nuôi heo là một trong những ngành sản xuất chính bao gồm:

BỆNH PMWS Ở VIỆT NAM

• Theo Lâm Thị Thu Hương và ctv (2005) xét

nghiệm các mẫu hạch heo thu thập từ 4 trại

chăn nuôi công nghiệp của tp.HCM và các tỉnh lân cận bằng kỹ thuật PCR, kết quả có 36%

mẫu +

• Nguyễn Thị Thu Hồng và ctv(2006) đã kiểm tra kháng thể chống lại virus gây PMWS trong các mẫu máu lưu qua các năm trước, kết quả đã phát hiện có kháng thể (+) trên các mẫu từ

năm 2000 và có chiều hướng tăng dần qua các năm: 2000: 38,97%; 2003-2004: 84,9%;

2005: 90,26%

NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH

• Do circovirus týp 2 (PCV2)

• Kích thước rất nhỏ và đề kháng với hầu hết các loại thuốc sát trùng thông thường

• Không lây lan cho những động vật khác ngoài heo.

mummified autolysis normal

CÁCH SINH BỆNH

• Heo con nhiễm PCV2 sớm từ những ngày đầu trong cuộc sống, virus có thể sinh sản không kiểm soát bên trong những tế bào miễn dịch

• Sự sinh sản phát triển rộng của virus làm hư hại

hệ thống miễn dịch của heo -> heo trở nên mẫn

cảm với những tác nhân gây bệnh khác như :

virus, vi khuẩn

• Khi đó cùng với những tác nhân gây bệnh khác,

chúng gây ra những bệnh gọi là bệnh do Circo, mà quan trọng nhất là Hội chứng còi cọc sau cai sữa.

Có phải tất cả những heo nhiễm

virus Circo đều bị bệnh?

• Không, không phải tất cả những heo nhiễm

• Không thể, virus Circo týp 2 là mầm bệnh cần thiết để gây ra PMWS

• Không có virus Circo týp 2, không

thể có PMWS

Những mầm bệnh khác có thể

gây ra PMWS?

Những tác nhân đồng nhiễm khác

Những mầm bệnh khác có thể kết hợp với virus circo để gây ra

• Liên cầu khuẩn (Streptococcocus suis)

• Suyễn heo (Mycoplasma

hyopneumoniae)

PCV2 Tăng tr Tăng tr ưở ưở ng bình th ng bình th ườ ườ ng ng

Miễn dịch mẹ truyền tốt

Cách nào để chúng ta biết được trong trại chúng ta có

PMWS hay không?

• Dựa vào dấu hiệu lâm sàng trên heo sau cai sữa từ 6 – 12 tuần tuổi

• Bệnh tích điển hình khi khám tử - bệnh tích đại thể và dưới kính hiển vi – bệnh tích vi thể

• Tìm thấy virus hiện diện trong bệnh tích.

0 5 10 15 20 25

Dấu hiệu lâm sàng của PMWS

Hội chứng gầy còm

Dấu hiệu lâm sàng của PMWS

Hội chứng gầy còm

Dấu hiệu lâm sàng của PMWS

Hội chứng gầy còm

Dấu hiệu lâm sàng của PMWS

Hội chứng gầy còm

Dấu hiệu lâm sàng của PMWS

Gầy ốm, xanh xao

Dấu hiệu lâm sàng của PMWS

Dấu hiệu thường thấy là gầy ốm và bệnh

đường hô hấp

Dấu hiệu lâm sàng khác của bệnh do virus circo PCV2

Bắt đầu tổn

thương

Loét và hoại tử Loét và hoại tử

nghiêm trọng

Tiêu chảy trên heo vỗ béo

• Bệnh PDNS- hội chứng viêm da, viêm thận

Tuỳ theo tuổi

Bệnh tích đại thể

Hạch bẹn tăng kích thước

Hạch bẹn tăng kích thước

Hạch màng treo ruột tăng kích thước

Bệnh tích đại thể khi khám tử

Viêm phế quản - phổi kẻ

Sưng gan Sưng hạch

dưới hàm

Bệnh tích vi thể

• Cấu trúc nang bình thường bị tổn thương lan rộng với sự thiếu hụt tế bào limpho trong những vùng tế bào limpho B

và T và được thay bằng một khối đồng nhất hay loang lỗ,

sự xâm nhập của mô bào thỉnh thoãng thấy trộn lẫn với tế bào đa nhân khổng lồ

• Có sự hiện diện một số lượng lớn tế bào ưa kiềm giống như chùm nho, thể vùi trong tế bào chất

Xác định những trường hợp

PMWS

Theo Hội nghị hợp nhất Châu âu nhất lần thứ 6 năm

2005 (European Consortium 6th Framework,

2005) - dựa trên những tiêu chí của Sorden

• Dấu hiệu lâm sàng

• Bệnh tích đại thể

• Bệnh tích vi thể đặc trưng

• Phát hiện được virus trong tổn thương

Xác định những trường hợp

PMWS

Cách kiểm soát PMWS?

• Hạn chế gửi ghép trong vòng 24 giờ đầu sau khi sinh

• Cai sữa theo ổ, không cai sữa theo kích thước

• Vách ngăn chuồng cai sữa nên là vách ngăn kín

• Vệ sinh, sát trùng giữa các đợt nuôi.

• Áp dụng cùng nhập cùng xuất.

Cách kiểm soát PMWS?

Chu ng nái ồ nuôi con

Chu ng sau ồ cai s a ữ

Chu ng ồ nuôi th t ị

Lý tưởng

Chấp nhận

Cách kiểm soát PMWS?

• Các biện pháp phòng và kiểm soát (quản

lý, kiểm soát những bệnh khác, an toàn

sinh học…) xem ra có hiệu quả một phần

• Biện pháp trị liệu: kháng sinh, thuốc hạ sốt

và liệu pháp huyết thanh học, kém hiệu

quả.

• Sử dụng vắc xin để phòng các bệnh đồng nhiễm, lưu ý thời điểm tiêm và chất bỗ trợ

sử dụng trong vắc xin nhất là vắc xin

phòng bệnh Mycoplasma

Cách kiểm soát PMWS?

• Không có một biện pháp nào có thể

làm giảm hoàn toàn thiệt hại do virus Circo gây ra , trừ khi …

• … sử dụng vắc xin (CIRCOVAC) cho hiệu quả cực kỳ tốt trong việc

kiểm soát PMWS.

Vắc xin PHÒNG BỆNH PMWS

Tại sao là vắc xin tiêm cho nái ?

• Nếu điều chế vắc xin để tiêm cho heo con có những bất lợi sau:

– Virus PCV2 có thể gây ra sự suy giảm miễn dịch – Virus PCV2 thường gây nhiễm trên heo con rất sớm (ngay ngày tuổi đầu tiên)

– Tác động gây kích thích miễn dịch sớm có thể gây ra tác hại – Tốn chi phí hơn (về nhân công và tiền bạc)

• Vắc xin tiêm cho nái :

– Có thể bảo vệ năng suất sinh sản cho heo nái – Vắc xin tiêm cho nái thì rất an toàn.

– Chi phí tốn ít hơn và dễ thực hiện hơn.

– Kháng thể mẹ truyền cao và đồng nhất, có thể bảo vệ cho heo con ngày những ngày đầu sau khi sinh chống lại PMWS – Giảm sự bài thãi virus qua phân trên heo sau cai sữa

Heo con rất cần sự bảo hộ thông qua heo nái

Tại sao là vắc xin tiêm cho nái ?

Tăng trọng/ngày trong vòng 3 tuần sau khi công cường độc

-150 -50 50 150 250 350 450 550 650

Source : Protection against PCV2 experimental challenge in 3-week-old piglets by maternal antibodies

Ghi chú: 2 nhóm: 10 heo con có miễn dịch mẹ truyền cao, 10 heo

con có miễn dịch mẹ truyền thấp Công cường độc ở 3 tuần tuổi

Tại sao là vắc xin tiêm cho nái ?

Score clinique moyen

0 10 20 30 40

Days post challenge

High maternal antibodies Low maternal antibodies

Điểm bệnh tích

KẾT LUẬN

• PMWS là một hội chứng bệnh mới và làm thiệt hại

về kinh tế khá lớn do làm tăng tỉ lệ chết và loại

thãi heo sau khi cai sữa

• Virus Circo týp 2 - PCV2 là nguyên nhân gây ra

PMWS

• Thực hiện các biện pháp quản lý tốt có thể giúp

làm giảm tỉ lệ chết nhưng không triệt để

• Tiêm phòng vắc xin cho nái là biện pháp khả thi và hiệu quà để kiểm soát PMWS