Bài viết giới thiệu bệnh lý, xử trí và kết quả điều trị của dị tật cong dương vật không kèm lỗ tiểu thấp ở trẻ em. Số liệu & phương pháp: 92 trường hợp cong dương vật không kèm lỗ tiểu thấp được điều trị từ tháng 8/2008 đến tháng 12/2018, tuổi từ 3 đến 14.
Trang 1TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 509 - THÁNG 12 - SỐ CHUYÊN ĐỀ - 2021
KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ DỊ TẬT CONG DƯƠNG VẬT KHÔNG KÈM LỖ TIỂU THẤP Ở TRẺ EM
Phạm Ngọc Thạch 1 , Lê Tấn Sơn 1
TÓM TẮT 50
Mục đích: chúng tôi giới thiệu bệnh lý, xử trí
và kết quả điều trị của dị tật cong dương vật
không kèm lỗ tiểu thấp ở trẻ em
Số liệu & phương pháp: 92 trường hợp cong
dương vật không kèm lỗ tiểu thấp được điều trị
từ tháng 8/2008 đến tháng 12/2018, tuổi từ 3 đến
14 Phân loại dựa vào thương tổn giải phẫu học
của cong dương vật, điều trị theo tiêu chuẩn phân
loại và xác nhận dương vật thẳng sau mổ
Kết quả: các trường hợp được điều trị thành
công không biến chứng cong tái phát hay dò niệu
đạo
Kết luận: chúng tôi phân nhóm dựa vào cân
Buck và cân sợi dartos hay bất thường thể hang
thể xốp Điều trị phẫu thuật thành công cao
SUMMARY
THE TREATMENT OF CHORDEE
WITHOUT HYPOSPADIAS
Purpose: We presented the etiology,
management and surgical result of chordee
without hypospadias
Materials & methods: we reviewed the
records of 92 patients who underwent chordee
correction between August 2008 and December
2018 The age ranged from 3 to 14 We grouped
cases according to the etiology of chordee and
1
Bệnh viện Nhi đồng 2, Tp Hồ Chí Minh
Liên hệ tác giả: TS Phạm Ngọc Thạch
Email: dr.thachpham@gmail.com
Ngày nhận bài: 31/3/2021
Ngày phản biện: 10/7/2021
Ngày duyệt bài: 15/8/202
we treated in the standard and a straight phallus was conifmed in all postoperatively
Results: The patients were treated successfully without recurrent chordee
Conclusions: In out series the etiology of the
chordee without hypospadias was evenly divided among fibrotic and Buck’s fasciae, and corporeal disproportion Surgical corrections is highly successful
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Cong dương vật không kèm lỗ tiểu thấp là một bất thường bẩm sinh hiếm gặp [1,2,3], biểu hiện với dư da vùng lưng, dương vật cong về phía bụng, lỗ niệu đạo ở vị trí quy đầu bình thường và có hay không kèm theo xoay dương vật
Cong dương vật không kèm theo lỗ tiểu thấp chiếm tỉ lệ từ 4% đến 10% các trường hợp cong dương vật bẩm sinh [2] Tùy thuộc vào thương tổn mà dương vật biến dạng theo các dạng khác nhau Phẫu thuật nhằm làm cho dương vật thẳng, đem lại hình dáng bình thường cũng như sửa tật xoay dương vật kèm theo nếu có
Chúng tôi giới thiệu 92 trường hợp cong dương vật được điều trị tại khoa Ngoại Niệu Bệnh viện Nhi Đồng 2 từ tháng 8 năm 2008 đến tháng 12 năm 2018 và qua đó nêu tổng quan y văn về bệnh lý này
II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Từ tháng 8/2008 đến tháng 12/2018 có 92 trường hợp cong dương vật không kèm lỗ tiểu thấp được điều trị tại khoa Ngoại Niệu
Trang 2CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC LẦN THỨ XV HỘI TIẾT NỆU-THẬN HỌC VN; LẦN THỨ VII VUNA-NORTH,2021
Bệnh viện Nhi Đồng 2 Tuổi bệnh nhân từ 3
đến 14, trong đó có 24 trường hợp kèm theo
dị tật xoay dương vật, 16 trường hợp kèm
với tật chuyển vị dương vật bìu
Kỹ Thuật
Sau khi sát trùng da dương vật tiến hành
đặt thông tiểu thích hợp vào niệu đạo Dùng
viết vô trùng vẽ vòng tròn quanh da quy đầu
cách khấc quy đầu cỡ 0.5cm, chích thuốc tê
Lidocaine (0.1% adremaline) vòng theo
đường vẽ vòng tròn Phân tích tách da dương
vật ra khỏi thân dương vật (deglove) cho tới
tận bờ xương mu Sau đó chúng tôi làm test
cương dương vật (artificial erection) bằng
cách buộc garrot gốc dương vật và bơm nước muối sinh lý vào thể hang qua kim bướm để đánh giá mức độ cong của dương vật và tuy theo mức độ cong mà đưa ra các cách xử trí khác nhau để làm thẳng dương vật nhằm đưa dương vật trở về hình dáng bình thường Làm thẳng dương vật tùy theo tổn thương bằng cách cắt bỏ mô xơ, khâu gấp mặt lưng thể hang (thủ thuật Nesbit) tạo miếng ghép cho niệu đạo (onlay island flap) hay cuốn ống niêm mạc tạo niệu đạo mới (tubed onlay island flap) Nếu có dị tật xoay phối hợp thì dương vật được đính lại để chống xoay Thông niệu đạo được rút sau 3 đến 14 ngày
III KẾT QUẢ
92 trường hợp cong dương vật không kèm lỗ tiểu thấp được phân loại thương tổn và xử trí theo phân loại của Donnahoo và P.Cain
II Mô xơ sợi cân Buck và cân dartos 28 Cắt bỏ, mô xơ
III Bất thường thể hang và thể xốp 20 Nesbit 4, miếng ghép 1 (onlay flay)
IV Ngắn niệu đạo bẩm sinh 8 Cắt mô xơ, tạo sàn niệu đạo Thời gian nằm viện trung bình từ 3 đến 14 ngày, tất cả các trường hợp sau xuất viện người nhà đều hài lòng Hình dáng bên ngoài của dương vật chấp nhận được, dương vật thẳng trục không cong hay xoay, không cong dương vật tái phát, một trường hợp chảy máu sau mổ được đốt điện cầm máu, một trường hợp dò niệu đạo, không có trường hợp nào tử vong
IV BÀN LUẬN
Trước đây người ta không có cùng quan
điểm về bệnh nguyên cũng như việc điều trị
dị tật này [1] Năm 1937 Young cho rằng
cong dương vật không kèm lỗ tiểu thấp gây
ra do ngắn niệu đạo bẩm sinh
Năm 1973 Devine và Horton đưa ra phân
loại cong dương vật thành 3 type và nêu ra
nguyên nhân cong dương vật là do bất
thường về sự phát triển của các lớp cân bao
quanh niệu đạo Type I bao gồm hầu hết
khiếm khuyết trầm trọng do bất thường về
thể xốp cân Buck cân Dartos ở phần niệu đạo Vì thế thành niệu đạo mỏng và nằm ngay dưới da và cong dương vật gây ra do
mô sợi bất thường ở vùng này Trong type II thể xốp bình thường trong khi cân Dartos và cân Buck loạn sản Trong type III khiếm khuyết cân Dartos gây ra cong dương vật [1,2,3,4] Kramer và công sự năm 1982 ghi nhận cong dương vật là do sự bất thường về thể hang và thể xốp, ngắn niệu đạo bẩm sinh cũng ghi nhận là nguyên nhân hiếm gây ra tật cong dương vật và đề nghị khâu gấp thể
Trang 3TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 509 - THÁNG 12 - SỐ CHUYÊN ĐỀ - 2021
hang ở vùng lưng dương vật theo nguyên tắc
của Nesbit (khâu gấp thể hang ở vùng lưng)
để sửa tật cong này [1]
Năm 1985 Dannaho và P.Cain phân loại
cong dương vật ra làm 4 nhóm dựa vào
thương tổn giải phẫu và đưa ra cách điều trị
cho từng nhóm (có sơ đồ kèm theo) [2] Sau
khi thực hiện phẫu tích tách da dương vật ra
khỏi dương vật, chúng tôi làm test cong
dương vật nếu dương vật thẳng thì xếp vào
nhóm I – do bất thường cân dartos Nếu sau
khi cắt bỏ mô xơ dọc hai bên niệu đạo,
dương vật thẳng thì xếp vào nhóm II – do bất
thường cân sơi Buck và cân dartos Nếu sau
khi cắt bỏ mô xơ dọc hai bên niệu đạo dương vật vẫn còn cong thì xếp vào nhóm III – do bất thường về thể hang và thể xốp, để làm thẳng dương vật trong trương hợp này cần tiến hành thủ thuật Nesbit (khâu gấp thể hang ở vùng lưng) để làm thẳng dương vật hoặc là tạo mảnh ghép da đã bỏ lớp thượng
bì (dermal graft) cho thể hang để làm thẳng dương vật trong trường hợp dương vật cong quá nhiều cần thiết phải cắt ngang sàn niệu đạo và tạo hình lại niệu đạo mới bằng ống niêm mạc lấy từ vạt da lưng dương vật, dạng này được xếp vào nhóm IV, trong nhóm này niệu đạo luôn ngắn bẩm sinh [2]
Phác đồ phân loại và xử trí tật cong dương vật không kèm lỗ tiểu thấp theo Donnahoo
Trang 4CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC LẦN THỨ XV HỘI TIẾT NỆU-THẬN HỌC VN; LẦN THỨ VII VUNA-NORTH,2021
Chúng tôi dựa vào phân loại của
Donnahoo và P.Cain, phân loại này để hiểu
và đưa ra phương thức điều trị cho từng loại
tổn thương Chúng tôi gặp một trường hợp
bé trai 14 tuổi cong dương vật nhiều và có
niệu đạo ngắn bẩm sinh (được xếp vào nhóm
IV) do có vạt da ở bụng dương vật quá mỏng
dính với sàn niệu đạo và da ngang của da
quy đầu ngắn không đủ chiều dài để cuối ống
niên mạc, do đó chúng tôi phẫu thuật thì 1
làm thẳng dương vật và tạo sàn niệu đạo sau
đó sẽ tạo hình niệu thì 2
Hầu hết các phẫu thuật viên dùng test
cong dương vật (artidicial erection) để đánh
giá mức độ cong và thủ thuật Nesbit được ưa
chuộng trong trường hợp dương vật cong
vừa phải [2], khi dương vật cong nhiều cần
thiết phải tạo mãnh ghép có cuống (onlay
island flap), mãnh ghép da loại bỏ lớp
thượng bì (dermal graft) hay cuốn ống niêm
mạc có cuống (tubed onlay flap) tạo đoạng
niệu đạo mới [1,2]
V KẾT LUẬN
Cong dương vật đơn thuần không kèm lỗ
tiểu thấp là dị tật bẩm sinh hiếm gặp do bất
thường cân dartos, cân Buck, bất thưởng của thể hang và thể xốp hay do niễu đạo ngắn bẩm sinh Hình dáng bên ngoài tùy thuộc vào thương tổn, tuy theo thương tổn giải phẫu mà
có cách xử trí khác nhau Điều trị phẫu thuật sớm thường đem lại tỷ lệ thành công cao với hình dáng dương vật bình thường cũng như chức năng tốt về sau
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Kirtan K., Mark P (2018) Etiology,
Management and surgical comlications of congential chordee without hypospadias Journal Urology Vol 160, P 1120 – 1122
2 Hardy H and Richard E Caesar (2012)
Chordee without hypospadias: Experience with 33 cases Journal Urology Vol 147, P
107 – 109
3 Sava V Perovic, J Djordjevic(2018) A
new approach to the treatment of penis curvature Journal Urology Vol 160 P 1123 –
1127
4 Richard S Hurwitz, Davis Ozesky and J Kaplan (1997) Chordee without Hypospadias: Complications and management of the hypoplastic urethra Journal Urolory Vol 138 – 375