Nội dung nghiên cưu muốn giới thiệu về bệnh lý, xử trí và kết quả điều trị của dị tật cong dương vật không kèm lỗ tiểu thấp số liệu & phương pháp: 46 trường hợp cong dương vật được điều trị từ tháng 8-2007 đến tháng 12-2012, tuổi từ 3 đến 14.
Trang 1Nghiên cứu Y học Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 17 * Phụ bản của Số 3 * 2013
Hội nghị Khoa Học Kỹ thuật Trường Đại Học Y Khoa Phạm Ngọc Thạch 4
ĐIỀU TRỊ CONG DƯƠNG VẬT ĐƠN THUẦN
Phạm Ngọc Thạch*, Lê Tấn Sơn**
TÓM TẮT
Mục đích: chúng tôi giới thiệu bệnh lý, xử trí và kết quả điều trị của dị tật cong dương vật không kèm lỗ
tiểu thấp
Số liệu & phương pháp: 46 trường hợp cong dương vật được điều trị từ tháng 8 ‐ 2007 đến tháng 12 –
2012, tuổi từ 3 đến 14. Phân loại dựa vào thương tổn giải phẫu học của cong dương vật, điều trị theo tiêu chuẩn phân loại và xác nhận dương vật thẳng sau mổ.
Kết quả: các trường hợp được điều trị thành công không biến chứng cong tái phát hay dò niệu đạo.
Kết luận: chúng tôi phân nhóm dựa vào cân Buck và cân sợi Dartos hay bất thường thể hang thể xốp. Điều
trị phẫu thuật thành công cao.
Từ khóa: cong dương vật.
ABSTRACT
THE TREATMENT OF CHORDEE WITHOUT HYPOSPADIAS
Pham Ngoc Thach, Le Tan Son
* Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 17 ‐ Supplement of No 3‐ 2013: 4 ‐ 6
Purpose: We presented the etiology, management and surgical result of chordee without hypospadias. Materials & methods: we reviewed the records of 46 patients who underwent chordee correction between
August 2007 and December 2012. The age ranged from 3 to 14. We grouped cases according to the etiology of chordee and we treated in the standard and a straight phallus was confirmed in all postoperatively.
Results: The patients were treated successfully without recurrent chordee, 1 urethral fistula.
Conclusions: In out series the etiology of the chordee without hypospadias was evenly divided among
fibrotic and Buck’s fasciae, and corporeal disproportion. Surgical corrections is highly successful.
Keywords: chordee.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Cong dương vật không kèm lỗ tiểu thấp là
một bất thường bẩm sinh hiếm gặp(1,4,3), biểu
hiện với dư da vùng lưng, dương vật cong về
phía bụng, lỗ niệu đạo ở vị trí quy đầu bình
thường và có hay không kèm theo xoay dương
vật.
Cong dương vật không kèm theo lỗ tiểu
thấp chiếm tỉ lệ từ 4% đến 10% các trường hợp
cong dương vật bẩm sinh(4). Tùy thuộc vào
thương tổn mà dương vật biến dạng theo các
dạng khác nhau. Phẫu thuật nhằm làm cho
dương vật thẳng, đem lại hình dáng bình
thường cũng như sửa tật xoay dương vật kèm theo (nếu có).
Chúng tôi giới thiệu 46 trường hợp cong dương vật được điều trị tại khoa Ngoại Niệu bệnh viện Nhi Đồng 2 từ 2007 đến tháng 12 năm
2012 và qua đó nêu tổng quan y văn bệnh lý này.
SỐ LIỆU & PHƯƠNG PHÁP
Từ tháng 8 ‐ 2007 đến tháng 12 – 2012có 46 trường hợp cong dương vật không kèm lỗ tiểu thấp được diều trị tại khoa Ngoại Niệu Bệnh viện Nhi Đồng 2. Tuổi bệnh nhân từ 3 đến 14, trong đó có 12 trường hợp kèm theo dị tật xoay
* Bệnh viện Nhi Đồng ; ** Trường Đại học Y Dược TP.HCM
Trang 2Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 17 * Phụ bản của Số 3 * 2013 Nghiên cứu Y học
Hội nghị Khoa Học Kỹ thuật Trường Đại Học Y Khoa Phạm Ngọc Thạch 5
dương vật, 8 trường hợp kèm với tật chuyển vị
dương vật bìu.
KỸ THUẬT
Sau khi sát trùng da dương vật tiến hành đặt
thông nuôi ăn (feeding tube) thích hợp vào niệu
đạo. Dùng viết vô trùng vẽ vòng tròn quanh da
quy đầu cách khấc quy đầu cỡ 0,5cm, chích
thuốc tê Lidocaine (0,1% adremaline) vòng theo
đường vẽ vòng tròn. Phân tích tách da dương
vật ra khỏi thân dương vật (deglove) cho tới tận
bờ xương mu. Sau đó chúng tôi làm test cương
dương vật (artificial erection) bằng cách buộc
garrot gốc dương vật và bơm nước muối sinh lý
vào thể hang qua kim bướm để đánh giá mức
độ cong của dương vật và tuy theo mức độ cong
mà đưa ra các cách xử trí khác nhau để làm
thẳng dương vật nhằm đưa dương vật trở về
hình dáng bình thường. Làm thẳng dương vật
tùy theo tổn thương bằng cách cắt bỏ mô xơ,
khâu gấp mặt lưng thể hang (thủ thuật Nesbit)
tạo miếng ghép cho niệu đạo (onlay island flap)
hay cuốn ống niêm mạc tạo niệu đạo mới (tubed
onlay island flap). Nếu có dị tật xoay phối hợp
thì dương vật được đính lại để chống xoay.
Thông niệu đạo được rút sau 3 đến 14 ngày.
KẾT QUẢ
46 trường hợp cong dương vật không kèm lỗ
tiểu thấp được phân loại thương tổn và xử trí
theo phân loại của Donnahoo và P.Cain.
Nhóm Nguyên nhân Số ca Xử trí
I Dính da ở bụng
dương vật 18 Phẫu thuật da dương vật
II Mô xơ sợi cân Buck
và cân Dartos 14 Cắt bỏ,mô xơ
III Bất thường thể hang
và thể xốp 10 Nesbit 4, miếng ghép 1 (onlay flay)
IV Ngắn niệu đạo bẩm
sinh 04 Cắt mô xơ, tạo sàn niệu đạo Thời gian nằm viện trung bình từ 3 đến 14
ngày, tất cả các trường hợp sau xuất viện
người nhà đều hài lòng. Hình dáng bên ngoài
của dương vật chấp nhận được, dương vật
thẳng trục không cong hay xoay, không cong
dương vật tái phát, một trường hợp chảy máu
sau mổ được đốt điện cầm máu, một trường hợp dò niệu đạo.
BÀN LUẬN
Trước đây người ta không có cùng quan điểm về bệnh nguyên cũng như việc điều trị dị tật này(1). Năm 1937 Young cho rằng cong dương vật không kèm lỗ tiểu thấp gây ra do ngắn niệu đạo bẩm sinh.
Năm 1973 Devine và Horton đưa ra phân loại cong dương vật thành 3 type và nêu ra nguyên nhân cong dương vật là do bất thường
về sự phát triển của các lớp cân bao quanh niệu đạo. Type I bao gồm hầu hết khiếm khuyết trầm trọng do bất thường về thể xốp cân Buck cân Dartos ở phần niệu đạo. Vì thế thành niệu đạo mỏng và nằm ngay dưới da và cong dương vật gây ra do mô sợi bất thường ở vùng này. Trong type II thể xốp bình thường trong khi cân Dartos
và cân Buck loạn sản. Trong type III khiếm khuyết cân Dartos gây ra cong dương vật(1,4,3,2). Kramer và công sự năm 1982 ghi nhận cong dương vật là do sự bất thường về thể hang và thể xốp, ngắn niệu đạo bẩm sinh cũng ghi nhận
là nguyên nhân hiếm gây ra tật cong dương vật
và đề nghị khâu gấp thể hang ở vùng lưng dương vật theo nguyên tắc của Nesbit (khâu gấp thể hang ở vùng lưng) để sửa tật cong này(1). Năm 1985 Dannaho và P.Cain phân loại cong dương vật ra làm 4 nhóm dựa vào thương tổn giải phẫu và đưa ra cách điều trị cho từng nhóm (có sơ đồ kèm theo)(4). Sau khi thực hiện phẫu tích tách da dương vật ra khỏi dương vật, chúng tôi làm test cong dương vật nếu dương vật thẳng thì xếp vào nhóm I – do bất thường cân Dartos. Nếu sau khi cắt bỏ mô xơ dọc hai bên niệu đạo, dương vật thẳng thì xếp vào nhóm II – do bất thường cân sợi Buck và cân Dartos. Nếu sau khi cắt bỏ mô xơ dọc hai bên niệu đạo dương vật vẫn còn cong thì xếp vào nhóm III – do bất thường về thể hang và thể xốp, để làm thẳng dương vật trong trường hợp này cần tiến hành thủ thuật Nesbit (khâu gấp thể hang ở vùng lưng) để làm thẳng dương vật hoặc là tạo mảnh ghép da đã bỏ lớp thượng bì
Trang 3Nghiên cứu Y học Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 17 * Phụ bản của Số 3 * 2013
Hội nghị Khoa Học Kỹ thuật Trường Đại Học Y Khoa Phạm Ngọc Thạch 6
(dermal graft) cho thể hang để làm thẳng dương
vật. Trong trường hợp dương vật cong quá
nhiều cần thiết phải cắt ngang sàn niệu đạo và
tạo hình lại niệu đạo mới bằng ống niêm mạc
lấy từ vạt da lưng dương vật, dạng này được
xếp vào nhóm IV, trong nhóm này niệu đạo
luôn ngắn bẩm sinh(1).
Phác đồ phân loại và xử trí tật cong dương
vật không kèm lỗ tiểu thấp theo Donnahoo.
Chúng tôi dựa vào phân loại của Donnahoo
và P.Cain, phân loại này để hiểu và đưa ra
phương thức điều trị cho từng loại tổn thương.
Chúng tôi gặp một trường hợp bé trai 14 tuổi
cong dương vật nhiều và có niệu đạo ngắn bẩm
sinh (được xếp vào nhóm IV) do có vạt da ở
bụng dương vật quá mỏng dính với sàn niệu
đạo và da ngang của da quy đầu ngắn không đủ
chiều dài để cuối ống niêm mạc, do đó chúng tôi
phẫu thuật thì 1 làm thẳng dương vật và tạo sàn
niệu đạo sau đó sẽ tạo hình niệu thì 2.
Hầu hết các phẫu thuật viên dùng test cong
dương vật (artidicial erection) để đánh giá mức
độ cong và thủ thuật Nesbit được ưa chuộng
trong trường hợp dương vật cong vừa phải(4),
khi dương vật cong nhiều cần thiết phải tạo
mảnh ghép có cuống (onlay island flap), mảnh
ghép da loại bỏ lớp thượng bì (dermal graft) hay
cuốn ống niêm mạc có cuống (tubed onlay flap) tạo đoạn niệu đạo mới(1,4).
KẾT LUẬN
Cong dương vật đơn thuần không kèm lỗ tiểu thấp là dị tật bẩm sinh hiếm gặp do bất thường cân Dartos, cân Buck, bất thường của thể hang và thể xốp hay do niệu đạo ngắn bẩm sinh. Hình dáng bên ngoài tùy thuộc vào thương tổn, tùy theo thương tổn giải phẫu mà có cách xử trí khác nhau. Điều trị phẫu thuật sớm thường đem lại tỷ lệ thành công cao với hình dáng dương vật bình thường cũng như chức năng tốt về sau.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Donnahoo KK, Cain MP (2008). Etiology, Management and surgical complications of congential chordee without hypospadias. Journal Urology Vol 160, P 1120 – 1122 September 2008.
2 Handren WH and Caesar RE (2002). Chordee without hypospadias: Experience with 33 cases. Journal Urology Vol
147, P 107 – 109 Junuary 2002.
3 Hurwitz RS, Ozesky D and Kaplan J (1987). Chordee without Hypospadias: Complications and management of the hypoplastic urethra Journal Urolory Vol 138 – 375 August
1987.
4 Perovic SV, Djordjevic J (2008). A new approach to the treatment of penis curvature. Journal Urology Vol 160 P 1123 – 1127 Deptember 2008.