Đề tài Chiến tranh Ả Rập-Israel năm 1948 giới thiệu đến các bạn nguồn gốc của cuộc chiến tranh, lực lượng tham chiến ban đầu, chiến tranh Ả Rập-Israel năm 1948. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung đề tài để có thêm tài liệu phục vụ nhu cầu học tập và nghiên cứu.
Trang 1L p: K37_S Bớ ửMôn: L ch s th gi i hi n đ i h c ph n 2TP H Chí Minh tháng 5 năm 2013ồị ử ế ớ ệ ạ ọ ầ
Trang 3M C L C Ụ Ụ
M Đ U Ở Ầ 4
I. Ngu n g c c a cu c chi n tranh ồ ố ủ ộ ế 5
1. Cu c n i d y c a ng ộ ổ ậ ủ ườ Ả ậ i R p (1936–1939) và h qu ệ ả 6
2. B máy chính quy n Anh và vi c hu n luy n quân s cho ộ ề ệ ấ ệ ự ng ườ i Do Thái và R p Ả ậ 8
3. K ho ch phân chia lãnh th c a Liên Hi p Qu c ế ạ ổ ủ ệ ố 10
4. N i chi n 1947–1948 trong vùng đ t y tr ộ ế ấ ủ ị 11
II. L c l ự ượ ng tham chi n ban đ u ế ầ 15
1. Đánh giá l c l ự ượ 15 ng 2. L c l ự ượ ng Yishuv 16
3. L c l ự ượ ng R p Ả ậ 18
III. Chi n tranh R pIsrael năm 1948 ế Ả ậ 22
1. Giai đo n 1 (14/5 t i 11/6/1948) ạ ớ 22
2. Cu c ng ng b n th nh t (11/6 t i 8/7/1948) ộ ư ắ ứ ấ ớ 25
Trang 43. Giai đo n 2 (8/7 t i 18/7/1948) ạ ớ 26
a) Chi n d ch Dani ế ị 26
b) Chi n d ch Dekel ế ị 27
c) Chi n d ch Kedem ế ị 27
4. Cu c ng ng b n th hai (18/7 t i 15/10/1948) ộ ư ắ ứ ớ 28
5. Giai đo n ba (15/10/1948 t i 20/7/1949) ạ ớ 28
IV. K t qu ế ả 27
PH L C Ụ Ụ 30
TÀI LI U THAM KH O Ệ Ả 38
Trang 5m t qu c gia R p và m t qu c gia Do Thái trên m nh đ t này. Cu cộ ố Ả ậ ộ ố ả ấ ộ chi n di n ra ph n l n trên lãnh th y tr Palestine thu c Anh và trongế ễ ầ ớ ổ Ủ ị ộ
m t th i gian ng n t i bán đ o Sinai. Cu c chi n k t thúc v i Hi p đ nhộ ờ ắ ạ ả ộ ế ế ớ ệ ị
ng ng b n 1949, nh ng cu c Xung đ t R pIsrael v n ti p di n.ư ắ ư ộ ộ Ả ậ ẫ ế ễ
Trang 6I Ngu n g c c a cu c chi n tranh ồ ố ủ ộ ế
Sau khi Đ ch Ottoman b đánh b i trong Đ nh t th chi n, phía Đ ngế ế ị ạ ệ ấ ế ế ồ minh nhóm h p t i San Remo, Ý ngày 18–26/4 đ bàn b c các đi u kho n choọ ạ ể ạ ề ả
hi p ệ ước v i Th Nhĩ K K t lu n c a cu c h p ch y u xác nh n các đi uớ ổ ỳ ế ậ ủ ộ ọ ủ ế ậ ề kho n c a cu c đàm phán London l n th nh t và th a thu n SykesPicot ngàyả ủ ộ ầ ứ ấ ỏ ậ 16/5/1916 và Tuyên cáo Balfour ngày 12/11/1917. Theo th a thu n, Pháp đỏ ậ ượ c
y nhi m qu n lý Syria còn Anh đ c y nhi m qu n lý vùng L ng Hà và
Palestine, đường biên gi i s đớ ẽ ược các cường qu c tham gia đàm phán xác l p.ố ậ
Trong cu c h p Cairo và Jerusalem gi a Winston Churchill và hoàng tộ ọ ở ữ ử Abdullah (sau là vua Abdullah đ nh t c a Jordan) tháng 3/1921, h đ ng ýệ ấ ủ ọ ồ Abdullah s cai qu n lãnh th Transjordan (trong vòng 6 tháng) đ đ i di n choẽ ả ổ ể ạ ệ phía Palestine. T i mùa hè năm 1921, vùng Transjordan v n còn n m trong Lãnhớ ẫ ằ
th y tr , nh ng không n m trong các đi u kho n v Quê hổ ủ ị ư ằ ề ả ề ương cho người Do Thái. Ngày 24/7/1922, H i qu c liên ch p thu n các đi u kho n v vi c yộ ố ấ ậ ề ả ề ệ ủ nhi m cho Anh các vùng đ t Palestine và Transjordan. Ngày 16/9, H i qu c liênệ ấ ộ ố chính th c phê chu n b n ghi nh c a Huân tứ ẩ ả ớ ủ ước Balfour, xác nh n ngo i trậ ạ ừ Transjordan trong các đi u kho n v vi c thành l p m t qu c gia cho ngề ả ề ệ ậ ộ ố ười Do Thái
T i năm 1922, dân c Palestine bao g m kho ng 589.200 ngớ ư ồ ả ười H i giáo,ồ 83.800 người Do Thái, 71.500 người Thiên chúa giáo và 7.600 người khác (th ngố
kê năm 1922). Tuy nhiên, t i vùng này di n ra m t cu c di c l n c a ngạ ễ ộ ộ ư ớ ủ ười Do Thái (đa ph n ch y t n n kh i s truy b c t i châu Âu). Cu c ch y t n n vàầ ạ ị ạ ỏ ự ứ ạ ộ ạ ị ạ
l i kêu g i thành l p qu c gia Do Thái gây nên ph n ng quy t li t t phía dânờ ọ ậ ố ả ứ ế ệ ừ
c R p b n đ a, vì ngư Ả ậ ả ị ườ Ả ậi R p đ n là ngồ ười Do Thái âm m u nô d ch ngư ị ườ i
R p và tr c xu t dân c b n đ a không ph i là Do Thái
Trang 7Dướ ựi s lãnh đ o c a Amin alHusayni, đ i Giáo trạ ủ ạ ưởng H i giáo ồ ở Jerusalem, ngườ Ả ậi R p n i lên ch ng l i ngổ ố ạ ười Anh và liên t c t n công dânụ ấ
c Do Thái. Các cu c t n công l t b t đ u t cu c n i lo n c a ngư ộ ấ ẻ ẻ ắ ầ ừ ộ ổ ạ ủ ườ Ả ậ i R pnăm 1920 và cu c n i d y Jaffa năm 1921. Trong cu c n i d y năm 1929, 67ộ ổ ậ ở ộ ổ ậ
người Do Thái b gi t t i Hebron, nh ng ngị ế ạ ữ ườ ối s ng sót được nhà ch c tráchứ Anh di t n.ả
1. Cu c n i d y c a ng ộ ổ ậ ủ ườ Ả ậ i R p (1936–1939) và h qu ệ ả
Cu i nh ng năm 1920, đ u 1930, m t s đ ng phái c a ngố ữ ầ ộ ố ả ủ ười Palestine
tr nên m t kiên nh n v i tình tr ng bè phái, m t đoàn k t trong c ng đ ng,ở ấ ẫ ớ ạ ấ ế ộ ồ cũng nh s b t l c c a t ng l p lãnh đ o ngư ự ấ ự ủ ầ ớ ạ ười Palestine, nên b t đ u m tắ ầ ộ phong trào bài Anh và bài Do Thái c a gi i bình dân, lãnh đ o b i nh ng đ ngủ ớ ạ ở ữ ả
nh H i Thanh niên H i giáo. H cũng t ch c t y chay và b t h p tác theoư ộ ồ ọ ổ ứ ẩ ấ ợ hình m u n Đ H u h t nh ng phong trào m i kh i phát này đ u b d p t tẫ Ấ ộ ầ ế ữ ớ ở ề ị ậ ắ
b i gi i nhân s đ a phở ớ ỹ ị ương ho t đ ng cho b máy chính quy n Anh, đ c bi tạ ộ ộ ề ặ ệ
là "giáo trưởng H i giáo" và ngồ ười bà con c a ông là Jamal alHusayni. Cáiủ
ch t c a nhà truy n giáo Izz adDin alQassam b i tay c a c nh sát Anh t iế ủ ề ở ủ ả ạ Jenin tháng 11/1935 làm cho người H i giáo đ c bi t t c gi n. M t đám đôngồ ặ ệ ứ ậ ộ
l n đ a ti n thi th ông đi mai táng t i Haifa. Vài tháng sau, m t cu c t ng bãiớ ư ễ ể ạ ộ ộ ổ công do ngườ Ả ậi R p kh i xở ướng đ ng lo t di n ra và kéo dài cho đ n thángồ ạ ễ ế 10/1936. Trong mùa hè năm đó, hàng ngàn m u ru ng và vẫ ộ ườn cây c a ngủ ườ i
Do Thái b ch t phá, ngị ặ ười Do Thái b t n công và b gi t h i, khi n cho m tị ấ ị ế ạ ế ộ
s c ng đ ng Do Thái, nh Beisan và Acre, ph i b ch y lánh n n.ố ộ ồ ư ở ả ỏ ạ ạ
Ti p theo cu c t ng bãi công, cùng v i khuy n ngh c a phái đoàn Peelế ộ ổ ớ ế ị ủ chia vùng này thành m t ti u qu c Do Thái và m t qu c gia R p th ng nh tộ ể ố ộ ố Ả ậ ố ấ
Trang 8v i Jordan, m t cu c kh i nghĩa vũ trang n ra trên toàn lãnh th Trong vòngớ ộ ộ ở ổ ổ
18 tháng ti p theo, ngế ười Anh m t quy n ki m soát Jerusalem, Nablus, vàấ ề ể Hebron. Trong kho ng th i gian t 1936–1939, quân Anh, đả ờ ừ ược h tr b iỗ ợ ở 6.000 c nh sát Do Thái vũ trang, đàn áp cu c n i d y c a ngả ộ ổ ậ ủ ườ Ả ậi R p. K tế
qu là có 5.000 ngả ườ Ả ậi R p b ch t và 10.000 ngị ế ườ ị ươi b th ng. T ng c ng,ổ ộ
10 ph n trăm s đàn ông R p trầ ố Ả ậ ưởng thành b ch t, b thị ế ị ương, b b t gi hayị ắ ữ
ph i b tr n. C ng đ ng Do Thái có 400 ngả ỏ ố ộ ồ ười ch t, còn chính quy n Anhế ề
m t 200 ngấ ười
M t di n bi n quan tr ng trong th i k này, là vi c viên s quan cao c pộ ễ ế ọ ờ ỳ ệ ỹ ấ
c a Anh Charles Orde Wingate, (ngủ ườ ủi ng h ch trộ ủ ương tái l p qu c gia choậ ố
người Do Thái), thành l p Đ i đ c nhi m đêm g m thành viên c a Haganah,ậ ộ ặ ệ ồ ủ
ch huy b i s quan Anh, và đã giành đỉ ở ỹ ược nh ng "th ng l i quan tr ng ch ngư ắ ợ ọ ố
l i quân n i lo n R p t i vùng h Galilee và thung lũng Jezreel", b ng cáchạ ổ ạ Ả ậ ạ ạ ằ
đ t kích vào các làng R p. Haganah huy đ ng đ n 20.000 c nh sát, quân dãộ Ả ậ ộ ế ả chi n và các đ i tu n tra đêm. Cũng ph i k đ n vi c t năm 1936 đ n nămế ộ ầ ả ể ế ệ ừ ế
1945, đ ng th i v i vi c h p tác v i T ng b Do Thái, chính quy n Anh t chồ ờ ớ ệ ợ ớ ổ ộ ề ị thu 13.200 súng t ngừ ườ Ả ậi R p, và 521 súng t ngừ ười Do Thái
Cu c t n công c a ngộ ấ ủ ườ Ả ậi R p vào c ng đ ng dân c Do Thái có 3 hộ ồ ư ệ
qu lâu dài: th nh t, ngả ứ ấ ười Do Thái phát tri n r ng thêm l c lể ộ ự ượng dân quân
bí m t, ch y u là Haganah ("L c lậ ủ ế ự ượng phòng v "), mà sau này là nhân tệ ố quy t đ nh chi n th ng năm 1948. Th nhì là các cu c t n công làm ngế ị ế ắ ứ ộ ấ ười ta càng tin tưởng là hai c ng đ ng này không th chung s ng hòa bình, nên ýộ ồ ể ố
tưởng phân chia lãnh th n y sinh. Th ba là ngổ ả ứ ười Anh đ i phó v i s ch ngố ớ ự ố
đ i c a ngố ủ ườ Ả ậi R p b ng cách phát hành sách tr ng (trong đó công b chínhằ ắ ố sách c a chính quy n Anh) h n ch ng t nghèo ngủ ề ạ ế ặ ười Do Thái di c Tuyư
Trang 9nhiên, v i Đ nh th chi n hi n hi n trớ ệ ị ế ế ể ệ ước m t, ngay c s quota di c h nắ ả ố ư ạ
ch này cũng không th nào đ t đế ể ạ ược. Sách tr ng khi n cho m t b ph nắ ế ộ ộ ậ
người Do Thái tr nên c c đoan, quy t không h p tác v i ngở ự ế ợ ớ ười Anh, sau khi
Đ i chi n th gi i k t thúc.ạ ế ế ớ ế
2. B máy chính quy n Anh và vi c hu n luy n quân s cho ộ ề ệ ấ ệ ự
ng ườ i Do Thái và R p Ả ậ
T năm 1936 tr đi, chính quy n Anh t o đi u ki n hu n luy n, trang bừ ở ề ạ ề ệ ấ ệ ị
và tuy n m m t lo t l c lể ộ ộ ạ ự ượng an ninh và c s tình báo h p tác v i T ng bơ ở ợ ớ ổ ộ
Do Thái (t c chính quy n Do Thái th i k ti n l p qu c). Trong s đó ph i kứ ề ờ ỳ ề ậ ố ố ả ể
đ n l c lế ự ượng "V binh", bao g m t 6.000 đ n 14.000 C nh sát trù b Doệ ồ ừ ế ả ị Thái, 6.000 đ n 8.000 C nh sát Đ nh c tinh nhu và Đ i đ c nhi m ban đêm,ế ả ị ư ệ ộ ặ ệ
ti n thân c a đ n v Đ c nhi m đề ủ ơ ị ặ ệ ường không c a Anh. Ngoài ra còn có l củ ự
lượng xung kích tinh nhu FOSH, t c Đ i đ i dã chi n, v i kho ng 1.500ệ ứ ạ ộ ế ớ ả thành viên đ thay th l c lể ế ự ượng HISH (t c "L c lứ ự ượng dã chi n") đông đ oế ả
h n vào năm 1939. C quan SHAI, t c c c tình báo và ch ng ph n gián c aơ ơ ứ ụ ố ả ủ Haganah, là ti n thân c a Mossad (c quan tình báo Israel sau này).ề ủ ơ
Chính quy n Anh cũng tuy n m ch ng 6.000 ngề ể ộ ừ ườ Ả ậi R p Palestine trong th i k Đ nh th chi n và 1.700 ngờ ỳ ệ ị ế ế ười khác được tuy n vào l c lể ự ượ ng
c nh sát biên gi i LiênJordan, hay T.J.F.F. Thêm vào đó, ngả ớ ười Anh cung c pấ
s quan cho đ o quân Lê Dỹ ạ ương R p c a Jordan, và c p cho quân đ i AiẢ ậ ủ ấ ộ
C p xe t i, súng trậ ả ường và phi c Ngơ ười Anh nh v y r t ngh ch lý là đãư ậ ấ ị trang b cho c hai phe trong cu c xung đ t s p n ra.ị ả ộ ộ ắ ổ
Trang 10s quan Do Thái. H n 10 ngàn ngỹ ơ ười khác (trong đó không quá 3 ngàn ngườ ừ i tPalestine) s đẽ ược tuy n m và hu n luy n t i Anh.ể ộ ấ ệ ạ
Đ i m t v i đà ti n công c a Nguyên soái Đ c Rommel Ai C p,ố ặ ớ ế ủ ứ ở ậ
người Anh quy t đ nh cho 10.000 binh lính Do Thái "Buffs" v n phân thànhế ị ố
t ng đ i đ i th ng nh t thành các đ n v m c ti u đoàn, đ ng th i đ ngừ ạ ộ ố ấ ơ ị ở ứ ể ồ ờ ộ viên thêm 10.000 binh lính n a, cùng v i 6.000 C nh sát trù b và t 40.000 choữ ớ ả ị ừ
đ n 50.000 v binh. K ho ch đế ệ ế ạ ược phê chu n b i Nguyên soái John Dill. L cẩ ở ự
lượng tác chi n đ c bi t (SOE) Cairo ch p nh n đ ngh c a Haganah ti nế ặ ệ ở ấ ậ ề ị ủ ế hành các ho t đ ng du kích mi n b c Palestine do b ph n Palmach c aạ ộ ở ề ắ ộ ậ ủ Haganah th c hi n, đ b o v lãnh th , đ ng th i t đó đ t kích các tuy n liênự ệ ể ả ệ ổ ồ ờ ừ ộ ế
l c và ti p t c a Đ c qu c xã, n u c n. Tình báo Anh cũng hu n luy n m tạ ế ế ủ ứ ố ế ầ ấ ệ ộ
m ng lạ ưới thông tin viên s d ng radio dử ụ ưới quy n Moshe Dayan đ chu n bề ể ẩ ị
ho t đ ng gián đi p ch ng quân chi m đóng Đ c.ạ ộ ệ ố ế ứ
Sau nhi u l n do d , ngày 3/7/1944, chính ph Anh đ ng ý thành l p Lề ầ ự ủ ồ ậ ữ đoàn Do Thái, v i các s quan g m c Do Thái và không ph i Do Thái đớ ỹ ồ ả ả ượ ctuy n ch n k càng. Ngày 20/9/1944, m t s quan thông tin thu c Văn phòngể ọ ỹ ộ ỹ ộ
Trang 11chi n tranh thông báo vi c thành l p C m L đoàn Do Thái trong Quân đ iế ệ ậ ụ ữ ộ Anh. Lá c Zion c a ngờ ủ ười Do Thái được chính th c ch p nh n làm chi n kứ ấ ậ ế ỳ
c a L đoàn. L c lủ ữ ự ượng này bao g m h n 5.000 quân tình nguy n Do Thái tồ ơ ệ ừ Palestine, chia làm ba ti u đoàn b binh và m t s đ n v h tr ể ộ ộ ố ơ ị ỗ ợ
Ngay khi chi n tranh k t thúc, ngế ế ười Anh quay ngo t l i v i chính sáchắ ạ ớ
th c hi n trự ệ ước chi n tranh. H t ch thu vũ khí, và m t s thành viên c aế ọ ị ộ ố ủ Haganah b b t và b đ a ra tòa, trong đó ph i k đ n trị ắ ị ư ả ể ế ường h p Eliahuợ Sacharoff, b k t án 7 năm tù ch vì s h u 2 viên đ n nhi u h n so v i gi yị ế ỉ ở ữ ạ ề ơ ớ ấ phép
3 K ho ch phân chia lãnh th c a Liên Hi p Qu c ế ạ ổ ủ ệ ố
Ngày 29/11/1947, Đ i h i đ ng Liên hi p qu c ch p thu n ngh quy tạ ộ ồ ệ ố ấ ậ ị ế
s 181, gi i quy t cu c xung đ t R pDo Thái b ng cách phân chia Palestineố ả ế ộ ộ Ả ậ ằ thành hai qu c gia, Do Thái và R p. M i qu c gia s bao g m 3 vùng lãnhố Ả ậ ỗ ố ẽ ồ
th chính, liên k t b i các d i lãnh th đ c quy n h p; ngổ ế ở ả ổ ặ ề ẹ ườ Ả ậi R p cũng sẽ
được vùng đ t Jaffa n m l t trong lãnh th c a ngấ ằ ọ ổ ủ ười Do Thái. V i ch ngớ ừ 32% dân s , ngố ười Do Thái s đẽ ược 56% lãnh th , trong đó có 499.000 ngổ ườ i
Do Thái và 438.000 người Palestine c ng , m c dù ph n lãnh th này tính cư ụ ặ ầ ổ ả hoang m c Negev phía nam. Ngạ ở ười Palestine được 42% lãnh th , v i dân cổ ớ ư
g m 818.000 ngồ ười Palestine và 10.000 người Do Thái. Vì tính ch t tôn giáoấ thiêng liêng c a Jerusalem, nên vùng này, bao g m c Bethlehem, v i 100.000ủ ồ ả ớ dân Do Thái và cũng kho ng ch ng y dân R p s đả ừ ấ Ả ậ ẽ ược qu n tr b i Liênả ị ở
hi p qu c.ệ ố
Trang 12M c dù m t s ngặ ộ ố ười Do Thái ch trích k ho ch này, b n ngh quy tỉ ế ạ ả ị ế
được đông đ o nhân dân Do Thái ng h Ban lãnh đ o Zion ch p nh n nghả ủ ộ ạ ấ ậ ị quy t nh là "s c n thi t t i thi u", vui m ng là h nh n đế ư ự ầ ế ố ể ừ ọ ậ ượ ự ừc s th a nh nậ
c a c ng đ ng qu c t , dù r ng h v n l y làm ti c là h không đủ ộ ồ ố ế ằ ọ ẫ ấ ế ọ ược chia nhi u lãnh th h n.ề ổ ơ
Cho r ng k ho ch phân chia không công b ng v i ngằ ế ạ ằ ớ ườ Ả ậi R p, khi tính đ n t tr ng dân c , đ i di n c a ngế ỷ ọ ư ạ ệ ủ ườ Ả ậi R p Palestine và Liên đoàn Ả
R p ch ng đ i quy t li t k ho ch c a Liên hi p qu c, th m chí bác bậ ố ố ế ệ ế ạ ủ ệ ố ậ ỏ quy n c a Liên hi p qu c can thi p vào cu c xung đ t. H nh t đ nh cho r ngề ủ ệ ố ệ ộ ộ ọ ấ ị ằ
"quy n cai qu n Palestine ph i thu c v c dân c a nó, theo các đi u kho nề ả ả ộ ề ư ủ ề ả
Hi n chế ương Liên hi p qu c". Theo Đi u 73b c a Hi n chệ ố ề ủ ế ương, Liên hi pệ
qu c ph i d ng lên chính quy n t qu n c a chính dân c s ng trong lãnh th ố ả ự ề ự ả ủ ư ố ổ
4 N i chi n 1947–1948 trong vùng đ t y tr ộ ế ấ ủ ị
Ngay sau khi Liên h p qu c ch p thu n k ho ch phân chia, c ng đ ngợ ố ấ ậ ế ạ ộ ồ
Do Thái nh v tung lên vì hoan h , trong khi c ng đ ng R p t ra h t s cư ỡ ỉ ộ ồ Ả ậ ỏ ế ứ
b t mãn. Ch ng bao lâu sau, xung đ t n ra và ngày càng lan r ng, chém gi t,ấ ẳ ộ ổ ộ ế báo thù và ph n báo tr thù n i ti p nhau, khi n cho hàng ch c ngả ả ố ế ế ụ ườ ở ải c hai phe thi t m ng.ệ ạ
Trong kho ng th i gian t tháng 12/1947 cho t i h t tháng 1/1948, ả ờ ừ ớ ế ướ ctính có kho ng 1000 ngả ườ ị ếi b gi t và 2000 ngườ ị ươi b th ng. T i cu i tháng 3,ớ ố
thương vong đã lên t i 2000 ngớ ười ch t và 4000 ngế ười b thị ương, tươ ng
Trang 13đương v i kho ng 100 ngớ ả ười ch t và 200 ngế ườ ị ươi b th ng m i tu n, v i dânỗ ầ ớ
s ch v n v n 2 tri u ngố ỉ ỏ ẹ ệ ười
T tháng 1 tr đi, các ho t đ ng ngày càng mang tính quân s , v i hàngừ ở ạ ộ ự ớ trung đoàn Quân gi i phóng R p can thi p vào phía ngả Ả ậ ệ ười Palestine, b tríố quanh m t s th tr n ven bi n cũng nh c ng c các vùng Galilee và Samaria.ộ ố ị ấ ể ư ủ ố Abd alQadir alHusayni cũng đ n t Ai C p tham chi n v i vài trăm thànhế ừ ậ ế ớ viên c a Quân đ i thánh chi n.ủ ộ ế
Sau khi tuy n m để ộ ược vài ngàn quân tình nguy n, alHusayni t ch cệ ổ ứ phong t a 100.000 c dân Do Thái Jerusalem. Đ đáp l i, ban lãnh đ oỏ ư ở ể ạ ạ Yishuv tìm cách ti p t cho thành ph v i đoàn xe ti p vi n lên t i 100 xe b cế ế ố ớ ế ệ ớ ọ thép, nh ng chi n d ch ti p vi n ngày càng tr nên thi u th c t , vì càng ngàyư ế ị ế ệ ở ế ự ế càng có nhi u ngề ườ ị ếi b gi t trong chi n d ch ti p t T i tháng 3, chi n thu tế ị ế ế ớ ế ậ
c a AlHussayni mang l i thành công, h u h t đoàn xe ti p t b phá h y, cu củ ạ ầ ế ế ế ị ủ ộ phong t a tr nên toàn di n, và hàng trăm thành viên Haganah tham gia c uỏ ở ệ ứ
vi n thành ph b gi t. Tình hình nh ng ngệ ố ị ế ữ ườ ị ẹ ại b k t l i trong các khu Do Thái vùng hoang m c Negev và mi n b c tr nên kh n qu n
Vì nh ng ngữ ười Do Thái được ch th ph i bám tr b ng m i giá, tìnhỉ ị ả ụ ằ ọ hình b t n trên toàn qu c nh hấ ổ ố ả ưởng đ n ngế ườ Ả ậi R p còn n ng n h n,ặ ề ơ
ch ng 100.000 Palestine, ch y u là nh ng ngừ ủ ế ữ ườ ở ầi t ng l p trung l u khá giá,ớ ư
ch y ra nạ ước ngoài ho c chuy n đ n Samaria đ tránh chi n tranh.ặ ể ế ể ế
Tình hình này bu c nộ ước M ph i xem xét l i s ng h mà h dànhỹ ả ạ ự ủ ộ ọ cho k ho ch Phân chia, làm cho Liên đoàn R p tin r ng, ngế ạ Ả ậ ằ ười Palestine,
v i s h tr c a Quân gi i phóng r p, có th phá h ng k ho ch Phân chia.ớ ự ỗ ợ ủ ả Ẩ ậ ể ỏ ế ạ
Trang 14M c khác, ngặ ười Anh l i ra quy t đ nh ngày 17/2/1948 ng h vi c sát nh pạ ế ị ủ ộ ệ ậ các lãnh th R p vào Jordan.ổ Ả ậ
Th lĩnh ngủ ười Do Thái BenGurion tái t ch c Haganah, ban hành nghĩaổ ứ
v quân s b t bu c, t t c ph n và đàn ông đ u ph i tham gia hu n luy nụ ự ắ ộ ấ ả ụ ữ ề ả ấ ệ quân s Nh vào ngu n tài chính do Golda Meir quyên góp đự ờ ồ ượ ừc t nh ngữ
c m tình viên M , và s h tr c a Stalin cho phong trào Zion, đ i di n Doả ở ỹ ự ỗ ợ ủ ạ ệ Thái ký được nh ng h p đ ng mua vũ khí quan tr ng. Các nhân viên Haganahữ ợ ồ ọ thu mua vũ khí t n kho t th i Đ nh th chi n đ góp ph n trang b cho quânồ ừ ờ ệ ị ế ế ể ầ ị
đ i. Cu i tháng ba, l n đ u tiên h ti n hành chi n d ch Balak đ chuy n vũộ ố ầ ầ ọ ế ế ị ể ể khí và trang thi t b v Palestine.ế ị ề
BenGurion cũng giao nhi m v cho Yigal Yadin lên k ho ch đ i phóệ ụ ế ạ ố trong trường h p các qu c gia R p can thi p vũ trang. K t qu là k ho chợ ố Ả ậ ệ ế ả ế ạ Dalet ra đ i và đờ ược đ a vào th c hi n k t tháng 4, mà v i k ho ch đó, kư ự ệ ể ừ ớ ế ạ ể
t giai đo n th hai c a cu c chi n, Haganah chuy n t th phòng ng sangừ ạ ứ ủ ộ ế ể ừ ế ự
ph n công.ả
Chi n d ch đ u tiên, m t danh Nachshon, bao g m vi c phá v cu cế ị ầ ậ ồ ệ ỡ ộ phong t a Jerusalem M t ngàn năm trăm chi n s l đoàn Guivati thu cỏ ộ ế ỹ ữ ộ Haganah và l đoàn Harel thu c Palmach tham gia chi n d ch m đữ ộ ế ị ở ường từ ngày 5/4 t i ngày 20/4. Chi n d ch thành công v i kho ng hai tháng lớ ế ị ớ ả ương th cự
được chuy n t i Jerusalem đ phân phát cho dân chúng. Thành công c a chi nể ớ ể ủ ế
d ch càng l n b i AlHassayni b ch t tr n. Cùng th i gian, binh s thu c Irgunị ớ ở ị ế ậ ờ ỹ ộ
và Lehi (ngoài vòng ki m soát c a Haganah) ti n hành th m sát h n m t trămể ủ ế ả ơ ộ
ngườ Ả ậi R p, đa ph n là dân thầ ường t i Deir Yassin, gây ch n đ ng c ngạ ấ ộ ộ
đ ng R p, khi n cho các th lĩnh Do Thái ph i lo ng i và lên ti ng ch trích.ồ Ả ậ ế ủ ả ạ ế ỉ
Trang 15Cũng trong th i gian đó, chi n d ch l n đ u tiên c a Quân gi i phóng ờ ế ị ớ ầ ủ ả Ả
R p b "th t b i th m h i", vì b đánh t i t t i Mishmar Ha'emek, và còn bậ ị ấ ạ ả ạ ị ơ ả ạ ị
đ ng minh là b t c ngồ ộ ộ ười Druze đào ngũ b sang phe Do Thái.ỏ
Theo k ho ch Dalet, các l c lế ạ ự ượng Haganah, Palmach và Irgun ti nế chi m các khu v c dân c h n h p R pDo Thái. Các thành ph Tiberias,ế ự ư ỗ ợ Ả ậ ố Haifa, Safed, Beisan, Jaffa và Acre l n lầ ượt th t th , khi n cho h n 250.000ấ ủ ế ơ
người Palestine ph i ch y t n n.ả ạ ị ạ
Cùng th i gian, ngờ ười Anh v c b n đã rút quân, tình hình khi n choề ơ ả ế lãnh đ o các qu c gia r p ph i can thi p, nh ng h ch a hoàn toàn s n sàng,ạ ố Ẩ ậ ả ệ ư ọ ư ẵ
và không th t p trung k p l c lể ậ ị ự ượ ầc c n thi t đ đ o ngế ể ả ược tình hình chi n s ế ự
Đa ph n ngầ ười Palestine k v ng vào đ o quân Lê Dỳ ọ ạ ương R p c a vuaẢ ậ ủ Jordan là Abdullah I, nh ng ông không mu n t o ra m t qu c gia c a ngư ố ạ ộ ố ủ ườ iPalestine, mà ch mu n sát nh p lãnh th y nhi m Palestine vào Jordan, nênỉ ố ậ ổ ủ ệ
ti n hành b t cá hai tay, gi liên l c v i c ban lãnh đ o ngế ắ ữ ạ ớ ả ạ ười Do Thái và Liên đoàn R p.Ả ậ
Đ chu n b ph n công, Haganah m chi n d ch Yiftah và BenAmi để ẩ ị ả ở ế ị ể
c ng c các khu đ nh c Do Thái t i Galilee, và chi n d ch Kilshon, thi t l pủ ố ị ư ạ ế ị ế ậ
m t m t tr n liên t c quanh Jerusalem.ộ ặ ậ ụ
Bà Golda Meir và vua Abdullah I g p m t ngày 10/5 đ th o lu n, nh ngặ ặ ể ả ậ ư
cu c h p không mang l i k t qu c th gì, mà c nh ng th a thu n trộ ọ ạ ế ả ụ ể ả ữ ỏ ậ ước đó cũng không được xác l p l i. Ngày 13/5, quân Lê Dậ ạ ương R p, đẢ ậ ược dân quân h tr , t n công và đánh chi m Kfar Etzion. Trong t ng s 131 ngỗ ợ ấ ế ổ ố ười Do
Trang 16Thái tham gia phòng th có 127 ngủ ườ ử ậi t tr n, quân R p tàn sát h t s ngẢ ậ ế ố ườ i
s ng sót b b t làm tù binh.ố ị ắ
Ngày 14/5/1948, David BenGurion tuyên b qu c gia đ c l p Israel raố ố ộ ậ
đ i, ngày hôm sau quân đ i các qu c gia R p can thi p, cu c chi n tranhờ ộ ố Ả ậ ệ ộ ế
1948 bước vào giai đo n m i.ạ ớ
Trang 17II. L c l ự ượ ng tham chi n ban đ u ế ầ
R p ALA, 1.000 quân Liban và m t s quân R p Saudi, c ng v i l c lậ ộ ố Ả ậ ộ ớ ự ượ ngdân quân Palestine t i ch L c lạ ỗ ự ượng Yishuv Do Thái bao g m 35.000 quânồ thu c Haganah, 3.000 ngộ ườ ủi c a Stern và Irgun c ng v i vài ngàn ngộ ớ ườ ịi đ nh cư
có vũ trang
Dù r ng dân s Israel nh h n r t nhi u l n so v i dân s các qu c gia ằ ố ỏ ơ ấ ề ầ ớ ố ố Ả
R p tham chi n, nh ng ngậ ế ư ười Do Thái chi n đ u vì s t n vong c a chínhế ấ ự ồ ủ mình, c ng v i t ch c h p lý và ban lãnh đ o th ng nh t nên đã có th t pộ ớ ổ ứ ợ ạ ố ấ ể ậ trung cao đ s c ngộ ứ ườ ứ ủi s c c a cho cu c chi n. Các qu c gia R p tham chi nộ ế ố Ả ậ ế
đ giúp đ ngể ỡ ườ Ả ậi R p Palestine không có s ph i h p hành đ ng, m c tiêu vàự ố ợ ộ ụ quy n l i không phù h p nhau, thi u m t đ ng c m nh m thúc đ y h chi nề ợ ợ ế ộ ộ ơ ạ ẽ ẩ ọ ế
Trang 18đ u nh ngấ ư ười Do Thái nên khi đi u ki n tr nên b t l i thì tinh th n chi n đ uề ệ ở ấ ợ ầ ế ấ nhanh chóng sa sút. H n th n a, phe R p thi u s chu n b chu đáo, nên dùơ ế ữ Ả ậ ế ự ẩ ị
được tăng vi n r t đáng k thì càng v sau tệ ấ ể ề ương quan l c lự ượng càng sút kém
so v i ngớ ười Israel. Người Israel nh n đậ ược s ti p tr quân s h u hi u tự ế ợ ự ữ ệ ừ
c ng đ ng Israel h i ngo i, c ng v i đoàn ngộ ồ ả ạ ộ ớ ườ ị ại t n n Do Thái ti p t c đ vế ụ ổ ề Palestine, đa ph n trong s đó là nh ng ngầ ố ữ ườ ối s ng sót sau cu c di t ch ngộ ệ ủ trong Đ nh th chi n, nên tinh th n quy t chi n r t cao vì h không cònệ ị ế ế ầ ế ế ấ ọ
g m có m t cánh quân c đ ng g i là HISH, v i 2.000 chi n binh thồ ộ ơ ộ ọ ớ ế ường tr cự
c nam l n n và 10 ngàn quân d b , tu i t 18 đ n 25, cùng m t l c lả ẫ ữ ự ị ổ ừ ế ộ ự ượ ngtinh nhu Palmach, bao g m kho ng 2.100 chi n binh và m t ngàn quân d b ệ ồ ả ế ộ ự ị Quân d b đự ị ược hu n luy n kho ng 34 ngày m t tháng, còn l i thì sinh ho tấ ệ ả ộ ạ ạ
Trang 19nh dân thư ường. L c lự ượng c đ ng có th nh n h tr t l c lơ ộ ể ậ ỗ ợ ừ ự ượng đ n trúồ HIM (Heil Mishmar, hay l c lự ượng v binh), bao g m nh ng ngệ ồ ữ ười tu i ngoàiổ
25. T ng c ng Yishuv có kho ng 35.000 quân v i t 15.000 cho t i 18.000 chi nổ ộ ả ớ ừ ớ ế binh và 20.000 binh s đóng trong doanh tr i. Hai t ch c bí m t Irgun và Lehiỹ ạ ổ ứ ậ
có kho ng t 2.000–4.000 và 500–800 thành viên. Có vài ngàn ngả ừ ười đã t ngừ
ph c v trong quân đ i Anh th i Đ nh th chi n, dù không ph i là thành viênụ ụ ộ ờ ệ ị ế ế ả
c a b t k t ch c bí m t nào, nh ng s đóng góp kinh nghi m quân s quanủ ấ ỳ ổ ứ ậ ư ẽ ệ ự
tr ng cho cu c chi n, Walid Khalidi cho r ng Yishuv còn có l c lọ ộ ế ằ ự ượng C nh sátả
đ nh c Do Thái, kho ng 12.000 ngị ư ả ười, các ti u đoàn Thanh niên Gadna, vàể
người đ nh c vũ trang. Ch có r t ít trong s các đ n v k trên đị ư ỉ ấ ố ơ ị ể ược hu nấ luy n quân s trệ ự ước th i đi m tháng 12/1947.ờ ể
Năm 1946, BenGurion quy t đ nh là l c lế ị ự ượng Yishuv ph i t b o v l yả ự ả ệ ấ mình trong trường h p c ngợ ả ườ Ả ậi R p Palestine và các qu c gia R p lángố Ả ậ
gi ng ti n hành m t "chi n d ch thu mua vũ khí qui mô l n t i các nề ế ộ ế ị ớ ạ ước phươ ngTây". T i tháng 9/1947 Haganah có "10.489 súng trớ ường, 702 súng máy h ngạ
nh , 2.666 ti u liên, 186 súng máy h ng trung, 672 c i c nòng 50mm và 92 c iẹ ể ạ ố ỡ ố
c nòng 76 mm", và còn mua đỡ ược thêm nhi u vũ khí khác trong vòng vài thángề
đ u n ra chi n s L c lầ ổ ế ự ự ượng Yishuv cũng có "c s s n xu t vũ khí tơ ở ả ấ ương đ iố tân ti n", và trong kho ng th i gian t tháng 10/1947 đ n tháng 7/1948 "s nế ả ờ ừ ế ả
Trang 20xu t đấ ược 3 tri u viên đ n súng trệ ạ ường, 150.000 l u đ n, 16.000 súng ti u liênự ạ ể Sten và 210 qu đ n c i 76mm". Tho t đ u, Haganah không có súng máy h ngả ạ ố ạ ầ ạ
n ng, xe b c thép, vũ khí ch ng tăng hay pháo phòng không, cũng nh không cóặ ọ ố ư
xe tăng và máy bay chi n đ u.ế ấ
Người ta không nh t trí đấ ược v s lề ố ượng vũ khí Yishuv s h u khi chở ữ ế
đ y nhi m ch m d t. Theo Karsh, trộ ủ ệ ấ ứ ước khi chuy n hàng vũ khí t Ti p Kh cế ừ ệ ắ chuy n đ n, c 3 chi n s thì ch có m t kh u súng, và th m chí v i l c lể ế ứ ế ỹ ỉ ộ ẩ ậ ớ ự ượ ngPalmach, c 3 chi n s thì ch có hai súng. Theo Collins và LaPierre, t i thángứ ế ỹ ỉ ớ 4/1948, Haganah có trong tay 20.000 súng trường và ti u liên Sten cho 35.000ể binh s trên danh sách, còn theo Walid Khalidi thì "các l c lỹ ự ượng trên có th a vũừ khí"
3. L c l ự ượ ng R p Ả ậ
C ng đ ng R p không có m t l c lộ ồ Ả ậ ộ ự ượng quân s th ng nh t trên toànự ố ấ
qu c, mà có hai t ch c thanh niên bán vũ trang, l c lố ổ ứ ự ượng thân Husayni Futuwa
và l c lự ượng ch ng Husayni Najjada ("quân đoàn trù b "). Theo Karsh, các nhómố ị trên có kho ng 11.000–12.000 thành viên, nh ng theo Morris thì Najjada v i đ iả ư ớ ạ
b n doanh đ t t i Jaffa và có t 2.000–3.000 thành viên, đã b tan rã trong th i kả ặ ạ ừ ị ờ ỳ
trước khi chi n tranh 1948 n ra, khi Husayni tìm cách giành l y quy n ki mế ổ ấ ề ể
Trang 21soát t ch c này, còn l c lổ ứ ự ượng Futuwa ch a bao gi đông h n vài trăm ngư ờ ơ ườ i.Khi chi n s bùng n , các nhóm dân quân đ a phế ự ổ ị ương m c ra nh n m cácọ ư ấ ở thành ph và th tr n, dố ị ấ ưới quy n H i đ ng Qu c gia R p đ a phề ộ ồ ố Ả ậ ị ương.
Tháng 12, Abd alQadir Husseini đ n Jerusalem v i vài trăm quân đế ớ ượ c
hu n luy n Syria làm h t nhân cho đ o quân Thánh chi n H i giáo. L cấ ệ ở ạ ạ ế ồ ự
lượng c a ông đa phát tri n v i hàng trăm thành viên m i là thanh niên t cácủ ể ớ ớ ừ làng xung quanh và m t s c u binh ph c v trong quân đ i Anh.ộ ố ự ụ ụ ộ
Trang b c a l c lị ủ ự ượng Palestine khá nghèo nàn, người Anh đã t ch thuị
ph n l n vũ khí c a h trong cu c n i d y 1936–39 và Đ nh th chi n. M tầ ớ ủ ọ ộ ổ ậ ệ ị ế ế ộ báo cáo năm 1942 c a tình báo Haganah ủ ước tính s lố ượng vũ khí n m trong tayằ
người Palestine vào kho ng 50 ngàn kh u súng, nh ng có l đây ch là con sả ẩ ư ẽ ỉ ố phóng đ i.ạ
Quân gi i phóng R p (Jaysh alInqadh alArabi) đả Ả ậ ược Liên đoàn R pẢ ậ thành l p v i l c lậ ớ ự ượng g m kho ng 6.000 quân tình nguy n, ch huy b i Fawziồ ả ệ ỉ ở alQawuqji, đ a bàn ho t đ ng theo k ho ch là mi n b c Palestine, bao g m cị ạ ộ ế ạ ề ắ ồ ả Samaria
Đ o quân Lê Dạ ương R p c a Jordan đẢ ậ ủ ược đanh giá là đ n v tinh nhuơ ị ệ
nh t c a phe R p. H đấ ủ Ả ậ ọ ược vũ trang, hu n luy n và ch huy b i s quan Anh,ấ ệ ỉ ở ỹ
g m kho ng 8.000–12.000 ngồ ả ười, chia làm b n trung đoàn b binh/c gi i hố ộ ơ ớ ỗ
Trang 22tr b i 40 pháo và 75 xe b c thép. T i tháng 1 năm 1948, h đợ ở ọ ớ ọ ược tăng cườ ngthêm 3.000 lính biên phòng LiênJordan. Quân Lê Dương R p tham chi nẢ ậ ế tháng 5/1948 và ch đánh nhau các khu v c mà vua Abdullah mu n sáp nh pỉ ở ự ố ậ vào Jordan: vùng B Tây và Đông Jerusalem.ờ
Năm 1948 quân đ i Iraq g m 21.000 ngộ ồ ười chia làm 12 l đoàn và kho ngữ ả
100 máy bay Anh. Ban đ u, Iraq g i 3.000 đ n 5.000 quân tham chi n, bao g mầ ử ế ế ồ
4 l đoàn b binh, m t ti u đoàn xe b c thép và l c lữ ộ ộ ể ọ ự ượng h u c n. Quân Iraqậ ầ
được đ t dặ ưới quy n đi u đ ng c a Jordan. Khi cu c ng ng b n đ u tiên di nề ề ộ ủ ộ ư ắ ầ ễ
ra, quân Iraq tăng lên 10.000 người. Quân vi n chinh Iraq cao đi m lên t i tễ ể ớ ừ 15.000 đ n 18.000 ngế ười
Các đ n v Iraq đ u tiên đ n Jordan tháng 4/1948 dơ ị ầ ế ưới quy n ch huy c aề ỉ ủ
tướng Nur adDin Mahmud. Ngày 15/5 công binh Iraq xây c u phao vầ ượt sông Jordan và t n công khu đ nh c Gesher nh ng không thành công. Sau th t b i đóấ ị ư ư ấ ạ quân Iraq ti n v tam giác chi n lế ề ế ược NablusJeninTulkarm, nh ng b đánh t nư ị ổ
th t n ng n trong cu c t n công c a ngấ ặ ề ộ ấ ủ ười Do Thái vào Jenin t ngày 3/6,ừ
nh ng v n bám tr l i đư ẫ ụ ạ ược. Ho t đ ng quân s c a quân Iraq ch m d t k tạ ộ ự ủ ấ ứ ể ừ
th i đi m này.ờ ể
Năm 1948 Ai c p ch có th tung ra đậ ỉ ể ược 40.000 quân, 80% thanh niên trong đ tu i quân d ch không đ tiêu chu n đ nh p ngũ, còn b máy h u c nộ ổ ị ủ ẩ ể ậ ộ ậ ầ