Thực trạng hợp đồng kỳ hạn

Ngày nay, hoạt động kinh doanh ngân hàng thương mại (NHTM) trở nên phong phú đa dạng hết Bên cạnh nghiệp vụ ngân hàng mang tính truyền thống ngân hàng khơng ngừng phát triển nghiệp vụ tài mới, đại, đó, phải kể đến giao dịch kinh doanh ngoại tệ Đây hoạt động kinh doanh đem lại lợi nhuận cao cho NHTM, chứa đầy rủi ro Khi tham gia hoạt động kinh doanh tiền tệ, ngân hàng tạo trạng thái ngoại tệ mở dẫn đến rủi ro tỷ giá cho ngân hàng tỷ giá thị trường biến động • • • • Để hạn chế rủi ro này, ngân hàng phải tiến hành biện pháp phòng ngừa Một cơng cụ hữu hiệu phòng ngừa tỷ giá hợp đồng phái sinh tiền tệ (Currency Derivaties) Các hợp đồng phái sinh tiền tệ bao gồm: hợp đồng ngoại hối kì hạn hợp đồng ngoại hối hoán đổi hợp đồng ngoại hối quyền chọn hợp đồng ngoại hối tương lai Kể từ năm 80 kỉ 20, giao dịch tài phái sinh sử dụng ngày rộng rãi nhiều quốc gia, đặc biệt nước có kinh tế phát triển Trong q trình hội nhập kinh tế quốc tế, sách ngoại hối đóng vai trò quan trọng, để vừa tranh thủ nguồn vốn quốc tế, thúc đẩy hoạt động thương mại, đầu tư, du lịch, kiều hối Đồng thời, mở hội cho doanh nghiệp (DN) Việt Nam giao thương mạnh mẽ với nhiều DN nước ngồi Lúc đó, việc sử dụng nhiều loại ngoại tệ giao dịch ngày trở nên thường xuyên cần thiết Đó nguyên nhân làm DN Việt Nam gặp rủi ro thay đổi tỷ giá sử dụng ngoại tệ giao dịch thương mại quốc tế

Nguy ễn Thị Kim Anh TF1

THỰC TRẠNG ỨNG DỤNG HỢP ĐỒNG KỲ HẠN NGOẠI TỆ TẠI

CÁC NHTM VIỆT NAM

Ngày nay, hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại (NHTM) trở nên phong phú và đa dạng hơn bao giờ hết Bên cạnh các nghiệp vụ ngân hàng mang tính truyền thống thì các ngân hàng đã không ngừng phát triển các nghiệp vụ tài chính mới, hiện đại, trong đó, phải kể đến các giao dịch kinh doanh ngoại tệ Đây là một hoạt động kinh doanh có thể đem lại lợi nhuận rất cao cho NHTM, nhưng nó cũng chứa đầy những rủi ro Khi tham gia hoạt động kinh doanh tiền tệ, ngân hàng sẽ tạo ra trạng thái ngoại tệ mở và dẫn đến rủi ro tỷ giá cho ngân hàng nếu tỷ giá trên thị trường biến động

Ngày nay, hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại (NHTM) trở nên phong phú và đa dạng hơn bao giờ hết Bên cạnh các nghiệp vụ ngân hàng mang tính truyền thống thì các ngân hàng đã không ngừng phát triển các nghiệp vụ tài chính mới, hiện đại, trong đó, phải kể đến các giao dịch kinh doanh ngoại tệ Đây là một hoạt động kinh doanh có thể đem lại lợi nhuận rất cao cho NHTM, nhưng nó cũng chứa đầy những rủi ro Khi tham gia hoạt động kinh doanh tiền tệ, ngân hàng sẽ tạo ra trạng thái ngoại tệ mở và dẫn đến rủi ro tỷ giá cho ngân hàng nếu tỷ giá trên thị trường biến động

Để có thể hạn chế được rủi ro này, ngân hàng sẽ phải tiến hành các biện pháp phòng ngừa Một trong những công cụ hữu hiệu phòng ngừa tỷ giá

đó chính là các hợp đồng phái sinh về tiền tệ (Currency Derivaties) Các hợp đồng phái sinh tiền tệ bao gồm:

• hợp đồng ngoại hối kì hạn

• hợp đồng ngoại hối hoán đổi

• hợp đồng ngoại hối quyền chọn

• hợp đồng ngoại hối tương lai

Để có thể hạn chế được rủi ro này, ngân hàng sẽ phải tiến hành các biện pháp phòng ngừa Một trong những công cụ hữu hiệu phòng ngừa tỷ giá

đó chính là các hợp đồng phái sinh về tiền tệ (Currency Derivaties) Các hợp đồng phái sinh tiền tệ bao gồm:

• hợp đồng ngoại hối kì hạn

• hợp đồng ngoại hối hoán đổi

• hợp đồng ngoại hối quyền chọn

• hợp đồng ngoại hối tương lai

Kể từ những năm 80 của thế kỉ 20, các giao dịch tài chính phái sinh

đã được sử dụng ngày càng rộng rãi ở nhiều quốc gia, đặc biệt là

những nước có nền

kinh tế phát triển

Kể từ những năm 80 của thế kỉ 20, các giao dịch tài chính phái sinh

đã được sử dụng ngày càng rộng rãi ở nhiều quốc gia, đặc biệt là

những nước có nền

kinh tế phát triển

Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, chính sách ngoại hối đóng vai trò rất quan trọng, làm sao để vừa tranh thủ được các nguồn vốn quốc tế, thúc đẩy hoạt động thương mại, đầu tư, du lịch, kiều hối Đồng thời,

đã mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp (DN) Việt Nam giao thương mạnh mẽ với nhiều DN nước ngoài Lúc

đó, việc sử dụng nhiều loại ngoại tệ trong giao dịch ngày càng trở nên thường xuyên và cần thiết

Đó sẽ là nguyên nhân làm các DN Việt Nam gặp rủi

ro do thay đổi tỷ giá khi sử dụng ngoại tệ trong giao dịch thương mại quốc tế

Để hạn chế được những rủi ro này, DN phải sử dụng các công cụ tài chính Một trong số những công cụ có thể được sử dụng đó là hợp đồng kỳ hạn

Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, chính sách ngoại hối đóng vai trò rất quan trọng, làm sao để vừa tranh thủ được các nguồn vốn quốc tế, thúc đẩy hoạt động thương mại, đầu tư, du lịch, kiều hối Đồng thời,

đã mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp (DN) Việt Nam giao thương mạnh mẽ với nhiều DN nước ngoài Lúc

đó, việc sử dụng nhiều loại ngoại tệ trong giao dịch ngày càng trở nên thường xuyên và cần thiết

Đó sẽ là nguyên nhân làm các DN Việt Nam gặp rủi

ro do thay đổi tỷ giá khi sử dụng ngoại tệ trong giao dịch thương mại quốc tế

Để hạn chế được những rủi ro này, DN phải sử dụng các công cụ tài chính Một trong số những công cụ có thể được sử dụng đó là hợp đồng kỳ hạn

Giao dịch ngoại tệ kỳ hạn chính thức ra đời từ khi ngân hàng Nhà nước ban hành quy chế hoạt động ngoại hối kèm theo quyết định số 17/1998/QDD-NHNN7 ngày 10/01/1998.

Theo quy chế này: giao dịch hối đoái kỳ hạn là giao dịch trong đó hai bên cam kết sẽ mua, bán với nhau một số lượng ngoại tệ theo một tỷ giá xác định gọi là tỷ giá kỳ hạn và việc thanh toán

sẽ được thực hiện vào một ngày nào đó trong tương lai.

Giao dịch ngoại tệ kỳ hạn chính thức ra đời từ khi ngân hàng Nhà nước ban hành quy chế hoạt động ngoại hối kèm theo quyết định số 17/1998/QDD-NHNN7 ngày 10/01/1998

Theo quy chế này: giao dịch hối đoái kỳ hạn là giao dịch trong đó hai bên cam kết sẽ mua, bán với nhau một số lượng ngoại tệ theo một tỷ giá xác định gọi là tỷ giá kỳ hạn và việc thanh toán

sẽ được thực hiện vào một ngày nào đó trong tương lai.

Mặc dù đã được chính thức đưa vào thực hiện từ

1998 nhưng nhu cầu giao dịch loại hợp đồng này vẫn chưa nhiều.

Lúc mới cho phép giao dịch chỉ có 28 ngân hàng thương mại được NHNN cấp giấy phép hoạt động ngoại hối kỳ hạn,trong đó có 21 chi nhánh ngân hàng nước ngoài, 7 ngân hàng thương mại Việt Nam (4 NHTM quốc doanh và 3 NHTM cổ phần).Trải qua quá trình phát triển từ khi xuất hiện năm 1998, đến nay hầu hết các ngân hàng thương mại lớn bao gồm cả ngân hàng thương mại Nhà Nước, ngân hàng thương mại cổ phần, ngân hàng thương mại liên doanh và chi nhánh ngân hàng thương mại nước ngoài đều có kinh doanh các giao dịch kỳ hạn.

Mặc dù đã được chính thức đưa vào thực hiện từ

1998 nhưng nhu cầu giao dịch loại hợp đồng này vẫn chưa nhiều.

Lúc mới cho phép giao dịch chỉ có 28 ngân hàng thương mại được NHNN cấp giấy phép hoạt động ngoại hối kỳ hạn,trong đó có 21 chi nhánh ngân hàng nước ngoài, 7 ngân hàng thương mại Việt Nam (4 NHTM quốc doanh và 3 NHTM cổ phần).Trải qua quá trình phát triển từ khi xuất hiện năm 1998, đến nay hầu hết các ngân hàng thương mại lớn bao gồm cả ngân hàng thương mại Nhà Nước, ngân hàng thương mại cổ phần, ngân hàng thương mại liên doanh và chi nhánh ngân hàng thương mại nước ngoài đều có kinh doanh các giao dịch kỳ hạn.

• Trên thị trường hối đoái có kỳ hạn tỷ giá thường được niêm yết theo bội số của 30 ngày và năm tài chính thường có 360 ngày nên để tiện sử dụng và chính xác,thời hạn của hợp đồng có kỳ hạn thường

là 1 tháng, 2 tháng, 3 tháng…

• Ở Việt Nam do thị trường hối đoái có kỳ hạn chưa phát triển mạnh nên thời hạn giao dịch theo bội số của 30 ngày chưa được áp dụng phổ biến, thay vào

đó thời hạn giao dịch thường là do thỏa thuận giữa hai bên nhưng nói chung không quá 180 ngày

• Trên thị trường hối đoái có kỳ hạn tỷ giá thường được niêm yết theo bội số của 30 ngày và năm tài chính thường có 360 ngày nên để tiện sử dụng và chính xác,thời hạn của hợp đồng có kỳ hạn thường

là 1 tháng, 2 tháng, 3 tháng…

• Ở Việt Nam do thị trường hối đoái có kỳ hạn chưa phát triển mạnh nên thời hạn giao dịch theo bội số của 30 ngày chưa được áp dụng phổ biến, thay vào

đó thời hạn giao dịch thường là do thỏa thuận giữa hai bên nhưng nói chung không quá 180 ngày

Là tỷ giá áp dụng cho tương lai nhưng được xác định ở hiện tại.

Theo quy định của

Ngân hàng Nhà nước

(NHNN) Việt Nam,

tỷ giá kỳ hạn được

xác định bằng cách

lấy tỷ giá giao ngay cộng với một biên độ dao

động tùy theo kì hạn của hợp đồng kì hạn

Là tỷ giá áp dụng cho tương lai nhưng được xác định ở hiện tại.

Theo quy định của

Ngân hàng Nhà nước

(NHNN) Việt Nam,

tỷ giá kỳ hạn được

xác định bằng cách

lấy tỷ giá giao ngay cộng với một biên độ dao

động tùy theo kì hạn của hợp đồng kì hạn

Như vậy, cách xác định tỷ giá kỳ hạn theo thông

lệ quốc tế và của NHNN Việt Nam là hoàn toàn khác biệt Điều này có thể dẫn tới sự khác nhau rất lớn giữa hai cách tính và một khi cách xác định tỷ giá kỳ hạn theo quy định của NHNN không còn phù hợp với những diễn biến trên thị trường thì điều này

sẽ làm nản lòng các chủ thể tham gia loại nghiệp vụ này trên thị trường ngoại hối Đồng thời, nghiệp vụ

kỳ hạn có thể được mở rộng cho nhiều loại ngoại tệ mạnh khác mà không riêng gì USD Do đó, NHNN không thể quy định tỷ lệ % gia tăng cho mỗi thời hạn và cho mỗi một loại ngoại tệ được

Như vậy, cách xác định tỷ giá kỳ hạn theo thông

lệ quốc tế và của NHNN Việt Nam là hoàn toàn khác biệt Điều này có thể dẫn tới sự khác nhau rất lớn giữa hai cách tính và một khi cách xác định tỷ giá kỳ hạn theo quy định của NHNN không còn phù hợp với những diễn biến trên thị trường thì điều này

sẽ làm nản lòng các chủ thể tham gia loại nghiệp vụ này trên thị trường ngoại hối Đồng thời, nghiệp vụ

kỳ hạn có thể được mở rộng cho nhiều loại ngoại tệ mạnh khác mà không riêng gì USD Do đó, NHNN không thể quy định tỷ lệ % gia tăng cho mỗi thời hạn và cho mỗi một loại ngoại tệ được

Chính vì vậy, ngày 28/5/2004, Thống đốc NHNN đã ra quyết định số 648/2004 trong đó quy định kì hạn của hợp đồng Forward từ 3 ngày đến 365 ngày và thay đổi lại nguyên tắc xác định tỷ giá kì hạn Tỷ giá kì hạn được xác định trên cơ sở:

Tỷ giá giao ngay của ngày kí hợp đồng kì hạn Chênh lệch giữa 2 mức lãi suất hiện hành là lãi suất cơ bản của VND (tính theo năm) do NHNN công bố và lãi suất mục tiêu của Mĩ (Fed Funds Target rate) của USD do Cục dự trữ Liên bang

Mỹ công bố

Kì hạn hợp đồng kỳ hạn

Chính vì vậy, ngày 28/5/2004, Thống đốc NHNN đã ra quyết định số 648/2004 trong đó quy định kì hạn của hợp đồng Forward từ 3 ngày đến 365 ngày và thay đổi lại nguyên tắc xác định tỷ giá kì hạn Tỷ giá kì hạn được xác định trên cơ sở:

Tỷ giá giao ngay của ngày kí hợp đồng kì hạn Chênh lệch giữa 2 mức lãi suất hiện hành là lãi suất cơ bản của VND (tính theo năm) do NHNN công bố và lãi suất mục tiêu của Mĩ (Fed Funds Target rate) của USD do Cục dự trữ Liên bang

Mỹ công bố

Kì hạn hợp đồng kỳ hạn

Tỷ giá kỳ hạn (Forward rate) :

Có thể khẳng định rằng, quyết định này đã đưa cách thức tính tỷ giá kì hạn của các NHTM Việt Nam tiến gần với thông lệ quốc tế và là tiền đề pháp

lý quan trọng cho sự phát triển của thị trường ngoại hối Việt Nam nói chung và giao dịch ngoại hối kì hạn nói riêng

Có thể khẳng định rằng, quyết định này đã đưa cách thức tính tỷ giá kì hạn của các NHTM Việt Nam tiến gần với thông lệ quốc tế và là tiền đề pháp

lý quan trọng cho sự phát triển của thị trường ngoại hối Việt Nam nói chung và giao dịch ngoại hối kì hạn nói riêng

Tỷ giá kỳ hạn (Forward rate) :

Cách xác định tỷ giá kỳ hạn theo thông lệ quốc tế:

Gọi :

• F : Là tỷ giá có kỳ hạn.

• S : Là tỷ giá giao ngay.

• rd: Là lãi suất của đồng tiền định giá.(VND)

• ry : Là lã suất của đồng tiền yết giá.(USD)

Ta có tỷ giá kỳ hạn được xác định bởi công thức sau:

Gọi :

• F : Là tỷ giá có kỳ hạn.

• S : Là tỷ giá giao ngay.

• rd: Là lãi suất của đồng tiền định giá.(VND)

• ry : Là lã suất của đồng tiền yết giá.(USD)

Ta có tỷ giá kỳ hạn được xác định bởi công thức sau:

Tỷ giá kỳ hạn phụ thuộc vào tỷ giá giao ngay và lãi suất đồng tiền yết giá và đồng tiền định giá Trên thị trường tiền tệ, lãi suất đồng tiền

định giá có thể lớn hơn hoặc nhỏ hơn lãi suất đồng tiền yết giá Dựa vào công thức (1), chúng ta có thể rút ra một số nhận xét như sau:

1 Nếu lãi suất đồng tiền định giá lớn hơn lãi suất đồng tiền yết giá:

r d >r y => 1+r d >1+r y =>(1+r d )/(1+r y )>1 => F>S.

Khi đó người ta nói có điểm gia tăng tỷ giá có kỳ hạn.

2 Nếu lãi suất đồng tiền định giá nhỏ hơn lãi suất đồng tiền yết giá:

r d <r y => 1+r d <1+r y =>(1+r d )/(1+r y )<1 => F<S

Khi đó người ta nói có điểm khấu trừ tỷ giá có kỳ hạn.

3.Kết hợp hai trường hợp trên tỷ giá có kỳ hạn có thể tóm tắt như sau: F= S+ Điểm kỳ hạn

trong đó điểm kỳ hạn có thể dương hoặc âm và được xác định dựa

trên tỷ giá giao ngay và chênh lệch lãi suất giữa hai đồng tiền định giá

Khi đó người ta nói có điểm gia tăng tỷ giá có kỳ hạn.

2 Nếu lãi suất đồng tiền định giá nhỏ hơn lãi suất đồng tiền yết giá:

rd<ry => 1+rd<1+ry =>(1+rd)/(1+ry)<1 => F<S

Khi đó người ta nói có điểm khấu trừ tỷ giá có kỳ hạn.

3.Kết hợp hai trường hợp trên tỷ giá có kỳ hạn có thể tóm tắt như sau: F= S+ Điểm kỳ hạn

trong đó điểm kỳ hạn có thể dương hoặc âm và được xác định dựa

trên tỷ giá giao ngay và chênh lệch lãi suất giữa hai đồng tiền định giá

và yết giá.

Từ những nhận xét trên đây một số ngân hàng thương mai ở Việt Nam đưa ra cách tính tỷ giá

Cách xác định tỷ giá kỳ hạn tại Việt Nam:

2/ Ngân hàng Thương Mại Cổ Phần Xuất Nhập Khẩu Việt Nam

Ngân hàng Thương Mại

Cổ phần Xuất Nhập Khẩu

Việt Nam được thành lập

vào ngày 24/05/1989

theo quyết định số 140/CT

của Chủ Tịch Hội Đồng Bộ Trưởng với tên gọi đầu

tiên là Ngân hàng Xuất Nhập Khẩu Việt Nam

(Vietnam Export Import Bank), là một trong những Ngân hàng thương mại cổ phần đầu tiên của Việt Nam

Ngân hàng Thương Mại

Cổ phần Xuất Nhập Khẩu

Việt Nam được thành lập

vào ngày 24/05/1989

theo quyết định số 140/CT

của Chủ Tịch Hội Đồng Bộ Trưởng với tên gọi đầu

tiên là Ngân hàng Xuất Nhập Khẩu Việt Nam

(Vietnam Export Import Bank), là một trong những Ngân hàng thương mại cổ phần đầu tiên của Việt Nam

Ngân Hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu CP Xuất Nhập Khẩu

Việt Nam - Eximbank

M

07 Lê TMCP Xuất Nhập Khẩu hị Hồng Gấm - Quận 1 - TMCP Xuất Nhập Khẩu P HC

ĐTMCP Xuất Nhập Khẩu : 84.8.3821 0055 E-mail: website@eximbank.com.vn Website: www.eximbank.com.vn

M

Ngân Hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu CP Xuất Nhập Khẩu

Việt Nam - Eximbank

M

07 Lê TMCP Xuất Nhập Khẩu hị Hồng Gấm - Quận 1 - TMCP Xuất Nhập Khẩu P HC

ĐTMCP Xuất Nhập Khẩu : 84.8.3821 0055 E-mail: website@eximbank.com.vn

Website: www.eximbank.com.vn

Ngân hàng đã chính thức đi vào hoạt động ngày 17/01/1990 Ngày 06/04/1992, Thống Đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ký giấy phép số 11/NH-GP cho phép Ngân hàng hoạt động trong thời hạn 50 năm với số vốn điều lệ đăng ký là 50 tỷ đồng VN tương đương 12,5 triệu USD với

tên mới là Ngân hàng Thương Mại Cổ Phần Xuất Nhập

Khẩu Việt Nam (Vietnam Export Import Commercial Joint

- Stock Bank), gọi tắt là Vietnam Eximbank Đến nay vốn

điều lệ của Eximbank đạt 8.800 tỷ đồng Vốn chủ sở hữu đạt 13.627 tỷ đồng Eximbank hiện là một trong những Ngân hàng có vốn chủ sở hữu lớn nhất trong khối Ngân hàng TMCP tại Việt Nam.

Ngân hàng đã chính thức đi vào hoạt động ngày 17/01/1990 Ngày 06/04/1992, Thống Đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ký giấy phép số 11/NH-GP cho phép Ngân hàng hoạt động trong thời hạn 50 năm với số vốn điều lệ đăng ký là 50 tỷ đồng VN tương đương 12,5 triệu USD với

tên mới là Ngân hàng Thương Mại Cổ Phần Xuất Nhập

Khẩu Việt Nam (Vietnam Export Import Commercial Joint

- Stock Bank), gọi tắt là Vietnam Eximbank Đến nay vốn

điều lệ của Eximbank đạt 8.800 tỷ đồng Vốn chủ sở hữu đạt 13.627 tỷ đồng Eximbank hiện là một trong những Ngân hàng có vốn chủ sở hữu lớn nhất trong khối Ngân hàng TMCP tại Việt Nam.