Những ngón chân của bố , lúc nào cũng như bám vào đất để khỏi trơn ngã.. Gan bàn chân bao giờ cũng xám xịt và , bao giờ cũng , không đầy đặn như gan bàn chân người khác.. Bố đi ngang dọc
Trang 1
BÀI 11:TIẾT44 CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ, MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN BIỂU CẢM
Trang 2Thế nào là văn biểu cảm ?
Là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con người đối với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc
Trang 3-Văn miêu tả: Là loại văn nhằm giúp người đọc, người nghe hình dung những đặc
điểm, tính chất nổi bật của một sự vật, sự việc, con người, phong cảnh,… làm cho những cái đó như hiện lên trước mắt người đọc, người nghe.
-Văn tự sự:là phương thức trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa
Trang 4Ước được nhà rộng muôn ngàn gian,
Che khắp thiên hạ kẻ sĩ nghèo đều hân hoan,
Gió mưa chẳng núng,vững vàng như thạch bàn!
Than ôi! Bao giờ nhà ấy sừng sững dựng trước mắt,
Riêng lều ta nát, chịu chết rét cũng được!
Tháng tám,thu cao,gió thét già,
Cuộn mất ba lớp tranh nhà ta.
Tháng tám,thu cao,gió thét già,
Cuộn mất ba lớp tranh nhà ta.
Tranh bay sang sông rải khắp bờ,
Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa,
Mảnh thấp quay lộn vào mương sa.
Tranh bay sang sông rải khắp bờ,
Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa,
Mảnh thấp quay lộn vào mương sa.
Trẻ con thôn nam khinh ta già không sức,
Nỡ nhè trước mặt xô cướp giật,
Cắp tranh đi tuốt vào luỹ tre
Môi khô miệng cháy gào chẳng được,
Giây lát,gió lặng,mây tối mực,
Trời thu mịt mịt đêm đen đặc
Mền vải lâu năm lạnh tựa sắt,
Con nằm xấu nết đạp lót nát
Đầu giường nhà dột chẳng chừa đâu
Dày hạt mưa,mưa,mưa chẳng dứt
Quay về,chống gậy lòng ấm ức!
Giây lát,gió lặng,mây tối mực,
Trời thu mịt mịt đêm đen đặc
Mền vải lâu năm lạnh tựa sắt,
Con nằm xấu nết đạp lót nát
Đầu giường nhà dột chẳng chừa đâu
Dày hạt mưa,mưa,mưa chẳng dứt
VÍ DỤ I: BÀI CA NHÀ TRANH BỊ GIÓ THU PHÁ
-ĐỖ
PHỦ-Từ trải cơn loạn ít ngủ nghê
Đêm dài ướt át sao cho trót?
Biểu cảm-Ước mơ cao cả của nhà thơ.
Tự sự ( hai câu đầu); miêu tả (ba câu sau) - có vai trò tạo bối cảnh chung.
Tự sự kết hợp với biểu cảm - uất ức vì già yếu.
Tự sự, miêu tả (sáu câu đầu); biểu cảm ( hai câu cuối)- cam phận
Trẻ con thôn nam khinh ta già không sức,
Nỡ nhè trước mặt xô cướp giật,
Cắp tranh đi tuốt vào luỹ tre
Môi khô miệng cháy gào chẳng được,
Trang 5Đoạn văn:
Người ta nói “đấy là bàn chân vất vả”
Những ngón chân của bố , lúc nào cũng như bám vào đất để
khỏi trơn ngã
Gan bàn chân bao giờ cũng
xám xịt và , bao giờ cũng , không đầy đặn như gan bàn chân người khác
, gãi lấy gãi để rồi xỏ vào đôi guốc
mộc
Mu bàn chân , lại có nốt lấm tấm
nào bố cũng ngâm nước nóng hoà muối
Khi ngủ bố rên, rên vì đau mình, nhưng cũng rên vì nhức chân
Rượu tê
thấp không tài nào xoa bóp khỏi
đâu đâu con không hiểu Con chỉ thấy
Bố đi chân đất Bố đi ngang dọc đông tây
ngày nào bố cũng ngâm chân xuống nước, xuống bùn để câu quăng
*Ví dụ 2:
( Trích “Tuổi thơ im lặng” - Duy Khán )
Cái thúng câu bao lần chà đi xát lại bằng sắn thuyền Cái ống câu nhẵn
mòn, cái cần câu bóng dấu tay cầm Con chỉ biết cái hòm đồ nghề cắt tóc sực mùi dầu máy tra tông- đơ, cái ghế xếp bao lần thay vải, nó theo bố đi xa lắm
Bố ơi! Bố chữa làm sao được lành lặn đôi bàn chân ấy: đôi bàn chân dầm
sương dãi nắng đã thành bệnh
lấm tấm
xám xịt
Bố đi chân đất
ngày nào bố cũng ngâm chân xuống nước, xuống bùn để câu quăng
từ khi sương còn đẫm ngọn cây ngọn cỏ Khi bố về cũng là lúc cây cỏ đẫm sương đêm
từ khi sương còn đẫm ngọn cây ngọn cỏ Khi bố về cũng là lúc cây cỏ đẫm sương đêm
nào bố cũng ngâm nước nóng hoà muối
khum khum
Bố tất bật đi
Trang 6Đoạn văn trích “Tuổi thơ im lặng”
-Duy
Người ta nói “đấy là bàn chân vất vả”
Những ngón chân của bố ,lúc nào cũng như bám vào đất để khỏi trơn ngã
Gan bàn chân bao giờ cũng và , bao giờ cũng ,không đầy đặn như gan bàn chân người khác
, gãi lấy gãi để rồi xỏ vào đôi guốc
mộc
Mu bàn chân ,lại có nốt
Đêm nào bố cũng ngâm
Khi ngủ bố rên,rên vì đau mình,nhưng cũng rên vì nhức chân
Rượu tê thấp không tài nào xoa bóp khỏi
đâu đâu con không hiểu.Con chỉ thấy Bố đi ngang dọc đông tây
…Con chỉ biết cái hòm đồ nghề cắt tóc sực mùi dầu máy tra tông-đơ,cái ghế xếp bao lần thay vải,nó theo bố đi xa lắm
Cái thúng câu bao lần chà đi xát lại bằng sắn thuyền.Cái ống câu nhẵn mòn ,cái cần câu bóng dấu tay cầm
Bố ơi!Bố chữa làm sao được lành lặn đôi bàn chân ấy : đôi bàn chân dầm
sương dãi nắng đã thành bệnh
Trang 7Đoạn văn:
Người ta nói “đấy là bàn chân vất vả”
Những ngón chân của bố khum khum, lúc nào cũng như bám vào đất để
khỏi trơn ngã
Gan bàn chân bao giờ cũng
xám xịt và lỗ rỗ, bao giờ cũng khuyết một miếng, không đầy đặn như gan bàn chân người khác
, gãi lấy gãi để rồi xỏ vào đôi guốc
mộc
Mu bàn chân mốc trắng, bong da từng bãi, lại có nốt lấm tấm
Đêm nào bố cũng ngâm nước nóng hoà muối
Khi ngủ bố rên, rên vì đau mình, nhưng cũng rên vì nhức chân
đâu đâu con không hiểu Con chỉ thấy
Bố đi chân đất Bố đi ngang dọc đông tây
ngày nào bố cũng ngâm chân xuống nước, xuống bùn để câu quăng Bố tất bật đi
*Ví dụ 2:
( Trích “Tuổi thơ im lặng” - Duy Khán )
Cái thúng câu bao lần chà đi xát lại bằng sắn thuyền Cái ống câu nhẵn
mòn, cái cần câu bóng dấu tay cầm Con chỉ biết cái hòm đồ nghề cắt tóc sực mùi dầu máy tra tông- đơ, cái ghế xếp bao lần thay vải, nó theo bố đi xa lắm
Bố ơi! Bố chữa làm sao được lành lặn đôi bàn chân ấy: đôi bàn chân dầm
sương dãi nắng đã thành bệnh
khum khum
mốc trắng, bong da từng bãi lấm tấm
xám xịt
Bố đi chân đất
ngày nào bố cũng ngâm chân xuống nước, xuống bùn để câu quăng.Bố tất bật đi
từ khi sương còn đẫm ngọn cây ngọn cỏ Khi bố về cũng là lúc cây cỏ đẫm sương đêm
từ khi sương còn đẫm ngọn cây ngọn cỏ Khi bố về cũng là lúc cây cỏ đẫm sương đêm
nào bố cũng ngâm nước nóng hoà muối
Đêm
Trang 8Ghi nhớ:sgk/138
Muốn phát biểu suy nghĩ,cảm xúc đối với đời sống xung quanh,hãy dùng phương thức tự sự
và miêu tả để gợi ra đối tượng biểu cảm và gửi gắm cảm xúc.
.Tự sự và miêu tả ở đây nhằm khêu gợi cảm
xúc,do cảm xúc chi phối chứ không nhằm mục đích kể chuyện,miêu tả đầy đủ sự việc,phong cảnh.
Trang 9Bài tập1/trang37.SGK.
Kể lại nội dung bài Bài ca nhà tranh bị gió thu phá của Đỗ Phủ bằng bài văn xuôi biểu cảm.
*Gợi ý:
-Tả và kể cảnh gió thu cuốn mất tranh.
- kể cảnh trẻ con cướp tranh,lòng ấm ức của tác giả.
-Cảnh mưa dột của ngôi nhà và cảnh sống cực khổ, lạnh lẽo của nhà thơ.
-Ước mơ cao cả của tác giả.
Trang 10Tham khảo bài văn sau:
Tháng tám năm nào cũng vậy, vào những ngày giữa thu, gió về gào thét Ngồi trong nhà,nhà thơ nghe gió rít ghê rợn, gió thu ghê gớm đã cuốn mất ba lớp mái tranh ở ngôi nhà thân yêu của nhà thơ Tranh bay khắp nơi : có những lá tranh bay sang bên kia sông, rải khắp bờ Có mảng tranh treo lơ lủng trên ngọn cây nơi rừng xa, mảnh bay thấp quay lộn lại, rơi vào m ơng n ớc gần đấy.
Trẻ con thôn nam khinh nhà thơ già yếu, đã xô nhau c ớp giật, mảng tranh đi tuốt vào luỹ tre trong xóm Nhà thơ gào khô môi cháy miệng chẳng đ ợc, chống gậy quay
về lòng ấm ức vô cùng.
Đêm đến, gió có lặng hơn,nh ng mây tối nh mực, mua rơi nặng hạt, trời đêm thu mịt mù đen đặc Chăn vải lâu ngày đắp lên lạnh nh đụng vào sắt.Đã thế,con nhỏ nằm xấu nết, đạp rách tan cả tranh Đầu gi ờng n ớc m a dột từ trên mái xuống Cả nhà dột hết, chẳng chừa chỗ nào Ngoài trời m a cứ rơi mãi,càng dày hạt hơn, biết bao giờ m a dứt Từ ngày loạn lạc vì chiến tranh đã mất ngủ rồi, nay thêm vào đêm dài ớt át lại mất ngủ nữa.
Nhà thơ ớc gì có đ ợc nhà rộng muôn ngàn gian, che khắp thiên hạ, nhất là những
kẻ sĩ nghèo(là những ng ời chỉ có chữ)về đây trú m a trú rét Một ngôi nhà vững vàng
nh bàn thạch, gió m a cũng không lo ngại Nhà thơ có một ớc mong tha thiết : Bao giờ ngôi nhà ấy xuất hiện sừng sững tr ớc mặt, riêng lều của nhà thơ nát, mình nhà thơ chịu rét, ng ời cũng cam lòng!
Trang 11Bài tập 2/trang138.Trên cơ sở văn bản “Kẹo mầm”,viết lại thành một bài văn biểu cảm
Mỗi sáng mẹ tôi gỡ tóc bằng cái lược thưa gỗ vàng vàng, thế nào rồi cũng có ít tóc rối Mẹ
vo vo giắt nó lên đòn tay chỗ mái hiên nhà Rồi chị tôi cũng làm thế, bắt chước mẹ cũng gỡ tóc, vo vo giắt mớ tóc rối lên chỗ ấy.
Thỉnh thoảng trên đường làng có bà cụ rao to: “Ai tóc rối đổi kẹo không?” Một bên thúng
là mảnh trai vỡ đồng nát, lông vịt, tóc rối, còn bên kia chỉ có cái niêu đất, đúng hơn là một cái ang, cái liễn đựng một thứ kẹo mà bất cứ một đứa trẻ nào cũng phải mê.
Bà cụ lấy kẹo lên bằng chiếc đũa cả, quấn vào đầu que, thật khéo, kẹo cứ lồng khồng, trông rất nhiều, nhưng cho vào miệng nó xẹp lại chỉ còn tí tẹo Bà cụ đưa kẹo cho chúng tôi, đổi lại nắm tóc rối của bà, của mẹ hay của chị.
Tóc rối bán bà cụ không mua, mua kẹo bà cụ không bán, chỉ đổi thôi Thế là mỗi lần bà cụ qua ngõ, tôi lại kiễng chân, với tay lên chỗ mái hiên Mẹ bảo đó là kẹo mầm làm bằng mầm cây mạ, mầm thóc, hoàn toàn không có đường mật gì cả Nhưng sao nó ngọt thế, hơn cả kẹo bột, kẹo bi.
Mẹ tôi đã mất Chị tôi đi lấy chồng xa
Cứ mỗi lần có ai đi qua rao lên: “ Ai đổi kẹo” , tôi lại tưởng như thấy mẹ tôi ngồi đầu hè
gỡ tóc bằng cái lược gỗ màu vàng vàng, đầu mẹ nghiêng nghiêng, sóng tóc đổ dài một bên vai, và rồi mẹ vuốt cái lược, vo vo nắm tóc, giắt nó lên mái hiên nhà
Que kẹo mầm tuổi thơ Mẹ ơi Còn có bao giờ con thấy được mẹ ngồi gỡ tóc như thế nữa.
Trang 12Gợi ý:
-Tự sự :kể lại chuyện đổi tóc rối lấy kẹo mầm ngày trước.
-Miêu tả:cảnh chải tóc của người mẹ ngày xưa.
-Biểu cảm :thể hiện lòng nhớ mẹ khôn xiết.