Giáo án 12 cơ bản năm học 2009 2010 Gv: Nguyễn Tất Hà Ngày soạn: 23/8/2009 Tiết 1: Ôn tập đầu năm I. Mục tiêu bài học: 1. Kiến thức: - Ôn tập, củng cố, hệ thống hóa kiến thức các chơng hóa học đại cơng và vô cơ (Sự điện li, Nitơ - Photpho, Cacbon - Silic) và các chơng về hóa học hữu cơ (Đại cơng về hóa hữu cơ, hidrocacbon, dẫn xuất halogen - ancol - phenol, andehit - xeton - axit cacboxylic). 2. Kỹ năng: - Rèn luyện kỹ năng dựa vào cấu tạo của chất để suy ra tính chất và ứng dụng của chất. Ngợc lại, dựa vào tính chất của chất để dự đoán cấu tạo của chất. - Kỹ năng giải bài tập xác định CTPT của hợp chất. II. Ph ơng pháp: - Đàm thoại III. Tổ chức hoạt động dạy và học: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Hoạt động 1 Ôn tập kiến thức hóa vô cơ * Cho HS Thảo luận và trả lời các vấn đề: Axit, Bazơ và phản ứng về axit bazơ. - Hãy nêu khái niệm về axit? - Hãy nêu các tính chất hoá học chung của axit? - Viết các PTHH để chứng minh? - Hãy nêu khái niệm về bazơ? - Hãy nêu các tính chất hoá học chung của bazơ? - Viết các PTHH để chứng minh? I. Axit, Bazơ và phản ứng về axit bazơ: * Axit là những chất có khả năng phân li ra ion H + . VD: HCl, H 2 SO 4 , CH 3 COOH . - Tính chất hoá học chung của axit: + Làm đổi màu chất chỉ thị. + Tác dụng với bazơ, oxit bazơ. HCl + NaOH NaCl + H 2 O. H 2 SO 4 + CuO CuSO 4 + H 2 O. + Tác dụng với kim loại: 2HCl + Mg MgCl 2 + H 2 + Tác dụng với muối: H 2 SO 4 + CaCO 3 CaSO 4 + H 2 O+ CO 2 * Bazơ là những chất có khả năng nhận proton. VD: NaOH, Ba(OH) 2 , NH 3 . - Tính chất hoá học chung của bazơ: + Làm đổi màu chất chỉ thị. + Tác dụng với axit, oxit axit. HNO 3 + NaOH NaNO 3 + H 2 O. H 2 SO 4 + Ca(OH) 2 CaSO 4 + 2H 2 O CO 2 + Ba(OH) 2 BaCO 3 + H 2 O. + Tác dụng với dd muối: Ca(OH) 2 + NaCO 3 CaCO 3 + 2NaOH Hoạt động 2 Ankan * Cho HS thảo luận và trả lời các vấn đề sau: - Hãy nêu CTTQ của ankan? - Viết CTPT của mọtt số ankan làm ví dụ? - Hãy nêu các tính chất hoá học của an kan? - Viết phơng trình phản ứng minh hoạ? II. Ankan: -Ankan có CTTQ là CnH2n+2 (n1). VD: CH 4 , C 2 H 6 , C 3 H 8 . . . -Tính chất hoá học của ankan: Ankan là hiđrocacbon no có phản ứng thế, phản ứng tách hiđro và phản ứng cháy. - VD: C 2 H 6 + Cl 2 C 2 H 5 Cl + HCl 1 t 0 askt Giáo án 12 cơ bản năm học 2009 2010 Gv: Nguyễn Tất Hà CH 3 - CH 3 CH 2 = CH 2 + H 2 C 3 H 8 + 5O 2 3CO 2 + 4H 2 O Hoạt động 3 Anken * Cho HS thảo luận và trả lời các vấn đề sau: - Hãy nêu CTTQ của anken? - Viết CTPT của một số anken làm ví dụ? - Hãy nêu các tính chất hoá học của an ken? - Viết phơng trình phản ứng minh hoạ? III. Anken: - Anken có CTTQ là CnH2n (n2). - VD: C 2 H 4 , C 3 H 6 , C 4 H 8 . . . - Tính chất hoá học của anken: - Anken là hiđrocacbon không no có phản ứng cộng, phản ứng trùng hợp và phản ứng oxi hoá. - VD: + Phản ứng cộng hiđro: CH 2 = CH - CH 3 + H 2 CH 3 - CH 2 - CH 3 CH 2 = CH 2 + Br 2 CH 2 Br- CH 2 Br + Phản ứng trùng hợp: nCH 2 = CH 2 (-CH 2 - CH 2 -) n + Phản ứng oxi hoá: C 3 H 6 + 9/2O 2 3CO 2 + 3H 2 O Hoạt động 4 Aren * Cho HS thảo luận và trả lời các vấn đề sau: - Hãy nêu CTTQ của aren? - Viết CTPT của một số aren làm ví dụ? - Hãy nêu các tính chất hoá học của aren? Viết phơng trình phản ứng minh hoạ? IV. Aren: - Aren có CTTQ là C n H 2n-6 (n6). VD: C 6 H 6 , C 7 H 8 , C 8 H 10 . . . - Tính chất hoá học của aren: + Phản ứng thế: Thế nguyên tử hiđro ở vòng benzen. VD: C 6 H 6 + Br 2 C 6 H 5 Br + HBr C 6 H 6 + HNO 3 C 6 H 5 NO 2 + H 2 O Thế nguyên tử hiđro ở mạch nhánh. VD: C 6 H 5 CH 3 + Br 2 C 6 H 5 CH 2 Br + HBr + Phản ứng cộng: VD: C 6 H 6 + H 2 C 6 H 12 C 6 H 6 + Cl 2 C 6 H 6 Cl 6 + PƯ oxi hoá: VD: C 6 H 5 CH 3 + 2KMnO 4 C 6 H 5 COOK + 2MnO 2 + KOH + H 2 O Hoạt động 5 Ancol * Cho HS thảo luận và trả lời các vấn đề sau: - Hãy nêu CTTQ của ancol no đơn chức? - Viết CTPT của một số ancol no đơn chức làm ví dụ? - Hãy nêu các tính chất hoá học của ancol no đơn chức? - Viết phơng trình phản ứng minh hoạ? V. Ancol: - CTTQ của ancol no đơn chức là C n H 2n+1 OH (n1). VD: C 2 H 5 OH, C 3 H 7 OH, C 4 H 9 OH . . . - Tính chất hoá học của ancol: + Phản ứng thế H của nhóm OH: VD: C 2 H 5 OH + Na C 2 H 5 ONa + H 2 + Phản ứng thế nhóm OH: VD: C 2 H 5 OH + HBr C 2 H 5 Br + H 2 O C 2 H 5 OH + C 2 H 5 OH C 2 H 5 OC 2 H 5 + H 2 O + Phản ứng tách nớc: 2 Ni, t 0 t 0 xt, t 0 t 0 Fe, t 0 H 2 SO 4 đ t 0 Ni, t 0 as t 0 H 2 SO 4 đ 140 0 C Giáo án 12 cơ bản năm học 2009 2010 Gv: Nguyễn Tất Hà VD: C 2 H 5 OH 2 4 170 o H SO C C 2 H 4 + H 2 O + Phản ứng oxi hoá: Oxi hoá không hoàn toàn: VD: C 2 H 5 OH + CuO CH 3 CHO + Cu + H 2 O CH 3 CHOHCH 3 + CuO CH 3 COCH 3 + Cu + H 2 O Oxi hoá hoàn toàn: VD: C 2 H 5 OH + 3O 2 2CO 2 + 3H 2 O Hoạt động 6 Anđehit * Cho HS thảo luận và trả lời các vấn đề sau: - Hãy nêu CTTQ của anđehit no đơn chức? - Viết CTPT của một số anđehit no đơn chức làm ví dụ? - Hãy nêu các tính chất hoá học của anđehit no đơn chức? - Viết phơng trình phản ứng minh hoạ? VI. Anđehit: - CTTQ của anđehit no đơn chức là C n H 2n+1 CHO (n0). - Tính chất hoá học anđehit no đơn chức: + Phản ứng cộng hiđro: VD: CH 3 CHO + H 2 CH 3 -CH 2 - OH + Phản ứng oxi hoá không hoàn toàn: RCHO + 2AgNO 3 + H 2 O + 3NH 3 RCOOH + 2NH 4 NO 3 + 2Ag ( phản ứng tráng gơng) Hoạt động 7 Axit cacboxylic * Cho HS thảo luận và trả lời các vấn đề sau: - Hãy nêu CTTQ của axit cacboxylic no đơn chức? - Viết CTPT của một số axit cacboxylic no đơn chức làm ví dụ? - Hãy nêu các tính chất hoá học của axit cacboxylic no đơn chức? - Viết phơng trình phản ứng minh hoạ? VII. Axit cacboxylic: - CTTQ của axit cacboxylic no đơn chức là C n H 2n+1 COOH (n0). - Tính chất hoá học của axit cacboxylic no đơn chức: + Tính axit: Sự phân li thuận nghịch R-COOH RCOO - + H + + Tác dụng với bazơ và oxit bazơ. IV. Rút kinh nghiệm: Ngày soạn: 25/8/2009 chơng i: este-lipit Tiết 2: Bài 1: este I. Mục tiêu bài học: 1. Kiến thức: - HS biết: Khái niệm, tính chất của este. 3 t 0 t 0 t 0 Ni, t 0 t 0 Giáo án 12 cơ bản năm học 2009 2010 Gv: Nguyễn Tất Hà - HS hiểu: Nguyên nhân este không tan trong nớc và có nhiệt độ sôi thấp hơn axit đồng phân. 2. Kỹ năng: - Vận dụng kiến thức về liên kết hidro để giải thích nguyên nhân este không tan trong nớc và có nhiệt độ sôi thấp hơn axit đồng phân. II. Ph ơng pháp: - Đàm thoại kết hợp với TNBD. III. Chuẩn bị: - Dụng cụ: ống nghiệm, đèn cồn. - Hóa chất: Mẩu dầu ăn, mở động vật, dd H 2 SO 4 , dd NaOH. IV. Tổ chức hoạt động dạy và học: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Hoạt động 1 Khái niệm - Danh pháp * Cho HS viết pthh khi cho axit axetic tác dụng với ancol etylic và ancol isoamilic. * Cho HS biết các hợp chất tạo thành là este. Từ đó yêu cầu HS rút ra khái niệm, CTTQ. * Từ tên gọi của các este tên, yêu cầu HS đa ra quy tắc gọi tên. I. Khái niệm - Danh pháp: - C 2 H 5 OH + CH 3 COOH CH 3 COOC 2 H 5 + H 2 O Etyl axetat - CH 3 COOH + HO-[CH 2 ] 2 -CH(CH 3 ) 2 CH 3 COO-[CH 2 ] 2 -CH(CH 3 ) 2 + H 2 O Isoamyl axetat. - Khi thay nhóm OH ở nhóm cacboxyl của axit cacboxilic bằng nhóm OR thì ta thu đợc este. - Este có CTTQ: RCOOR. Đối với este no, đơn chức, mạch hở: C n H 2n O 2 - Tên của este RCOOR: Tên gốc R + tên gốc axit RCOO (đuôi at) Hoạt động 2 Tính chất vật lí * Cho HS quan sát mẩu dầu thực vật, nghiên cứu SGK, từ đó rút ra tính chất vật lí của este. II. Tính chất vật lí: - Điều kiện thờng: chất lỏng hoặc rắn, hầu nh không tan trong nớc. - Nhiệt độ sôi thấp hơn so với các axit và ancol tơng ứng. - Một số este có mùi đặc trng. Hoạt động 3 Tính chất hóa học * Yêu cầu HS nghiên cứu SGK, từ đó rút ra tính chất hóa học của este. GV h- ớng dẫn để HS viết pthh. * GV bổ sung: + Phản ứng thủy phân trong môi trờng kiềm là phản ứng xà phòng hóa. + Ngoài ra este còn có phản ứng ở gốc HC. III. Tính chất hóa học: - Este bị thủy phân trong môi trờng axit và môi trờng kiềm. + Thủy phân trong môi trờng axit: CH 3 COOC 2 H 5 + H 2 O C 2 H 5 OH + CH 3 COOH Phản ứng này là phản ứng thuận nghịch + Thủy phân trong môi trờng bazơ: CH 3 COOC 2 H 5 + NaOH C 2 H 5 OH + CH 3 COONa Phản ứng này xảy ra một chiều. Hoạt động 4 Điều chế * Yêu cầu HS nêu cách điều chế este. Viết PT điều chế. * GV bổ sung: ngoài ra còn một số este IV. Điều chế: - Este bằng cách cho axit cacboxylic tác dụng với ancol RCOOH + ROH RCOOR + H 2 O 4 t 0 , H 2 SO 4 đăc. t 0 , H 2 SO 4 đăc. t 0 , H 2 SO 4 đăc. Giáo án 12 cơ bản năm học 2009 2010 Gv: Nguyễn Tất Hà đợc điều chế theo PP khác.VD: CH 3 COOH + CH CH CH 3 COOCH=CH 2 Hoạt động 5 ứng dụng * Cho HS nghiên cứu SGK, từ đó rút ra các ứng dụng của este. V. ứ ng dụng: - Xà phòng, chất giặt rữa, bánh kẹo, nớc hoa . . . Hoạt động 6 Củng cố * HD và cho HS làm các bài tập 2, 3, 4 - Bài tập 2: ĐA: C - Bài tập 3: ĐA: C - Bài tập 4: ĐA: B V. Rút kinh nghiệm: Ngày soạn: 27/8/2009 Tiết 3: Bài 2: lipit I. Mục tiêu bài học: 1. Kiến thức: - HS biết: Lipit là gì? Tính chất hóa học của chất béo. - HS hiểu: Nguyên nhân tạo nên các tính chất của chất béo. 2. Kỹ năng: - Vận dụng mối quan hệ cấu tạo - tính chất viết các PTHH minh họa tính chất este cho chất béo. II. Ph ơng pháp: - Đàm thoại kết hợp với TNBD. III. Chuẩn bị: - Dụng cụ: Cốc - Hóa chất: Mẩu dầu ăn, nớc, etanol. IV. Tổ chức hoạt động dạy và học: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Hoạt động 1 Kiểm tra bài củ * Viết CTCT các đồng phân este ứng với CTPT là C 4 H 8 O 2 . Gọi 2 HS lên bảng trình bày. - HCOOCH 2 CH 2 CH 3 - HCOOCH(CH 3 ) 2 - CH 3 COOC 2 H 5 - C 2 H 5 COOCH 3 Hoạt động 2 Khái niệm * Yêu cầu HS nêu khái niệm, từ đó lấy các VD minh họa. I. Khái niệm: - Lipit là những hợp chất hữu cơ có trong tế bào sống, không hòa tan trong nớc, nhng tan nhiều trong các dung môi không phân cực. 5 xt, t 0 Giáo án 12 cơ bản năm học 2009 2010 Gv: Nguyễn Tất Hà * GV cho biết ta chỉ xét chất béo. - VD: Chất béo, sáp, steroit . . . Hoạt động 3 Chất béo (khái niệm) * Yêu cầu HS nêu khái niệm về chất béo, từ đó đa ra khái niệm về axit béo. * Em hãy đa ra CTCT chung của chất béo. Lấy các VD minh họa. II. Chất béo: 1. Khái niệm: - Chất béo là trieste của glixerol với axit béo, gọi chung là triglixerit hay là triaxylglixerol. - Axit béo là các axit đơn chức có mạch C dài và không phân nhánh. VD: CH 3 (CH 2 ) 16 COOH axit stearic CH 3 (CH 2 ) 14 COOH axit panmitic Cis - CH 3 [CH 2 ] 7 CH=CH[CH 2 ] 7 COOH axit oleic - CTCT chung của chất béo: R 1 COO CH 2 R 2 COO CH (trong đó: R 1 , R 2 , R 3 có thể giống nhau R 3 COO CH 2 hoặc khác nhau). - VD: (CH 3 [CH 2 ] 16 COO) 3 C 3 H 5 Tristearoylglixerol hay tristearin (CH 3 [CH 2 ] 14 COO) 3 C 3 H 5 Tripanmitoylglixerol hay tripanmitin (CH 3 [CH 2 ] 7 CH=CH[CH 2 ] 7 COO) 3 C 3 H 5 Trioleoylglixerol hay triolein Hoạt động 4 Tính chất vật lí * Cho HS quan sát dầu hoặc mở, làm thí nghiệm về tính tan trong nớc, từ đó rút ra các tính chất vật lí của chất béo. 2. Tính chất vật lí: - Điều kiện thờng nếu trong phân tử có gốc HC no là chất rắn, gốc HC không no là chất lỏng. - Tan ít trong nớc, tan nhiều trong các dung mối hữu cơ. nhẹ hơn nớc Hoạt đông 5 Tính chất hóa học * Dựa vào kiến thức đã học, yêu cầu HS rút ra các tính chất hóa học của chất béo. Viết các PTHH chứng minh. * GV bổ sung: - Phản ứng cộng H 2 của chất béo lỏng dùng để chuyển hóa chất béo lỏng thành rắn. - Dầu mở để lâu ngày dể bị ôi do trong phân tử có liên kết C=C nên bị dể oxi hóa chậm tạo ra peoxit. 3. Tính chất hóa học: - Có tính chất nh là một este. a. Phản ứng thủy phân trong nớc: (CH 3 [CH 2 ] 16 COO) 3 C 3 H 5 + 3H 2 O 3CH 3 [CH 2 ] 16 COOH + C 3 H 5 (OH) 3 b. Phản ứng xà phòng hóa: (CH 3 [CH 2 ] 16 COO) 3 C 3 H 5 + 3NaOH 3CH 3 [CH 2 ] 16 COONa + C 3 H 5 (OH) 3 c. Phản ứng cộng H 2 của chất béo lỏng: (C 17 H 33 COO) 3 C 3 H 5 + H 2 (C 17 H 35 COO) 3 C 3 H 5 Hoạt động 6 ứng dụng * Nêu các ứng dụng của chất béo mà chúng ta biết ? 4. ứ ng dụng: - Là thức ăn quan trọng của con ngời . . . - Là nguyên liệu để tổng hợp một số chất cần thiết khác trong cơ thể . . . - Một lợng nhỏ dùng để điều chế xà phòng. - Sản xuất thực phẩm . . . Hoạt động 7 Củng cố * Viết CTCT của chất béo ứng với (C 17 H 31 COO) 3 C 3 H 5 6 t 0 , H 2 SO 4 t 0 Giáo án 12 cơ bản năm học 2009 2010 Gv: Nguyễn Tất Hà axit linoleic C 17 H 31 COOH. V. Rút kinh nghiệm: Ngày soạn: 03/9/2009 Tiết 4: bài 3 : khái niệm về xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp I . Mục tiêu bài học: 1. Kiến thức: - HS biết: Khái niệm về xà phòng, chất giặt rửa tổng hợp. - HS hiểu: Nguyên nhân tạo nên đặc tính giặt rửa của xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp. 2. Kỹ năng: - Sử dụng hợp lý xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp. 3. Tình cảm thái độ: - Có ý thức sử dụng hợp lý có hiệu quả xà phòng, chất giặt rửa tổng hợp. - Bảo vệ tài nguyên, môi trờng. II. Ph ơng pháp: - Đàm thoại III. Tổ chức hoạt động dạy và học: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Hoạt động 1 Kiểm tra bài củ * Viết CTCT thu gọn của trieste của 2 axit: axit panmitic và axit stearic. - Este của axit panmitic: (C 15 H 31 COO) 3 C 3 H 5 - Este của axit stearic: (C 17 H 35 COO) 3 C 3 H 5 Hoạt động 2 Xà phòng - Khái niệm * Cho HS nghiên cứu SGK, từ đó rút ra khái niệm về xà phòng và thành phần chủ yếu của nó. * GV bổ sung: Ngoài ra xà phòng còn có thêm chất độn: chất tẩy màu, chất diệt khuẩn . . . I. Xà phòng: 1. Khái niệm: - Xà phòng thờng dùng là hỗn hợp muối natri hoặc kali của axit béo, có thêm một số phụ gia khác. - Thành phần chủ yếu của xà phòng: là muối natri của axit panmitic hoặc stearic. Hoạt động 3 Phơng pháp sản xuất * Cho HS nghiên cứu SGK, rút ra ph- ơng pháp sản xuất xà phòng. * GV bổ sung: - Quy trình sản xuất xà phòng. - PP sản xuất xà phòng ngày nay, từ đó yêu cầu HS đa ra sơ đồ. 2. Ph ơng pháp sản xuất: - Đun chất béo với dd kiềm trong thùng kín ở nhiệt độ cao. (R-COO) 3 C 3 H 5 + 3NaOH R-COONa + C 3 H 5 (OH) 3 7 t 0 Anka n Axit cacboxylic Muối natri của axit cacboxylic Giáo án 12 cơ bản năm học 2009 2010 Gv: Nguyễn Tất Hà Hoạt động 4 Chất giặt rữa tổng hợp * Cho HS nghiên cứu SGK, từ đó rút ra khái niệm về chất giặt rữa tổng hợp. * Cho HS nghiên cứu SGK, từ đó đa ra sơ đồ sản xuất và VD cụ thể. II. Chất giặt rữa tổng hợp: 1. Khái niệm: - Là những chất có tính năng giặt rữa nh xà phòng. 2. Ph ơng pháp sản xuất: - Sơ đồ sản xuất: - VD: CH 3 [CH 2 ] 11 -C 6 H 4 SO 3 H CH 3 [CH 2 ] 11 -C 6 H 4 SO 3 Na Axit Natri đođexylbenzensunfonic đođexylbenzensunfonat Hoạt động 5 Tác dụng tẩy rửa của xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp * GV nêu cơ chế của quá trình làm sạch vết bẩn của xà phòng trên hình vẽ. * Từ đó cho HS rút ra u nhợc điểm của mổi loại. III. Tác dụng tẩy rửa của xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp: - Xà phòng: giảm tác dụng trong nớc cứng do tạo kết tủa với kim loại trong nớc cứng. - Chất giặt rửa tổng hợp: có tác dụng giặt rửa trong nớc cứng Hoạt động 6 Củng cố Viết PTHH điều chế xà phòng từ chất béo của axit panmitic (CH 3 [CH 2 ] 14 COO) 3 C 3 H 5 + 3NaOH 3CH 3 [CH 2 ] 14 COONa + C 3 H 5 (OH) 3 IV. Rút kinh nghiệm: Ngày soạn: 07/9/2009 Tiết 5: Bài 4: luyện tập: Este và chất béo I. Mục tiêu bài học: 1. Kiến thức: - Củng cố kiến thức về este và lipit. 2. Kỹ năng: - Giải bài tập về este. II. Ph ơng pháp: - Đàm thoại III. Tổ chức hoạt động dạy và học: hoạt động của thầy hoạt động của trò Hoạt động 1 Kiến thức cần nhớ 1. Este của axit cacboxylic: 8 Dầu mỏ Axit đođexylben zensunfonic Natri đođexylbenzensunf onat Na 2 CO 3 Giáo án 12 cơ bản năm học 2009 2010 Gv: Nguyễn Tất Hà * GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi: - Khái niệm este? - Công thức tổng quát của este no, đơn chức, mạch hở? - Chất béo? - Tính chất hoá học của este? HS trả lời các câu hỏi theo yêu cầu: - Công thức tổng quát: RCOOR C n H 2n +1+ COOC m H 2m + 1 - Tính chất hoá học: + Phản ứng thuỷ phân. + Phản ứng xà phòng hoá. 2. Lipit: - Chất béo: Là trieste của glixerol và axit béo. - CTTQ: (RCOO) 3 C 3 H 5 - Tính chất hóa học: Tơng tự nh este. Hoạt động 2 Bài tập * GV tổ chức HS hoạt động theo nhóm 4 - 5 ngời, thảo luận để giải các bài tập. * Bài 1: Viết phơng trình phản ứng thực hiện chuyển hoá sau: CH 3 COOC 2 H 5 CH 3 CH 2 OH CH 3 CHO CH 3 COOH CH 3 COOCH 3 - HS làm việc theo nhóm 4 - 5 ngời, thảo luận để tìm cách giải các bài tập. - Đại diện HS trình bày trớc lớp bài giải. * Trả lời bài 1: HS giải và rút ra kiến thức: - Tính chất của este. - Phản ứng oxi hoá ancol bậc I, anđehit. 1. CH 3 COOH + NaOH CH 3 COONa + C 2 H 5 OH 2. C 2 H 5 OH + CuO CH 3 CHO + Cu + H 2 O 3. CH 3 CHO + 1/2 O 2 CH 3 COOH 4. CH 3 COOH + CH 3 OH CH 3 COOCH 3 + H 2 O Hoạt động 2 Bài tập về nhận biết * Bài tập 2: Bằng phơng pháp hoá học, nhận biết các chất lỏng sau: CH 3 COOH, CH 3 COOCH 3 , HCHO, C 6 H 5 OH, C 3 H 5 (OH) 3 . - Viết PTHH minh hoạ các phản ứng xãy ra. * HS thảo luận rút ra đợc: - Nhận biết axit: quỳ tím. - Nhận biết anđehit bằng AgNO 3 /NH 3 - Nhận biết phenol bằng dd Br 2 . - Nhận biết bằng Cu(OH) 2 . - Còn lại este. Hoạt động 3 Bài tập về este * Bài tập 3: Chất E là este no, đơn chức, mạch hở. Xà phòng hoá hoàn toàn 22 gam E cần dùng vừa đủ 0,25 mol NaOH. Xác định CTCT của este. * GV hớng dẫn. - Đặt công thức este. - Viết phơng trình phản ứng xảy ra. - Dựa vào PTHH, tìm số mol este đã dùng. - Tính M n. * HS giải theo hớng dẫn: - Đặt công thức: RCOOR - PTHH: RCOOR + NaOH RCOONa + ROH 0,25 0,25 88 0,25 2,2 M == C n H 2n O 2 = 88 n = 4. CTPT: C 4 H 8 O 2 HCOOC 3 H 7 CH 3 COOC 2 H 5 CH 3 CH 2 COOCH 3 Hoạt động 4 Củng cố * Yêu cầu HS so sánh tính chất hóa học của este và chất béo. - Tính chất hóa học của este và chất béo là tơng tự nhau do đều là este. Hoạt động 5: Hớng dẫn về nhà Bài tập về nhà: Làm bay hơi 7,4 gam một este no, đơn chức thu đợc một thể tích hơi bằng thể tích của 3,2 gam khí oxi trong cùng điều kiện. a. Tìm công thức phân tử của A. 9 Giáo án 12 cơ bản năm học 2009 2010 Gv: Nguyễn Tất Hà b. Thực hiện phản ứng xà phòng hoá 7,4 gam A với dd NaOH đến khi phản ứng hoàn toàn thu đ- ợc 6,8 gam muối. Tìm công thức cấu tạo và gọi tên A. V. Rút kinh nghiệm: Ngày soạn: 08/9/2009 Chơng ii : cacbohidrat Tiết 6 Bài 5: glucozơ I. Mục tiêu bài học: 1. Kiến thức: HS biết: - Cấu trúc dạng mạch hở của glucozơ. - Tính chất các nhóm chức của glucozơ để giải thích các hiện tợng hóa học. HS hiểu: - Phơng pháp điều chế, ứng dụng của glucozơ và fructozơ. 2. Kỹ năng: - Khai thác mối liên hệ giữa cấu trúc phân tử và tính chất hóa học. - Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích các kết quả thí nghiệm. - Giải các bài tập có liên quan đến hợp chất của glucozơ và fructozơ. II. Ph ơng pháp: - Đàm thoại kết hợp với TNBD. III. Chuẩn bị: - Dụng cụ: ống nghiệm, kẹp, ống hút nhỏ giọt, đèn cồn. - Hóa chất: Glucozơ, các dd AgNO 3 , NH 3 , CuSO 4 , NaOH. IV. Tổ chức hoạt động dạy và học: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Hoạt động 1 Trạng thái tự nhiên và tính chất vật lý * Cho HS quan sát mẫu glucozơ và nghiên cứu sgk từ đó rút ra các tính chất vật lí và trạng tháI tự nhiên của glucozơ. I. TRạNG THáI THIÊN NHIÊN Và TíNH CHấT VậT Lí: - Glucozơ là chất rắn kết tinh, không màu, tantrong nớc. Có vị ngọt, có trong hầu hết các bộ phận của cây (lá, hoa, rễ). Có nhiều trong quả nho, mật ong . Trong máu ngời có một l- ợng nhỏ glucozơ, tỉ lệ hầu nh không đổi là 0,1%. Hoạt động 2 Cấu tạo phân tử * GV cho biết để xác định đợc CTCT của glucozơ phải tiến hành các thí nghiệm nào? Hs tham khảo và đi đến kết luận. II. CấU TạO PHÂN Tử: - Glucozơ có phản ứng tráng bạc, vậy trong phân tử glucozơ có nhóm - CHO. - Glucozơ tác dụng với Cu(OH) 2 cho dung dịch màu xanh lam, vậy trong phân tử glucozơ có nhiều nhóm - OH ở vị trí kề nhau. - Glucozơ tạo este chứa 5 gốc axit vậy trong 10 [...]... Danh ph¸p: 18 Gi¸o ¸n 12 c¬ b¶n n¨m häc 2009 – 2010 Gv: Ngun TÊt Hµ * GV: Cho HS h·y theo dâi b¶ng 3.1 SGK (danh ph¸p c¸c amin) tõ ®ã cho biÕt: + Qui lt gäi tªn c¸c amin theo danh ph¸p gèc chøc + Qui lt gäi tªn theo danh ph¸p thay thÕ Sau ®ã GV bỉ sung * Bµi tËp: Gäi tªn c¸c amin sau theo hai c¸ch: CH3-CH2-CH-CH3, - C¸ch gäi tªn theo danh ph¸p: Gèc chøc: Ankyl + amin Thay thÕ: Ankan + vÞ trÝ + amin -... metylamin: q tÝm hãa xanh - dd anilin: q tÝm kh«ng ®ỉi mµu - Gi¶i thÝch: CH3NH2 + H2O [CH3NH3]+ + OH- Anilin vµ c¸c amin th¬m kh¸c ph¶n øng rÊt kÐm víi níc - HiƯn tỵng khi cho C6H5NH2 t¸c dơng víi dd HCl + Anilin kh«ng tan trong níc + Khi cho dd HCl vµo thÊy anilin tan - Gi¶i thÝch: C6H5NH2 + HCl → [C6H5NH3]+Cl– - TÝnh baz¬ : CH3NH2 > NH3 >C6H5NH2 b Ph¶n øng thÕ ë nh©n th¬m cđa anilin: - HiƯn tỵng:... amoniac vµ anilin * GV: BiĨu diƠn thÝ nghiƯm cđa anilin víi níc br«m Yªu cÇu HS quan s¸t vµ nªu hiƯn tỵng x¶y ra vµ gi¶i thÝch * GV cho biÕt: Ph¶n øng nµy dïng ®Ĩ nhËn biÕt anilin 19 Gi¸o ¸n 12 c¬ b¶n n¨m häc 2009 – 2010 Gv: Ngun TÊt Hµ NH2 Br NH2 Br + 3Br2 + 3HBr Br 2, 4, 6 tribromanilin Ho¹t ®éng 4 Cđng cè NhËn biÕt c¸c chÊt sau b»ng pp hãa häc: - Phenol nhËn biÕt b»ng Na Anillin, phenol, benzen - Anilin... 11: 14 Gi¸o ¸n 12 c¬ b¶n n¨m häc 2009 – 2010 Bµi 7 : Lun Gv: Ngun TÊt Hµ tËp CÊu t¹o vµ tÝnh chÊt cđa cacbohidrat I Mơc tiªu bµi häc: 1 KiÕn thøc: - CÊu t¹o c¸c lo¹i cacbohidrat ®iĨn h×nh - C¸c tÝnh chÊt hãa häc ®Ỉc trng c¸c hỵp chÊt cacbohidrat vµ mèi quan hƯ gi÷a c¸c hỵp chÊt ®ã 2 Kü n¨ng: - Bíc ®Çu rÌn lun cho HS ph¬ng ph¸p t duy trõu tỵng, tõ cÊu t¹o phøc t¹p cđa c¸c hỵp chÊt cacbohidrat, ®Ỉc biƯt... bét nC6H12O6 Gi¸o ¸n 12 c¬ b¶n n¨m häc 2009 – 2010 Gv: Ngun TÊt Hµ minh häa - Thủ ph©n nhê enzim: enzim Tinh bét Glucoz¬ * GV biĨu diƠn: b Ph¶n øng mµu víi ièt: - ThÝ nghiƯm gi÷a dung dÞch I2 vµ dung - Cho dd ièt vµo dd hå tinh bét, dd mµu xanh lam dÞch tinh bét ë nhiƯt ®é thêng, ®un nãng - §un nãng mµu xanh biÕn mÊt vµ ®Ĩ ngi, yªu cÇu HS nªu hiƯn tỵng - §Ĩ ngi, mµu xanh xt hiƯn trë l¹i quan s¸t ®ỵc... sèng hµng ngµy c Keo d¸n ure-fomandehit: - §ỵc ®iỊu chÕ tõ ure vµ fomandehit trong m«i trêng axit, sau ®ã trïng hỵp mono metylolure sÏ thu ®ỵc poli (urefomandehit) : nNH2-CO-NH2 + nCH2O n NH2-CO-NH-CH2OH ure fomandehit monometylolure ( NH-CO-NH-CH2 ) n + nH2O Poli(ure-fomandehit) - Khi dïng, ph¶i thªm chÊt ®ãng r¾n nh axit oxalic, axit lactic, ®Ĩ t¹o polime d¹ng kh«ng gian r¾n l¹i bỊn víi dÇu mì vµ mét... sống hàng ngày b- Keo dán ure-fomandehit : được điều chế từ ure và fomandehit trong mơi trường axit, sau đó trùng hợp mono metylolure sẽ thu được poli(ure-fomandehit) : nNH2-CO-NH2 + nCH2O n NH2-CO-NH-CH2OH ure fomandehit monometylolure ( NH-CO-NH-CH2 ) n + nH2O Poli(ure-fomandehit) Khi dùng, phải thêm chất đóng rắn như axit oxalic, axit lactic…để tạo polime dạng khơng gian rắn lại bền với dầu mỡ và một... sống hàng ngày b- Keo dán ure-fomandehit : được điều chế từ ure và fomandehit trong mơi trường axit, sau đó trùng hợp mono metylolure sẽ thu được poli(ure-fomandehit) : nNH2-CO-NH2 + nCH2O n NH2-CO-NH-CH2OH ure fomandehit monometylolure ( NH-CO-NH-CH2 ) n + nH2O Poli(ure-fomandehit) Khi dùng, phải thêm chất đóng rắn như axit oxalic, axit lactic…để tạo polime dạng khơng gian rắn lại bền với dầu mỡ và một... gi÷a c¸c m¾t xÝch α-glucoz¬ trong ph©n tư tinh bét * VËy trong c©y xanh tinh bét ®ỵc t¹o thµnh nh thÕ nµo? Saccaroz¬ Glucoz¬ c Ph¶n øng cđa ancol ®a chøc: - Ph¶n øng víi Cu(OH)2: 2C12H22O11 + Cu(OH)2 (C12H21O11)2Cu + H2O 4 S¶n xt vµ øng dơng: a S¶n xt: - §ỵc s¶n xt tõ c©y mÝa, cđ c¶i ®êng hc hoa thèt nèt b øng dơng: - Lµ thùc phÈm quan träng cđa con ngêi - Lµ nguyªn liƯu ®Ĩ lµm b¸nh kĐo, níc gi¶I kh¸t,... th¬m cđa ph©n tư anilin CH3-CH2-CH-CH3, NH2 Butan-2-amin hc sec-butylamin NH2 CH3-CH2-CH2CH2-NH2 CH3-CH2-CH2CH2-NH2 Butan-1-amin hc n-butylamin Ho¹t ®éng 2 TÝnh chÊt vËt lý II TÝnh chÊt vËt lý: * Cho HS nghiªn cøu SGK vµ nªu c¸c - Metylamin, ®imetylamin, trimetylamin vµ etylamin tÝnh chÊt vËt lÝ ®Ỉc trng cđa amin vµ lµ nh÷ng chÊt khÝ cã mïi khã chÞu, ®éc, dƠ tan trong nchÊt tiªu biĨu lµ anilin? íc, c¸c . an kan? - Viết phơng trình phản ứng minh hoạ? II. Ankan: -Ankan có CTTQ là CnH2n+2 (n1). VD: CH 4 , C 2 H 6 , C 3 H 8 . . . -Tính chất hoá học của ankan:. CaCO 3 + 2NaOH Hoạt động 2 Ankan * Cho HS thảo luận và trả lời các vấn đề sau: - Hãy nêu CTTQ của ankan? - Viết CTPT của mọtt số ankan làm ví dụ? - Hãy nêu