Bản tin Khoa học số 44

Nội dung bản tin trình bày tinh hình việc làm và tham gia bảo hiểm xã hội trong doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam; một số giải pháp nâng cao chất lượng nhân lực Việt Nam nhằm đáp ứng tốt hơn với nhu cầu của thị trường lao động khi hội nhập AEC...

T̀a so n : S 2 inh L , Hòn Ki m, H̀ N i

i n tho i : 84-4-38 240601 Fax : 84-4-38 269733

Email : bantin@ilssa.org.vn Website : www.ilssa.org.vn

N I DUNG Nghiên c u vƠ trao đ i Trang

1 Tình hình vi c l̀m v̀ tham gia b o hi m xã h i trong doanh nghi p nh v̀ v a Vi t Nam

PGS.TS Nguy n Th Lan H ng, ThS Nguy n Th H nh 5

2 Ph ng pháp đánh giá hi u qu công tác an toàn v sinh lao đ ng

c p doanh nghi p: Áp d ng ph ng pháp phân tích chi phí - l i ích - ThS Nguy n Thanh Vân, CN L u Th Thanh Qu 15

3 M t s gi i pháp nâng cao ch t l ng nhân l c Vi t Nam nh m đáp

ng t t h n v i nhu c u c a th tr ng lao đ ng khi h i nh p AEC- Ths Lê Thu Huy n, Ths Nguy n Th H ng H nh 24

4 L i s ng tích c c v̀ ph ng châm h c t p su t đ i c a công nhân góp ph n

v̀o b o đ m vi c l̀m b n v ng - PGS.TS Nguy n Bá Ng c 31

5 Thành t u và h n ch trong công tác an toàn - v sinh lao đ ng t i Vi t Nam

Nguyên nhân và b t c p t góc đ ng i lao đ ng - ThS Lê Tr ng Giang 35

6 Mô hình h p tác công – t trong l nh v c đ̀o t o ngh

CN Phùng Th Anh D ng, KS Ninh Th Thu An 45

7 Tình hình th c hi n v sinh lao đ ng và th c tr ng b nh ngh nghi p giai đo n 2006-2015

CN Nguy n Th Ngân, CN Ph m Thu Dung 54

8 Vi c làm b n v ng cho lao đ ng giúp vi c gia đình: kinh nghi m

t Châu Âu - CN Minh H i 63

9 C i thi n đi u ki n an toàn máy trong s n xu t nông nghi p ThS

Office : No 2 Dinh Le Street, Hoan Kiem District, Hanoi

Telephone : 84-4-38 240601 Fax : 84-4-38 269733

Email : bantin@ilssa.org.vn Website : www.ilssa.org.vn

CONTENT Research and exchange Page

1 Situation of employment and social insurance partipation in small and medium sized enterprises (SMEs) in Viet Nam Assoc.Prof.Dr Nguyen Thi Lan Huong, Msc Nguyen Thi Hanh 5

2 Assesment methods for the effectiveness of occupational safety and hygiene at enterprise level: application of cost-benefit analysis

- Msc Nguyen Thanh Van, Bachelor Luu Thi Thanh Que 15

3 Solutions for improving the quality of Vietnamese human resources to better meet the need of labor market in Asean economy comintergration –

Msc Le Thu Huyen, Msc Nguyen Thi Hong Hanh 24

4 Positive lifestyles and lifelong learning motto of workers are amongst factors to achieve decent work –

Assoc.Prof.Dr Nguyen Ba Ngoc 31

5 Achievements and limitations of occupational safety and hygiene

in Viet Nam Causes and shortcomings under the labourer aspects - Msc Le Truong Giang 35

6 Public – private partnerships model in vocational training – Bachelor Phung Thi Anh Duong, Engr Ninh Thi Thu An 45

7 Performance of occupational hygiene and status of occupational diseases in the period of 2006 – 2015 –

Bachelor Nguyen Thi Ngan, Bachelor Pham Thuy Dung 54

8 Decent work for domestic worker: experience from Europe – Bachelor Do Minh Hai 63

9 Improve in machinery operating safety in agriculture works - Msc Dang Thin Hung 70

10 Secure migration and decent work opportunities – Msc Ngo Van Nam 76

Workshops information 82 New books introduction 84

Editor in Chief:

Assoc.Prof.Dr

NGUYEN THI LAN HUONG

Deputy Editor in Chief:

Assoc.Prof.Dr NGUYEN BA NGOC

Head of editorial board:

MA TRINH THU NGA

Members of editorial board:

Dr BUI SY TUAN

MA PHAM NGOC TOAN

Desktop publishing at Institute of

Labour Science and Social Affairs

SOCIAL AFFAIRS Quarterly bulletin

Decent work and occupational

safety and hygene

Th Tòa so n

V i ch đ Vi c ệàm b n v ng và An toàn v sinh ệao đ ng n ph m Khoa h c Lao

đ ng và Xã h i quý III/2015 xin g i t i Quý b n đ c các bài vi t, nghiên c u v vi c làm và

đ i s ng ng i lao đ ng, môi tr ng lao đ ng, an toàn v sinh lao đ ng trong doanh nghi p

và nhi u v n đ liên quan

Chúng tôi hy v ng ti p t c nh n đ c nhi u bài vi t, nghiên c u và các ý ki n bình

lu n, đóng góp c a Quý b n đ c đ n ph m ngày càng hoàn thi n h n

M i liên h xin g i v đ a ch : Vi n Khoa h c Lao đ ng vƠ Xư h i

S 2 inh L , Hoàn Ki m, Hà N i

Telephone : 84-4-38240601 Fax : 84-4-38269733 Email : bantin@ilssa.org.vn Website : www.ilssa.org.vn

Xin trân tr ng c m n!

BAN BIểN T P

5

TỊNH HỊNH VI C LÀM VÀ THAM GIA B O HI M XÃ H I TRONG DOANH NGHI P NH VÀ V A VI T NAM

PGS.TS Nguy n Th Lan ả ng, Ths Nguy n Th ả nh

Vi n Khoa h c Lao đ ng và xã h i

Tóm t t: Doanh nghi p nh v̀ v a (DNNVV) hi n đóng vai tr̀ quan tr ng trong n n

kinh t , t o ra nhi u vi c l̀m, giúp duy trì t l th t nghi p th p trong nh ng n m qua v̀ đóng góp ng̀y c̀ng nhi u cho ngân sách qu c gia Nh ng n m g n đây, Nh̀ n c đã v̀ đang có nhi u chính sách khuy n khích v̀ t o đi u ki n thu n l i cho DNNVV phát tri n B̀i vi t phân tích th c tr ng vi c l̀m v̀ tham gia b o hi m xã h i (BHXH) trong DNNVV

Vi t Nam đ ng th i đ xu t m t s gi i pháp, khuy n ngh

T khóa: doanh nghi p nh v̀ v a, b o hi m xã h i

Abstract: Vietnam’s SMEs play an important role in the economy SMEs have created

jobs and maintained low rate of unemployment over the years and contributed enormously

to the national budget The State has recently had incentive policies to make favorable

condition for SMEs’ development The article analyzed the situation of employment and social insurance participation of Vietnam’s SMEs and proposes solutions and

recommendations

Key words: SMEs, social insurance

1 Th c tr ng doanh nghi p nh vƠ

Theo qui mô lao đ ng, doanh nghi p

siêu nh quy mô 10 lao đ ng tr xu ng

chi m 70% v̀ t ng r t nhanh, t 151,58

nghìn doanh nghi p (DN) n m 2009 lên

266,64 nghìn DN n m 2014, t c đ t ng

bình quân đ t 14,8% Doanh nghi p v a

quy mô trên 200 lao đ ng ch chi m trung

v n đ u t n c ngoài v i t c đ t ng bình quân n m l n l t là 17,71%; 16,19% và 11,52% V i quá trình tái c u trúc n n kinh t và c ph n hóa doanh

l , s a ch a ô tô xe máy; d ch v l u trú

n u ng, d ch v vi c làm, du l ch, cho thuê máy móc thi t b

Bi u 3: Th ng kê doanh nghi p thành l p m i và phá s n/t m ng ng ho t đ ng

doanh nghi p y u kém, không đ s c

c nh tranh s b lo i b đ thay v̀o đó

là nh ng đ n v v i ý t ng kinh doanh

m i góc đ ǹo đó, gi i th hay phá

s n doanh nghi p giúp n n kinh t tái c

c u liên t c, làm trong s ch môi tr ng

kinh doanh và t o đi u ki n phát tri n

b n v ng

2 Lao đ ng làm vi c trong

doanh nghi p nh và v a

Doanh nghi p nh và v a hi n đóng vai trò quan tr ng v t o vi c làm, giúp duy trì t l th t nghi p th p v̀ đóng góp ngày càng nhi u v̀o t ng tr ng kinh t Lao đ ng làm vi c trong DNNVV

vi c trong DNNVV so v i t ng s vi c làm c n c t ng t 8,02% lên 10,25%

8

T l lao đ ng làm vi c trong doanh

nghi p t nhân chi m t tr ng l n nh t

Bi u 4: S l ng vƠ c c u vi c làm chia theo qui mô doanh nghi p, 2009-2013

doanh nghi p n c ngòi có xu h ng

t ng, đ t 6,54% giai đo n 2009-2013 Quá

trình tái c c u doanh nghi p nh̀ n c

(DNNN) đ c th c hi n theo nhi u hình

th c (sát nh p, c ph n,

chuy n th̀nh đ n v s nghi p, chuy n công ty TNHH 1 thành viên mà tr ng tâm

là c ph n hóa ) nên s doanh nghi p nhà

n c ngày càng thu h p, d n đ n lao đ ng làm vi c trong DNNN và h p tác xã (HTX) có xu h ng gi m rõ r t, giai đo n 2009-2013 là 1,56% và 3,09%

Bi u 5: S l ng lao đ ng làm vi c trong DNNVV theo lo i hình doanh nghi p,

2009-2013

n v tính: nghìn ng i

Ngu n: Tính toán t s li u T ng đi u tra doanh nghi p n m 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, TCTK

Theo ngành kinh t , lao đ ng làm

vi c trong ngành công nghi p xây d ng

chi m u th Giai đo n 2009-2013 s

nhiên l c l ng lao đ ng làm vi c trong

DNNVV có quy mô nh và trình đ chuyên

0.025%1

V đóng góp cho t ng tr ng kinh t ,

DNNVV đóng góp kho ng 47% t ng GDP; t o ngu n thu cho ngân sách nhà

n c (40%)2 Các DNNVV t o ra 45- 50% kh i l ng hàng tiêu dùng và hàng

xu t kh u3; đóng góp 33% s n l ng công nghi p và 33% giá tr xu t kh u4 Hi u

qu s d ng v n c a khu v c DNNVV

c ng cao h n so v i các lo i hình doanh nghi p khác Bên c nh đó DNNVV còn góp ph n thu h p kho ng cách phát tri n

gi a thành th và nông thôn, có vai trò quan tr ng trong vi c thay đ i c u trúc

c a n n kinh t , làm cho n n kinh t tr

3 Th c tr ng các DNNVV hi n nay, www.baomoi.com

4 Nguy n Ng c Th ng (2012) “Nâng cao n ng l c qu n

tr c a DNNVV”, T p chí Kinh t và d báo, s 17

doanh nghi p đã thay đ i theo t ng th i

k phù h p v i quá trình phát tri n kinh t

v̀ đ m b o an sinh xã h i cho ng i lao

đ ng

N m 1995, B lu t Lao đ ng có hi u

l c thi h̀nh trong đó có m t ch ng riêng

(Ch ng XII) quy đ nh nh ng nguyên t c

th ng BHXH b t bu c Theo Ngh đ nh,

m i lao đ ng có h p đ ng lao đ ng t 3 tháng tr lên đ u thu c di n đi u ch nh

c a Lu t BHXH, không phân bi t quy mô lao đ ng c a DN N m 2006, Lu t BHXH

m r ng ph m vi đ i t ng tham gia vào các lo i hình BHXH, hoàn thi n quy đ nh trong t ng ch đ , chính sách

N m 2014, Lu t BHXH s a đ i có

hi u l c thi hành t ngày 1/1/2016 m

r ng đ i t ng tham gia BHXH b t bu c l̀ lao đ ng làm vi c theo H L có th i

t 57,24% lên 61,47% Chia theo quy

mô doanh nghi p, kh i doanh nghi p

l n t l tuân th tham gia BHXH khá cao, v i s lao đ ng tham gia BHXH t 3,54 tri u lên 4,89 tri u, t l dao đ ng

t 77% đ n 82% trong giai đo n

2009-2013 i v i DNNVV t l lao đ ng tham gia BHXH v n còn r t th p v̀ t ng

ch m, t 1,37 tri u (t ng đ ng 35,57%) n m 2009 lên 2,02 tri u (38,25%) n m 2013

Xét theo lo i hình doanh nghi p, t l lao đ ng tham gia BHXH lo i hình DN

t nhân th p nh t, ch đ t 16,68% n m

2013 DNNVV khu v c nh̀ n c và khu

lao đ ng tham gia ch chi m trên 30%

i u này cho th y công tác thanh tra ki m tra c n quy t li t h n tránh tình tr ng tr n đóng BHXH, đ c bi t nh ng lo i hình

Ngu n: Tính toán t s li u T ng đi u tra doanh nghi p n m 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, TCTK

Các DNNVV có quy mô t 10 lao

đ ng tr xu ng và quy mô t 11-50 lao

đ ng có t l tham gia BHXH khá th p,

n m 2013 l n l t là 60,25% và 72,35%

Các DNNVN có quy mô t 50 đ n 200 lao

đ ng t l tham gia BHXH khá cao, chi m 80%%, đ c bi t các DNNVV v i quy mô

v a t 200 đ n 300 lao đ ng có t l tham gia BHXH lên đ n 91%

Bi u 7: T l DNNVV tham gia BHXH chia theo quy mô lao đ ng

n v tính: %

12

Ngu n: Tính toán t s li u T ng đi u tra doanh nghi p n m 2010, 2011, 2013, 2014, TCTK

Vai trò t ch c công đòn trong vi c

b o v quy n l i tham gia BHXH cho

ng i lao đ ng khá rõ nét th hi n t l

tham gia BHXH nh ng DN có t ch c công đòn cao h n r t nhi u so v i DN không có t ch c công đoàn

Bi u 8: T l lao đ ng tham gia BHXH theo lo i hình doanh nghi p và t ch c

công đoƠn

Lo i hình

DN

DN có t ch c công đoƠn DN không có t ch c công đoƠn Chung

b ng 62-64% so v i ti n l ng c a ng i lao đ ng

TL đóng

BHXH bình quân

T l

(%)

TL bình quân

TL đóng

BHXH bình quân

T l

(%) Khu v c

ph i thu, trong đó khu v c doanh nghi p

có v n FDI và doanh nghi p ngoài qu c

doanh chi m 72% t ng s n Bên c nh

nguyên nhân nh h ng b i suy thoái

kinh t còn có hi n t ng ch doanh nghi p c tình chây ì, không đóng BHXH

M t b ph n doanh nghi p g p khó

kh n v ng m c trong quá trình tham gia

và gi i quy t ch đ BHXH K t qu kh o sát 500 c quan, đ n v , doanh nghi p c a

h tr DNVVN ti p c n tín d ng, th

tr ng, s n ph m đ phát tri n s n xu t

Th hai, th c tr ng trình đ CMKT

c a ng i lao đ ng làm vi c trong DNNVV còn th p là m t thách th c l n

14

trong b i c nh h i nh p kinh t qu c t và

t do di chuy n lao đ ng Do v y, c n h

tr nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c

thông qua các l p đ̀o t o, t p hu n v

chuyên môn c ng nh kinh nghi m qu n

Th sáu là nâng cao tính tuân th c a

các DNNVV trong vi c tham gia BHXH

Tài li u tham kh o

1. S li u đi u tra doanh nghi p n m

2010, 2011, 2012, 2013, 2014, T ng c c

Th ng kê

2. S li u đi u tra lao đ ng ti n l ng

và nhu c u s d ng lao đ ng trong doanh

và nh ”, T p chí Kinh t và d báo, s 17

8 http://www.baomoi.com/Doanh nghiep-nho-va-vua-dong-gop-47 DP/45/5537166.epi

15

PH NG PHỄP ỄNH GIỄ HI U QU CÔNG TÁC AN TOÀN V SINH

LAO NG C P DOANH NGHI P:

ÁP D NG PH NG PHỄP PHỂN TệCH CHI PHệ ậ L I ÍCH

ThS Nguy n Thanh Vân, CN L u Th Thanh Qu

Vi n Khoa h c Lao đ ng và Xã h i

Tóm t t: Khía c nh kinh t c a công tác an toàn v sinh lao đ ng (ATVSL ) l̀ m t

v n đ then ch t vì v y c n có các ph ng pháp đánh giá v kinh t đ doanh nghi p

nh n bi t m t cách rõ ràng các l i ích c a chi phí cho công tác AVSL c v m t kinh

t và xã h i B ng cách phân tích các tài li u s n có, nghiên c u đ xu t ph ng th c đánh giá hi u qu công tác ATVSL c a doanh nghi p s d ng phân tích chi phí – l i ích g m các b c đánh giá v̀ công th c đánh giá Ph ng pháp đ c đ xu t c n th ngh m và hoàn thi n

T khóa: an toàn v sinh lao đ ng (ATVSL ), chi phí - l i ích

Abstract: Economic aspect in occupational safety and hygiene work is a key factor

Hence, it is needed to have methodology of economic assessment to facilitate enterprises in identifying benefits from cost spending for occupational safety and hygiene work in both economic and social aspect The article proposed the assessment methods for the effectiveness of occupational safety and hygiene work of enterprises from current literature review and cost-benefit analysis including assessment stages and formulas The proposed method needs to be tested and finalized

Key words: Occupational safety and hygiene, cost-benefit

Gi i thi u

Khía c nh kinh t c a công tác an

toàn v sinh lao đ ng (ATVSL ) l̀ m t

công tác AVSL c v m t kinh t và xã

h i c ng nh giúp cho doanh nghi p đ u

t v̀ v n hành các bi n pháp ATVSL

hi u qu h n M t trong các cách th ng dùng đ đánh giá hi u qu đâu t l̀ đánh giá hi u qu chi phí, và phân tích chi phí

l i ích là m t ph ng pháp r t hi u qu đ phân tích tác đ ng c a t ng chi phí, l i ích trong t ng th m t quá trình kinh t Tuy nhiên vi c nghiên c u c ng nh áp d ng

ph ng pháp ǹy cho công tác ATVSL trong doanh nghi p hi n nay r t h n ch

16

Nghiên c u b c đ u đ xu t ph ng

pháp đánh giá hi u qu chi phí s d ng

phân tích chi phí - l i ích ph c v cho

công tác qu n lý ATVSL trong doanh nghi p Vi t Nam

1 ng d ng ph ng pháp phơn

tích chi phí ậ l i ích trong đánh giá hi u

qu chi phí công tác ATVSL trong

cho các ch tài x ph t ánh giá hi u qu

chi phí công tác ATVSL c̀n giúp doanh

án hay m t quá trình th c hi n công tác

ATVSL doanh nghi p đ rút ra k t lu n,

c i thi n n u c n thi t

- M c đích ng d ng phân tích chi phí

- l i ích Phân tích chi phí – l i ích l̀ ph ng pháp đ c ng d ng r ng rãi nh t c ng l̀

ph ng pháp gây b̀n cãi nh t trong đánh giá kinh t do nó d c dùng c cho đánh giá s c kh e và cu c s ng con ng i, c

ra quy t đ nh

- Phân tích chi phí l i ích đôi khi có

th làm gi m tính ph c t p c a m t quy t

đ nh đ n m c có th qu n lý đ c Các k t

qu theo nhi u chi u đôi khi đ c ph i

h p theo nhi u chi u và có th đ c đ nh giá b ng ti n C u trúc c a m t d án

đ c làm rõ khi chi phí và l i ích c a nó

đ c nh n d ng, và dòng l i ích ròng theo

th i gian đ c xem xét

1.2.1 Nh n d ng các v n đ , ph ng

án5 gi i quy t Khi phân tích v chi phí- l i ích, ta không ch l̀ đánh giá ph ng án u tiên,

mà còn t ch c thông tin, li t kê nh ng thu n l i và b t l i, xác đ nh các giá tr kinh t có liên quan Nh n d ng các v n

đ v̀ ph ng án khi đánh giá hi u qu chi phí công tác ATVSL có m c đích phân

m t chu i: u vào - Ho t đ ng can thi p

- ̀o t o/hu n luy n

Các chi phí – l i ích c a công tác

ATVSL trong m i doanh nghi p tùy

thu c v̀o đ c đi m, quy mô c a doanh

nghi p Các chi phí doanh nghi p và l i ích c a vi c th c hi n t t công tác ATVSL , thông th ng bao g m trong

b ng sau:

C i thi n tình

tr ng s c

kh e nhân dân

Gi m nguy c m c b nh ngh nghi p, b tai n n lao

đ ng, đ c ch m sóc v̀ c i thi n s c kh e

2 B o d ng máy

móc, thi t b

Gi m s v ng m t và

th i gian ch t trong quá trình lao đ ng

Gi m đ u t vào h th ng

y t

Gi m kh n ng m t thu

nh p do h u qu TNL , BNN

t ng ch t l ng cu c s ng

5 Chi phí tuyên

truy n, hu n luy n

S d ng tài nguyên, tài s n t t h n T ng ý th c, ki n th c b o v s c kh e

9 Chi phí b i d ng

hi n v t

Gi m chi phí tuy n, đ̀o t o nhân công m i

c a ng i lao đ ng

pháp riêng đ tìm ra giá tr kinh t , đánh

giá l i giá tr t̀i chính v̀ đo l ng các k t

Giá c a i = f (thu c tính c a i, thu

nh p cá nhân, giá c các hàng hóa khác)

l i ích > Chi phí thay th t i thi u

1.2.4 ánh giá hi u qu chi phí công tác ATVSL trong doanh nghi p

Hi u qu chi phí đây đ c hi u là

m t ph m trù kinh t ph n ánh trình đ s

d ng các y u t chi phí c a quá trình th c

hi n công tác ATVSL

21

ánh giá hi u qu công tác ATVSL

c a doanh nghi p không nh ng đánh giá

bi n v̀ không đ c xác đ nh (trong đi u

ki n c th c a doanh nghi p khi không

th c hi n ph ng án 1)

- B1: L i ích c a công tác ATVSL trong tr ng h p ph ng án 1

- C0: Chi phí c a công tác ATVSL trong tr ng h p ph ng án 0 (hay không

th c hi n công tác ATVSL ) đã đ c tri t tiêu ây l̀ m t lo i hi u qu so sánh Công th c 2:

Trong đó:

E =

B1- B0 C1- C0

E =

C

C kh c ph c

vào chi phí c a công tác ATVSL v̀ chi

phí cho kh c ph c tai n n lao đ ng và

b nh ngh nghi p (Các chi phí này nói

d án, các ph ng án cho giá tr chi phí

v t quá l i ích đây không b lo i b

chi phí công tác ATVSL c p doanh

nghi p Trong đó, tùy vào m c đích đánh

giá v̀ đ c đi m c a doanh nghi p, có th

b qua các l i ích, chi phí không c n thi t

Công th c tính hi u qu chi phí c a công tác ATVSL :

B1 – B0 E=

C1 – C0

C kh c ph c E=

C

Trong đó:

- E: hi u qu chi phí công tác ATVSL trong DN

- C: chi phí công tác ATVSL trong DN

- C kh c ph c: Chi phí kh c

ph c các thi t h i thu c v công tác ATVSL c a DN

 Ph ng pháp nên áp d ng cho doanh nghi p v a tr lên i v i các doanh nghi p nh , s đ u t cho ATVSL th p, c c u t ch c đ n gi n, không theo dõi c th v n đ ATVSL

thì không th thu th p đ c thông tin đ

đ đánh giá

5 European Agency for Safety and Health at Work, (2002), Economic impacts

of occupational safety and health in the member state of European Union

6 European Agency for Safety and Health at Work (2009), Occupational safety and health and economic performance in small and medium – sized

enterprises: a review

7 Indecon, (8/2006), Report on Economic Impact of the Safety Health and Welfare at Work Legislation

8 Peter Dorman, (2000), The Economics of Safety, Health, and Well-Being at Work: An Overview

Tóm t t: Vi t Nam đang trong giai đo n g p rút chu n b cho h i nh p c ng đ ng kinh

t ASEAN s chính th c đ c thành l p vào cu i n m 2015 Bên c nh vi c chu n b và hoàn thi n các th ch , chính sách, các đi u ki n gia nh p AEC, Vi t Nam c ng c n ph i chu n

b m t ngu n nhân l c ch t l ng cao đáp ng v i nhu c u c a th tr ng khi h i nh p AEC Bài vi t phân tích th c tr ng ch t l ng nhân l c Vi t Nam v̀ đ xu t m t s gi i pháp nâng cao ch t l ng nhân l c Vi t Nam nh m đáp ng t t h n v i nhu c u c a th tr ng lao đ ng ASEAN

T khóa: h i nh p AEC, ch t l ng ngu n nhân l c, th tr ng lao đ ng AEC Abstract: Viet Nam has been urgently preparing for official establishment of ASEAN

Economic Community (AEC) at the end of 2015 Along with preparation and accomplishment of mechanism, policies and AEC entry requirements Viet Nam also needs

to prepare high-quality human resources in order to meet the need of market in the era of AEC integration The article analyzes the status of Vietnamese human resources and proposes some solutions for improving the quality of Vietnamese human resources to better meet the need of ASEAN labor market

Key words: AEC integration, quality of human resources, AEC labor market

k n ng i u này h a h n mang đ n cho các qu c gia s thu n l i trong phát tri n kinh t và h i nh p, t ng tr ng kinh t

25

nhanh h n, t o ra nhi u vi c làm, thu hút

đ u t n c ngoài m nh m h n, phân b

ngu n l c t t h n, đ ng th i n ng l c s n

xu t, tính c nh tranh và s tham gia vào

chu i giá tr toàn c u đ c t ng c ng

M t nghiên c u6 v m c đ nhu c u trong

t ng lai c a Campuchia, Indonesia, Lào,

Philipines, Thái Lan và Vi t Nam cho th y

nhu c u đ i v i nhân công k thu t b c

cao t i các n n kinh t ǹy trong giai đo n

2010-2025 có th t ng t i 41%, t ng

đ ng v i 14 tri u nhân công C u v lao

đ ng k thu t cao c a Indonesia chi m

g n m t n a con s này Tuy nhiên, nhu

c u c a Philipines c ng s m r ng h n

đáng k v i m c t ng 60% (4.4 tri u)

6 Tác đ ng c a h i nh p kinh t ASEAN đ i v i vi n

c nh ngh nghi p v̀ nhu c u v k n ng, S.El

Achkar H ital, Báo cáo đ u v̀o cho C ng đ ng

m c gi m theo k ch b n tham chi u và

Vi t Nam, n i s l ng lao đ ng b c trung

th p v n ti p t c gi vai trò quan tr ng t i

m t s qu c gia Campuchia, nhu c u này s t ng lên 71%, Lào là 119% và Philippines l̀ 62% i u này cho th y

t m quan tr ng c a vi c b o đ m tiêu chu n ch t l ng v giáo d c v̀ đ̀o t o

c b n

Bên c nh yêu c u v chuyên môn k thu t, m t s các yêu c u khác c ng khá

kh t khe đ i v i lao đ ng khi tham gia vào

th tr ng lao đ ng ASEAN nh : lao đ ng

ph i có th l c t t, tác phong làm vi c

ASEAN 2015: Qu n lý h i nh p h ng t i th nh

v ng chung v̀ vi c l̀m t t h n, ILO, 2015

10,47%/n m (1,6 tri u ng i/n m), trong

đó lao đ ng qua đ̀o t o có b ng c p/ch ng

đang trong giai đo n c c u dân s v̀ng

Có th nói, đây l̀ th i đi m t t nh t đ

ngu n nhân l c Vi t Nam tham gia v̀o th

tr ng lao đ ng AEC Hi n nay, Vi t

Nam đang xu t kh u nhi u lao đ ng sang

các n c ASEAN, đ c bi t sang Malaysia

v i h̀ng ng̀n ch tiêu m i n m v i thu

nh p trung bình 150-200USD/tháng v i

nhi u lo i ng̀nh ngh khác nhau, t đ n

gi n nh giúp vi c gia đình đ n l̀m ngh

xây d ng L c l ng lao đ ng ǹy có th

c nh tranh trong chu i cung ng lao đ ng

đ̀i h i k n ng th p Bên c nh đó, nhi u

ngân h̀ng, doanh nghi p (Vietcombank,

Agribank, Sacombank, T p đòn Hòng

Anh Gialai…) Vi t Nam đã m chi nhánh v̀ ho t đ ng khá hi u qu t i L̀o, Campuchia c ng cho th y kh n ng h i

nh p nhanh chóng c a lao đ ng Vi t Nam trong ASEAN g n v i d̀ng di chuy n

th ng m i, v n đ u t , d ch v

V i các đ i tác v̀o đ u t , h p tác trong n c, nhân l c Vi t Nam có kh

n ng đ m nh n nh ng công vi c đ̀i h i

k thu t b c trung và k c v trí đi u hành khá cao trong doanh nghi p c a các đ i tác đ u t đ n t ASEAN (cu c thi tay ngh ASEAN t ch c vào cu i n m 2014

d u hi u cho th y, kh n ng ti p c n nhanh chóng và c nh tranh v i lao đ ng các n c khác trên th tr ng lao đ ng ASEAN H u h t các danh m c ngành ngh c a Vi t Nam các n c ASEAN

t ng t nhau, cho nên đây là khía c nh không t o ra s khác bi t quá l n trong đ̀o t o ngh nghi p và s công nh n l n nhau n nay, ASEAN c ng đã có Hi p

đ nh v di chuy n t nhiên nhân l c trong ASEAN và th a thu n công nh n l n nhau

v ch ng ch lành ngh c a c quan chính

th c nh : D ch v k thu t, d ch v đi u

d ng, d ch v ki n trúc, ch ng ch giám sát, nhân l c ngh y, nha khoa, k toán, du

l ch Nh ng d u hi u trên cho th y, ti m

n ng đáng k c a lao đ ng Vi t Nam

tri u lao đ ng có trình đ t t nghi p trung

h c chuyên nghi p và 5,35 tri u lao đ ng

t t nghi p cao đ ng, đ i h c tr lên)

V chuy n dch c c u LLL theo

khu v c thành th - nông thôn đã b ch m

l i trong giai đo n suy gi m kinh t n

trong b i c nh kinh t khó kh n v a qua

Song song v i giai đo n dân s vàng,

Vi t Nam c ng đang n m trong giai đo n

dân s già v i LLL cao tu i t ng nhanh,

Lao đ ng th gi i (ILO), n ng su t lao

đ ng c a Vi t Nam th p h n 15 l n so v i Singapore, b ng 1/5 n ng su t lao đ ng

c a Thái Lan v̀ Malaysia ó l̀ ch a đ

c p đ n so sánh v i n ng su t lao đ ng

c a Nh t B n, H̀n Qu c, Australia, n , Newzealand m̀ nh ng đ i tác ǹy đã

có các hi p đ nh quan tr ng v i ASEAN v̀ kh n ng m r ng th tr ng lao đ ng sang các n c ǹy l̀ không tránh kh i

ây l̀ y u t l̀m gi m kh n ng h p d n lao đ ng Vi t Nam tr c các nh̀ tuy n

d ng n c ngòi, th m chí l̀ khía c nh đ các nh̀ tuy n d ng t ng tính kh t khe trong yêu c u đ i v i lao đ ng Vi t Nam

V ch s phát tri n con ng i, HDI

c a Vi t Nam khá th p so v i các n c ASEAN 6 v̀ không cao h n đáng k so

v i nhóm Campuchia, Lào, Myanmar

Ch s HDI c a Vi t Nam là 0,638 trong khi c a Singapore là 0,901 và Myanmar là 0,524

V m t s y u t khác nh tác phong

công nghi p, th l c: m t b ph n ng i lao đ ng Vi t Nam ch a có tác phong công nghi p, còn mang n ng thói quen và t p quán s n xu t nh , k lu t lao đ ng l ng

l o, quan h h p tác trong công vi c và trình đ ngo i ng còn y u i u ǹy đã

nh h ng nh t đ nh đ n s tham gia c a lao đ ng Vi t Nam trong h p tác và phân công c a lao đ ng qu c t

28

Th l c c a ng i lao đ ng Vi t Nam

nói chung c ng đã có nhi u c i thi n so

v i tr c đây nh ng v n y u h n so v i

m t s n c khác v chi u cao, cân n ng

và s c b n Khi h i nh p kinh t đ̀i h i

ng i lao đ ng ph i làm vi c trong môi

qu c t theo thang đi m 0-9) thì thí sinh

Vi t Nam có đi m trung bình là 5,78

thu c v̀o nhóm các n c có đi m trung

Ngu n nhân l c Vi t Nam v i ch t

l ng còn h n ch có nhi u nguyên nhân, trong đó ch y u l̀ công tác đ̀o t o hi n nay ch a phù h p, ch t l ng đ̀o t o còn

h n ch H i ngh Trung ng 8 (khóa XI)

đã th ng th n ch ra: “Ch t l ng giáo d c nhìn chung th p, nh t là giáo d c đ i

h c và giáo d c ngh nghi p, ch a th c

s đáp ng yêu c u s d ng nhân l c và nhu c u c a ng i h c, ch a theo k p s chuy n bi n c a đ t n c trong th i k công nghi p hoá, hi n đ i hoá và h i nh p

qu c t , l̀ m t trong nh ng nguyên nhân l̀m h n ch ch t l ng ngu n nhân l c

c a đ t n c… Ch a gi i quy t t t m i quan h gi a s l ng và ch t l ng, gi a

d y ch v i d y ng i, d y ngh ,…” Do

đó, b̀i vi t ǹy xin đ xu t m t s gi i pháp t ng c ng ch t l ng nhân l c Vi t Nam nh m đáp ng t t h n nhu c u c a

th tr ng lao đ ng khi h i nh p AEC

Th nh t, coi nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c l̀ chính sách u tiên h̀ng

đ u trong quá trình chu n b h i nh p Các

c p u ng, chính quy n ph i quán tri t tinh th n Ngh quy t c a i h i ng v vai trò, v trí c a ngu n nhân l c trong chi n l c, quy ho ch phát tri n nhân l c

c a đ t n c th i k 2010 - 2020 đ ch

đ o xây d ng quy ho ch phát tri n nhân

l c c a B , ng̀nh đ a ph ng v̀ t ch c

th c hi n Ph i th c s coi đ u t nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c l̀ đ u t cho phát tri n

29

Th hai, đ i m i và nâng cao ch t

l ng giáo d c, đ t đó nâng cao v m t

trình đ và k n ng cho ngu n nhân l c

Vi t Nam, c th nh sau:

- Hoàn thi n c ch , chính sách v

giáo d c, đ̀o t o, nh t l̀ đ̀o t o ngh Có

chính sách đãi ng , thu hút giáo viên;

chính sách đ i v i ng i lao đ ng qua đ̀o

t o ngh ; chính sách đ̀o t o liên thông,

h tr ng i h c ngh Xây d ng c ch

đ doanh nghi p, c s s d ng lao đ ng

tham gia xây d ng, đánh giá, đi u ch nh

- y m nh xã h i hoá, đa d ng ngu n

l c cho phát tri n đ̀o t o ngh nghi p bao

g m, nh̀ n c, doanh nghi p, ng i h c,

các nh̀ đ u t trong v̀ ngòi n c, trong

đó ngu n ngân sách nh̀ n c là quan

tr ng; Nh̀ n c có chính sách h tr v

v n, đ t đai, thu đ i v i các c s giáo

d c ngoài công l p

- T ng c ng các đi u ki n đ m b o

ch t l ng giáo d c, đ̀o t o, bao g m phát

tri n đ i ng giáo viên/gi ng viên; chu n

trong khu v c v̀ th gi i phù h p v i yêu

c u KT-XH c a Vi t Nam Chu n hóa c

s v t ch t và thi t b đ̀o t o; ban hành các tiêu chu n v c s v t ch t và thi t b đ̀o

t o cho t ng ngh t ng c p đ , trên c s chu n đ u ra

h c i m i qu n lý quá trình d y và h c,

n i dung, hình th c ki m tra, thi v̀ đánh giá k t qu đ̀o t o trên c s chú tr ng đánh giá vi c hi u, v n d ng ki n th c, k

n ng v̀o vi c gi i quy t các v n đ trong th c ti n, có s tham gia c a doanh nghi p ho c đ i di n s d ng lao đ ng

Th ba, chú tr ng đ̀o t o c b n và đ̀o t o nâng cao k n ng m m, rèn luy n tác phong ngh nghi p, đ c bi t l̀ đ̀o t o

ki n th c v ngo i ng , đ m b o nhân l c

Vi t Nam có th giao ti p t t và có kh

n ng s d ng ngo i ng c b n khi tham gia lao đ ng trên th tr ng ASEAN Không ch các c s đ̀o t o c n nâng cao trình đ cho giáo viên, trang b thêm c s

v t ch t mà c n có thông tin đ ng i lao

đ ng bi t đ c t m quan tr ng c a các k

n ng ǹy khi chính th c h i nh p AEC

Th t , song song v i nâng cao ch t

l ng ngu n nhân l c thông qua giáo d c, đ̀o t o, c n nâng cao ch t l ng ch m sóc

s c kh e cho ng i dân, đ c bi t là thanh niên T ng c ng th ch t, s c d o dai

nhân dân, đáp ng yêu c u c a quá trình

đ y m nh công nghi p hóa, hi n đ i hóa

g n v i kinh t tri th c trong b i c nh h i

nh p, c nh tranh gay g t và yêu c u c ng

đ lao đ ng cao

Th n m, g n k t gi a đ̀o t o v i th

tr ng lao đ ng và s tham gia c a doanh

nghi p Xây d ng các m i quan h ch t

đ ng, thu hút ngu n vi n tr phát tri n

chính th c ODA cho phát tri n

GDNN H p tác v i các n c ASEAN đ

ti n t i công nh n k n ng ngh gi a các

n c, h ng t i C ng đ ng ASEAN vào

n m 2015 Tích c c tham gia vào các ho t

đ ng c a khu v c và th gi i nh tham gia

H i thi tay ngh ASEAN, H i thi tay ngh

th gi i…

Th b y, c i thi n v̀ t ng c ng thông tin v ch t l ng ngu n nhân l c theo h ng r ng rãi và dân ch , làm cho

m i ng i th y đ c t m quan tr ng c a

v n đ phát tri n ngu n nhân l c nói chung v̀ trong giai đo n h i nh p AEC nói riêng ng th i, có nghiên c u và

Tr n c Th ng, ánh giá ngu n nhân l c

Vi t Nam khi tham gia AEC, T p chí tài

chính

4 Ths Nguy n Thu Nga, Nâng cao

ch t l ng ngu n lao đ ng Vi t Nam, T p chí Tài chính v mô, s 04(45) – 2007

5 Vi n Khoa h c Lao đ ng và Xã h i,

Xu h ng lao đ ng và xã h i Vi t Nam

2014, NXB Lao đ ng

31

L I S NG TệCH C C VÀ PH NG CHỂM H C T P SU T I C A CỌNG NHỂN GịP PH N VÀO B O M VI C LÀM B N V NG

PẢS.TS Nguy n Bá Ng c

Vi n Khoa h c Lao đ ng và Xã h i

Tóm t t: Khái ni m Vi c làm b n v ng đ c nêu ra t Ch ng trình ngh s v Vi c làm b n v ng c a ILO n m 1999, đó l̀ “vi c l̀m đ y đ và có ch t l ng cho ph n và nam gi i đ c th c hi n trong đi u ki n t do, bình đ ng, an sinh và tôn tr ng nhân ph m”

Vi c làm b n v ng bao g m b n tr c t chi n l c: (1) m b o quy n và ti ng nói c a

ng i lao đ ng; (2) Vi c l̀m đ y đ v̀ n ng su t; (3) An sinh xã h i; và (4) Th c hi n c

ch đ i tho i xã h i L i s ng tích c c c a ng i công nhân v̀ ph ng châm h c t p su t

đ i c a h s góp ph n quan tr ng vào b o đ m vi c làm b n v ng

T khóa: vi c làm b n v ng, l i s ng tích c c, h c t p su t đ i, công nhân

Abstract: The concept of decent work was launched in the Decent Work Agenda of ILO

in 1999, which is “full and productive work for both men and women, in conditions of freedom, equality, social protection and human dignity” Decent work includes 4 main

strategic pillars: (1) guarantee rights and voices of workers at work (2) full and productive work (3) social protection (4) promoting social dialogue Positive lifestyles and lifelong learning motto of workers contribute significantly to ensure decent work

Key words: Decent work, positive lifestyle, lifelong learning, workers

đ ng dân t c đ phát huy truy n th ng dân

t c và giúp công nhân s ng cân b ng

trong đi u ki n CNH- H H, kinh t th

tr ng, m c a, h i nh p qu c t

- Có tính c n cù và sáng t o trong lao

đ ng và h c t p đ công nhân có thu nh p chính đáng v̀ có ngh nghi p chuyên môn-

k thu t ngày càng tinh thông

- Có tinh th n dân ch và công b ng

xã h i ây l̀ h t nhân c a đ nh h ng xã

h i ch ngh a trong l i s ng công nhân,

đ o đ c và chu n giá tr xã h i m i Dân

ch là quy n tham gia c a công nhân vào các quy t đ nh chung có liên quan đ n công nhân, nh t là doanh nghi p Công

b ng theo đ nh h ng xã h i ch ngh a l̀

th c hi n theo nguyên t c phân ph i lao

đ ng, b o đ m xã h i đ i v i vi c làm, thu

nh p, an sinh xã h i, h c t p v̀ h ng th

32

các giá tr v n hóa- ngh thu t, nh t là cho

công nhân nghèo và công nhân nh ng

vùng xa xôi h o lánh

- Có các quan h và khuôn m u ng

x v i các vai tr̀ trong gia đình v̀ trong

xã h i trên c s các tiêu chí, các quy c

v n hóa c ng c ng, t doanh nghi p cho

nhân lao đ ng, nh t l̀ công nhân lao đ ng

trong các doanh nghi p, các khu công

nghi p, khu ch xu t, khu kinh t tích c c

thông; v k n ng ngh nghi p, t o đi u

ki n đ công nhân đ c đ̀o t o ngh ,

đ c đ̀o t o l i v̀ đ̀o t o nâng cao tay

đ ng; t ch c cho công nhân lao đ ng h c các ch ng trình s c p, trung c p lý lu n chính tr ho c cao h n phù h p v i đi u

c p, các ng̀nh, ng i s d ng lao đ ng,

v n đ ng công nhân lao đ ng h c t p, nâng cao trình đ chính tr , h c v n,

33

chuyên môn, k n ng ngh nghi p thông

qua ph ng ti n thông tin đ i chúng, các

h i ngh , h i th o, các l p t p hu n; phát

tri n phong trào h c b túc v n hóa v̀

phong trào ôn lý thuy t, luy n tay ngh ,

thi th gi i h̀ng n m cho công nhân lao

đ ng t i các doanh nghi p;

- Xây d ng “T sách h c t p” t i các

doanh nghi p ph c v công nhân alo

đ ng, u tiên doanh nghi p các khu

công nghi p, khu ch xu t, khu kinh t ,

nhân lao đ ng, nh t là n công nhân lao

đ ng t i các khu công nghi p, khu ch

xu t, khu kinh t ;

2) T ng c ng ph i h p gi a các c p, các

ngành, các c s giáo d c đào t o, các t

ch c, doanh nghi p đ h tr , t o đi u

ki n cho công nhân lao đ ng tham gia h c

“Nâng cao trình đ , k n ng ngh nghi p

c a đoàn viên và ng i lao đ ng, giai

đ ng h c t p su t đ i cho công nhân lao

đ ng trong các doanh nghi p”, giai đo n

2015-2020” Nh ng ng i đ ng đ u

doanh nghi p v̀ Công đòn c n ch đ ng

và ph i h p cùng v i ng̀nh, đ a ph ng trong c n c tham gia xây d ng và tri n khai k ho ch th c hi n ch tr ng ch

đ o v tri n khai th c hi n K t lu n s KL/TW, ngày 25/12/2013 c a B Chính

79-tr (khóa XI) v đ y m nh th c hi n Ngh quy t s 20-NQ/TW, ngày 28/01/2008

c a Ban Ch p hành Trung ng ng khóa X v “Ti p t c xây d ng giai c p công nhân Vi t Nam th i k đ y m nh

công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c”

Ti p t c th c hi n có hi u qu Ngh quy t 4b/NQ-BCH ngày 06/01/2005 c a BCH T ng L L Vi t Nam khóa IX v

“Công đoàn v i nhi m v nâng cao trình

đ h c v n, ngh nghi p c a công nhân,

viên ch c, lao đ ng đáp ng nhu c u s

nghi p công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t

n c” Ti n h̀nh r̀ soát đánh giá l i k t

qu th c hi n c a Ngh quy t, nh ng thu n

l i, khó kh n, đ xu t, ki n ngh v i c quan, đ n v , doanh nghi p có th m quy n

v nâng cao trình đ , k n ng ngh nghi p

c a công nhân; Ti p t c đ y m nh công tác tuyên truy n nâng cao nh n th c cho ng i

34

công nhân v s c n thi t ph i h c t p, coi

h c t p l̀ đi u ki n tiên quy t đ tr thành

ng i lao đ ng có tri th c, có v n hóa, có

vi c làm n đ nh, thu nh p ngày càng cao

h n; Ch đ ng ph i h p v i các doanh

nghi p đ xây d ng c ch chính sách

khuy n khích và t o đ ng l c cho công

nhân h c t p nâng cao trình đ , k n ng

ngh , luy n tay ngh , thi th gi i, thi nâng

b c th h̀ng n m cho công nhân lao

lao đ ng đ đ a nhi m v nâng cao trình đ

h c v n, tay ngh cho công nhân lao đ ng

vào th a c lao đ ng t p th , theo đó các

doanh nghi p t o đi u ki n c th v th i

gian, kinh phí, c s v t ch t; đ ng viên

khuy n khích công nhân lao đ ng tham gia

h c t p nâng cao trình đ , k n ng ngh

nghi p; v n đ ng các doanh nghi p xây

d ng Qu Khuy n khích h c t p nâng cao

tay ngh công nhân lao đ ng đ h tr , đ ng

viên, t ng h c b ng, khen th ng công

nhân lao đ ng tích c c và có thành tích cao trong h c t p nâng cao trình đ , k n ng ngh nghi p;

- L a ch n, trao t ng h c b ng (toàn

ph n, bán ph n) cho công nhân lao đ ng theo h c các l p đ̀o t o dài h n nâng cao trình đ h c v n, chuyên môn, k n ng ngh nghi p đ t thành tích cao

tr ng và gi i pháp xây d ng l i s ng công

nhân trong đi u ki n công nghi p hóa, i

h c Tôn c Th ng, Tp.HCM, ngày 26/3/2015

35

THÀNH T U VÀ H N CH TRONG CÔNG TÁC AN TOÀN ậ V SINH LAO

NG T I VI T NAM NGUYÊN NHÂN VÀ B T C P T GịC NG I LAO NG

Th.S Lê Tr ng Giang

Vi n Khoa h c Lao đ ng và Xã h i

Tóm t t: Sau 20 n m k t khi B lu t lao đ ng có hi u l c (01/01/1995), công tác an

tòn, v sinh lao đ ng (ATVSL ) t i Vi t Nam ngày càng hoàn thi n, đ t đ c nhi u thành

t u và d n đáp ng đ c các m c tiêu phát tri n kinh t xã h i và h i nh p qu c t Vi c tìm

hi u, nhìn nh n đ và rõ các nguyên nhân d n đ n nh ng t n t i, h n ch trong công tác ATVSL n c ta là r t quan tr ng trong đó có vi c xác đ nh đúng vai tr̀ c a Ng i lao

đ ng trong ti n trình này

T khóa: An toàn v sinh lao đ ng, tai n n lao đ ng, b nh ngh nghi p

Abstract: After 20 years since the Labor Code took effect (01 January, 1995) the work

of occupational health and safety in Viet Nam has been further improved It has gained remarkable achievements and gradually met the targets of socio-economic development and international integration Deeply understanding and identifying causes of limitations in occupational safety and hygiene implementation in Viet Nam, of which the determination of

worker’s role are really important and noticeable

Keywords: Occupational safety and hygiene, occupational accidents, occupational diseases

1 Thành t u v Ơ h n ch công tác

an toàn - v sinh lao đ ng t i Vi t Nam

1.1 Nh ng thành t u n i b t

- Ban hành v n b n quy ph m pháp

lu t v An toàn - V sinh lao đ ng: Quá

trình phát tri n s nghi p B o h lao đ ng

đ ng đã đ c Qu c H i khoá XIII, k

h p th 9 thông qua ngày 25/6/2015 (chính th c có hi u l c t ngày 01/7/2016) Chính ph v̀ các c quan

c a Chính ph đã v̀ đang ban h̀nh các Ngh đ nh, Quy t đ nh, Thông t quy

đ nh chi ti t h ng d n th c hi n các ch

đ v B o h lao đ ng, ATVSL v̀

nh ng v n đ liên quan ng th i, các

B , ng̀nh, đ a ph ng đã t ch c xây

cho đ n tr c khi Lu t Tiêu chu n (TC)

và Quy chu n (QC) ban hành (tháng

Trong các n m qua, B Khoa h c –

Công ngh , B Lao đ ng – Th ng binh

n công nghi p; các lo i máy, thi t b có

yêu c u nghiêm ng t v an tòn lao đ ng

(ATL ), các lo i PTBVCN, và t p

trung rà soát các quy ph m ATL , quy

trình ki m đ nh v̀ các v n b n pháp quy

k thu t đ s a đ i, b sung, chuy n đ i

và xây d ng m i các quy chu n k thu t

qu c gia v ATL theo quy đ nh c a B

Lu t lao đ ng và Lu t Tiêu chu n và Quy

chu n k thu t

- Công tác t ch c th c hi n: Vi c th

ch hóa b ng các v n b n d i lu t v

pháp lu t lao đ ng nói chung và v l nh

v c ATVSL nói riêng đã đ c ban hành

t ng đ i đ y đ v̀ đ ng b , đáp ng

đ c yêu c u đ̀i h i c a công tác qu n

lý, ch đ o và t ch c th c hi n các B , Ng̀nh, đ a ph ng, các doanh nghi p, c

s s n xu t kinh doanh (sau đây g i t t là doanh nghi p - DN), trong s n xu t nông nghi p v̀ đ c s pháp lý đ đ a các quy

d nh v ATVSL trong B lu t Lao đ ng vào cu c s ng

Các c quan qu n lý Nh̀ n c tr c

h t là B Lao đ ng - Th ng binh v̀ Xã

h i, B Y t v̀ các c quan Lao đ ng, Y

t đ a ph ng đã đóng vai tr̀ quan tr ng trong vi c th ch hóa các v n b n d i

lu t, t ch c ch đ o v̀ h ng d n thi hành Ph i h p v i T ng liên đòn lao

đ ng Vi t Nam, Liên đòn lao đ ng đ a

ph ng tri n khai các v n b n pháp lu t

v BHL , ATVSL , t ch c các l p t p

hu n cho h u h t cán b ch ch t c a các

B , Ngành, các t nh, thành ph , các qu n, huy n, cán b qu n lý các DN

B máy t ch c và cán b làm công tác BHL đã t ng b c đ c c ng c t i các c quan qu n lý nh̀ n c T i các B

và B qu n lý ngành, ch c n ng qu n lý ATVSL đ c giao cho m t đ n v tr c thu c, tùy theo đ c thù c a ng̀nh, l nh

v c, nh : B Lao đ ng – Th ng binh v̀

Xã h i có C c ATL l̀ c quan tham

m u cho B qu n lý nh̀ n c v ATL ;

B y t , ch c n ng qu n lý v s c kh e ngh nghi p đ c giao cho C c Qu n lý môi tr ng y t ; B B Công Th ng, có

C c K thu t An toàn – Môi tr ng công nghi p; B Nông nghi p và Phát tri n

37

nông thôn là C c ch biên nông lâm,

th y s n; B Xây d ng là V Qu n lý

ho t đ ng xây d ng;

T n m 2003, Thanh tra An tòn lao

đ ng, Thanh tra v sinh lao đ ng

(VSL ) v̀ Thanh tra chính sách lao

đ ng đ c sát nh p thành Thanh tra lao

tr ng; … B c đ u đã chú ý đ u t đáng k đ c i ti n công ngh , c i thi n

l bình quân c a n m 1995 – 2005,

nh ng s v TNL ch t ng i r t nghiêm tr ng còn x y ra nhi u Theo báo cáo c a C c ATL , TNL có xu th

t ng nhanh t 840 tr ng h p n m 1995 lên 3.405 tr ng h p n m 2000 v̀ lên

t i 6.337 tr ng h p n m 2007 T vong

do TNL c ng t ng t 264 tr ng h p

n m 1995 lên 406 tr ng h p n m 2000

và lên t i 621 tr ng h p n m 2007 Giai đo n 2008-2011, s v TNL

t ng đ i n đ nh m c bình quân 5.777 v /n m v i s ng i b tai n n

38

kho ng 5.982 ng i Nh ng trong v̀i

n m tr l i đây, nh ng ch tiêu th ng kê

này luôn m c trên 6.695 v tai n n v i

S li u th ng kê báo cáo này ch y u

đ c thu th p t các doanh nghi p l n Vì

n ng l̀m ch công ngh c a lao đ ng Vi t Nam; iii) Xu th phát tri n m nh các ng̀nh có nguy c cao v TNL , BNN; iv)

S chuy n d ch NL t khu v c nông nghi p sang khu v c công nghi p v i

39

trình đ tay ngh th p; v) L c l ng làm

công tác BHL c p xã không có

M t cách t ng quát, theo phân tích

trong Báo cáo t ng k t 18 n m thi h̀nh

pháp lu t ATVSL v̀ tài khoa h c

NSDL Trong khi đó, công tác

ATVSL liên quan đ n c nh ng đ i

t ng không thu c ph m vi trên (nông

dân, ng dân, diêm dân v̀ lao đ ng t do;

NL trong các c s s n xu t kinh doanh

nh không có giao k t h p đ ng lao đ ng

s TCVN đ c ban hành t nh ng n m

1980, 1990 và th m trí nhi u TCVN ban hành t nh ng n m 1970 đ n nay v n ch a

đ c nghiên c u, ban hành l i n nay,

ch a có QC ATL riêng cho s n xu t nông nghi p, mà ch có 1 s quy ph m an toàn liên quan đ n s n xu t nông nghi p nh quy

ph m an tòn đi n, c khí, an tòn thu c

b o v th c v t So v i yêu c u th c t , vi c ban hành các QC k thu t qu c gia v ATL c̀n r t h n ch

- Th hai, h th ng t ch c b máy

qu n lý Nh̀ n c nói chung c̀n r t thi u v̀ y u, b t c p gi a ch c n ng, nhi m v

v i t ch c b máy, biên ch v̀ trình đ cán b

L c l ng cán b l̀m công tác ATVSL thu c ng̀nh lao đ ng ch có

g n 500 ng i trong khi s l ng DN l̀ quá l n T ch c b máy c a thanh tra ATL , thanh tra VSL c a Nh̀ n c trong nh ng n m qua ch a n đ nh: i

ng cán b thanh tra v a thi u v s l ng

l i v a y u v ch t l ng; Thanh tra ATVSL n m trong thanh tra chung nên c̀n nhi u b t c p, h n ch ; ngu n l c cho công tác thanh tra v ATL , VSL , l c

l ng thanh tra lao đ ng có chuyên môn

k thu t đ tri n khai thanh tra, ki m tra

v ATVSL ng̀y c̀ng ít, có đ a ph ng không có; Vi c qu n lý môi tr ng lao

đ ng, qu n lý s c kh e NL t i các c s lao đ ng c̀n r t h n ch , s n i l̀m vi c,

truy c u trách nhi m hình s ch chi m

kho ng 2% nên không có tác d ng giáo

h ng d n qu n lý đ y đ , gây nên s

c nh tranh không l̀nh m nh, l̀m cho ch t

l ng d ch v ki m đ nh kém gây b c xúc trong d lu n

- Th ba, vi c tuân th pháp lu t v ATVSL c a ph n l n các doanh nghi p

hi n nay ch a nghiêm, nhi u doanh nghi p th c hi n các quy đ nh có tính ch t

ch ng đ i s ki m tra c a c quan qu n lí Nh̀ n c

2 Nguyên nhơn c a h n ch vƠ b t

41

h u qu xã h i nghiêm tr ng do đi u ki n

lao đ ng x u, gây TNL , BNN cho NL

- Hai là, nhi u n i dung quan tr ng

v ATVSL ch a đ c quy đ nh ho c

không th quy đ nh rõ trong trong B lu t

Lao đ ng cho đ n khi đ c th hi n chi

ti t trong Lu t ATVSL

- Ba là, h th ng t ch c các c quan

Nh̀ n c có ch c n ng giúp Chính ph

thi h̀nh Pháp lu t ATL , VSL , tr c

h t l̀ h th ng t ch c thanh tra ATL ,

thanh tra VSL ch a đ c ki n tòn B

máy biên ch v̀ trình đ n ng l c c a các

c quan thanh tra b t c p v i nhi m v

v̀ tình hình phát tri n các doanh nghi p

ng̀y c̀ng t ng trong kinh t th tr ng

M t khác, ch a có đ các đi u ki n v t

ch t đ b o đ m thanh tra, ki m tra khách

quan, nhanh chóng, k p th i theo nh ng

đi u ki n m i c a k thu t công ngh tiên

ti n Các c quan Ki m sát, T̀a án nói

chung ch a quan tâm đúng m c t i vi c

đ a ra kh i t v̀ xét x nh ng v TNL

nghiêm tr ng

- B n là, m t s v n b n quy đ nh

l nh v c qu n lý chuyên ng̀nh v n c̀n

ch ng chéo, b t c p v phân công ch c

n ng, nhi m v trong vi c xây d ng các

TC k thu t ATL

- N m là, t ch c công đòn các c p

tuy r t quan tâm b o v quy n l i cho

NL trên l nh v c ǹy, nh ng thi u

- Sáu là, quá trình CNH, H H phát sinh nh ng y u t nguy hi m, đ c h i m i kéo theo NL ph i l̀m vi c trong đi u

ki n có nhi u nguy c m t an tòn TNL , BNN có xu h ng t ng v s

l ng v̀ m c đ nghiêm tr ng Vi c tuân

th pháp lu t v ATVSL c a ph n l n các DN hi n nay c̀n r t y u kém, đ c bi t l̀ DNVVN, khu v c s n xu t nông nghi p, l̀ng ngh Kinh phí đ u t cho công tác b o đ m ATVSL v̀ ch m sóc

th c đ y đ v v trí, vai tr̀ ý ngh a c a công tác ATVSL do đó ch a th c s quan tâm, coi tr ng th c hi n công tác b o

đ m ATL , VSL , ch a th y h t ý ngh a v̀ tác đ ng c a công tác ATVSL v̀ v sinh môi tr ng đ i v i đ i s ng NL B máy l̀m công tác ATVSL m t s đ n

v ho t đ ng ch a hi u qu Ph n l n nông dân lao đ ng trong s n xu t nông, lâm,

ng nghi p ch a đ c thông tin, hu n luy n v cách ph̀ng ch ng TNL , BNN Các nghiên c u tr c đây c ng đ u

kh ng đ nh vai trò quan tr ng c a công tác

qu n lý, ng i qu n lý đ i v i ti n trình