NGỮ VĂN 9 (HK 1)

 HOẠT ĐỘNG 2 : Ứng dụng liên hệ bài học và tổng kết - GV : Giảng và nêu câu hỏi : Trong cuộc sống hiện đại xét về phương diện văn hóa trong thời kỳ hội nhập hãy chỉ ra những thuận lợi v

- Thấy được một số biện pháp nghệ thuật chủ yếu đã góp phần làm nổi bật vẻ đẹp phong cách

Hồ Chí Minh : Kết hợp kể - bình luận, chọn lọc chi tiết tiêu biểu, sắp xếp ý mạch lạc

- Từ lòng kính yêu tự hào về Bác có ý thức tu dưỡng học tập, rèn luyện theo gương Bác

- Bước đầu có ý niệm về văn bản thuyết minh kết hợp với lập luận

 Trọng tâm : Giới thiệu văn bản và phân tích Hồ Chí minh với sự tiếp thu tinh hoa văn hóanhân loại

 Chuẩn bị : Tư liệu : Những mẫu chuyện về cuộc đời Hồ Chí Minh, tranh ảnh hoặc băng hình

về Bác

II/ TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1/ ỔN ĐỊNH LỚP : Giới thiệu môn học, chương trình và kiểm tra sự chuẩn bị của Học sinh2/ BÀI MỚI

+ Giới thiệu bài : Cuộc sống hiện đại đang từ ngày từng giờ lôi kéo, làm thế nào để có thể hộinhập với thế giới mà vẫn bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc Tấm gương về nhà văn hóa lỗi lạc

Hồ Chí Minh ở thế kỷ XX sẽ là bài học cho các em

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

 HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu tác giả, tác phẩm

- GV gọi HS đọc chú thích và hỏi : Em hiểu gì về tác

giả ? (khó)

Giới thiệu qua về tác giả

- GV hỏi xuất xứ tác phẩm có gì đáng chú ý ?

(HS dựa vào phần cuối văn bản phát biểu)

Hỏi : Em còn biết những văn bản, cuốn sách nào viết

về Bác ? (HS nêu các cuốn sách đã đọc)

 HOẠT ĐỘNG 2: Đọc hiểu văn bản

GV : hướng dẫn đọc, hiểu chú thích và tìm bố cục

- GV nêu cách đọc (giọng khúc triết mạch lạc, thể

hiện niềm tôn kính với Chủ tịch Hồ Chí Minh)

100 năm ngày sinh của bác Hồ

II/Đọc, tìm hiểu văn bản

I) Đọc, tìm hiểu chú thích :

Chú ý đọc đúng, đọc diễn cảm,thể hiện sự kính trọng đối với

GV đọc mẫu 1 lượt.

- HS đọc theo chỉ định của GV - theo dõi bạn đọc,

nhận xét và sửa chữa cách đọc của bạn theo yêu cầu

của GV

Chú thích :

- GV : yêu cầu HS đọc thầm chú thích và kiểm tra

việc hiểu chú thích qua một số từ trọng tâm : truyên

chuyên, Bộ Chính trị, thuần đức, hiền triết

- HS : Đọc thầm chú thích và trả lời cô theo yêu cầu

Bố cục văn bản :

- GV : Văn bản viết theo phương thức biểu đạt nào ?

thuộc loại văn bản nào ? vấn đề đặt ra ?

- HS : làm việc độc lập phát hiện phương thức biểu

đạt chính luận, loại văn bản nhật dụng

- GV : Văn bản chia làm mấy phần ? Nội dung chính

Bố cục : 2 phần :

- Phần 1 : Hồ Chí Minh với sựtiếp thu tinh hoa văn hóa nhânloại

- Phần 2 : những nét đẹp trong lốisống của Hồ Chí Minh

 HOẠT ĐỘNG 3 : Hướng dẫn phân tích phần 1

* Bước 1 : Tìm hiểu phần 1

- GV gọi HS đọc lại phần 1 và nêu câu hỏi :

- Những tinh hoa văn hóa nhân loại đến với Hồ Chí

Minh trong hoàn cảnh nào ?

(HS : suy nghĩ độc lập dựa trên văn bản)

Hỏi : Hồ Chí Minh đã làm cách nào để có thể có được

vốn tri thức văn hóa nhân loại ?

Hỏi : Để khám phá kho tri thức ấy có phải chỉ vùi đầu

vào sách vở hay phải qua hoạt động thực tiễn ?

+ Động lực nào giúp Người có được những tri thức ấy

? Tìm những dẫn chứng cụ thể trong văn bản minh

họa cho những ý các em đã trình bày

HS : Dựa vào văn bản đọc dẫn chứ

+ Năm 1911 rời bến Nhà Rồng+ Qua nhiều cảng trên thế giới+ Thăm và ở nhiều nước

- Cách tiếp thu : nắm vữngphương tiện giao tiếp và ngônngữ

- Qua công việc lao động và họchỏi

- Động lực : Ham hiểu biết, họchỏi, tìm hiểu :

Hỏi : Qua những vấn đề trên, em có nhận xét gì về

phong cách Hồ Chí Minh ?

HS : Thảo luận

(GV bình về mục đích ra nước ngoài của Bác 

hiểu văn học nước ngoài để tìm cách đấu tranh giải

phóng dân tộc )

Hỏi : Kết quả Hồ Chí Minh đã có được vốn tri thức

nhân loại ở mức như thế nào ? và theo hướng nào ?

Hỏi : Theo em điều kỳ lạ nhất đã tạo nên phong cách

Hồ Chí Minh là gì ? Câu văn nào trong văn bản đã

nói rõ điều đó ? Vai trò của câu này trong toàn văn

+ Sâu : Uyên thâm

Nhưng tiếp thu có chọn lọc

Tiếp thu mọi cái hay cái đẹpnhưng phê phán những mặt tiêucực

 Hồ Chí Minh tiếp thu văn hóanhân loại dựa trên nền tảng vănhóa dân tộc

 HOẠT ĐỘNG 4 : Hướng dẫn luyện tập,củng cố

- HS : Thảo luận nhóm phát hiện câu văn cuối phần I,

vừa khép lại vừa mở ra vấn đề  lập luận chặt chẽ,

nhấn mạnh

Hỏi : Để làm nổi bật vấn đề Hồ Chí Minh với sự tiếp

thu văn hóa nhân loại tác giả đã sử dụng những

biện pháp nghệ thuật gì ?

* Luyện tập :

GV chốt lại cách lập luận củađoạn văn đầu gây ấn tượng vàthuyết phục

* Củng cố, hướng dẫn học ở nhà

Tiếp tục sưu tầm tài liệu, chuẩn

bị phần 2, 3 cho tiết học sau

3/ HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ :

- Đọc và tìm hiểu phần 2, chuẩn bị tiết học sau

- Sưu tầm một số chuyện viết về Bác Hồ

- Soạn bài : Câu 2,3 (sgk/8 )

III- RÚT KINH NGHIỆM:

 Trọng tâm: Phân tích những nét đẹp trong lối sống của Hồ Chí Minh và tìm hiểu những yếu tốnghệ thuật trong văn bản làm nỗi bật vẽ đẹp Hồ Chí minh.

 Chuẩn bị : Như tiết 1

II/ TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1/ BÀI CŨ :

a- Cho biết chủ đề của văn bản “ Phong cách Hồ Chí minh” ? => ý 2, mục II , tiết 1

b- Hồ Chí Minh với sự tiếp thu văn hóa nhân loại như thế nào ?=> y 1, phần III, tiết 1

- GV : Bằng sự hiểu biết về Bác, em cho biết phần văn bản trên

nói về thời kỳ nào trong sự nghiệp hoạt động cách mạng của

lãnh tụ Hồ Chí Minh ? (Bác hoạt động ở nước ngoài)

- GV : Phần văn bản sau nói về thời kỳ nào trong sự nghiệp

cách mạng của Bác ? (đọc và cho biết điều đó ?)

- HS : Phát hiện thời kỳ Bác làm Chủ tịch nước sau khi đã đọc

- GV : Khi trình bày những nét đẹp tổng lối sống của Hồ Chí

Minh, tác giả đã tập trung vào những khía cạnh nào, phương

diện cơ sở nào ?

- HS : Chỉ ra được 3 phương diện : nơi ở, trang phục, ăn uống

- GV : Nơi ở và làm việc của Bác được giới thiệu như thế nào ?

Có đúng với những gì em đã quan sát khi đến thăm nhà Bác ở

không ?

(Thăm cõi Bác xưa - Tố Hữu).

Hỏi : Trang phục của Bác theo cảm nhận của tác giả như thế

nào ? Biểu hiện cụ thể

- HS : Quan sát văn bản phát biểu

Hỏi : Việc ăn uống của Bác diễn ra như thế nào ? Cảm nhân của

em về bữa ăn với những món đó ?

- HS : Thảo luận phát biểu dựa trên văn bản của

Hỏi : Em hình dung thế nào về cuộc sống của các vị nguyên thủ

quốc gia ở các nước khác trong cuộc sống cùng thời với Bác

và cuộc sống đương đại ? Bác có xứng đáng được đãi ngộ

như họ không ?

- HS : Thảo luận nhóm

2 Nét đẹp trong lối sống Hồ Chí Minh

a- Nơi ở và làm việc : nhỏ bé , đơn sơ,mộc mạc : Chỉ vài

phòng nhỏ, là nơi tiếp khách,họp Bộ Chính trị

b-Trang phục giản dị : Quần

áo bà ba nâu, áo trấn thủ,dép lốp thô sơ

c- Ăn uống đạm bạc với những

món ăn dân dã, bình dị

 Hồ Chí Minh đã tự nguyệnchọn lối sống vô cùng giản dị

- Lối sống của Bác là sự kếtthừa và phát huy những nétcao đẹp của những nhà vănhóa dân tộc họ mang nét đẹp

Hỏi : Qua trên em cảm nhân được gì về lối sống của Hồ Chí

Minh ?

- HS : Thảo luận

Hỏi : Để nêu bật lối sống giản dị Hồ Chí Minh, tác giả đã sử

dụng biện pháp nghệ thuật nào ?

(Đức tính giản dị của Bác Hồ - Phạm Văn Đồng)

- HS : Đọc lại "và người sống ở đó  hết"

Hỏi : Tác giả so sánh lối sống của Bác với Nguyễn Trãi - vị anh

hùng dân tộc thế kỷ 15 Theo em điểm giống và khác giữa lối

sống của Bác với các vị hiền triết như thế nào ?

- HS : Thảo luận tìm ra nét giống và khác

+ Giống : Giản dị thanh cao

+ Khác : Bác gắn bó sẻ chia khó khăn gian khổ cùng nhân dân

Hỏi : Bình và đưa những dẫn chứng về việc Bác đến trận địa,

tát nước, trò chuyện với nhân dân, qua ảnh

thời đại gắn bó với nhândân

 HOẠT ĐỘNG 2 : Ứng dụng liên hệ bài học và tổng kết

- GV : Giảng và nêu câu hỏi :

Trong cuộc sống hiện đại xét về phương diện văn hóa trong

thời kỳ hội nhập hãy chỉ ra những thuận lợi và nguy cơ gì ?

HS : Thảo luận lấy dẫn chứng cụ thể

Hỏi : Tuy nhiên tấm gương của Bác cho thấy sự hòa nhập vẫn

giữ nguyên bản sắc dân tộc Vậy từ phong cách của Bác em

có suy nghĩ gì về việc đó ?

HS : Sống, làm việc theo gương Bác Hồ vĩ đại Tự tu dưỡng rèn

luyện phẩm chất, đạo đức, lối sống có văn hóa

GV : Em hãy nêu một vài biểu hiện mà em cho là sống có văn

hóa và phi văn hóa ?

HS : Thảo luận (cả lớp) tự do phát biểu ý kiến

Việc giáo dục và bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là

việc làm rất quan trọng và rất cần thiết (di chúc)

3 Ý nghĩa của việc học tập rèn luyện theo phong cách

Hồ Chí Minh.

- Trong việc tiếp thu nhân loạingày nay có nhiều thuận lợi :giao lưu mở rộng tiếp xúcvới nhiều luồng văn hóa hiệnđại

- Nguy cơ : Có nhiều luồngvăn hóa tiêu cực phải biếtnhận ra độc hại

IV/TỔNG KẾT:

Ghi chớ (SGK/8)

1- Nghệ thuật : -Kết hợp kể và bình luận-Chọn lọc chi tiết tiêu biểu-So sánh có ấn tượng-Lập luận thuyết phục2- Nội dung

Vẽ đẹp Phong cách Hồ ChíMinh là sự kết hợp hài hòagiữa:

Các em hãy ghi nhớ và thể hiện trong cuộc sống hàng ngày.

GV cho HS đọc và ghi nhớ trong sgk và nhấn mạnh những

nội dung chính của văn bản

-Truyền thống văn hóa dân tộc

và tinh hoa văn hóa nhân loại-Thanh cao và giản dị

 HOẠT ĐỘNG 3 : Hướng dẫn luyện tập toàn bài

- Yêu cầu HS thuộc ghi nhớ trong SGK

- Sưu tầm một số chuyện viết về Bác Hồ

- Soạn bài : Các phương châm hội thoại.

III- RÚT KINH NGHIỆM:

- Nắm được nội dung phương châm về lượng và phương châm về chất

- Biết vận dụng những phương châm này trong giao tiếp

Trọng tâm :Trọng tâm luyện tập thực hành 2 phương châm.

 Chuẩn bị: Đồ dùng thiết bị : bảng phụ, các đoạn hội thoại.

II/ TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1/ ỔN ĐỊNH LỚP

2/ KIỂM TRA : Sự chuẩn bị sách, tập của học sinh

3/ BÀI MỚI: Giới thiệu nội dung , phương pháp học tập phần tiếng việt

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

 HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu phương châm về

lượng

- GV : Giải thích : Phương châm

+ Gọi HS đọc đoạn đối thoại ở mục (1)

+ Tổ chức cho HS trả lời câu hỏi SGK ; Câu hỏi của

Ba đã mang đầy đủ nội dung mà An cần biết

I/BÀI HỌC :

1/ PHƯƠNG CHÂM VỀ LƯỢNG

1 Ví dụ SGK :

a) Ví dụ 1/8 : Đoạn đối thoại

- Bơi : di chuyển trong nước vàtrên mặt nước bằng cử động của

không ? (GV gợi ý HS : bơi nghĩa là gì ?)

Vì sao truyện lại gây cười ?

- HS đọc truyện, suy nghĩ tìm ra 2 yếu tố tạo cười

Hỏi : Lẽ ra anh "lợn cưới" và anh "áo mới" phải hỏi và

trả lời như thế nào để người nghe đủ hiểu biết điều

cần hỏi và trả lời ?

Hỏi : Từ câu chuyện cười rút ra nhận xét về việc thực

hiện tuân thủ yêu cầu gì khi giao tiếp ?

GV : Từ ví dụ 1& 2 , rút ra điều gì cần tuân thủ khi

 Cần nói nội dung đúng với yêucầu giao tiếp

b) Ví dụ 2/9 : Lợn cưới áo mới

- Truyện cười vì 2 nhân vật đềunói thừa nội dung

Khoe lợn cưới khi đi tìm lợn,khoe áo mới, khi trả lời ngườibạn đi tìm lợn

 Anh hỏi : bỏ chữ "cưới"

Anh trả lời : bỏ ý khoe áo

2 Kết luận : p/c về lượng

Cần nói có nội dung, đáp ứng yêu cầu giao tiếp, không thiếu, không thừa

 HOẠT ĐỘNG 2 : Tìm hiểu phương châm về chất

-HS đọc ví dụ SGK/9 ( Quả bí khổng lồ)

-GV:Truyện cười phê phán điều gì ?

-HS : Suy nghĩ trả lời phương pháp người nói sai sự

thật

-GV : đưa ra tình huống : Nếu không biết chắc vì sao

bạn mình nghỉ học thì em có trả lời với thầy cô là

bạn ấy nghỉ học vì ốm không ?

Từ đó rút ra trong giao tiếp cần tránh điều gì ?

-HS : Thảo luận rút ra kết luận

-GV : Khái quát 2 nội dung  gọi HS đọc ghi nhớ

II PHƯƠNG CHÂM VỀ CHẤT:

- HS : làm theo yêu cầu

- Lỗi ở phương châm nào ? Từ nào vi phạm ?

Bài 2 /10,11:

- Xác định yêu cầu : điều từ cho sẵn vào chỗ trống

- Gọi HS lên bảng (2 em)

- GV cho HS nhận xét và kết luận

Bài 3/11 : Truyện cười: Có nuôi được không

- Xác định yêu cầu bài tập

- Yếu tố gây cười ?

- Phân tích lô gíc ?  phương châm nào vi phạm ?

Bài 4/11 : Thảo luận tại lớp

- HS đọc và xác định yêucầu bài tập

- Vì sao người nói đôi khi phải dùng những cách diễn

đạy như vậy?

Bài 5/11 :

- HS : Phát hiện các thành ngữ không tuân thủ

phương châm về chất

- Gọi 3 em lên bảng mỗi em giải nghĩa 2 thành ngữ

nên cụm từ sau thừa

Bài 4/11 :

a Các cụm từ thể hiện người nóicho biết thông tin họ nói chưachắc chắn

b Các cụm từ không nhằm lặp nộidung cũ

Bài 5/11 :

- Các thành ngữ liên quan đếnphương châm về chất

- Ăn đơm nói chặt : vu khống đặtđiều

- Ăn ốc nói mò : Vu khống, bịađặt

- Cãi chày cãi cối : Cố tranh cãinhưng không có lí lẽ

- Khua môi múa mép

4/ HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ :

- GV chốt lại các vấn đề 2 phương châm hội thoại

- Giao bài tập : Tập đặt các đoạn hội thoại vi phạm 2 phương châm hội thoại trên

- Chuẩn bị bài : Sử dụng một số nghệ thuật trong văn bản thuyết minh.

C-RÚT KINH NGHIỆM:

- Tập sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong bài thuyết minh.

 Trọng tâm : Làm bài tập chỉ ra yếu tố trong bài thuyết minh.

2/ KIỂM TRA BÀI CŨ

? Cho biết khái niệm và đặc điểm của mỗi kiểu văn bản : Thuyết minh ? Lập luận ?(mỗi ý 5đ)

- Thuyết minh : trình bày những tri thức khách quan phổ thông bằng cách liệt kê …

- Lập luận : các biện pháp nêu luận cứ để rút ra kết luận, suy luận từ cái đã biết  chưa biết 3/ BÀI MỚI

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

 HOẠT ĐỘNG 1 : Ôn văn bản thuyết minh

-GV : Cho HS trả lời câu hỏi sgk/12

-Tính chất: Cung cấp tri thức về đặc điểm, tính

chất,nguyên nhân của sự vật , hiện tương…bằng

phương pháp trình bày , giải thích

-Mục đích:Làm rõ về đối tựong thuyết minh

-Phuơng pháp: Định nghĩa, ví dụ, so sánh, liệt kê,

chứng minh, giải thích, phân tích

I/ Ôn văn bản thuyết minh

1- Tính chất2- Mục đích3- Phương pháp

 HOẠT ĐỘNG 2 : Tìm hiểu sử dụng một số biện

pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

- HS đọc văn bản làm mẫu và hướng dẫn HS thảo

luận câu hỏi SGK/12 :

-GV :Văn bản thuyết minh vấn đề gì ? Có cung cấp

được tri thức khách quan không ? Có trừu tượng

không? Phương pháp thuyết minh nào là chủ yếu?

- Phương pháp thuyết minh : Kết

Có sử dụng thêm một số biện pháp nghệ thuật nào ?

- HS : Trả lời : vấn đề Hạ Long - sự kì lạ của đá và

nước  vấn đề trừu tượng bản chất của sinh vật

- GV : Sự kì lạ của Hạ Long có thể thuyết minh bằng

cách nào ? Nếu chỉ dùng phương pháp liệt kê : Hạ

Long có nhiều nước, nhiều đảo, nhiều hang động lạ

lùng đã nêu được "sự kì lạ" của Hạ Long chưa ?

- HS : Thảo luận : chưa đạt được yêu cầu đó nếu chỉ

dùng phối hợp liệt kê

- GV:Tác giả hiểu sự kì lạ này là gì ?

Tác giả giải thích như thế nào để thấy sự kì lạ đó ?

HS : Đưa các ý giải thích

GV : Sau mỗi ý đưa ra giải thích về sự thay đổi của

nước, tác giả làm nhiệm vụ gì ?

(Thuyết minh, liệt kê miêu tả sự biến đổi là trí tưởng

tượng độc đáo)

- GV : Tác giả đã trình bày được sự kì lạ của Hạ Long

chưa ?

Phương pháp nào đã được tác giả sử dụng ?

- GV : vấn đề thuyết minh như thế nào thì được sử

dụng lập luận đi kèm ?

- HS : Thảo luận nhóm

-GV:Nhận xét các dẫn chứng, lí lẽ trong văn bản trên ?

(Xác thực)  yêu cầu lý lẽ + dẫn chứng ?

-GV:Giả sử đảo lộn ý dưới "khi chân trời đằng

đông ." lên trước trong thân bài có chấp nhận

không ? Nhận xét về các đặc điểm cần thuyết minh ?

hợp giải thích những khái niệm,

sự vận động của nước

- "Sự sáng tạo của nước"  làmcho đá sống dậy linh hoạt, cótâm hồn

+ Nước tạo nên sự di chuyển + Tùy theo góc độ và tốc độ dichuyển

+ Tùy theo hướng ánh sáng rọi vàochúng

+ Thiên nhiên tạo nên thế giớibằng những nghịch lý đến lạlùng

 Thuyết minh kết hợp các phéplập luận và các biện pháp nghệthuật nhân hoá , tưởng tượng…

2 Kết luận (ghi nhớ)

a- Muốn cho văn bản thuyết minhđược sinh động, hấp dẫn, người

ta vận dụng thêm một số biệnpháp nghệ thuật như kểchuyện,tự thuật, đối thoại theolối ẩn dụ, nhân hóa hoặc cáchình thức vè, dân ca…

b- b- Các biện pháp nghệ thuật cầnđược sử dụng thích hợp , góp phầnlàm nỗi bật đặc điểm của đối tượng

và gây hứng thú cho người đọc

 HOẠT ĐỘNG 3 : Hướng dẫn luyện tập

Bài 1/14 : HS đọc văn bản và trả lời câu hỏi sgk/15

a-Văn bản thuyết minh cụ thể về ruồi xanh (sinh

sản,tác hại, ích lợi), Thuyết minh bằng phương pháp

phân loại, phân tích, cho ví dụ

b- Các biện pháp nghệ thuật đã sử dụng là: Kể chuyện,

đối thoại, tự thuật,nhân hóa loài vật

c- Các biện pháp nghệ thuật làm tăng thêm tính khách

quan, chính xác nhưng rất sinh động, hấp dẫn, lôi cuốn

Bài 2/15 : Gợi ý

-Đoạn văn thuyết minh tiếng chim

người đọc

Bài 2/15 :

-HS đọc đoạn văn:

? Đoạn văn thuyết minh đối tương nào? Tri thức ?

? Biện pháp nghệ thuật được sử dụng để thuyết minh?

cú kêu gắn với hồi ức tuổi thơdựa vào tri thức môn sinh học -Biện pháp nghệ thuật ở đây là lấyngộ nhận hồi nhỏ làm đầu mốicâu chuyện

4/ HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ :

- Chốt lại lý thuyết chung những biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản thuyếtminh ? tác dụng của nó ?

Lập dàn ý : + Thuyết minh về cái quạt ( Tổ 1)

+Thuyết minh về cái bút (Tổ 2)

+Thuyết minh về cái kéo (Tổ 3)

+ Thuyết minh về chiếc nón Tổ 4)

III- RÚT KINH NGHIỆM:

Tiết 5 Soạn:

LUYỆN TẬP Dạy: KẾT HỢP SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :

- Giúp học sinh biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

II.CHUẨN BỊ :

Giáoviên : giáo án , bảng phụ

Học sinh : Lập dàn ý theo đề bài cho trước

III- TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY :

1.Ổn định lớp :

2 Kiểm tra bài cũ :

a-Đểvăn bản thuyết minh sinh động hấp dẫn ta cần sử dụng các biện pháp nghệ thuật nào? (5đ) b-Cách sử dụng các biện pháp nghệ thuật đó ? (5đ)

- HS trả lời theo ghi nhớ tiết 4

3 Bài mới :

* Hoạt động 1 : Khởi động

Giáo viên : ghi bốn đề bài lên bảng

? Các đề yêu cầu thuyết minh vấn đề gì?

? Tính chất của vấn đề có dễ nhận thấy không? Vì sao?

I Tìm hiểu đề, tìm ý :

Đề I : Thuyết minh về cái quạt

Đề II: Thuyết minh về cái bút

Đề III : Thuyết minh về cái kéo

? Phạm vi của vấn đề đưa ra rộng hay hẹp?

? Có gần gũi trong cuộc sống hay không ?

? Em sẽ sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để thuyết minh ?

* Hoạt động 2: Hướng dẫn

- Thuyết minh đồ vật quen thuộc nhưng có cái mới là vận dụng

một số biện pháp nghệ thuật

- Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật đòi hỏi người làm phải

có kiến thức, có sáng kiến tìm cách thuyết minh cho sinh động,

dí dõm

Ví dụ:

+ Cho sự vật tự thuật về mình, dùng biện pháp ẩn dụ , nhân hóa

+Dùng hình thức phỏng vấn, tưởng tượng …

* Hoạt động 3: Cho học sinh nêu dàn ý khái quát.

? Phần mở bài cần giới thiệu được vấn đề gì ?

? Phần thân bài cần thuyết minh những gì ?

? Kết bài như thế nào ?

Đại diện từng nhóm trình bày dàn ý khái quát của nhóm

Kết bài : Đồ vật trong hiện tại và

trong tương lai

III- Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

1-Cho sự vật tự thuật về mình,dùng biện pháp ẩn dụ , nhân hóa2-Dùng hình thức phỏng vấn,tưởng tượng …

4-Dặn dò :

-Về nhà viết thành bài hoàn chỉnh

- Soạn văn bản “Đấu tranh trong một thế giới hòa bình

IV- RÚT KINH NGHIỆM:

Tuần: 2 Soạn:

Tiết: 6 Dạy:

Văn bản : ĐẤU TRANH CHO MỘT THẾ GIỚI HÒA BÌNH

I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

- Giúp học sinh hiểu được nội dung vấn đề đặt ra trong văn bản : nguy cơ chiến tranh hạt nhân

đe dọa toàn bộ sự sống trên trái đất và nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân loại là ngăn chặnnguy cơ đó, là đấu tranh cho một thế giới hòa bình

- Thấy được nghệ thuật nghị luận của văn bản, chứng cứ cụ thể xác thực, các so sánh rõ ràng,giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ

● Trọng tâm: - Hệ thống luận điểm, luận cứ -Nguy cơ chiến tranh

● Chuẩn bi: -Tranh ảnh tư liệu về chiến tranh và nạn nghèo đói ở Nam Phi.

- Học sinh soạn bài - bảng thảo luận nhóm

II-TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY :

1- Ổn định lớp

2 -Bài cũ : Phong cách Hồ chí Minh thể hiện ở những nét đẹp nào? Em học tập được gì

từ phong cách đó?

3- Bài mới : Giới thiệu bài :

Lịch sử phát triển của loài người ghi nhận sự tiến bộ không ngừng của tri thức con người,nhất là sự tiến bộ vượt bậc của khoa học từ vài thế kỷ nay, nhưng trong lĩnh vực đạo đức, conngười dường như giẫm chân một chỗ, tiến về “trí” mà không tiến về “tâm” Vì vậy, những đoànthể yêu chuộng hòa bình, những tổ chức Quốc tế đấu tranh bảo vệ con người, những nhà tưtưởng đã kêu gọi lương tâm của con người, nhất là các trung tâm quyền lực hãy cố gắng ngănchặn sự phát triển khoa học vào hướng xấu Garien Gao-xi-a- Mac két (nhà văn Colombia) đãkêu gọi nhân loại “Đấu tranh cho một thế giới hòa bình”

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT Hoạt động 1: Tìm hiểu tác giả , tác phẩm

-HS đọc chú thích (sgk/19)

-GV nói thêm về tiểu sử của Garien, Garcia Marquez

-GV: Cho biết thời gian , hoàn cảnh sáng tác của văn bản?

Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc- hiểu văn bản

-GV: Lưu ý HS đọc chính xác, làm rõ từng luận cứ

-GV: Xác định thể loại ? kiểu văn bản?

-HS: Tìm luận điểm và hệ thống luận cứ của bài.Xác định

giới hạn các luận điểm , luận cứ trong bố cục văn bản

* LĐ1: (từ đầu… điểm xuất phát của nó)

-Chứng cứ: ( cụ thể về thời gian, số liệu)

+ hôm nay ngày 8-8-1986…

+Mổi người, không trừ trẻ con…

I.Giới thiệu chung

1.Tác giả :

-Gác-xi-a Mác-két,nhà văn bi-a, sinh năm 1928 Viết tiểuthuyết với khuynh hướng hiện thực,yêu hòa bình, nhận giải thưởng Nô-ben về văn học năm 1982

Co-lom-2 Tác phẩm :

Viết tháng 8/1986- tham luận kêugọi chấm dứt chạy đua vũ trang, bảođảm an ninh và hòa bình thế giới

II : Đọc –hiểu văn bản :

1-Thể loại : văn bản nhật dụng 2- P/t biểu đạt : Nghị luận 3- Luận điểm:

a- Chiến tranh hạt nhân là hiểm hoạđang đe dọa loài người và sự sốngtrên trái đất,

b-Đấu tranh để loại bỏ nguy cơ chiếntranh là nhiệm vụ cấp bách của toànnhân loại

+Tất cả chờ đó nỗ tung…

-Lí lẽ: ( Tính toán logic, thuyết phục)

+Về lí thuyết có thể tiêu diệt…

+Không có một đứa con nào…

? Chứng cớ nào gây ấn tựợng, ngạc nhiên nhất

(4 tấn thuốc nổ có thể hủy diệt các hành tinh )

? Cách đưa lí lẽ và chứng cớ ,cách lập luận ra sao mà tác

giả làm cho người đọc hiểu rõ nguy cơ khủng khiếp ấy?

-Cách vào đề trực tiếp, chứng cớ rõ ràng, mạnh mẽ đã thu

hút người đọc và gây ấn tượng về tính chất hệ trọng của vấn

đề đang được nói tới

? thực tế, em đã biết nước nào sản xuất, sử dụng vũ khí hạt

nhân ( HS thảo luận)

? Tóm lại , qua phân tích nguy cơ hạt nhân, chúng ta thấy

được điều gì

Hoạt động 4 Luyện tập, cũng cố

Ý nào nói đúng nhất cách lập luận của tác giả GG Mác-Két

để người đọc hiểu rõ nguy cơ chiến tranh hạt nhân?

a- Xác định thời gian cụ thể

b- Đưa ra số liệu đầu đạn hạt nhân

c- Đưa ra những tính toán lí thuyết

d- Cả a, b, c đều đúng

4- Luận cứ:

a-Vũ khí hạt nhân có khả năng hủydiệt cả trái đất và các hành tinh kháctrong hệ mặt trời

b-Chạy đua vũ trang đã làm mất đikhả năng cải thiện đời sống cho hàng

tỷ người

c-Chiến tranh hạt nhân đi ngược lại

li trí loài người, lí trí tự nhiên, phảnlại sự tiến hóa

d-Chúng ta có nhiệm vụ ngăn chặncuộc chiến tranh hạt nhân và đấutranh cho một thế giới hòa bình

III : Phân tích :

1.Nguy cơ của chiến tranh hạt nhân.

- Là sự tàn phá hủy diệt-Vũ khí hạt nhân quyết định sự sốngcòn của thế giới

=> Vào đề trực tiếp, chứng cứ rõràng -cụ thể, lập luận quy nạp , logic thuyết phục

4-Hướng dẫn về nhà:

-Đọc các phần còn lại

- Soạn câu hỏi 3,4,5 (sgk/20

IV- RÚT KINH NGHIỆM:

Tuần: 2 Soạn:

Tiết: 7 Dạy:

Văn bản : ĐẤU TRANH CHO MỘT THẾ GIỚI HÒA BÌNH(tt)

I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Như yêu cầu tiết 6

● Trọng tâm: - Tìm hiểu tác hại của chiến tranh hạt nhân, nhiệm vụ đấu tranh

● Chuẩn bi: -Tranh ảnh tư liệu về chiến tranh hạt nhân

- Học sinh soạn bài - bảng thảo luận nhóm

II-TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY :

1- Ổn định lớp

2 -Bài cũ :

a- Trình bày hệ thống luận điểm, luận cứ của văn bản “Đấu tranh cho một thế giới hòa bình”?

- HS trả lời ý 3,4 mục II, tiết 6 (6 điểm)

b- Cảm nhận của em về nguy cơ chiến tranh hạt nhân?

- HS trả lời ý 1, mục III , tiết 6 ( 4 điểm )

3- Bài mới : Giới thiệu yêu cầu tiết học :

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hoạt động 1 Phân tích phần 2

HS đọc ( niềm an ủi duy nhất….toàn thế giới)

? Tác giả đã chứng minh tác chạy đua chiến tranh hạt nhân

2 Tác hại của chiến tranh hạt nhân :

a-Làm mất đi khả năng cải

là cực kì tốn kèm ntn ?=> So sánh đối lập

(Học sinh tìm dẫn chứng, giáo viên sử dụng bảng phụ )

Đầu tư cho nước nghèo ↕ Chi cho vũ khí hạt nhân

=> Chỉ là giấc mơ => Đã và đang thực hiện

? Cách so sánh những lĩnh vực trên đã nói lên điều gì.

-Chì rõ sự tốn kém và tính chất vô lý của cuộc chạy đua vũ

trang hạt nhân Cuộc chạy đua ấy đã và đang cướp đi của

thế giới nhiều điều kiện để cải thiện cuộc sống của con

người, nhất là các nước nghèo

-HS đọc:(một nhà tiểu thuyết…xuất phát của nó)

? Từ nào được nhắc lại nhiều nhất vì sao? ( trái đất)

=>Là hành tinh duy nhất của sự sống, thiêng liêng ,cao cả

? Tác giả đả thuyết minh và hình dungsự sống trên trái đất

ntn ?Đưa ra những chứng cứ như vậy để nhằm mục đích gì?

? Em có suy nghĩ gì trước lời cảnh báo của tác giả về sự

hủy diệt sự sống và nền văn minh khi chiến tranh hạt nhân

nổ ra?

Khoa học mà không có lương tâm là sự tàn lụi của tâm hồn

Khoa học  hướng những phát minh vào mục đích tốt đẹp,

phục vụ đời sống con người Nếu không có ý thức đạo đức

soi rọi, khoa học sẽ trở thành phương tiện thỏa mãn những

tham vọng ích kỷ, đen tối của một số người và cuối cùng

đẩy nhân loại đến sự tàn lụi, diệt vong

Hoạt động 2 Phân tích phần 3

? Tác giả có đề nghị gì nếu thảm hoạ hạt nhân có thể xảy ra

? Ý nghĩa của lời đề nghị đó ?

? Thông điệp mà tác giả muốn gởi tới mọi người là gì?

(HS thảo luận 4 phút)

- Đấu tranh ngăn chặn chiến tranh hạt nhân, cho một thế

giới hòa bình

- Nhân loại cần giữ gìn ký ức của mình, lịch sử sẽ lên án

những thế lực hiếu chiến đẩy nhân loại vào thảm họa hạt

nhân

Hoạt động 3 : Hướng dẫn tổng kết

? Theo em, vì sao văn bản này lại được đặt tên là “Đấu

tranh cho một thế giới hòa bình”?

? Nêu các biện pháp nghệ thuật chính mà tác giả đã sử dụng

trong bài viết

? Hãy nêu nội dung chính của bài viết

thiện đời sống con người

– Đẩy lùi sự tiến hoá về điểmxuất phát ban đầu

- Tiêu hủy mọi thành quả củanhân loại

=> Phi lí, ngu ngốc, man rợ, xấuhổ

3- Nhiệm vụ đấu tranh cho thế giới hòa bình.

- “Cần mở ra một nhà băng lưutrữ trí nhớ có thể tồn tại sau taihọa hạt nhân”

- Đấu tranh ngăn chặn chiếntranh chiến tranh hạt nhân chomột thế giới hoà bình

2 Nội dung :

Thể hiện nguy cơ sự tốn kémphi lí của cuộc chiến tranh hạtnhân Kêu gọi mọi người đấutranh cho một thế giới hoàbình Đó là nhiệm vụ cấp thiết

4-Hướng dẫn về nhà:

- Học bài, nắm vững hệ thống luận điểm, luận cứ và ghi nhớ

- Xem trước bài : các phương châm hội thoại (tt)

IV- RÚT KINH NGHIỆM

-Nắm được nội dung phương chân quan hệ, phương châm cách thức , phương châm lịch sự

- Biết vận dụng những phương châm này trong giao tiếp

●Trọng tâm : Luyện tập ứng dụng các phương châm vào cuộc sống.

3/BÀI MỚI

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu phương châm quan hệ.

Hỏi: Câu thành ngữ “Ông nói gà,bà nói vịt” dùng để

chỉ tình huống hội thoại nào?

(Một người nói một đằng, không hiểu nhau)

-HS đọc ví dụ và thảo luận:

Hỏi : Cuộc hội thoại có thành công không ? ứng dụng

câu thành ngữ vào có được không ? vì sao ?

Hỏi : Rút ra bài học gì trong giao tiếp ?

Đặt một đoạn hội thoại thành công ?

I PHƯƠNG CHÂM QUAN HỆ

1 Ví dụ :

- Nằm lùi vào !

- Làm gì có hào nào

- Đồ điếc !

- Tôi có tiếc gì đâu

=> (ông nói gà, bà nói vịt)

2 Kết luận : Khi giao tiếp cần nói

đúng vào đề tài giao tiếp, tránhnói lạc đề (quan hệ)

HOẠT ĐỘNG 2 : Tìm hiểu phương châm cách thức.

-Nếu “ông ấy” bổ nghĩa cho từ “ Truyện ngắn”?

=> tác giả truyện ngắn đang nói đến

-Nếu “ông ấy” bổ nghĩa cho “nhận định” ?

=> là người đưa ra nhận định về thể loại truyện ngắn

Hỏi: Cần tuân thủ điều gì khi giao tiếp ?

II PHƯƠNG CHÂM CÁCH THỨC

1 Ví dụ : thành ngữ

* Đây cà ra dây muống  chỉ cách

nói dài dòng, rườm rà

* Lùng túng như ngậm hột thị 

chỉ cách nói ấp úng không thànhlời, không rành mạch

2 Kết luận :

- Giao tiếp cần nói ngắn gọn, rànhmạch tránh cách nói mơ hồ (cáchthức bằng cách diễn đạt)

HOẠT ĐỘNG 3 : Tìm hiểu phương châm lịch sự III PHƯƠNG CHÂM LỊCH SỰ :

- HS đọc truyện “ Người ăn xin” ( sgk/22)

- GV hướng dẫn HS trả lời câu hỏi :

Hỏi : Vì sao ông lão ăn xin và cậu bé đều cảm thấy

như mình đã nhận được từ người kia một cái gì đó ?

Xuất phát từ điều gì mà cậu bé cũng nhận được tình

cảm của ông lão ?

Hỏi : Có thể rút ra bài học gì từ câu chuyện ?

* GV cho HS đọc và nhận xét về sắc thái lời nói của

các nhân vật trong đoạn: “ Kiều gặp Từ Hải”

- GV giới thiệu thân phận vị thế của mỗi người

Sắc thái của lời nói mà Từ Hải nói với Thúy Kiều ?

và ngược lại ?

Điểm chung giữa 2 nhân vật trong lời nói ?

- HS thảo luận

- GV kết luận khái quát toàn bài HS đọc ghi nhớ

1 Ví dụ 1 :Truyện người ăn xin

- 2 người đều nhận được tình cảm

mà người kia dành cho mình đặcbiệt là tình cảm của cậu bé vớilão ăn xin

(Sự cảm thông, nhân ái, quan tâm)

Ví dụ 2 : Đoạn Kiều gặp Từ Hải

- Từ Hải : Người anh hùng, dùnglời tao nhã

- Kiều : gái lầu xanh, kẻ thấphèn ,nói khiêm nhường

- HS đọc nêu yêu cầu bài tập

- Cho HS thảo luận về ý nghĩa các câu ca dao tục ngữ

- HS đọc và nêu yêu cầu bài tập

-Chia 2 nhóm mỗi nhóm thảo luận

-GV tổ chức cho HS báo cáo kết quả trước lớp

Bài 4:/23,24

- HS đọc và nêu yêu cầu bài tập

-Chia 3 nhóm mỗi nhóm thảo luận một phần

-Gọi 3 nhóm trình bày sau khi thảo luận theo nhóm

II/ LUYỆN TẬP (18')

Bài 1/23 :

Các câu khẳng định vai trò củangôn ngữ trong đời sống :khuyên dùng lời lẽ lịch sự nhãnhặn

- Chim khôn lêu tiếng

- Vàng thì thử lửa

Bài 2/23 : - Phép tu từ "Nói giảm,

nói tránh, tránh liên quan trựctiếp đến phương châm lịch sự

Bài 3/23 : Điền từ

a- Nói mát d- Nói leob- Nói hớt e- Nói ra đầu ra đũac- Nói móc

b Giảm nhẹ sự đụng chạm tới

HOẠT ĐỘNG 5: Cũng cố

-GV khái quát thực tế sử dụng các phương châm hội

thoại

-Vì sao có những trường hợp vẫn vi phạm phương

châm quan hệ ? (trong chính trị đấu tranh …)

người nghe  tuân thủ phươngchâm lịch sự

c Báo hiệu cho người nghe làngười đó vi phạm phương châmlịch sự

4/ HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

-Hoàn thành bài tập 5/24 còn lại

-Học thuộc ghi nhớ về các phương châm hội thoại

-Chuẩn bị bài : Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh

III- RÚT KINH NGHIỆM:

Tuần:2 Soạn:

Tiết:9 SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ Dạy:

TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

I/ MỤC TIÊUCẦN ĐẠT : Giúp học sinh :

- Nhận thức được vai trò của miêu tả trong văn bản thuyết minh Yếu tố miêu tả làm cho vấn

đề thuyết minh sinh động cụ thể hơn

- Rèn kỹ năng làm văn thuyết minh thể hiện sự sáng tạo và linh hoạt

Trọng tâm : Thực hành bài tập

Đồ dùng thiết bị : Soạn bài, bảng phụ để viết ví dụ, một số bản thuyết minh có miêu tả

II/TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY

1/ ỔN ĐỊNH LỚP

2/ KIỂM TRA BÀI CŨ

a- Tại sao trong văn bản thuyết minh người ta cần sử dụng một số biện pháp nghệ thuật? và

sử dụng như thế nào? => ý 3, mục II, tiết 4

b- Kiểm tra việc lập dàn ý của một số học sinh theo yêu cầu của tiết 5

3/BÀI M I ỚI

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

HOẠT ĐỘNG 1: T ìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn

bản thuyết minh

-HS đọc văn bản “Cây chuối trong đời sống Việt Nam”

? Tác giả giới thiệu điều gì về cây chuối trong: “Cây

chuối trong đời sống Việt Nam”

- Tầm quan trọng của cây chuối trong đời sống Việt

Bố cục : 2 ý :

a) “Đi khắp Việt Nam con đàn cháu lũ”.Đặc điểm

cây chuối

b) Đoạn còn lại :công dụng của cây chuối.

? Nêu những câu thuyết minh về đặc điểm tiêu biểu

của cây chuối?

- Cây chuối là thức ăn, thức dùng từ thân đến lá, từ

gốc đến hoa quả

- Quả chuối là một món ăn ngon

- Mỗi cây chuối đều có một buồng chuối… nghìn quả

- Chuối chín là

- Chuối xanh lại là

- Chuối thờ thờ cúng

* Trình bày đúng, khách quan các đặc điểm tiêu biểu

của cây chuối

? Chỉ ra những câu văn có tính chất miêu tả cây chuối.

-“Cây chuối thân mềm, vươn lên như những trụ cột

nhẵn bóng, tỏa ra vòm tán lá xanh mướt che rợp từ

vườn tược đến núi rừng”

- “Nhanh tươi tốt ” -“Chuối mọc thành rừng, bạt ngàn

vô tận.”

-“Ngọt ngào và hương thơm hấp dẫn ”

-“Những buồng chuối … gốc cây.”

Câu 3 : Gốc chuối tròn như đầungười

b- Ghi nhớ

-Để thuyết minh cho cụ thể sinhđộng ,hấp dẫn bài thuyết minh cókết hợp sử dụng yếu tố miêu tả -Yếu tố miêu tả có tác dụng làmcho đối tượng thuyết minh đượcnổi bật , gây ấn tượng

Lưu ý: Những đối tượng cần miêu

tả khi thuyết minh là :Các loài cây, di tích, thành phố,mái trường v v

HOẠT ĐỘNG 3 : Hướng dẫn luyện tập

Bài tập 1 : HS đọc yêu cầu bài tập

GV phân nhóm, mỗi nhóm thuyết minh một đặc

điểm của cây chuối, yêu cầu vận dụng miêu tả

GV gợi ý một số điểm tiêu biểu

HS thảo luận trình bày :

II luyện tập

Bài tập 1/26 : Ví dụ mẫu

- Thân cây thằng đứng tròn nhưnhững chiếc cột nhà sơn màuxanh

- Lá chuối tươi như chiếc quạtphẩy nhẹ theo làn gió Trongnhững ngày nắng nóng đứngdưới những chiếc quạt ấy thậtmát

- Sau mấy tháng chắt lọc dinhdưỡng tăng diệp lục cho cây,những chiếc lá già mệt nhọc héo

úa dần rồi khô lại Lá chuối khô

Bài 2 : Cho HS đọc văn bản "Trò chơi ngày xuân".

- Yêu cầu tìm những câu miêu tả ở trong đó ?

- HS phát hiện, GV ghi lên bảng

- Câu 4 : Sau hiệu lệnh những conthuyền lao vun vút

4/ HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- GV khái quát bài và nhắc HS nắm lại bài

- Hoàn thành bài tập

- Chuẩn bị bài tập tiết 10 : Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh.

III- RÚT KINH NGHIỆM:

Tuần: 2 Soạn:

Tiết: 10 LUYỆN TẬP SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ Dạy:

TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH I/ MỤC TIÊUCẦN ĐẠT: Giúp học sinh :

- Rèn luyện kỹ năng kết hợp thuyết minh và miêu tả trong bài văn thuyết minh

- Kỹ năng diễn đạt trình bày một vấn đề trước tập thể

Trọng tâm : Nói lưu loát các ý cho đề chứng minh.

II/ TIẾN TRÌNHGIẢNG DẠY:

1/ ỔN ĐỊNH LỚP

2/ KIỂM TRA BÀI CŨ

a- Chấm tập việc chuẩn bị của HS

b- Miêu tả có tác dụng như thế nào trong văn thuyết minh ?=> ghi nhớ tiết 9

.3/BÀI M IỚI

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu đề ,tìm ý, lập dàn ý Đề bài : Con trâu ở làng quê Việt Nam.

* Tìm hiểu đề :

- Đề yêu cầu trình bày vấn đề gì ?

- Những ý nào cần trình bày ?

* Lập dàn ý

Hỏi : Mở bài cần trình bày những gì ?

- HS thảo luận  GV khái quát

Hỏi :Vận dụng yếu tố miêu tả khi thuyết minh ntn ?

Ví dụ:

a)Hình dáng : Dưới cặp sừng nhọn hoắt hình

lưỡi liềm đầy thách thức, trên đỉnh đầu là đôi mắt to

tròn trông thật hiền lành, hai cái đai màu trắng dưới

cổ và chỗ đầu xương ức càng làm bậc màu lông ẩn

chứa một sức mạnh to lớn và vẻ duyên dáng rất

riêng của trâu

b) Con trâu trong công việc làm ruộng.

+ Từ sáng tinh mơ cho đến chiều tối, trâu cùng

người nông dân cày cấy, làm tơi xốp những mãnh

đất khô cằn hoang hóa, để từ đó cây lúa trổ hoa kết

trái làm ra hạt gạo nuôi sống con người

+Theo từng bước chân chắc nịch vạm vỡ của trâu

là từng luống đất bật lên, lồ lộ từng thớ đất óng ánh

sắc màu của sự sống

I TÌM HIỂU ĐỀ ,TÌM Ý

- Đề yêu cầu thuyết minh

- Vấn đề : Con trâu ở làng quê ViệtNam

- Trâu Việt Nam có nguồn gốc từ đâu ?

- Con trâu ở làng quê Việt Nam ?

- Trâu làm việc trên ruộng ?

- Con trâu trong một số lễ hội : vậtthờ

- Con trâu với tuổi thơ ở nông thôn :+ Thổi sáo trên lưng trâu

+ Làm trâu bằng lá mít, cọng rơm

Kết bài: Tình cảm của người nôngdân với con trâu

 HOẠT ĐỘNG 2 : Hướng dẫn viết bài

GV phân nhóm cho HS, mỗi nhóm viết 1 bài nhỏ

- Viết lại bài hoàn chỉnh

- Chuẩn bị bài tiết 11, 12 : Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát

triển của trẻ em.

III- RÚT KINH NGHIỆM:

Tuần:3 Soạn:

Tiết :11 TUYÊN BỐ THẾ GIỚI VỀ SỰ SỐNG CÒN, Dạy:

BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ EM I/ MỤC TIÊUCẦN ĐẠT:

- HS cảm thụ cách lập luận của văn bản chính luận

- Cảm nhận sự quan tâm và ý thức được sống trong sự bảo vệ chăm sóc của cộng đồng

Trọng tâm : Tiết 11 đọc, hiểu chung, tìm hiểu phần 1

Đồ dùng thiết bị : - Tranh ảnh về các nhà lãnh tụ quan tâm đến thiếu nhi.

(Hồ Chí Minh, Nông Đức Mạnh)

II - TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1/ ỔN ĐỊNH LỚP

2/KIỂM TRA BÀI CŨ

Cảm nhận về nội dung và nghệ thuật của văn bản "Đấu tranh cho một thế giới hòabình" ? => mục III, tiết 7

3/BÀI MỚI

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

 HOẠT ĐỘNG 1 :Tìm hiểu chung về văn bản

- HS đọc chú thích

- Hiểu gì về nguồn gốc văn bản ? Thế nào là lời tuyên

bố ? Tại sao không có một tác gỉa nào đứng tên ?

(GV gợi lại khó khăn thế giới cuối thế kỷ 20 liên

quan đến vấn đề bảo vệ chăm sóc trẻ em Thuận lợi,

Bố cục văn bản chia mấy phần ? Tính liên kết chặt

chẽ của văn bản ? (dựa vào nội dung các phần để

1 Giới thiệu văn bản

- Trích : tuyên bố của hội nghị cấpcao thế giới về trẻ em họp tại trụ

sở Liên Hiệp Quốc 30 - 9 - 1990

b-Cơ hội: Khẳng định những điều

kiện sống thuận lợi  bảo vệchăm sóc trẻ em

c-Nhiệm vụ: nêu nhiệm vụ cụ thể

của cộng đồng quốc tế cần làm

giải thích) vì sự sống còn của trẻ erm

HOẠT ĐỘNG 2 : Hướng dẫn phân tích văn bản

-GV: Bản tuyên bố được trích 17 điều Em hãy xác

địng vị trí, nội dung của điều 1,2 ?

-HS đọc phần thách thức

Hỏi : Phần này gồm bao nhiêu mục ?

-Văn bản đã chỉ ra những thực tế cuộc sống của trẻ em

trên thế giới như thế nào ?

-Chỉ ra những mặt gây hiểm họa cho trẻ trên thế giới ?

- Giải thích chế độ "apác thai"?

- Nhận xét cách phân tích các nguyên nhân trong văn

bản ?

- Theo em các nguyên nhân ấy ảnh hưởng như thế nào

đến cuộc sống trẻ em ? nêu ví dụ?

HOẠT ĐỘNG 3: củng cố:

- -Em biết gì về tình hình đời sống trẻ em trên thế giới

vảơ nước ta hiện nay ?

- GV đưa tranh ảnh về tình trạng nạn đói ở Nam Phi,

giới thiệu một số bộ phận

II PHÂN TÍCH VĂN BẢN :

* Nêu vấn đề:hãy đảm bảo cho tất

cả trẻ em một tương lai tốt đẹphơn => khẳng định quyền đượcsống, được phát triển của trẻ em

1 Sự thách thức

Tình trạng bị rơi vào hiểm họa, cuộc sống khổ cực trên nhiều mặt của trẻ em trên thế giới là:

- Nạn nhân của chiến tranh và bạolực, sự phân biệt chủng tộc, sựxâm lược, chiếm đóng và thôntính của nước ngoài

- Chịu những thảm họa của đóinghèo, khủng hoảng kinh tế, củatình trạng vô gia cư, dịch bệnh,

mù chữ, môi trường xuống cấp

- Nhiều trẻ em bệnh mỗi ngày dosuy dinh dưỡng và bệnh tật

 Ngắn gọn nhưng nêu lên khá đầy

đủ cụ thể các nguyên nhân ảnhhưởng trực tiếp đến đời sống conngười  đặc biệt là trẻ em

4/ HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ :

- Yêu cầu nắm được nội dung phần 1

- Chuẩn bị các phần 2,3 để phân tích tiết sau

III- RÚT KINH NGHIỆM:

Tuần:3 Soạn:

Tiết :12 TUYÊN BỐ THẾ GIỚI VỀ SỰ SỐNG CÒN, Dạy:

BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ EM ( tt) I/ MỤC TIÊUCẦN ĐẠT:

Như yêu cầu tiết 11

Trọng tâm : Phân tích phần 2,3 và tổng kết văn bản

Đồ dùng thiết bị :- Tranh ảnh về các nhà lãnh tụ quan tâm đến thiếu nhi.

II TIẾN TRÌNHGIẢNG DẠY:

1/ ỔN ĐỊNH LỚP

2/KIỂM TRA BÀI CŨ

Nội dung phần “sự thách thức” của văn bản tuyên bố thế giới …… Là gì ?

Hỏi : Tóm tắt các điều kiện thuận lợi cơ bản để cộng

đồng quốc tế hiện nay có thể đẩy mạnh việc chăm

sóc bảo vệ trẻ em ?

Hỏi : Trình bày suy nghĩ về điều kiện của đất nước ta

hiện tại ?

(Sự quan tâm cụ thể của Đảng và Nhà nước : Tổng

Bí thư thăm và tặng quà cho các cháu thiếu nhi, sự

nhận thức và tham gia tích cực của nhiều tổ chức xã

hội vào phong trào chăm sóc bảo vệ trẻ em, ý thức

cao của toàn dân về vấn đề này )

-GV dùng tranh minh họa, băng hình

Hỏi : Em biết những tổ chức nào của nước ta thể hiện

ý nghĩa chăm sóc trẻ em Việt Nam ?

Hỏi : Đánh giá những cơ hội trên ?

Kết luận: Hiện nay nước ta có đủ phương tiện và kiến

thức để bảo vệ sinh mạng trẻ em vì được Đảng và

nhà nước quan tâm, chính trị ổn định, kinh tế tăng

trưởng, hợptác quốc tế ngày càng mở rộng

Hỏi: Em đánh gía những cơ hội trên như thế nào?( khả

quan, đảm bảo cho công ước thực hiện)

- Hiện nay kinh tế khoa học kỉthuật phát triển có nhiều cơ hộilàm thay đổi cuộc sống khổ cựccủa trẻ em

- Sự liên kết các quốc gia cùng ýthức cao của cộng đồng quốc tếtrên lĩnh vực này Đã có Côngước về quyền trẻ em làm cơ sở

 cơ hội mới

- sự hợp tác và đoàn kết quốc tếngày càng có hiệu quả cụ thểtrên nhiều lĩnh vực phong tràogiải trừ quân bị được đẩy mạnhtạo điều kiện cho một số tàinguyên to lớn có thể đượcchuyền sang phục vụ các mụctiêu kinh tế tăng cường phúc lợi

- Vai trò của phụ nữ cần được tăngcường trai gái bình đẳng, củng

Hỏi: Nhận xét các nhiệm vụ được nêu ra ở các mục ?

Hỏi: Phần nêu biện pháp cụ thể có gì chú ý ?

HS thảo luận:

-Trẻ em Việt Nam được hưởng quyền lợi gì từ nổ lực

của Đảng và Nhà nước ( quyền học tập, chửa bệnh ,

vui chơi )

cố gia đình, xây dựng nhà trường

xã hội, khuyến khích trẻ thamgia sinh hoạt văn hóa

 Các nhiệm vụ nêu ra cụ thể toàndiện Chỉ ra nhiệm vụ cấp thiếtcủa cộng đồng quốc tế đối vớiviệc chăm sóc bảo vệ trẻ em

(Tính chất như hiến pháp, công lệnh )

Hỏi :Qua văn bản em nhận thấy vấn đề được cộng

đồng quốc tế quan tâm như thế nào ?

GV khái quát  HS đọc ghi nhớ

IV TỔNG KẾT

1- Nghệ thuật :

Cách trình bày các phần các mụcnhư hiến pháp,công lệnh

2- Nội dung: bản tuyên bố

- Bảo vệ quyền lợi, chăm lo đến sựphát triển của trẻ là một trongnhững nhiệm vụ có nghĩa quantrọng hàng đầu , có ý nghĩa toàncầu

- Cộng đồng quốc tế cam kết thựchiện những nhiệm vụ có tínhtoàn diện vì sự sống còn pháttriển của trẻ em ,vì tương lai củatòn nhân loại

HOẠT ĐỘNG 6 : Hướng dẫn luyện tập.

1 Phát biểu ý kiến về sự quan tâm, chăm sóc của

Đảng, Nhà nước, của các tổ chức xã hội đối với trẻ

em hiện nay (quan tâm sâu sắc )

2 Nhận thức hoạt động của bản thân

LUYỆN TẬP :Gợi ý:

Những hoạt động vì trẻ em: Quyềnhọc tập, chữa bệnh, được bảo vệ,hoạt động nhân đạo…

4/ HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ :

- Yêu cầu nắm được ghi nhớ

- Văn bản có ý nghĩa gì trong cuộc sống ngày nay ?

- Lý giải tính chất nhật dụng của văn bản

- Chuẩn bị bài : Các phương châm hội thoại (tiếp theo)

III- RÚI KINH NGHIỆM:

Tuần: 3 Soạn:

Tiết: 13 CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tt) Dạy:

MỤC TIÊUCẦN DẠT : Giúp học sinh :

- Nắm được mối quan hệ chặt chẽ giữa phương châm hội thoại và tình huống giao tiếp

- Hiểu được P/C hội thoại không phải là những quy định bắt buộc trong mọi tình huống giaotiếp, vì nhiều lý do khác nhau, các P/C hội thoại đôi khi không được tuân thủ

Trọng tâm : Thực hành những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại.

Chuẩn bị: Văn bản mẫu , bảng phụ

II/ TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG :

1/ ỔN ĐỊNH LỚP

2/ KIỂM TRA BÀI CŨ

-Trình bày ngắn gọn các phương châm hội thoại ? =>HS đọc ghi nhớ ở các tiết 3 ,8

-Các phương châm hội thoại đề cập đến phương diện nào của hội thoạ i=> Giao tiếp

3/BÀI MỚI

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu quan hệ giữa

phương châm hội thoại và tình huống giao tiếp

- HS đọc ví dụ

- Nhân vật chàng rể có tuân thủ phương châm lịch

sự không ? vì sao ?

+Gây phiền hà cho người khác vì chọn không đúng

tình huống giao tiếp( người được hỏi bị gọi

xuống từ trên cao trong khi đang làm việc

- Trong trường hợp nào thì được coi là lịch sự ?

HS lấy ví dụ minh họa

- Tìm các ví dụ tương tự như câu chuyện trên ?

 Có thể rút ra bài học gì ?

I.:Quan hệ giữa phương châm hội

thoại và tình huống giao tiếp

1 Ví dụ :Truyện cười "Chào hỏi"

 Chàng rể đã làm một việc quấy rốiđến người khác, gây phiền hà chongười khác

2 Ghi nhớ :

Để tuân thủ các phương châm hộithoại người nói phải nắm được cácđặc điểm của tình huống tiếp (nóivới ai ? nói khi nào ? nói ở đâu ? nóinhằm mục đích gì ?)

HOẠT ĐỘNG 2 : Những trường hợp không

tuân thủ phương châm hội thoại?

- HS đọc : ví dụ: 1/8, 1/9, ví dụ /21,22

- Đọc từng phần và giải quyết cho HS phát hiện

các trường hợp không tuân thủ phương châm hội

thoại ?

-HS đọc đoạn đối thoại

II-Những trường hợp không tuân

thủ phương châm hội thoại?

Vídụ 1: p/c hội thoại không được tuân

thủ : lượng, chất, quan hệ, cách thức

Ví dụ 2:

-Câu trả lời không đáp ứng nhu cầuthông tin, trả lời chung chung

Hỏi: Câu trả lời của ba có đáp ứng nhu cầu thông

tin như An mong muốn không?

Có p/c hội thoại nào không được tuân thủ ? vì sao?

-HS đọc ví dụ 3/37

Hỏi : Theo em có phải cuộc hội thoại nào cũng phải

tuân thủ phương châm hội thoại không ?Nhận xét

về trường hợp nêu ở vd3

-HS nhận xét về trường hợp người chiến sĩ cách

mạng bị bắt, không khai về bí mật của cách mạng

?

-HS đọc ví dụ 4/37 :” Tiền bạc chỉ là tiền bạc”

Hỏi: Xét về nghĩa tường minh thì người nói không

tuân thủ p/c hội thoại nào? Xét về nghĩa hàm ý

thì sao? nhận xét vì sao có trường hợp như vậy?

-GV kết luận: Phương châm hội thoại không phải là

những quy định có tính chất bắt buộc trong mọi

tình huống

-HS Rút ra những trường hợp (nguyên nhân)

không tuân thủ phương châm hội thoại ?

-GV cho HS đọc lại ghi nhớ

-P/C về lượng không được tuân thủ

Ví dụ 3:

-Phương châm về chất có thể khôngđược tuân thủ vì để động viên tinhthần bệnh nhân

Ví dụ 4:

-Người nói không tuân thủ p/c vềlượng Xét về nghĩa tường minh thìkhông cho người nghe một thông tinnào, xét về nghĩa hàm ý thì có

-Người nói muốn gây một sự chú ý, đểngười nghe hiểu câu nói theo mộthàm ý nào đó

 HOẠT ĐỘNG 3 : Hướng dẫn luyện tập

Bài 1 :

- Đọc bài tập  nêu yêu cầu bài tập

- GV gợi ý :

Chi tiết nào để câu trả lời không phù hợp ? Vi

phạm phương châm nào ?

Bài 2 :

- 4 nhân vật vì sao đến nhà Lão Miệng ?

- Thái độ của họ như thế nào ? Có căn cứ không ?

- Vi phạm phương châm nào ?

HS trả lời, GV khái quát

4/ HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ : Cần nắm vững

+ Những trường hợp nào không tuân thủ phương châm hội thoại mà chấp nhận được

+ Chuẩn bị : Viết bài tập làm văn số I - Văn thuyết minh có sử dụng BPNT+YTMT

III- RÚT KINH NGHIỆM:

Tuần: 3

Tiết: 14, 15 Ngày viết:

VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 1 VĂN THUYẾT MINH I/ MỤC TIÊUCẦN ĐẠT:

- HS viết được bài văn thuyết minh theo yêu cầu kết hợp với lập luận và miêu tả

- Rèn luyện kỹ năng diễn đạt ý trình bày đoạn văn, bài văn

Chuẩn bị:: GV chuẩn bị đề kiểm tra

HS.giấy bút làm bài,tham khảo đề sgk/42

II/ TIẾN TRÌNH VIẾT BÀI:

1/ ỔN ĐỊNH LỚP

2/ NÊU YÊU CẦU CỦA TIẾT VIẾT BÀI

 HOẠT ĐỘNG 1 : Giới thiệu đề bài :

- GV chép đề lên bảng

- GV gợi ý phân tích đề: Thuyết minh có sử dụng biện pháp nghệ thuật,

yếu tố miêu tả về ( chọn 1 trong 2 đối tượng)

 HOẠT ĐỘNG 2 : Hướng dẫn HS làm bài.

- Yêu cầu nội dung của đề ?

- Phương pháp thuyết minh nào sẽ chọn ?

- Xác định các đặc điểm thuyết minh ?

- Định lượng thời gian cho từng phần ?

- Chọn lựa biện pháp nghệ thuật hoặc yếu tố miêu tả nào để kết hợp?

Đề 1: Cây lúa

trong đời sốngViệt Nam

Đề 2: Hoa mai

trong đời sốngViệt Nam

2-Làm bài 3-Nộp bài

3/ HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- Về nhà tập viết đề còn lại

- Chuẩn bị bài : Chuyện người con gái Nam Xương.

III- RÚT KINH NGHIỆM:

KIỂM TRA GIÁO ÁN

Tuần: 4 Soạn: 2008

14-9-Tiết:16 CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG Dạy:

- Rèn luyện kỹ năng cảm thụ phân tích truyện truyền kỳ

Trọng tâm : Tiết 1 : Đọc tóm tắt - phân tích phần 1.

Đồ dùng thiết bị : Phóng to ảnh Đền thờ Vũ Nương (sgk/47)

II/ TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1/ ỔN ĐỊNH LỚP

2- KIỂM TRA BÀI CŨ

a- Tuyên bố thế giới về sự sống còn quyền được bảo vệ và phát triển trẻ em đặt ra những nhiệm

vụ gì ? => HS trả lời ý 3 mục III, tiết 12

b-Nhận xét ngắn gọn về nghệ thuật, nôi dung bản tuyên bố => HS trả lời mục IV, tiết 12

3/BÀI M I ỚI

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

HOẠT ĐỘNG 1 : Tìm hiểu tác giả ,ác phẩm.

- HS đọc chú thích

- GV giới thiệu khái quát những nét chính về tác

giả và nêu nguồn gốc tác phẩm

+Truyện viết vào thế kỉ XVI , tự sự kể từ ngôi thứ3

Hỏi::Em biết gì về Truyền kì mạn lục.?

Hỏi : Câu chuyện kể về ai ? về sự việc gì ?

*Vũ Nương đẹp người ,đẹp nết, được chàng

Trương Sinh cưới làm vợ Gia đình đang êm ấm

I.Giới thiệu

1 Tác giả : Nguyễn Dữ (? ?)

- Nhà văn thế kỉ 16 - tỉnh Hải Dương

- Học rộng tài cao xin nghỉ làm quan

II/ ĐỌC, TÌM HIỂU VĂN BẢN (SGK)

1- Đọc

hạnh phúc thì chàngTrương phải rời nhà đi

lính.Khi trở về nghe theo lời của đức con ngây

thơ,Trương Sinh nghi ngờ vợ phản bội Vũ Nương

không tự minh oan được, bèn trẩm mình tư vận.

Chàng Trương hối hận, lập đàn giải oan cho nàng.

Vũ Nương tha tjhứ nhưng không trở về trần thế.

Hỏi : Truyện làm mấy phần ? Nội dung từng phần ?

-Phần1: Từ đầu …….đối với cha mẹ của mình

-Phần 2: Qua năm sau……… việc trót đã qua rồi

-Phần 3: còn lại

2-Đại ý : Câu chuyện kể về số phận oan

nghiệt của người phụ nữ có nhan sắc,đức hạnh dưới chế độ phụ quyềnphong kiến

3 Bố cục : 3 phần.

a- Vẻ đẹp và hạnh phúc của Vũ Nương.b- Nỗi oan khuất của Vũ Nương, cái chết

bi thảmc- Vũ Nương được gỉai oan, ước mơ củanhân dân

HOẠT ĐỘNG 3 : Hướng dẫn phân tích phần1

Gọi HS đọc phần 1 (hoặc kể)

- Trong cuộc sống gia đình nàng xử sự như thế nào

trước tính hay ghen của Trương Sinh ?

- Khi tiễn chồng đi lính này đã dặn chồng như thế

nào ? Hiểu gì về nàng qua lời đó ?

Hỏi : Khi xa chồng, Vũ Nương đã thể hiện những

phẩm chất đẹp đẽ nào ?

Những hình ảnh ước lệ có tác dụng gì ? Lời trối

cuối của bà mẹ Trương Sinh cho em hiểu về

phẩm chất đẹp đẽ của Vũ Nương như thế nào ?

- Khi bị chồng nghi oan nàng đã làm những việc gì

Nàng đã mấy lần bộc bạch tâm trạng ý nghĩa của

mỗi lời nói đó ?

+ Phân trần để chồng hiểu rõ tấm lòng mình 

khẳng định lòng thủy chung trong trắng

+ Đau đớn thất vọng vì bị đối xử bất công

+ Thất vọng đến tột cùng về hạnh phúc gia đình

 Em cảm nhận như thế nào về nhân vật Vũ

Nương ? Dự cảm về số phận của nàng như thế nào

III PHÂN TÍCH :

1 Vẻ đẹp,tính cách của Vũ Nương

a-Trong cuộc sống gia đình:nàng giữ

gìn khuôn phép không lúc nào để vợchồng phải bất hòa

b-Khi tiễn chồng đi lính nàng không

trông mong vinh hiển mà chỉ cầu bình

an trở về  nỗi khắc khoải nhớnhung

c-Khi xa chồng : thủy chung, buồn nhớ

 đảm đang, tháo vát thủy chung hiếunghĩa (lo toan ma chay việc nhàchồng chu đáo)

d-Khi bị chồng nghi oan : Phân trần,

đau đớn , thất vọng, tuyệt tự

 Vũ Nương xinh đẹp, nết na, hiền thục,

đảm đang tháo vát, hiếu thảo, thủy chung hết lòng vun đắp hạnh phúc gia đình.

HOẠT ĐỘNG 4 : Hướng dẫn luyện tập củng cố

GV nêu câu hỏi : Hình dung với phẩm hạnh đó

Vũ Nương sẽ có cuộc sống như thế nào trong xã

hội hiện nay ? yêu cầu chuẩn bị tiếp phần sau

III- RÚT KINH NGHIỆM:

Tuần: 4 Soạn:

Tiết:17 CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG (tt) Dạy:

(Trích Truyền kỳ mạn lục - Nguyễn Dữ)

I/ MỤC TIÊUCẦN ĐẠT: Như yêu cầu tiết 16

Trọng tâm : Tiết 2 : phân tích phần 2,3

Đồ dùng thiết bị : Dùng tranh minh họa về cảnh cuối.

II/ TIẾN TRÌNHGIẢNG DẠY:

1/ ỔN ĐỊNH LỚP

2/ KIỂM TRA BÀI CŨ

a-Tóm tắt nội dung truyện : “Chuyện người con gái Nam Xương”?=> HS tự tóm tắt

b-Nhận xét chung về vẽ đẹp và tính cách Vũ Nương? => ý1, mục III, tiết 16

3/BÀI M I ỚI

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

HOẠT ĐỘNG 1 : Phân tích phần 2

- HS đọc phần 2 và tóm tắt nỗi oan trái

H: Theo dỏi câu chuyện em thấy những nguyên

nhân nào dẫn đến nỗi oan cho Vũ Nương?

H: Tìm dẫn chứng về cuộc hôn nhân giữa Trương

Sinh và Vũ Nương có phần không bình đẳng ?

H: Trương Sinh là người có tính cách gì ?

H: Kịch tính câu chuyện thể hiện ở chổ nào?

H: Cách xử sự hồ đồ và độc đoán của Trương Sinh

thể hiện ở các hành động nào?

H; Theo em nguyên nhân gián tiếp nào đã góp phần

gây ra nỗi oan trái củ Vũ Nương ?

H: Khi bị chồng vu oan Vũ nương có 3 lời thoại,

hãy đọc và phân tích 3 lời thoại đó ?

-Lời 1: Phân trần để chồng hiểu rõ lòng mình

-Lời 2: Đau đớn vì hạnh phúc gia đình bị tan vỡ

-Lởi 3: Tuyệt vọng để bày tỏ tấm lòng trong trắng

H: Qua những lời nói của Vũ Nương , em cảm nhận

được gì về tâm hồn , nhân cách,số phận của nàng?

HOẠT ĐỘNG 2: Phân tích phần 3

-HS đọc phần 3, kể lại Vũ Nương được giải oan

H: Cách kể chuyện ở phần này có gì khác thường?

III- PHÂN TÍCH (TT)

2-Nỗi oan trái của Vũ Nương

a- Nguyên nhân trực tiếp:

- Cuộc hôn nhân giữa Trương Sinh và

Vũ Nương có phần không bình đẳng.-Tính cách đa nghi của Trương sinh.-Tình huống bất ngờ qua lời nói của đứatrẻ ngây thơ

-Cách xử sự hồ đồ và độc đoán củaTrương Sinh

b- Nguyên nhân gián tiếp:

-Xã hội phong kiến phụ quyền

-Thân phận người phụ nữ dưới xã hộiphong kiến không được che chở , bênhvực,bị đối xử bất công, vô lí

=>Vũ Nương luôn mong mỏi có một hạnh phúc trọn vẹn, nàng xứng đáng hưởng hạnh phúc nhưng chịu nỗi oan khuất , số phận đầy bi kịch.

3- Vũ Nương được giải oan

a- Yếu tố ảo: Phan Lang vào động rùa

( kì ảo xen lẫn với hiện thực)

H: Tìm những yếu tố truyền kì vừa ảo vừa thực ?

+Nhờ nói hộ với chàng Trương…

+thiếp cảm ơn đức của linh phi…

H: Những lời nói của Vũ Nương cho thấy phẩm

chất gì của nàng ?

của Linh phi gặp Vũ Nương, được sứgiả của Linh Phi đưa về dương thế VũNương hiện về bến Hoàng giang lunhlinh kì ảo

b- Yếu tố thực: Địa danh, thời điểm,lịch

sử, trang phục, mĩ nhân…

=> Sự kết hợp giữa ảo và thực làm cho thế giới kì ảo trở nên gần với cuộc đời thực, tăng độ tin cây,thể hiện ước mơ ngàn đời của nhân dân ta về sự công bằng trong cuộpc đời.

=> Vũ Nương độ lượng, thủy chung, ân nghĩa,tha thiết với hạnh phú gia đình.

HOẠT ĐỘNG 3 : Thảo luận ( 3 phút)

1-Tại sao một con người như Vũ Nương lại từ chối

cuộc sống ở nhân gian ?

2- Có cách nào giải thoát cho những người phụ nữ

nhưi Vũ Nương ?

3- Số phận của Vũ Nương liên tưởng đến nhân vật

nào?

HOẠT ĐỘNG 4: Hướng dẫn tổng kết

H: Thành công về nghệ thuật của truyện là gì ?

-HS phát biểu về: Nghệ thuật dựng truyện? cách

miêu tả nhân vật ? phương thức biểu đạt ?

H: Đọc tác phẩm , em hiểu được những điều sâu

sắc nào về hiện thực cuộc sống và số phận của

người phụ nữ trong xã hội phong kiến ?

-HS đọc ghi nhớ và khái quát nội dung

Kết qủa thảo luận

1-Vì hiện thực cuộc sống quá áp bức ,bất công

2-Cần xóa bỏ áp bức , bất công, tạo xãhội công bằng

3- Nhân vật Thị kính

IV- TỔNG KẾT:

1- Nghệ thuật :

-Nghệ thuật dựng truyện hấp dẫn

-Nhân vật xây dựng điển hình

-Tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm tàitình

2- Nội dung:

- Cảm thương đối với số phận oannghiệt của người phụ nữ Việt Nam dướichế độ phong kiến

- Khẳng định vẽ đẹp truyền thốpng củangười phụ nữ

-Tố cáo xã hội bất công phụ quyền

4/ HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ :

- Kể lại truyện theo cách kể của em , nắm vững nội dung phân tích

- Đọc trước bài Xưng hô trong hội thoại

III- RÚT KINH NGHIỆM:

Tuần: 4 XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI Soạn:

Tiếi: 18 Dạy:

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

- Hiểu được sự phong phú và đa dạng của hệ thống các từ ngữ xưng hô trong T.Việt

- Hiểu rõ mối quan hệ chặt chẽ giữa việc sử dụng từ ngữ xưng hô với tình huống giao tiếp,

ý thức sâu sắc tầm quan trọng của việc sử dụng thích hợp từ ngữ xưng hô và biết sử dụng tốtnhững phương tiện này

B.CHUẨN BỊ :

- Giáo viên soạn bài ,sưu tầm các đoạn hội thoại được sử dụng trong xưng hô,bảng phụ

- HS: Học bài, bảng thảo luận

C TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

I.Ổn định lớp :

II Kiểm tra bài cũ :

1- Các phương châm hội thoại có phải là những quy định bắt buộc trong mọi tình huốnggiao tiếp không? Cho ví dụ.=> Mục I , tiết 13 , Hs cho ví dụ

2-Những trường hợp nào không tuân thủ phương châm hội thọai ? =>Mục II, tiết 13

III Bài mới.

* Hoạt động 1:

? Học sinh nêu một số từ ngữ để xưng hô trong tiếng Việt và

cho biết cách dùng những từ ngữ đó?

? So sánh với ngôn ngữ xưng hô các nước  Tính đa dạng,

phong phú của ngôn ngữ xưng hô tiếng Việt

- I, Je : Tôi,tao,tớ,mình : (đơn)

- We : Chúng tôi, chúng em ( phức)

? Hãy nêu sự tinh tế trong xưng hô của người Việt.

HS thảo luận

- Xưng hô với bậc trên: Ông,bà,chú,bác.cha,mẹ,cô,cậu…

- Xưng hô với cùng bậc: cậu ,tớ,mình,ta

- Xưng hô với dưới bậc: Con,em, cháu …

HS đọc ví dụ 2 (a, b/ 38,39) :

? Phân tích sự thay đổi về cách xưng hô của Dế Mèn và Dế

Choắt ?

a-Choắt xưng hô với Mèn : em - anh  dưới hàng

Mèn xưng hô với Choắt :Ta- chú mày  Trên hàng

b-Choắt xưng hô với Mèn : Tôi – anh.

-Mèn xưng hô với Choắt : Anh – tôi. Ngang hàng

Giáo viên cho thêm ví dụ về tình huống xưng hô có nghi

thức và tình huống không có nghi thức.Bảng phụ

+Xưng hô trong lớp học –ngoài sân trường

+ Xưng hô trong cuộc họp –trong cuộc sống

I Bài học :

1 Từ ngữ xưng hô

ví dụ 1/38:

*.Ngôi thứ nhất : tôi, anh,

em, chị, cha, mẹ, ông, bà,

Đoạn b:Cách xưng hôbình đẳng với tư ncách làngười bạn

 Ghi nhớ:

Tiếng Việt một hệ thống

từ ngữ xưng hô rất phongphú, tinh tế, giàu sắc tháibiểu cảm

2 Việc sử dụng từ ngữ xưng hô :

* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức.

+ Từ những ví dụ trên, chúng ta nhận thấy mối quan hệ giữa

việc sử dụng từ ngữ xưng hô với tình huống giao tiếp như thế

nào?

HS đọc Ghi nhớ trang 39

HS cho thêm ví dụ từ ngữ và tình huống xưng hô

* Hoạt động 3 : HS lần lượt giải các BT phần luyện tập.

Bài 1 : Học sinh đọc yêu cầu của bài tập

? Cách xưng hô của cô học viên người Châu Âu sai như thế nào

? Tại sao ?

- Do ảnh hưởng của thói quen dùng tiếng mẹ đẻ cô không phân

biệt ngôi gộp , ngôi trừ nên nhầm lẫn

(Ngôi gộp: một nhóm ít nhất có 2 người trong đó có cả người

nói và người nghe Ngôi trừ : một nhóm ít nhất có 2 người chỉ

có người nói không có người nghe )

Giáo viên hướng dẫn, góp ý, đánh giá cho điểm

Bài 2 HS đọc yêu cầu bài 2

GV gọi 1-2 HS cho ý kiến và kết luận

Bài 3 :Cách xưng hô của Gióng có ý nghĩa gì ?

Bài 4 :Phân tích cách xưng hô và thái độ của người nói trong

câu chuyện

Bài 5 :Gợi ý : “Tôi – đồng bào”thể hiện sự gần gũi thân thiết

đánh dấu bước ngoặt trong mối quan hệ giữa lãnh tụ và nhân

dân Trước năm 1945 Vua xưng với dân là “Trẫm”

Bài 6: Gợi ý:

-Xưng hô của Cai Lệ : Là kẻ bề trên, có quyền lực(trịch thượng,

hống hách)

-Xưng hô của Chị Dậu: Là người dân bị áp bức, được thay đổ

qua hòan cảnh, thái độ , hành vi

Người nói căn cứ vào đốitượng và các đặc điểmkhác của tình huống giaotiếp để xưng hô cho thíchhợp

II Luyện tập.

1.Bài 1/39:

Cách xưng hô “ chúngta”:Gây sư hiểu lầm lễthành hôn của cô học viên

và vị giáo sư .( cô phảidùng ngôi trừ “chúng tôi”hoặc “em” thì mới đúng

2 Bài 2/40:

Dùng“chúng tôi” trongvăn bản khoa học tăngtính khách quan và thểhiện sự khiêm tốn của tácgiả

3 Bài 3/40:

Cách xưng hô của Gióng :

“ông –ta” cho thấy Gióng

là đứa trẻ khác thường

4 Bài 4/40 :

Vị tướng gặp thầy xưng

“con” ngay cả thầy gọi vịtướng là “ ngài” thể hiệnlòng biết ơn và thái độkính cẩn của vị tướng Bài 5,6 về nhà làm

IV- Hướng dẫn về nhà:

-Nắm vững lí thuyết, hoàn chỉnh các bài tập

- Soạn : cách dẫn gián tiếp và cách dẫn trực tiếp

D- RÚT KINH NGHIỆM:

Tuần: 4 CÁCH DẪN TRỰC TIẾP và CÁCH DẪN GIÁN TIẾP Soạn:

Tiết: 19 Dạy:

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

- Giúp cho học sinh phân biệt được cách dẫn trực tiếp và gián tiếp.Nhận biết lời dẫn , ý dẫn

- Rèn kĩ năng sử dụng cách dẫn trực tiếp và gián tiếp trong nói và viết một cách linh hoạt

B CHUẨN BỊ : Giáo viên :soạn bài - bảng phụ HS : Học bài xem trước bài mới

C TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

I Ổn định lớp :

II Kiểm tra bài cũ : (Kiểm tra 5 phút)

- Giữa phương châm hội thoại và tình huống giao tiếp có mối quan hệ như thế nào?

- Từ ngữ xưng hô và tình huống giao tiếp có mối quan hệ với nhau như thế nào? Cho ví dụ

=>Căn cứ vào đối tượng và các đặc điểm khác của tình huống giao tiếp để xưng hô phù hợp

III Bài mới.

* Hoạt động 1: Tìm hiểu cách dẫn trực tiếp

-HS1 đọc phần I trong Sgk/53

-HS đọc và trả lời câu hỏi a/53

+ Phần in đậm là lời nói hay ý nghĩ? Phần in đậm được tách ra khỏi

phần đứng trước bằng những dấu gì?

* Nhận xét dấu hiệu

+ Phần in đậm là lời nói vì có từ “nói”

+ Tách bằng dấu : ngoặc kép, trước đó còn có dấu hai chấm (:)

-HS đọc và trả lời câu hỏi b/ 53

+ Phần in đậm và lời nói hay ý nghĩ? Phần in đậm được tách ra khỏi

phần đứng trước bằng những dấu gì?

* Nhận biết dấu hiệu

Phần in đậm là ý nghĩ vì có từ “nghĩ thầm”

+ Tách bằng dấu (“ ”) và trước đó là dấu (: )

? Có thể thay đổi vị trí của 2 bộ phận in đậm và không in đậm được

không? Khi đó 2 bộ phận sẻ ngăn cách với nhau bằng dấu gì?

? Thế nào là cách dẫn trực tiếp ?

*Hoạt động 2: Tìm hiểu cách dẫn Gián tiếp

HS đọc ví dụ trong phần II Sgk/53

? Bộ phận in đậm trong các phần trích là lời nói hay ý nghĩ ? Nó có

được ngăn với bộ phận trước bằng dấu hiệu gì không ?

VD.a-“ Lão khuyên nó hãy dằn lòng đã chết hết con gái đâu mà sợ.”

 Phần in đậm là lời nói vì có từ khuyên trong phần lời người dẫn 

GV dùng bảng phụ để thay đổi giúp HS hiểu cách dùng

 Giữa phần ý được dẫn và phần lời người dẫn có từ rằng

 Có thể thay từ là vào vị trí của từ rằng

 Có thể đặt thêm từ rằng hoặc là nhưng có thể không dùng

? Trong phần in đậm có nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của

nhân vật hay không ?

? Thế nào là cách dẫn gián tiếp ? (HS đọc ghi nhớ Sgk trang 54.)

* Hoạt động 3 : Thực hiện các bài tập phần luyện tập.

Bài :1

-HS đọc yêu cầu của bài tập 1 , xác định lời dẫn hay ý dẫn

- Tại sao em biết đó là lời dẫn trực tiếp?

Bài:2

-HS đọc , nêu yêu cầu bài tập,ghi kết quả vào tập , lên bảng trình bày

-HS nhận xét, GV sửa bài cho điểm

Bài:3 HS đọc yêu cầu của bài tập 3 :Gọi 1-2 HS trả lời GV bổ sung

I Bài học :

1 Cách dẫn trực tiếp:

 Ví dụ:

a-Lời nói của anhthanh niên đượctách dấu : và “ ”b- Ý nghĩ của ôngHoạ sĩ được táctdấu : và “ ”

 Ghi nhớ:

Là cách nhắc lạinguyên văn lời hay ýnghĩ của người hoặcnhân vật ;lời dẫntrực tiếp được đặttrong dấu ngoặc kép

 Lưu ý:

Có thể thay đổi vị trílời dẫn với lời củangười dẫn, khi đó 2

bộ phận sẻ ngăncách với nhau bằngdấu ngang và ngoặckép

2) Cách dẫn gián tiếp :

Là thuật lại lời nóihay ý nghĩ củangười hoặc nhânvật ,có điều chỉnhcho thích hợp ; lờidẫn gián tiếp khôngđặt trong dấu ngoặc

kép II Luyện tập.

Bài 1/54 :

a Lời dẫn trực tiếp.b.Dẫn trực tiếpý dẫn

Bài 2/54/ : Bài 3/55 :

Hôm sau .gửi hoa vàng nhờPhan Lang đưa chochàng Trương và nóirằng : "Tôi "

*Hoạt động 4: Củng cố , dặn dò :

Nhắc lại các cách dẫn

Về nhà : Học bài , hoàn chỉnh bài tập

Soạn bài “ Luyện tập tóm tắt văn bản tự sự ”

B.CHUẨN BỊ : GV : Soạn bài.

HS : Tóm tắt các văn bản theo yêu cầu Sgk

C TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

I.Ổn định lớp :

II Kiểm tra bài cũ :

- :Tác phẩm tự sự là một tác phẩm như thế nào?

- Kể tên một số tác phẩm tự sự mà em biết

=> HS trả lời theo kiến thức đã tiếp nhận ở lớp 6,7,8

III Bài mới.

Tác phẩm tự sự là một tác phẩm phản ảnh cuộc sống bằng cách kể lại các sự việc, tái hiện bứctranh về đời sống bằng các sự kiện, nhân vật và các xung đột, có mở đầu, diễn biến và có kếtthúc  tác phẩm tự sự có cốt truyện với các nhân vật, chi tiết và sự kiện tiêu biểu, nhà vănthêm vào các yếu tố chi tiết phụ khác làm cho truyện thêm sinh động, hấp dẫn và có hồn

Ở lớp 9 ,có một số tác phẩm cần phải tóm tắt Các em luyện tập

HĐ1: Sự cần thiết phải tóm tắt văn bản tự sự

- HS đọc 3 tình huống và thả o luâậ n 2 câ u hỏ I

a,b, mục 2 ( sgk/58)

H: Ở 3 tình huống trong sách giáo khoa có cần

thiết phải tóm tắt không?

H: Vậy tóm tắt để làm gì ? Tóm tắt như thế nào ?

H: Trong cuộc sống, có một số tình huống cần tóm

tắt? cho ví dụ ?

+Bà kể chuyện đời xưa cho cháu nghe

+Cháu kể lại một câu chuyện được đăng trên báo

văn nghệ

- HS đọc ghi nhớ, GV ghi bảng

HĐ2:Hướng dẫn thực hành.

-HS đọc ví dụ 1( sgk/58,59)

-HS thảo luận câu hỏi a,b

H: SGKnêu các sự việc , chi tiết đã đủ chưa? Sự

việc thiếu là sự việc nào? Có quan trọng không ?

Bài tập 1Tóm tắt “C huyện người con gái Nam

Xương”

- VNương là người con gái thùy mị nết na,

tư dung tốt đẹp, có chồng là TSinh, connhà hào phú, không có học tính lại đanghi

- Chiến tranh, TSinh đi lính, VNương mộtmình nuôi dạy con thơ, chăm sóc mẹchồng, ma chay tế lễ khi mẹ qua đời

HĐ3: Hướng dẫn luyện tập

- HS diễn xuôi trước lớp văn bản đã tóm tắt

-HS tóm tắt một cách ngắn gọn nhất mà người đọc

vẫn hiểu nội dung chính của văn bản

- GV khuyến khích , cho điểm những HS tóm

tắtđạt yêu cầu

HĐ4: Hướng dẫn về nhà

- Nắm vững lí thuyết và hoàn chỉnh bài tập

-Đọc và tóm tắt văn bản” Chuyện củ trong phủ

Chúa Trịnh”

- Chuẩn bị bài: Sự phát triển của từ vựng

- Chiến tranh kết thúc, TSinh trở về nghelời con trẻ, nghi vợ không chung thủy mắng nhiếc đánh đuổi nàng

VNương trầm mình xuống sông HoàngGiang, nhưng được Linh Phi cứu sốngdưới thủy cung Ở đây nàng gặp PhanLang, người cùng làng

- Một đêm bé Đản chỉ bóng chàng trênvách gọi là cha, TSinh hiểu được nỗi oancủa vợ Đồng thời qua Phan Lang biếtđược VNương vẫn còn sống, chàng lậpđàn giải oan trên bờ sông Hoàng Giangnhưng VNương chỉ hiện về trong thoángchốc rồi biến mất

* Xưa có chàng TSinh vừa cưới vợ xong

đã phải đi lính Giặc tan, TSinh trở về,nghe lời con trẻ nghi vợ không chung thủy

đã mắng nhiếc đánh đuổi nàng đi.VNương bị oan bèn gieo mình xuống sôngHoàng Giang tự vẫn Một đêm bé Đản chỉbóng chàng trên vách gọi là cha, TSinhhiểu được nỗi oan của vợ Qua Phan Lang,người tình cờ gặp lại VNương sống dướithủy cung, TSinh biết VNương còn sốngnên lập đàn giải oan trên bờ Hoàng Giang,nhưng trên chiếc kiệu hoa lộng lẫy nàngchỉ hiện về trong thoáng chốc rồi biếnmất

III- Luyện tập

Bài tập 2:Tóm tắt miệng trước lớp về mộtcâu chuyện đã xảy ra trong cuộc sống mà

em đã được nghe và chứng kiến

Bài tập 1: (làm tại nhà) : Viết văn bản tóm

tắt truyện ngắn “Lão Hạc” của Nam Cao.D- RÚT KINH NGHIỆM

Tu ần: 5 Soạn:

Tiết:21 SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG Dạy:

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :Giúp HS nắm được :

- Từ vựng của một ngôn ngữ không ngừng phát triển

- Sự phát triển của từ vựng được diễn ra trước hết theo cách phát triển từ thành nhiều nghĩatrên cơ sở nghĩa gốc Hai phương thức chủ yếu phát triển nghĩa là ẩn dụ và hoán dụ

 Chuẩn bị :GV sưu tầm từ nhiều nghĩa đưa vào văn cảnh , bảng phụ phim trong

HS :Học bài, soạn bài

II TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG :

I Ổn định lớp :

II Kiểm trabài cũ :

? Thế nào là cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp? Cho 1 ví dụ cách dẫn trực tiếp rồi

chuyển sang cách dẫn gián tiếp?=> Ghi nhớ tiết 13 HS cho ví dụ

III Bài mới :

- Ngôn ngữ là một hiện tượng của xã hội Nó không ngừng biến đổi theo sự vận động của

? Kinh tế nghĩa này ngày nay hiểu như thế

nào? - Kinh tế : Hoạt động của con người

trong lao động làm ra của cải vật chất và sử

dụng nó

 Nghĩa của từ thay đổi theo thời gian : có

những nghĩa cũ mất đi, có những nghĩa mới

được hình thành

HS đọc VD 2 /55-56.bảng phụ

? Các từ in đậm có nghĩa như thế nào?

a.“xuân”1:mùa xuân (mùa bắt đầu một

nămmới) : nghĩa gốc

- “xuân”2 :tuổi trẻ : nghĩa chuyển.

b.“ Tay”1:một bộ phận trên cơ thể con

người : nghĩa gốc

“Tay 2 buôn người”: chuyên nghiệp, giỏi

về một lĩnh vực nào: nghĩa chuyển

? Phương thức chuyển nghĩa trong ví dụ a,

b là gì ?

a : phương thức ẩn dụ.

b : phương thức hoán dụ

Một từ có thể phát triển nhiều nghĩa trên cơ

sở của nghĩa gốc, đóng vai trò quan trọng,

bằng hai phương thức : ẩn dụ và hoán dụ

Tay 2:Chuyên giỏi về 1 môn (chuyển hoándụ)

 Cùng với sự phát của xã hội từ vựngcủa một ngôn ngữ cũng không ngừng pháttriển.một trong những cách phát triển từ vựngtiếng Việt là phát triển nghĩa của từ ngữ trên

cơ sở nghĩa gốc của chúng

Kết luận: Nghĩa của từ phát triển:

1-Nghĩa gốc:

+Mất đi +Chuyển nghĩa

2.Phuơng thức phát triển nghĩa :

+ Ẩn dụ và Hoán dụ

*Hoạt động 3 : Luyện tập :

BT1 : Xác định nghĩa của từ “Chân”và

phuơng thức chuyển nghĩa :

a “ chân”:Ở đây nghĩa là gì ? dùng với

nghĩa nào? ( gốc.)

b “ chân”:Ở đây là gì ? dùng với nghĩa

nào ? theo phương thức nào? ( chuyển,hoán

dụ.)

c “Chân” :Ở đây là gì ? dùng với nghĩa nào

? theo phương thức nào? ( chuyển, ẩn dụ)

d “chân” : Ở đây là gì ? dùng với nghĩa nào

? theo phương thức nào? ( chuyển, - ẩn dụ)

BT2 :Xác định nghĩa của từ trà trong (Trà

Atisô, Trà hà thủ ô )

? Trà theo cách định nghĩa của từ điển là

nghĩa gốc Vậy nghĩa của từ trà trong những

cách dùng trên có chuyển nghĩa không?

BT3 : Xác định nghĩa của từ “Đồng hồ”

trong : đồng hồ điện , đồng hồ nước

( Theo cách trả lời của bài tập 2)

trong 2 câu thơ sau:

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ

II Luyện tập : BT1/56,57 : Xác định nghĩa của từ “Chân”và

phuơng thức chuyển nghĩa :

a “ chân” :Bộ phận trên cơ thể người dùng

để đi đứng :=> nghĩa gốc

b “ chân” : Phần, chỗ => chuy ển,hoán dụ

c “Chân” : Phần tiếp giáp với đất => (chuyển

BT3/57 : Xác định nghĩa của từ “Đồng hồ”

trong : đồng hồ điện , đồng hồ nước … : Những khí cụ dùng để đo có bề ngoài giốngđồng hồ.=> Chuyển -phương thức ẩn dụ

-BT4/57 : Chứng minh từ nhiều nghĩa.

a) Hội chứng (tập hợp nhiều triệu chứng cùngxuất hiện (nghĩa gốc) của một bệnh Hộichứng viêm gan siêu vi B Nghĩa chuyển : tậphợp nhiều sự kiện, hiện tượng biểu hiện mộttình trạng, vấn đề xã hội cùng xuất hiện ởnhiều nơi.Hội chứng nói chuyện

b.Ngân hàng : tổ chức kinh tế hoạt độngtrong lĩnh vực tiền tệ

Ngân hàng máu, ngân hàng gen (kho lưu trữbảo quản những thành phần)

c- Sốt : Cơ thể nhiệt độ cao -> Giá cả các mặthàng lên cơn sốt, cơn sốt đất

c.Vua : Người đứng đầu nhà nước quân chủ(nghĩa gốc)

Vua bóng đá, vua nhạc rốc (người được coi

là nhất trong một lĩnh vực chuyên môn)

BT 5/57: Nhận xét dùng từ “ Mặt trời” rrong

câu thơ:

-Mặt trời (1): mặt trời của thiên nhiên ( Gốc)-Mặt trời(2): Chuyển nghĩa tạm thời theophương thức ẩn dụ, chỉ về Bác Hồ

* Hoạt động 4:

-Dặn dò : Về nhà hoàn chỉnh bài tập, học bài

- Soạn bài “ Chuyện cũ trong phủ chúaTrịnh”

III- RÚT KINH NGHIỆM:

Tuần:5 CHUYỆN CŨ TRONG PHỦ CHÚA TRỊNH Soạn:

Tiết : 22 (Trích Vũ trung tùy bút - Phạm Đình Hổ) Dạy: I/ MỤC TIÊUCẦN ĐẠT: Giúp HS :

- Thấy được cuộc sống xa hoa của vua chúa, quan lại phong kiến trong xã hội cũ

- Thấy được nghệ thuật viết tùy bút bằng lối ghi chép sự việc cụ thể, chân dung, sinh động

 Chuẩn bị: Soạn bài, tham khảo tư liệu ngữ văn 9

II/ TIẾN TRÌNHGIẢNG DẠY:

1/ ỔN ĐỊNH LỚP

2/- KIỂM TRA BÀI CŨ

a-Nhân vật Vũ Nương trong "Người con gái Nam Xương"=> Mục III, tiết 17,18

b-Nhận xét về nội dung , nghệ thuật của truyện” Người con gái Nam Xương”=> MụcIV , tiết 18

3/BÀI M I ỚI

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

HOẠT ĐỘNG 1 :Tìm hiểu tác giả, tác phẩm.

- Cho HS đọc phần Chú thích trong SGK, sau

đó GV nhấn mạnh một số ý về tác giả, tác

phẩm, chú thích, từ ngữ khó, cách đọc

- GV nhấn mạnh thể tùy bút

HOẠT ĐỘNG 2 : Hướng dẫn đọc, hiểu.

- HS đọc, GV nói thêm về cuộc sống ở phủ

chúa Trịnh thời Trịnh Vuơng, Trịnh Sâm

? Tìm đại ý của đoạn trích ?

I- Giới thiệu ::

1 Tác giả : Phạm Đình Hổ ( 1768-1839)

quê ở hải Dương

2 Tác phẩm : Thể tùy bút cổ, viết đầu

thế kỉ XIX

II/ Đọc , hiểu văn bản

1-Đọc2- Đại ý: Phản ánh thói ăn chơi xa xỉ củachúa Trịnh và các quan hầu thân cận trongphủ chúa

HOẠT ĐỘNG 3 :Hướng dẫn phân tích văn

bản

-GV cho HS đọc lại đoạn từ đầu….bất thường

-HS tìm các chi tiết nói về thói ăn chơi của

Chúa và sách nhiễu dân của bọn quan lại (HS

đứng tại chỗ trả lời Lớp bổ sung GV tổng kết )

? Xây dựng nhiều…

? Những cuộc dạo chơi…

? Nhiều trò giải trí …

? Tìm thu vật phụng thủ…

? Thế nào là thủ đoạn “ Nhờ gió bẻ măng” và

tai họa của nó cho dân lành ?

la làng lại được tiếng là mẫn cán