Tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả giờ dạy theo yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học. Với định hướng “ lấy học sinh làm trung tâm” giáo viên cần đa dạng hoá các phương pháp dạy học đảm bảo hiệu quả cao và học sinh tích cực, chủ động trong học tập.Vì vậy việc dạy đạo đức, pháp luật giáo viên không chỉ sử dụng phương pháp thuyết trình, đàm thoại mà còn phải sử dụng phương pháp trực quan. Tức là sử dụng các phương tiện, đồ dùng dạy học nhằm minh hoạ cho nội dung bài giảng ( Như: tranh ảnh, bản đồ, sơ đồ, băng hình, băng tiếng, bảng số liệu, thống kê…).thông qua các đồ dùng trực quan học sinh có thể tiếp thu tri thức thiết lập mối quan hệ giữa nội dung kiến thức với thực tế cuộc sống. Các em biết vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống, vào trong vấn đề cụ thể hàng ngày. Cho nên giờ học đạo dức, pháp luật rất sôi nổi, chất lượng giờ dạy được nâng cao, học sinh nắm bắt các chuẩn mực của đạo đức, pháp luật chắc và nhanh. 2.3. Từ thực tế đơn vị: Trong những năm gần đây công tác bồi dưỡng chỉ đạo chuyên môn của Phòng giáo dục và Đào tạo ngày càng chặt chẽ hơn, các cụm chuyên môn được quan tâm, sinh hoạt tương đối hiệu quả. Bên cạnh đó, tại đơn vị công tác chỉ đạo đổi mới phương pháp được thống nhất từ Ban giám hiệu đến các tổ, nhóm và từng cá nhân, đặc biệt là sử dụng đồ dùng dạy học có kết hợp các phương tiện hiện đại sẽ góp phần nâng cao chất lượng giờ dạy nhiều hơn, mỗi giáo viên dạy Giáo dục công dân đều xác định rằng: “ Muốn cho giờ dạy đạo đức, pháp luật không bị khô cứng và tẻ nhạt phải sử dụng đồ dùng trực quan” giúp học sinh nắm vững kiến thức theo nguyên lí:“ Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn. Đó là con đường biện chứng của nhân thức chân lý, của sự nhận thức hiện thực khách quan”. (Lê nin). Bên cạnh đó trong những năm gần đây nhà trường đã từng bước trang bước bị các phương tiện phục vụ cho giảng dạy như máy tính, mạng Internet nên việc sưu tầm tư liệu như tranh ảnh rất thuận tiện. Vì vậy mỗi giáo viên đều suy nghĩ, tìm tòi để làm sao nâng cao chất lượng sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy bộ môn GDCD nhằm đem lại hiệu quả cao trong việc dạy và học bộ môn này.
Trang 1III Mục đích nghiên cứu
IV Đối tợng và phạm vi nghiên cứu.
V Kế hoạch nghiờn cứu
B Phần Nội dung
I Mục tiêu của môn GDCD ở trờng THCS
II Cấu trúc và nội dung chơng trình Công dân ở THCS
III Sử dụng đồ dùng dạy học môn Giáo dục công dân trong chơng trình THCS
IV áp dụng dạy một tiết cụ thể
Trang 2Đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông là chủ trơng lớn vàcần thiết của ngành giáo dục và của cả xã hội Đợc sự chỉ đạo của
Đảng – Chính phủ, Bộ GD-ĐT, trớc yêu cầu mới của sự nghiệp CNH –HĐH đòi hỏi phải có một lớp ngời mới, trẻ khoẻ không chỉ có tri thứckhoa học, năng động sáng tạo mà còn phải có đức, có sự hiểubiết về pháp luật, có khả năng thích nghi cao thì sự đổi mới vềnội dung chơng trình SGK và đổi mới phơng pháp dạy học trongnhà trờng là một yêu cầu tất yếu
Từ năm học 2001 – 2002 đến nay, cả nớc đã tiến hành thaySGK bậc THCS Việc thay đổi chơng trình SGK mới thực sự là mộtcuộc cách mạng trong giáo dục Bộ GD - ĐT và các nhà trờng đãdành những điều kiện tốt nhất để phục vụ cho việc dạy và họcSGK mới Một phong trào đổi mới phơng pháp dạy và học dấy lênkhá sôi nổi trong đội ngũ giáo viên các nhà trờng Đổi mới chơngtrình SGK mà mấu chốt là đổi mới phơng pháp giảng dạy đã đợcquán triệt trong phần biên soạn SGK – Phơng pháp làm việc củathầy và trò đã tạo nên không khí thi đua tìm tòi, định hình ph-
ơng pháp dạy và học mới
Bộ môn GDCD trong SGK mới lần này đợc xây dựng làm haiphần: Phần đạo đức và phần pháp luật Là môn học đợc thay đổiphơng pháp dạy học rõ rệt: Coi trọng thực hành, vận dụng Vì vậynội dung SGK mới biên soạn theo hớng dân tộc, hiện đại, tích hợp,nhằm phát huy tính tích cực của học sinh Để đổi mới đợc phơngpháp dạy học, phát huy tính tích cực của học sinh, cần có những
điều kiện nhất định về giáo viên và đồ dùng dạy học ( phơngtiện và trang thiết bị cần thiết ) Đây không phải là điều mới mẻ,trớc đây chúng ta cũng đã sử dụng đồ dùng dạy học nhng cha đợcquan tâm thoả đáng Chính điều này đã dẫn đến hậu quả là
Trang 3khả năng tiếp cận, phân tích, đánh giá, nhận xét của học sinhcòn kém.
Xuất phát từ các lý do trên, tôi xin mạnh dạn trình bày sáng
kiến kinh nghiệm: “ Sử dụng đồ dùng dạy học môn Giáo dục công dân trong trờng THCS”
II Cơ sở của đề tài
1 Cơ sở lý luận
Mụn GDCD (Giỏo dục cụng dõn) cú vị trớ quan trọng trong nhà trường THCS.Mụn học cung cấp cho học sinh một hệ thống chuẩn mực lối sống phự hợp với yờucầu của xó hội ở mức độ phự hợp với lứa tuổi, giỳp học sinh biết sống hoà nhập vớicuộc sống hiện tại với tư cỏch là một cụng dõn tớch cực và năng động; gúp phần quantrọng để hỡnh thành những phẩm chất cần thiết của nhõn cỏch con người Việt Namnhằm đỏp ứng yờu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước và tăng cường khả nănghội nhập trong xu thế phỏt triển và tiến bộ của thời đại
Mặt khỏc dạy học mụn GDCD phải nhằm tạo ra sự thống nhất giữa nhận thức
và hành động, giữa lới núi và hành vi Như vậy, mụn GDCD cần phải đảm bảo cungcấp cho học sinh những phương thức ứng xử về đạo đức, phỏp luật, văn hoỏ trongcuộc sống, hỡnh thành ở mỗi học sinh sự thống nhất giữa nhận thức và hành động,hướng học sinh vào việc thực hành trong cuộc sống hàng ngày cỏc chuẩn mực vàmẫu hành vi tớch cực mà bài học đặt ra; khơi dậy trong học sinh ý chớ thể hiện sựthống nhất đú
Cựng với những mụn học khỏc, mụn GDCD gúp phần đào tạo những ngườicụng dõn mới vừa cú tri thức khoa học vừa cú năng lực hoạt động thực tiễn, cú ý thứctrỏch nhiệm với bản thõn, gia đỡnh và đất nước Từ đú cỏc em thấy rừ trỏch nhiệm củamỡnh: Luụn luụn cú ý thức sống và làm việc theo Hiến phỏp , Phỏp luật, biết tự rốnluyện bản thõn để trở thành người cụng dõn hữu ớch cho quờ hương, đất nước
Vỡ vậy, để phỏt huy tớnh tớch cực của học sinh thỡ việc sử dụng cú hiệu quả đồ
Trang 4các chuẩn mực đạo đức , pháp luật thông qua việc nắm tri thức , thực hành và rènluyện trong và ngoài giờ học
2 C¬ së thùc tiÔn
2.1 Từ thực tế xã hội:
Những năm gần đây, đạo đức xã hội đang bị xuống cấp, tội phạm của nhữngngười chưa thành niên có chiều hướng gia tăng, một trong những nguyên nhân dẫnđến các em có lối sống buông thả, thiếu văn hoá, phạm tội là hiểu biết về các giá trịđạo đức, truyền thống tốt đẹp của dân tộc và pháp luật của các em còn hạn chế.Vìvậy giáo dục đạo đức, pháp luật trong nhà trường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng gópphần quan trọng trong việc giáo dục và rèn luyện con người ý thức tuân theo nhữngchuẩn mực của đạo đức xã hội và tuân theo pháp luật
Bên cạnh đó trước đây, phần lớn giáo viên dạy bộ môn này là giáo viên chủnhiệm hoặc những giáo viên những bộ môn khác được phân công giảng dạy nên họkhông có điều kiện và ít quan tâm đến việc đầu tư cho bài giảng, chưa có kiến thứcsâu rộng và kinh nghiệm khai thác và sử dụng kênh hình trong các tiết dạy Do đóhiệu quả giờ dạy đạo đức, pháp luật chưa cao, các em hiểu biết về các chuẩn mực đạođức, pháp luật còn mơ hồ
Những năm gần đây, phần lớn giáo viên dạy bộ môn này đã được đào tạochính qui, được phân công chuyên giảng dạy bộ môn , nên họ rất quân tâm đến việcđầu tư cho từng tiết dạy, đặc biệt là họ rất quan tâm đến việc sử dụng đồ dùng trựcquan và áp dụng các phương tiện hiện đại trong giảng dạy môn GDCD Chính vì lẽ
đó mà chất lượng và hiệu quả giờ dạy đạo đức, pháp luật được nâng cao hơn trước
2.2 Từ mục tiêu đổi mới phương pháp:
Tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả giờ dạy theo yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học Với định hướng “ lấy học sinh làm trung tâm” giáo viên cần đa dạng
hoá các phương pháp dạy học đảm bảo hiệu quả cao và học sinh tích cực, chủ độngtrong học tập.Vì vậy việc dạy đạo đức, pháp luật giáo viên không chỉ sử dụngphương pháp thuyết trình, đàm thoại mà còn phải sử dụng phương pháp trực quan.Tức là sử dụng các phương tiện, đồ dùng dạy học nhằm minh hoạ cho nội dung bài
Trang 5giảng ( Như: tranh ảnh, bản đồ, sơ đồ, băng hình, băng tiếng, bảng số liệu, thốngkê…).thông qua các đồ dùng trực quan học sinh có thể tiếp thu tri thức thiết lập mốiquan hệ giữa nội dung kiến thức với thực tế cuộc sống Các em biết vận dụng kiếnthức đã học vào cuộc sống, vào trong vấn đề cụ thể hàng ngày Cho nên giờ học đạodức, pháp luật rất sôi nổi, chất lượng giờ dạy được nâng cao, học sinh nắm bắt cácchuẩn mực của đạo đức, pháp luật chắc và nhanh.
2.3 Từ thực tế đơn vị:
Trong những năm gần đây công tác bồi dưỡng chỉ đạo chuyên môn của Phònggiáo dục và Đào tạo ngày càng chặt chẽ hơn, các cụm chuyên môn được quan tâm,sinh hoạt tương đối hiệu quả Bên cạnh đó, tại đơn vị công tác chỉ đạo đổi mớiphương pháp được thống nhất từ Ban giám hiệu đến các tổ, nhóm và từng cá nhân,đặc biệt là sử dụng đồ dùng dạy học có kết hợp các phương tiện hiện đại sẽ góp phầnnâng cao chất lượng giờ dạy nhiều hơn, mỗi giáo viên dạy Giáo dục công dân đều
xác định rằng: “ Muốn cho giờ dạy đạo đức, pháp luật không bị khô cứng và tẻ nhạt
phải sử dụng đồ dùng trực quan” giúp học sinh nắm vững kiến thức theo nguyên lí:“
Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn.
Đó là con đường biện chứng của nhân thức chân lý, của sự nhận thức hiện thực khách quan” (Lê- nin)
Bên cạnh đó trong những năm gần đây nhà trường đã từng bước trang bước bịcác phương tiện phục vụ cho giảng dạy như máy tính, mạng Internet nên việc sưutầm tư liệu như tranh ảnh rất thuận tiện Vì vậy mỗi giáo viên đều suy nghĩ, tìm tòi đểlàm sao nâng cao chất lượng sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy bộ môn
GDCD nhằm đem lại hiệu quả cao trong việc dạy và học bộ môn này.
Từ những cơ sở thực tiễn trên đây đòi hỏi phải có sự thay đổi về phương phápdạy học Muốn làm được điều đó, giáo viên phải là những người tổ chức, điều khiểncác hoạt động học tập, hạn chế tối đa sự độc thoại của thầy bằng cách sử dụng đồdùng dạy học một cách trực quan , phong phú, tạo ra sự hấp dẫn trong tiết học, họcsinh chủ động tiếp cận đồ dùng dạy học, phân tích , đánh giá từ đó rút ra nội dung bàihọc Như vậy học sinh có cơ hội tối đa phát triển tính độc lập, sáng tạo, chủ động tiếp
Trang 6thu kiến thức, nõng cao nhận thức, rốn luyện kỹ năng, cũn người giỏo viờn chỉ làngười tổ chức tiết học thành mụi trường để học sinh mà thụi.
III MỤC ĐÍCH NGHIấN CỨU
Dạy và học môn GDCD không đơn giản chỉ là truyền đạt trithức mà còn phải hình thành đợc tình cảm, niềm tin đạo đức,pháp luật và nhất là hình thành thói quen đạo đức, pháp luật ởmỗi học sinh Cần tránh lối dạy thiên về lý thuyết khô khan, xa rờithực tiễn Cần vận dụng linh hoạt các loại đồ dùng dạy học
Với phơng pháp dạy học hiện đại có nhiều lợi thế trong việcphát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh Một trongnhững lợi thế của phơng pháp dạy học hiện đại đó là : Sử dụng
đồ dùng dạy học
Vì điều kiện thời gian cũng nh khả năng có hạn, đề tài bớc
đầu nghiên cứu và mạnh dạn trình bày phơng pháp s dụng đồdùng dạy học trong giờ dạy nhằm phát huy tính tích cực, tạo sự hấpdẫn, dễ ghi nhớ cho học sinh trong giờ GDCD
Hy vọng, đề tài sẽ giúp các đồng chí giáo viên có thêm kỹnăng khi sử dụng đồ dùng dạy học cho hiệu qủa trong giờ GDCD
IV Đối t ợng, phạm vi nghiên cứu
- Đối tợng nghiên cứu : Học sinh Trờng THCS Đoàn Đào
- Phạm vi nghiên cứu: Phơng pháp sử dụng đồ dùng dạy học mônGDCD trong
trờng THCS
V K Ế HOẠCH NGHIấN CỨU : Khi nghiờn cứu đề tài này, tụi dự định sử
dụng cỏc phương phỏp nghiờn cứu chớnh sau:
- Phơng pháp chính: Phân tích.
Trang 7- Phơng pháp phụ: Phơng pháp hệ thống, quan sát, phân loại,
so sánh,
phân tích
B phần nội dung I.MụC TIÊU CủA MÔN GDCD TRONG NHà TRƯờNg THCS:
Mụn Giỏo dục cụng dõn ở trường THCS cú mục tiờu cơ bản sau
1 Kiến thức :
- Hiểu đợc những chuẩn mực đạo đức và luật pháp cơ bản,phổ thông, thiết thực phù hợp với lứa tuổi học sinh THCS trong cácquan hệ với bản thân, với ngời khác, với công việc và môi trờng sống
- Hiểu ý nghĩa các chuẩn mực đối với sự phát triển cá nhân
và xã hội; sự cần thiết phải rèn luyện và cách thức rèn luyện để đạt
đợc các chuẩn mực đó
2 Kỹ năng :
- Biết đánh giá bản thân và mọi ngời xung quanh; biết lựachọn và thực hiện cách ứng xử phù hợp với các chuẩn mực đạo đức,pháp luật, văn hoá xã hội trong giao tiếp và hoạt động học tập lao
động, hoạt động tập thể, vui chơi, giải trí ,
- Biết tự tổ chức học tập và rèn luyện bản thân theo yêu cầucủa các chuẩn mực đã học
Trang 83 Thái độ :
- Có thái độ đúng đắn, rõ ràng trớc các hiện tợng, sự kiệnpháp luật, văn hoá trong đời sống hằng ngày; có tình cảm trongsáng, lành mạnh đối với mọi ngời, gia đình, nhà trờng, quê hơng,
đất nớc
- Có niềm tin vào các chuẩn mực đã học và hớng tới những giátrị xã hội tốt đẹp
- Có trách nhiệm đối với hành động của bản thân, có nhu cầu
tự điều chỉnh, tự hoàn thiện để trở thành một chủ thể xã hội,tích cực, năng động
II CẤU TRÚC CHƯƠNG TRèNH
1 Cấu trúc chơng trình :
*So với chơng trình cải cách ở trờng THCS, cấu trúc SGK mới
đã có sự thay đổi Cụ thể là :
- Cấu trúc chơng trình môn GDCD THCS sách cải cách
+ Lớp 6 + 7: Học sinh học và rèn luyện theo các chuẩn mực
đạo đức thể hiện ở các phẩm chất và bổn phận đạo đức, xã hội
+ Lớp 8 + 9: Học sinh các chuẩn mực pháp luật
- Cấu trúc chơng trình GDCD theo chơng trình đổi mới
*Căn cứ vào mục tiêu của môn học nên cấu trúc chơng trình mônGDCD bậc THCS đợc xây dựng theo nguyên tắc “ Đồng tâm vàphát triển”, gồm hai phần :
Trang 9Ví dụ : Chủ đề đạo đức: “ Sống cần kiệm, liêm chính, chícông vô t ”:
Trang 10- Lớp 9 : + Chí công vô t.
Từ cấu trúc chơng trình bậc THCS thì chơng trình GDCD ởmỗi lớp gồm 26 tiết dạy nội dung các chủ đề đợc sắp xếp và phân
bố thời gian nh sau :
- Lớp 6: Phần đạo đức: 11 bài, chia làm 14 tiết
Phần pháp luật: 7 bài, chia làm 12 tiết
- Lớp 7 : Phần đạo đức: 12 bài, chia làm 15 tiết
Phần pháp luật: 6 bài, chia làm 11 tiết
- Lớp 8: Phần đạo đức: 11 bài, chia làm 12 tiết
Phần pháp luật: 10 bài, chia làm 14 tiết
- Lớp 9 : Phần đạo đức: 10 bài, chia làm 13 tiết
Phần pháp luật: 8 bài, chia làm 13 tiếtNgoài nội dung dạy học các chủ đề, chơng trình còn dành 9tiết cho mỗi lớp để ôn tập, kiểm tra, hoạt động thực hành, ngoạikhoá Các hoạt động thực hành, ngoại khoá không đòi hỏi thực hiệngiống nhau mà có sự phân hoá đa dạng tuỳ tình hình cụ thể củatrờng, lớp, địa phơng
2 Nội dung SGK GDCD THCS
SGK GDCD cải cách nhằm trang bị cho học sinh các chuẩnmực đạo đức, văn hoá xã hội nên có cấu trúc nội dung một bàiGDCD nh sau :
- Tên bài
- Nội dung bài học
- Tài liệu đọc thêm ( Những câu danh ngôn tục ngữ ca dao,truyện có liên quan đến nội dung bài học )
- Bài tập
Cấu trúc nh vậy dài, nặng về lý thuyết làm học sinh khó tiếpthu bài học Với khối lợng và kiến thức nh vậy nên khi giảng dạy giáo
Trang 11viên thờng sử dụng phơng pháp thuyết trình, ít sử dụng đồ dùngdạy học trực quan, làm cho không khí giờ học căng thẳng khôngphát huy đợc tính tích cực của học sinh
Nhng SGK GDCD mới hoàn toàn khác so với sách cải cách, nhằmtrang bị và hình thành đạo đức, pháp luật cho học sinh nên kiếnthức rất gần gũi, dễ hiểu SGK chỉ là phơng tiện hớng dẫn họcsinh học tập, tìm tòi, khám phá, chiếm lĩnh tri thức, kĩ năng mới.Tuy trong SGK không phân định thành mục rõ ràng, nhng mỗi bài
đều đợc trình bày theo 1 cấu trúc nhất định, gồm các mục sau :
- Tên bài
- Đặt vấn đề: Giới thiệu chủ đề bằng truyện đọc, tình huống,thông tin, sự kiện Gợi ý bằng các câu hỏi nhằm giúp học sinhkhai thác, tìm hiểu bài học
- Nội dung bài học: Nhằm chốt lại những đơn vị tri thức cơ bảnnhất mà học sinh cần nắm và những yêu cầu giáo dục cầnthực hiện
- Bài tập: Nhằm giúp học sinh tập vận dụng nội dung bài họcvào các bài tập cụ thể, phong phú, đa dạng
III Sử dụng đồ dùng dạy học khi dạy GDCD trong tr ờng THCS :
Để thực hiện phơng pháp dạy học phát huy tính tích cực và
t-ơng tác của học sinh, cần có những điều kiện nhât định về giáoviên và các phơng tiện trang thiết bị cần thiết Sau đây tôi mạnhdạn đa ra ý kiến của mình về việc sử dụng đồ dùng dạy học trongtiết dạy GDCD theo định hớng đổi mới :
1 Đồ dùng dạy học là gì ?
- Đồ dùng dạy học ở đây đợc hiểu là những phơng tiện vậtchất đợc sử dụng trong dạy học
Trang 12- Có thể chia đồ dùng dạy học làm 2 nhóm :
* Nhóm các loại đồ dùng thông thờng đợc tạo ra trong quá
trình dạy học :
- Các dụng cụ giảng dạy và học tập: Gồm 2 kiểu chủ yếu:
+ Dụng cụ chung phổ biến nh: Bảng, phấn, bút, thớc ,
+ Dụng cụ cá nhân: Vở, giấy, thớc ,
- Các tài liệu giảng dạy và học tập :
+ SGK, SGV, sách bài tập, sách tham khảo ,
+ T liệu, tranh, ảnh, biểu đồ, sơ đồ ,
+ Phiếu học tập
- Các đồ dùng thông thờng trong gia đình, trong sinh hoạt:Dùng để sắm vai, chơi trò chơi,
* Nhóm các loại phơng tiện kỹ thuật, có tính chất
chuyên nghiệp, có cấu tạo, tính năng kỹ thuật phức tạp :
- Các phơng tiện kỹ thuật nghe nhìn :
+ Đài, đĩa, băng hình, đĩa ghi âm là phơng tiện đểnghe
+ Máy chiếu, các bản in, hình vẽ trên giấy trong là phơngtiện để nhìn
+ Đầu video, phim tài liệu .Các phơng tiện này tác động
đồng thời vào thính giác, thị giác, của ngời học để nhìn, quansát, nghe, nói
- Dụng cụ thực nghiệm: mô hình
Ví dụ : Mô hình các điểm nút giao thông
- Các phơng tiện đa chức năng: Máy tính điện tử, phần mềm
vi tính
Mặc dù vai trò của các phơng tiện kỹ thuật hiện đại ngày càngtăng, cần phải tăng cờng sử dụng đúng để hiện đại hoá việc dạy
Trang 13học Song điều đó không có nghĩa là coi thờng các phơng tiệnthông thờng vì chúng mãi mãi vẫn là phơng tiện dạy học quantrọng mà không gì có thể thay thế lâu dài đợc
2 Chức năng của đồ dựng dạy học:
Cỏc kiểu và loại đồ dựng dạy học tuy cú khỏc nhau nhưng chức năng của chỳng làtớch hợp và cơ động Mỗi đồ dựng dạy học đều cú thể thực hiện cỏc chức năng sau:
- Thụng bỏo hay trỡnh bày thụng tin
- Giới thiệu vào bài
- Minh họa, giải thớch, mụ tả trực quan
Làm tăng tớnh hấp dẫn đối với nội dung học tập, gõy hứng thỳ học tập ở họcsinh
Làm cho việc học trở nờn dễ dàng hơn, thuận lợi hơn Cỏc đồ dựng dạy học lànguồn cung cấp cỏc chất liệu để học sinh khai thỏc nội dung học tập một cỏch tớchcực, tự giỏc Trong dạy học đổi mới, học sinh hoạt động dưới sự hướng dẫn của giỏoviờn, nếu khụng cú đồ dựng, thiết bị dạy học thỡ việc tổ chức cỏc hoạt động của họcsinh sẽ gặp rất nhiều khú khăn, do đú kết quả học tập khụng đạt yờu cầu mong muốn
4 Sử dụng đồ dựng dạy học mụn GDCD theo hướng đổi mới:
Việc sử dụng đồ dựng dạy học bộ mụn phải tuõn theo những yờu cầu nhất định
Để việc sử dụng cú hiệu quả, trỏnh xu hướng lạm dụng hoặc sử dụng một cỏch hỡnhthức, trước hết đồ dựng và sử dụng đồ dựng phải gắn bú hữu cơ với phương phỏp dạyhọc, như một thành tố của phương phỏp dạy học Mỗi hoạt động dạy học được xõydựng trờn cơ sở vận dụng một phương phỏp dạy học cụ thể, cú phương tiện dạy học
Trang 14phù hợp để hỗ trợ cho hoạt động đó Vì vậy sử dụng phương tiện dạy học phải đúnglúc, đúng chỗ, kịp thời, tránh đưa ra một cách tuỳ tiện.
Một yêu cầu rất quan trọng là đồ dùng dạy học phải có tác dụng kích thích họcsinh tư duy, suy nghĩ, tìm tòi, không phải chỉ như một phương tiện minh hoạ nộidung bài học Khi sử dụng thiết bị, phương tiện dạy học là giáo viên cung cấp chohọc sinh những chất liệu cần thiết để học sinh tìm tòi, tự kiến tạo tri thức, kỹ năngtrên cơ sở làm việc với nguồn thông tin từ các phương tiện dạy học mà giáo viêntrình bày, giới thiệu, học sinh phải có ý kiến nhận xét, đánh giá về nội dung, tính chất
sự việc, rút ra kết luận bài học cần thiết
Mặt khác đổi mới phương pháp dạy học không chỉ là đổi mới phương tiện vàkhông có nghĩa là dùng nhiều phương tiện dạy học, mà điều quan trọng là sử dụngphương tiện dạy học một cách hợp lý, có hiệu quả, tránh lạm dụng hoặc sử dụng mộtcách hình thức, Cần tránh xu hướng sử dụng đồ dùng dạy học một cách tràn lan,không có chủ đích rõ rệt, mà mỗi đồ dùng dạy học đưa ra cần được khai thác triệt để
5 Các bước tiến hành sử dụng đồ dùng trực quan:
Dạy đạo đức, pháp luật cũng như tất cả các môn học khác là phải sử dụng đồdùng trực quan để minh hoạ cho nội dung bài giảng Đồ dùng trực quan trong các tiếtdạy đạo đức, pháp luật hiện nay rất đa dạng và phong phú, trong giai đoạn hiện naykhi khoa học công nghệ đang phát triển, mạng Intenet dang được sử dụng ngày càngrộng rãi Vì vậy trong một tiết dạy giáo viên có thể sử dụng nhiều hình thức trực quankhác nhau vào những mục đích khác nhau nhằm làm cho bài giảng thêm hấp dẫn, đạthiệu quả cao Từ thực tiễn giảng dạy tôi thấy có những hình thức trực quan như sau:
* Bước 1: Chuẩn bị đồ dùng dạy học:
Muốn sử dụng đồ dùng trực quan đạt hiệu quả cao trong mỗi bài dạy đạo đức,pháp luật, người giáo viên dạy GDCD phải chuẩn bị đồ dùng trực quan sử dụng trongtiết dạy Do những đồ dùng trực quan sử dụng trong các tiết dạy đạo đức, pháp luật ít
có sẵn nên việc chuẩn bị đồ dùng cho một tiết dạy khá công phu đòi hỏi giáo viênphải có sự đầu tư về mặt thời gian, công sức, trí tuệ và lòng nhiệt tình
Trang 15Trước hết người giáo viên phải xác định xem trong tiết dạy này cần sử dụng
loại đồ dùng gì? Bảng, phấn, giấy, bút, thước; tư liệu, tranh ảnh, bản đồ, biểu đồ, sơđồ; phiếu học tập, bảng phụ…hay các loại phương tiện kỹ thuật nghe nhìn như máybăng đĩa ghi âm, máy chiếu các bản in, máy băng đĩa hình, các phương tiện đa chứcnăng như máy tính , máy chiếu, các phần mềm dạy học trên máy vi tính…
Khi đã xác định được bài dạy này cần sử dụng những loại đồ dùng nào thìngười giáo viên sẽ bắt tay vao công việc chuẩn bị
Ví dụ1: Khi dạy tiết ngoại khóa : “An toàn giao thông” (GDCD 8), tôi thấy ở bài này
cần sử dụng những đồ dùng sau:
- Máy vi tính
- Máy chiếu Projector
- Hình vẽ các biển báo, đèn tín hiệu…
- Phiếu học tập, bảng phụ, bút dạ
- Băng hình, tranh ảnh về các tình huống đi đường
- Thông tin, số liệu, hình ảnh về tình hình TTATGT
Từng bài dạy giáo viên cần biết trong phòng đồ dùng của nhà trường đã cónhững đồ dùng nào, nếu thiếu thì tiến hành làm và sưu tầm, cố gắng vận động họcsinh cùng tham gia: vẽ tranh, sưu tầm tranh ảnh, tìm số liệu, khi cần có thể tự quayhoặc nhờ đồng nghiệp quay những đoạn phim tư liệu ngắn hoặc các tình huống
Biển báo nguy hiểm Biển báo cấm Biển báo chỉ dẫn
Trang 16Đi hàng ba, hàng tư Đá bóng dưới lòng đường
Tuyên truyền An toàn giao thông Cảnh sát giao thông làm nhiệm vu
Khi đã có những đồ dùng cần sử dụng, tôi tiến hành nghiên cứu thật kỹ từng ký hiệu
trên bản đồ, hình vẽ, tìm hiểu chi tiết nội dung, ý nghĩa của từng bức tranh, hình vẽ,
ý nghĩa của những số liệu để khi lên lớp giảng dạy được tốt Trong quá trình sưu tầm
tư liệu tôi cố gắng tích lũy và sắp xếp chúng theo từng chủ đề khác nhau như: chủ đề
về An toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, phòng ngừa lây nhiễmHIV/AIDS , Thanh niên, Hôn nhân gia đình, Hội nhập quốc tế, Bộ máy Nhà nước,
Trang 17liệu, tình huống, tranh ảnh, mẫu chuyện…những tư liệu này không chỉ dạy học ở lớp
9 mà còn những lớp khác tùy theo chủ đề để lựa chọn Việc sắp xếp này cũng giúpcho giáo viên dễ dàng trong việc lấy dùng khi cần thiết, giáo viên có thể trình chiếutrực tiếp, thiết kế giáo án điện tử hoặc photo ra giấy để dạy
Để làm được những điều đã trình bày thi người giáo viên phải có những amhiểu tình hình chính trị xã hội chủa địa phương, đất nước, phải cập nhật thông tin trênđài truyền hình, đài phát thanh, báo chí, trên mạng Internet để kịp thời bổ sungnhững tranh ảnh, bài viết, số liệu mới để đảm bảo tính chính xác, cập nhập của bàigiảng
Bước 2: Sử dụng đồ dùng dạy học có hiệu quả:
Muốn sử dụng đồ dùng trực quan có hiệu quả, trước hết người giáo viên cầnxác định loại phương tiện cần sử dụng, tác dụng của nó đối với bài giảng
*Tranh ảnh, sơ đồ, biểu đồ, bản đồ:
Những đồ dùng trực qua này sẽ có tác dụng gây ấn tượng sâu sắc trong ký ứcmỗi học sinh Nếu người giáo viên sử dụng tốt các phương tiện đó sẽ giúp cho họcsinh phát triển được óc quan sát, trí tưởng tượng, khả năng tư duy liên hệ thực tế Nócòn giúp học sinh nhớ kỹ, hiểu sâu những điều thu nhận được
Ví du 1: khi dạy bài 4: Bảo vệ hòa bình (GDCD 9) chúng ta có thể giới thiệu đến học
sinh những bức tranh
Khi xem những bức ảnh này học sinh sẽ hình dung được:
- Hậu quả to lớn của chiến tranh
- Ngày nay chiến tranh vẫn xãy ra nhiều nơi trên thế giới
- Trách nhiệm của cộng đồng thế giới, mỗi quốc gia, mỗi con người phải làm gì
để ngăn chặn chiến tranh, bảo vệ hòa bình