MỤC TIÊU Trong qúa trình kinh doanh sản xuất, người ta nhận thấy biến động giá hàng hóa,của yếu tố kinh tế khó mà đo lượng xác hợp lý.Những biến động bất thường lên xuống giá dẫn tới rủi ro kinh doanh Để giảm thiểu rủi ro trên, người ta nghĩ đến công cụ phái sinh sử dụng cơng cụ việc quản lý rủi ro Hợp đồng kỳ hạn loại cơng cụ phái sinh Nó đời sớm tảng cho công cụ phái sinh đại PHẦN 1: TÌM HIỂU VỀ HỢP ĐỒNG KỲ HẠN A-Định nghĩa: hđkh ( forwards contract ) thỏa thuận người mua người bán cháp nhận thực giao dịch hàng hóa với khối lượng xác định, thời điểm xác định tương lai với mức giá xác định trước Hợp đồng kỳ hạn thực loại hàng hóa, tài sản tài chính… B-Sơ lược lịch sử hợp đồng kỳ hạn Xuất từ thời trung cổ châu âu Do nhu cầu bảo vệ giá cả, doanh thu, chi phí thuơng nhân nơng dân Vào năm mùa,nguời nông dân trữ hàng làm giá hàng hóa tăng cao, điều gây kkhó khăn cho thuơng nhân Vào năm bội thu, giới thưong nhân lại ép giá, gây khó khăn cho người nơng dân Để tránh tình trạng đó, thưong nhân người nông dân gặp trước vụ mùa để thỏa thuận giá trước → xuất hiên hợp đồng kỳ hạn *Một số ví dụ: *Độ bất ổn tỷ giá: Cuối thập niên 1970, lúc đồng USD yếu dần Laker Airlines gặp vấn đề số ghế ngồi máy bay hãng khơng đáp ứng đủ cho người Anh di nghĩ hè Mỹ hãng giải việc mua thêm DC-10s tài trợ USD lúc doanh thu hãng chủ yếu bảng Anh tăng lên Nhưng người Anh DC-10s phải trả USD ta thấy khơng tương thích doanh thu va chi phí Sau nam 1981 đồng USD mạnh lên phí tăng lên nhiều bảng Anh để trả nợ yếu tố góp phần làm hãng lâm vào tình trạng phá sản Bắt đầu 1985 đồng dô lại bắt đầu trược giá so với dồng tiền khác
Trang 1MỤC TIÊU
Trong qúa trình kinh doanh sản xuất, người ta nhận thấy rằng biến động của giá cả hàng hóa,của các yếu tố kinh tế khó mà đo lượng chính xác và hợp lý.Những biến động bất thường lên xuống của giá cả dẫn tới những rủi ro trong kinh doanh Để giảm thiểu được
những rủi ro trên, người ta đã nghĩ đến các công cụ phái sinh và sử dụng các công cụ đó trong việc quản lý rủi ro Hợp đồng kỳ hạn là một loại công cụ phái sinh như vậy Nó ra
đời sớm nhất và là nền tảng cho các công cụ phái sinh hiện đại
PHẦN 1: TÌM HIỂU VỀ HỢP ĐỒNG KỲ HẠN
A-Định nghĩa: hđkh ( forwards contract ) là một thỏa thuận trong đó một người mua và
người bán cháp nhận thực hiện một giao dịch hàng hóa với khối lượng xác định, tại một thời điểm xác định trong tương lai với một mức giá xác định trước
Hợp đồng kỳ hạn được thực hiện trên các loại hàng hóa, tài sản tài chính…
B-Sơ lược về lịch sử hợp đồng kỳ hạn
Xuất hiện từ thời trung cổ châu âu
Do nhu cầu bảo vệ giá cả, doanh thu, chi phí của thuơng nhân và nông dân
Vào những năm mất mùa,nguời nông dân trữ hàng làm giá cả hàng hóa tăng cao, điều này gây kkhó khăn cho thuơng nhân
Vào những năm bội thu, giới thưong nhân lại ép giá, gây khó khăn cho người nông dân
Để tránh tình trạng đó, thưong nhân và người nông dân đã gặp nhau trước mỗi vụ mùa để thỏa thuận giá cả trước
→ xuất hiên hợp đồng kỳ hạn
*Một số ví dụ:
*Độ bất ổn tỷ giá:
Cuối thập niên 1970, lúc này đồng USD đang yếu dần và Laker Airlines gặp vấn đề đó là
số ghế ngồi máy bay của hãng không đáp ứng đủ cho người Anh di nghĩ hè ở Mỹ và hãng giải quyết bằng việc mua thêm 5 chiếc DC-10s được tài trợ bằng USD thì lúc này doanh thu của hãng chủ yếu bằng bảng Anh tăng lên Nhưng những người Anh đi DC-10s phải trả bằng USD và ta thấy sự không tương thích giữa doanh thu va chi phí Sau đó trong nam 1981 đồng USD mạnh lên nên chi phí tăng lên vì phải chi nhiều bảng Anh hơn
để trả nợ tuy không phải yếu tố duy nhất nhưng nó góp phần làm hãng lâm vào tình trạng phá sản
Bắt đầu 1985 đồng dô lại bắt đầu trược giá so với dồng tiền khác Đầu 1993 đồng đô giảm còn 113-114 yên mỗi dô la Làm tổn hại các công ty Nhật xuất khẩu sang Mỹ
Vì không thực hiện phòng ngừa vì vậy lợi nhuận công ty oto nhật lợi nhuận trước thuế kết thúc vào ngày 30/06/1993 giảm 55%, toyota giảm 25%, Nissan báo lỗ
*Ngày 2/8/1990 Iraq xâm lược Kuwait, vào tháng 10 giá nhiên liệu máy bay phản lực tăng gấp 2 lần làm chi phí năng lượng Continental Airlines tăng 81 triệu USD so với thang 6 và trong tháng 11 vẫn tăng 80% công ty phải nộp đơn xin bảo vệ phá sản và năm
1996 giá dầu lại tăng cao lần này thì hãng đươc khen vì đã thành công trong việc phòng ngừa trước sự gia tăng của chi phí
*Hình ảnh thường gặp ở Mỹ là cung và cầu lúa mì: ta thiết kế chiến lược sau:
Trang 2Nếu theo dự báo thời tiết dự báo thời tiết xấu( ví dụ Kansas noi trồng nhiều lúa mì sắp thu hoạch), nhà đầu tư sẽ kí hợp đồng giao sau lúa mì với mức giá hiện tại Sau đó nếu lỡ
có thời tiết xấu lam giảm cung lúa mì và theo quy luật giá tăng va hợp đồng của ta đáo hạn với giá thỏa thuận ban đầu thấp và nhà đầu tư bán ngay lập tức với giá cao
C- Đặc điểm của hợp động kỳ hạn
- Mọi điều khoản của hợp đồng kỳ hạn đều do 2 bên có thể đuợc thỏa thuận, đàm phán
- thời hạn là do 2 bên thỏa thuân, thừong là bội số của 30 ngày
- không có việc thanh toán nào được thực hiện vào ngày ký hợp đồng hoặc trong thời hạn của hợp đồng
- giá cả và khối lượng giao dịch được xác định trước, nhưng thực hiện vào 1 thời điểm trong tương lai
- Đến ngày đáo hạn hợp đồng thì cả 2 bên đều phải thực hiện nghĩa vụ hợp đồng ( trừ khi cả 2 bên thỏa thuân tự hủy)
- Chỉ nhận biết đuợc lời lỗ vào ngày đáo hạn của hợp động, do rủi ro là rất lớn nếu một bên tham gia thất bại trong việc thực hiện hợp đồng (bị lỗ)
- Tính thanh khoản kém
D-Mục đích
-Hợp động kỳ hạn là một công cụ phòng ngừa rui ro, phòng ngừa sự biến động của giá cả -cố định khoản thu nhập hay chi trả theo một mức giá cố định, bất chập giá trong tuơng lai như thê nào
Ví dụ : Vào ngày 01/09/2006, A ký hợp đồng kỳ hạn mua của B 1 tấn gạo với kỳ hạn 3 tháng ( tứ là vào ngày 01/12/2006 ) với giá 7000đ/kg B được gọi là người bán trong hợp đồng kỳ hạn, A là người mua trong hợp đồng kỳ hạn Sau 3 tháng B phải bán xho A một tấn gạo với giá 7000đ/kg và A cũng phải mua 1 tấn gạo của B với giá đó, cho dù giá gạo trên thị trường sau 3 tháng là bao nhiêu
PHẦN 2: XÁC ĐỊNH GIÁ HỢP ĐỒNG KỲ HẠN
A-XÁC ĐỊNH GIÁ KỲ HẠN
Ví dụ 1: Bob muốn mua một căn nhà trong năm tới Đồng thời Andy hiện tại đang sở hữu một căn nhà trị giá 100.000 USD mà anh ta muốn bán trong năm tới Hai người ký một hợp đồng kỳ hạn với giá mua bán căn nhà là 104.000 USD trong vòng một năm tới Một năm sau, giá thị trường của căn nhà là 110.000 USD Khi đó Andy cũng buộc phải bán căn nhà cho Bob với giá 1004.000 USD
Gọi giá giao ngay là S0 =100.000 USD
Giá kỳ hạn là F=104.000 USD
Tại sao F> S0? Do ảnh huởng của yếu tố lãi suất trên thị thường
Vậy điều gì có thể xảy ra:
+ Giả sử khi kết thúc một năm, giả sử giá thị trường của căn nhà trên là 110.000 USD, Khi đó, bởi vì Andy phải bán cho Bob 104.000 USD, Bob sẽ tạo ra một khoản lợi nhuận
Trang 36000 USD, vì Bob thực hiện hợp đồng và ngay lập tức bán nó ra thị trường với giá 110.000 USD Ngược lại Andy đã tổn thất một khoảng tiềm tiền năng 6000USD, và nhận một lợi nhuận thực tế là 4000USD
+ Tiếp tục ví dụ trên, giả sử bây giờ mà giá ban đầu của nhà Andy là 100.000 USD và Bob tham gia vào hợp đồng kỳ hạn mua căn nhà vào 1 năm sau kể từ hôm nay Nhưng vì Andy biết chắc chắn rằng ông đã ngay lập tức có thể bán với giá 100.000 USD và ông ta muốn có một khoản thu do việc bán trễ này Giả sử, lãi suất phi rủi ro ( lãi suất ngân hàng) là 4%/ănm Khi đó, sau 1 năm lượng tiền của ông ta trong ngân hàng sẽ là 104.000 USD Vì vậy, Andy muốn có ít nhất 104.000 USD cho 1năm kể từ bây giờ cho các hợp đồng có giá của anh ta – các chi phí cơ hội khác sẽ được bảo đảm
Nói chung, giá hợp đồng kỳ hạn thì phụ thuộc vào giá giao ngay và lãi suất trên trị trường
B- Cách tính giá của hợp đồng kỳ hạn:
Các kí hiệu:
X: giá chuyển giao của hợp đồng kỳ hạn
T: là thời điểm đáo hạn của hợp đồng
S: là giá hiện tại( tại thời điểm ký kết)
f: là giá của hợp đồng
F: giá kì hạn hôm nay(giá chuyển giao thương lượng ngày hôm nay)
r: lãi suất không rủi ro trong một năm
*Giá kì hạn cho tài sản đầu tư không lãi suất:
Xét hợp đồng kì hạn để mua cổ tức không trả lãi suất trong 3 tháng
Giá hiện tại cổ phiếu là 40 $
Lãi suất 3 thang không rủi ro là 5% hàng năm
Ta phân tích chiến lược nhà kinh doanh( nha kinh doanh chênh lệch giá) như sau
Trường hợp 1: giá kì hạn ở mức cao 43$
• Vay 40$ với lai suất 5%/ năm sau đó
• Mua một cổ phiếu và bán khống hợp đồng kì hạn để bán một cổ phiếu kì hạn sau
3 tháng
• Cuối tháng thứ 3 tổng tiền phải trả khi vay 40$
= 40.5 $
Giao cổ phiếu nhận 43$
Vây lợi nhuận la: 43 – 40.5 = 2.5$
Trường hợp 2: giá kỳ hạn ở mức thấp 39$
• Bán khống cổ phiếu lấy 40$ đầu tư lai suất 5%/năm
• Mua hợp đồng kì hạn 3 tháng
• Sau 3 tháng
Trang 4Số tien ban khống thu được = 40.5 $
Trả 39$, giao cổ phiếu theo điều kiện của hợp đồng
Số tiền lời 40.5 – 39 = 1.5$
Tổng quát:
Giá hien tại S T thời gian đáo hạn r lãi suất không rủi ro, F giá kì hạn
F = S ( 1)
F giá chuyển giao khi hợp đồng thương lượng ngày hôm nay
Ví dụ : xét hợp đồng kì hạn 4 tháng để mua trái phiếu giá hiện tại S= 930$ lãi suất không rủi ro ( kép lien tục) r = 6%/năm
Giá kì hạn F = 930 = 948.79$
Vậy giá chuyển giao khi hợp đồng được thương lượng hôm nay là 948.79$
*Giá kỳ hạn đối với tài sản biết trước thu nhập:
Hợp dồng kỳ hạn để mua trái phiếu chịu lãi có giá hiện hành 900$
Thời hạn của hợp đồng là 1 năm
Trả lãi 40$ sau 6 thang và 12 tháng
Lãi suất không rủi ro (kép lien tục) 6 tháng và 1 năm là 9%/năm và 10%/năm
Ta phân tích chiến lược nhà kinh doanh( nha kinh doanh chênh lệch giá) như sau
Trường hợp 1: giá kì hạn ở mức cao 930$
• Vay 900$ mua trái phiếu và bán khống hợp đồng kỳ hạn
• Được thanh toán lãi đầu tiên sau 6 tháng 40 = 38.24$ số tiền thực tế vay la 900 – 38.24 = 861.76$ ta trả lãi 10% trong một năm
• Số tiền ta trả cuối năm 861.76 = 952.39$
• Đến hạn nhận được 40$ lãi và giao trái phiếu nhận 930$ theo điều kiện của hợp đồng
• Vậy tien lãi 40 + 930 – 952.39 = 17.61$
Trường hợp 2 : giá kỳ hạn ở mức thấp 905$
• Bán một trái phiếu và thực hiện hợp đồng kỳ hạn dài hạn
• nhận 900$ và trừ đi lãi trả sau 6 tháng chiếc khấu về là 38.24$
• Số tiền còn lại 861.76$ đầu tư lai suất 12 tháng là 10%/năm
• Sau 12 tháng tiền đạt được khi đầu tư là 952.39$
• Chi trả 40$ tiền lãi và trả 905 để mua lại trái phiếu theo hợp đồng đáo hạn
• Vậy lợi nhuận là 952,39 – 905 – 40 = 7.39$
Tổng quát:
F = (S-I) (2)
với I hiện giá dòng thu nhập
Ví dụ:
Hợp đồng kì hạn 10 tháng cổ phiếu giá 50$
Lãi suất không rủi ro 8%/năm
Trang 5Cổ tức 0.75$/cổ phiếu sau 3, 6 , 9 tháng Xác định F?
Hiện giá dòng I:
Giá kì hạn F = ( 50 – 2,162) = 51.14$
*Giá kì hạn biết trước cổ tức
Giả định về cổ tức liên tục
Ví dụ q = 5%/năm nếu giá trị cổ tức là 10$ cổ tức cho một năm là 0.5$
Nếu giá trị cổ tức là 100$ cổ tức cho một năm là 5$
Giá hiện tại của khoản phải thu bằng khoản phải chi
S = F
F = S (3)
Tương tự trên F < S nhà kinh doanh có thể bán khống cổ phiếu và mua hợp đồng
kỳ hạn
Nếu F > S nhà kinh doanh có thể mua cổ phiếu và bán khống hợp đồng kỳ hạn
Ví dụ
Hợp đồng kì hạn 6 tháng chứng khoán cổ tức nhận liên tục q= 4%/năm
Lãi suất không rủi ro 10%/năm
Giá cổ phiếu S= 25 $
Giá kỳ hạn sẽ là F:
F = 25 = 25.76$
Tổng quát lại
Công thức chung cho tất cả các hợp đồng kỳ hạn f
f = (F – X) (4)
chứng minh:
( F – X) có mặt do so sánh hai phương án đầu tư Hợp đồng kỳ hạn có giá chuyển giao là
F và hợp đồng có giá chuyển giao la X
Giá của hợp đồng kỳ hạn có giá chuyển giao là zero
Giá của hợp đồng kỳ hạn giá chuyển giao X là ( F – X)
Từ (4) với (1) giá trị hợp đồng đầu tư không thu nhập là
f = S - X (5)
từ (4) kết hợp với (2) giá trị của hợp dồng kỳ hạn có thu nhập biết trước với hiện giá I
f = S – I - X (6)
từ (4) kết hợp với (3) giá trị hợp đồng kỳ hạn trên tài sản đầu tư có cổ tức biết trước q
f = S - X (7)
Ví dụ:
Hợp đồng kì hạn 6 tháng về cổ phiếu không trả cổ tức
Lãi suất phi rùi ro r = 10%/năm
Giá cổ phiếu là 25$
Giá chuyển giao X = 24$
Giá kì hạn F = 25 = 26.28$
Từ (4)
f = ( 26.38 -24) = 2.17$
Trang 6hoặc từ ( 5 )
f = 25 – 24 = 2.17$
ví dụ: giả sử chúng ta có 1 hợp đồng kỳ hạn của chứng khoán công ty ABC, hợp đồng này sẽ đáo hạn trong vòng 40 ngày nửa kể từ hôm nay Nếu giá thực thi là 65 USD và nếu giá chứng khoán hôm nay là 64.5 USD thì giá của hợp đống này là bao nhiêu Với r = 5.5%/năm
Với T = 40/365 = 0.1096, do đó e−rT =0.994
Ngoài ra người ta có
S =64.5 và X=65
Kết quả là: f=64.5-65*0.994=-0.11 USD
Vây giá của hợp đồng kỳ hạn là âm! Như vậy là giá thực thi đặt ra là quá cao so với giá hôm nay nên hợp đồng không hấp dẫn ai
2/ đẩu tư để bảo hộ:
+ Nếu St là giá hiện tại của một tại sản tại thời điểm t, r là lãi suất liên tục, giá thực hiện tại một thời điểm T là: X
+ Đầu tư để bảo hộ: là với lượng tiền St tại thời điểm t, ta đầu tư vào một phương án đầu
tư nào đó với lãi suất lớn hơn hay bằng lãi suất liên tục r Khi đó vào thời điểm T ta có đủ lượng tiền cần thiết để thực hiện giao dịch
III/ Hạn chế của hợp đồng kỳ hạn.
- Giao dịch hợp đồng kỳ hạn thõa mãn được nhu cầu mua bán hàng hóa, chứng khoán, vàng, ngoại tệ với một thoả thuận ở hiện tại Tuy nhiên, giao dịch kỳ hạn là giao dịch bắt buộc nên có một số hạn chế sau đây:
-rủi ro của hợp đồng là cao, do đến ngày đáo hạn thì các bên mới biết được lãi lỗ
-tính thanh khoản kém
Do những hạn chế trên đây, nên các công cụ phái sinh mới với nhiều điểm tiến bộ hơn đã xuất hiện( futures, options) Như vậy hợp đông kỳ han là nền tảng cho sự phát triển của các công cụ phái sinh