3 Thái độ: Có ý thức quý trọng bảo vệ các giống cây trồng quý hiếm trong sản xuất ở địa phương.. Bón thúc nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu dinh dưỡng của cây trong từng thời kì, tạo điều ki
Trang 1Ngày soạn:
Tiết : 7
Bài : 10 VAI TRÒ CỦA GIỐNG & PHƯƠNG PHÁP CHỌN TẠO
GIỐNG CÂY TRỒNG
-
-I/ Mục tiêu: Qua bài học này học sinh cần đạt về:
1) Kiến thức: Học sinh hiểu được vai trò của giống cây trồng và các phương pháp chọn tạo giống cây trồng
2) Kỹ năng: Rèn kỹ năng chọn tạo giống cây trồng thành thạo
3) Thái độ: Có ý thức quý trọng bảo vệ các giống cây trồng quý hiếm trong sản xuất ở địa
phương
II/ Chuẩn bị:
1) Chuẩn bị của giáo viên:
- Nghiên cứu nội dung bài 10 “Vai trò của giống và phương pháp chọn tạo giống cây trồng”
SGK, SGV Công nghệ 7
- Tham khảo các tài liệu liên quan
- Phóng to các hình 11; 12; 13; 14 SGK
- Phương án tổ chức: Hoạt động cá nhân, thảo luận – hoạt động nhóm
2) Chuẩn bị của học sinh:
- Xem trước nội dung bài 10 SGK
III/ Hoạt động dạy học:
1) Ổn định tình hình lớp: (1’) Kiểm tra sĩ số lớp
2) Kiểm tra bài cũ: ( 5’)
? Thế nào là bón lót, bón thúc? Tại sao phải bón lót, bón thúc?
→ Dự kiến phương án trả lời:
- Bón lót là bón phân vào đất trước khi gieo trồng Bón lót nhằm cung cấp chất dinh dưỡng cho cây con ngay khi nó mới mọc, mới bén rễ
- Bón thúc là bón phân trong thời gian sinh trưởng của cây Bón thúc nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu dinh dưỡng của cây trong từng thời kì, tạo điều kiện cho cây sinh trưởng và phát triển tốt
3) Giảng bài mới:
* Giới thiệu bài: (1’)
Trong hệ thống các biện pháp kỹ thuật trồng trọt, giống cây trồng chiếm vị trí hàng đầu Phân bón, thuốc trừ sâu là những thứ cần thiết nhưng không phải là yếu tố trước tiên của hoạt động trồng trọt, không có giống cây trồng là không có hoạt động trồng trọt Bài này giúp học sinh hiểu vai trò của giống trong trồng trọt
* Tiến trình bài dạy: (35’)
TG Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
10’ * Hoạt động 1: Tìm hiểu vai
trò của giống cây trồng :
- GV treo H11 lên bảng Yêu
cầu học sinh quan sát
? H11a Thay giống cũ bằng
giống mới năng suất cao có tác
dụng gì ?
? Trước đây trồng lúa chỉ cho
năng suất 10 tấn/ha/1 vụ Nay
trồng giống lúa mới nsuất cho
Quan sát
- Làm tăng năng suất cây trồng
- Làm tăng năng suất cây trồng
I Vai trò của giống cây trồng:
Trang 212 tấn/ha/1 vụ Vậy giống lúa
mới đã tác động đến năng suất
trồng trọt ntn?
- GV bổ sung: Giống là 1 yếu
tố làm tăng năng suất cây
trồng Việc thay thế giống lúa
địa phương bằng các giống lúa
mới thấp cây, có nsuất cao đã
góp phần tăng nsuất lúa bình
quân 2,7 tấn/ha ở thập kỉ 80
lên đến 4 tấn/ha vào những
năm cuối của thập kỉ 90 Do sử
dụng giống lúa mới, nhiều địa
phương ở Thái Bình, Nam
Định, Hà Tây đạt năng suất 10
tấn/ha Ngày nay, khi lúa lai ra
đời và đưa vào sử dụng tăng
nsuuất lúa 15 – 20 % Điện
Biện (Lai Châu), Hòa An (Cao
Bằng), Văn Quan (Lạng Sơn)
đạt 12 – 14 tấn/ha
? Trước đây, cây lúa cho gạo
ăn ko thơm, ko dẻo Nay cấy
giống lúa khác cho gạo ăn
thơm, dẻo Vậy giống lúa mới
đã có vai trò ntn trong trồng
trọt?
- GV giải thích: GCT với việc
thực hiện nvụ của ngành sản
xuất trồng trọt, ngoài việc tăng
nsuất còn phải chú ý đến việc
tạo ra chất lượng mới của sản
phẩm Vì nếu chất lượng kém
thì dù có nsuất cao bao nhiêu
cũng khó có thể phát triển
được, do ko ai sử dụng
- GV giới thiệu H11b, H11c
nêu rõ giống lúa, vì vụ chiêm,
mùa là khái niệm chỉ vụ lúa,
ko thể dùng cho rau, đậu hay
cây ăn quả được
“ Trước đây, khi n2 nước ta chỉ
s/dụng giống lúa địa phương
có tgian sinh trưởng dài trong
1 năm→ chỉ gieo trồng được 2
vụ lúa chiêm và mùa Từ khi ta
nhập nội và tạo ra những giống
lúa ngắn ngay đã hình thành
vụ gieo trồng thứ 3: Vụ
đông→ thế độc canh cây lúa bị
HS lắng nghe
- Giống tạo phẩm chất tốt, tăng chất lượng nông sản
HS lắng nghe
HS lắng nghe
Trang 3phá vỡ, hình thành cơ cấu ba
cây trồng: Lúa xuân – lúa mùa
sớm – cây vụ đông (ngô đông,
đậu tương đông, cà chua hoặc
vụ rau sớm) Với cơ cấu này,
lúa mùa sớm được gieo cấy
bằng giống lúa ngắn ngày như:
CR203, Q5, ĐH60… và phải
thu hoạch trước 20/9 ( ở Đồng
bằng Bắc Bộ) để giải phóng
đất kịp thời làm vụ đông”
? H11b Sử dụng giống ngắn
ngày có tác dụng gì đối với các
vụ gieo trồng trong năm ? ?
H11c Sử dụng giống mới ngắn
ngày có ả/h ntn đến cơ cấu cây
trồng?
? Vậy GCT có vai trò ntn trong
trồng trọt?
- GV nhận xét và liên hệ thực
tế: Tuy Phước: Vụ đông xuân:
gần 400 kg/sào, Vụ hè thu: gần
300 kg / sào
- Làm tăng vụ trồng trọt trong năm
- Làm thay đổi cơ cấu cây trồng của vùng
- Làm tăng năng suất cây trồng Tăng chất lượng nông sản Làm tăng vụ trồng trọt trong năm Làm thay đổi cơ cấu cây trồng của vùng
Lắng nghe
- Làm tăng năng suất cây trồng
- Tăng chất lượng nông sản
- Làm tăng vụ trồng trọt trong năm
- Làm thay đổi cơ cấu cây trồng của vùng
8’ * Hoạt động 2: Tìm hiểu
tiêu chí giống cây trồng tốt:
- GV Y/C HS thảo luận nhóm
để nêu được quan niệm của
HS về nd của 5 tiêu chí trong
sgk
?1 Theo em, giống lúa ntn
được đánh giá là sinh trưởng
tốt trong điều kiện khí hậu, đất
đai và trình độ canh tác của địa
phương?
?2 Giống lúa ntn được đánh
giá là có nsuất cao?
?3 Giống lúa ntn được đánh
giá là có chất lượng tốt?
?4 Giống lúa ntn được đánh
HS thảo luận nhóm
- Dù khí hậu ổn định hay thay đổi, đất đai màu mỡ hay nghèo nàn vẫn strưởng phát triển tốt để cho nsuất cao Trong đk bình thường phải cho nsuất cao
- So với giống cũ đang có nsuất cao nhất của địa phương, giống mới phải có năng suất cao hơn
- Giống đó phải có chất lượng đáp ứng nhu cầu kinh tế và những đặc điểm chất lượng đó ở giống địa phương chưa có hoặc có ở mức thấp
- Qua một số năm vẫn cho
II Tiêu chí của giống cây trồng tốt :
Trang 4giá là có nsuất cao và ổn định?
?5 Giống lúa ntn được đánh
giá là có khả năng chống, chịu
được sâu, bệnh?
- GV gọi đại diện nhóm trình
bày, các nhóm khác nhận xét
? Vậy trong 5 tiêu chí đó theo
em giống cây trồng tốt cần đạt
những tiêu chí nào?
- GV nhận xét: Giống có năng
suất cao chưa phải là giống tốt
mà giống có năng suất cao ổn
định mới là giống tốt
được nsuất xấp xỉ nhau trừ trường hợp có biến động lớn do thiên tai
- Chịu được sâu, bệnh; ít bị nhiễm bệnh; ít bị sâu ăn trong đk trồng ở ruộng qua các vụ
Trình bày và nhận xét
- GCT tốt cần đạt các tiêu chí 1, 3, 4, 5
HS lắng nghe
- Sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu, đất đai
và trình độ canh tác của địa phương
- Có chất lượng cao
- Có năng suất cao, ổn định
- Chống chịu được sâu bệnh
12’ * Hoạt động 3: Tìm hiểu
phương pháp chọn tạo
giống cây trồng:
- GV yêu cầu HS đọc nội dung
phần III/ 24 SGK
- GV treo tranh H12 lên bảng
? Em hãy nêu đặc điểm cơ bản
của PP chọn lọc?
- GV treo tranh H13 SGK lên
bảng
? Em hãy nêu đặc điểm cơ bản
của PP lai?
- GV bổ sung: PP lai còn có ý
nghĩa là thúc đẩy QT tiến hóa
của cây trồng Chủ động và
sáng tạo tạo ra những loại hình
mới mà thiên nhiên không có
Cây lai hội tụ được những tính
trạng tốt mà bố mẹ không có
- GV giới thiệu: Đột biến là
những biến đổi di truyền tạo
cơ sở cho các biến dị Có 2
HS đọc Quan sát
- Từ giống khởi đầu chọn cây có hạt tốt, lấy hạt, vụ sau gieo hạt mới chọn, so sánh với giống khởi đầu và giống địa phương, nếu tốt hơn về các tiêu chí của giống cây trồng, nhân giống đó cho sản xuất
Quan sát
- Lấy phấn hoa của cây dùng làm bố thụ phấn cho nhụy hoa của cây dùng làm
mẹ Sau đó lấy hạt của cây dùng làm mẹ gieo trồng ta được cây lai Chọn những cây lai có đặc tính tốt để làm giống
HS lắng nghe
HS lắng nghe
III Phương pháp chọn tạo giống cây trồng:
- Phương pháp chọn lọc
- Phương pháp lai
- Phương pháp gây đột biến
Trang 5dạng ĐB: ĐB cấu trúc NST và
ĐB gen ĐB gen có ý nghĩa
quan trọng trong chọn giống
? Em hãy nêu đặc điểm cơ bản
của PP gây đột biến?
- GV treo tranh H14 SGK lên
bảng và giới thiệu ý nghĩa của
PP nuôi cấy mô:
“ Duy trì và nhân nhanh các
kiểu gen quí, nhân nhanh các
giống khó trồng bằng hạt, bảo
quản nguồn gen”
? Em hãy nêu đặc điểm cơ bản
của PP nuôi ấy mô?
- GV nhận xét, kết luận:
+ PP chọn lọc, gây đột biến,
lai đều coi là PP tạo ra giống
mới
+ Nuôi cấy mô vừa là PP tạo
giống, vừa là PP nhân giống
- Phương pháp gây đột biến dùng tác nhân vật lý (tia α, γ), tác nhân hóa học ( EMS – êtyl mêtan
sunfonat; DMS – Di mêtyl sunfat; EI – etylen imin)→
xử lý chất lượng bộ phận non của cây (hạt mầm, nụ hoa, hạt phấn, chồi, củ…)
→ tạo ra đột biến → dùng các bộ phận đã gây đột biến tạo ra cây đột biến → chọn hạt ở cây đột biến đem gieo → chọn dòng có đột biến có lợi làm giống
Quan sát và lắng nghe
- Chọn lọc và chuẩn bị cây mẹ: sạch bệnh, đang ở gđoạn s/trưởng mạnh → chọn và tách mô ( tế bào) sống của cây mẹ (thường là đỉnh ngọn, chồi nách, đoạn thân, mảnh lá…) tiến hành khử trùng → nuôi cấy trong mt đặc biệt → nhân nhanh bằng cách kích thích
mô nuôi cấy phát sinh hình thái ( xử lí phytohoocmôn,
t0, ánh sáng thích hợp) → tạo cây mới → đưa cây từ ống nghiệm ra vườn ươm
→ chọn lọc được giống mới
HS lắng nghe
- Phương pháp nuôi cấy mô
Trang 65’ * Hoạt động 4: Củng cố
? Em hiểu thế nào là chọn tạo
giống cây trồng?
? Thế nào là một giống mới?
- Gv gọi HS đọc “Ghi nhớ”
- Hướng dẫn bài học ở nhà:
+ GV hướng dẫn HS trả lời
các câu hỏi cuối bài/ 25 SGK
+ Tìm hiểu: Qui trình sản xuất
giống cây trồng bằng hạt
+ Tìm hiểu: Sản xuất giống
cây trồng bằng nhân giống vô
tính
+ Tìm hiểu: Bảo quản hạt
giống cây trồng
- Là chọn giữ giống nhằm duy trì các tính chất đặc thù của những giống đã thu nhận được; nhằm tạo ra những giống mới
- Giống mới phải khác giống hiện có ít nhất ở một tính trạng nào đó, mà tính trạng này phải do kiểu gen
ở giống mới, khác kiểu gen
ở giống cũ quy định
HS đọc HSTL Lắng nghe
4) Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: ( 3’)
- Đọc trước nội dung bài 11: “ Sản xuất và bảo quản giống cây trồng”
- Tìm hiểu các phương pháp sản xuất giống cây trồng ở địa phương em
- Học thuộc bài và trả lời câu hỏi cuối bài
IV/ Rút kinh nghiệm – bổ sung:
