giáo án văn 11 - ct cơ bản, trọn bộ

+ Lối đi quanh co, qua nhiều dãy hành lang+ Canh giữ nghiêm nhặt lính gác , thẻ trình + Cảnh trí khác lạ cây cối um tùm, chim kêu ríu rít, danh hoa đua thắm … + Trong phủ là những đại đồ

Trang 1

Ngữ văn 11 – CT chuẩn

Ngày soạn 10/8/2009.

Ngµy d¹y: 11B5 / 11B8 / 11B9 /

Tiết 1: VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH

(Trích “ Thượng kinh ký sự” của Lê Hữu Trác)

A MỤCTIÊU: Giúp học sinh:

1/ Kiến thức: Nắm được nội dung cũng như nét đặc sắc về nghệ

thuật viết ký của Lê Hữu Trác qua đoạn trích học

2/Kỹ năng : Biết cách đọc hiểu 1 tác phẩm thuộc thể loại ký của

VH Trung đại

3/ Thái độ : Có thái dộ và cách đánh giá về uy quyền và cuộc sống

của vua chúa thời PK và phẩm chất cao quí của các nhà nho chân chính

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

Đàm thoại, Nêu vấn đề, Thảo luận nhóm

C CHUẨN BỊ GIÁO CỤ :

- Giáo viên : Giáo án, sgk, sgv

- Học sinh : Bài soạn, sgk, vở ghi

D TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

I-Ổn định lớp: Nắm sĩ số

II- Kiểm tra bài cũ :

III- Nội dung bài mới:

Ở Việt Nam, thời trung ệt Nam, thời trung Vi t Nam, th i trung ời trung đ i có hai ại có hai đ i danh y n i ti n ại có hai ổi tiến ến đó l Tu T nh (th k XV v Lí ă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí ệt Nam, thời trung ĩnh (thế kỷ XV vă Lí ến ỷ XV vă Lí ă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí

H u Trâc hi u H i Th ữu Trâc hiệu Hải Th ệt Nam, thời trung ải Th ư ng Lên Ông ( Ông l ợng Lên Ông ( Ông l ư i H i Th ời trung ải Th ư ng-Th ợng Lên Ông ( Ông l ư ng H ng - H i D ợng Lên Ông ( Ông l ồng - Hải D ải Th ương)

Nhưng H i Th ải Th ư ng Lên Ông không ch n i danh l l ợng Lên Ông ( Ông l ỉ nổi danh lă l ổi tiến ă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí ương y như t m u m còn ừ mẫu mă còn ẫu mă còn ă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí đu c bi t ợng Lên Ông ( Ông l ến đ n ến như m t nh v ột nhă v ă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí ăn nh th ă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí ơ v i t p ký ới tập ký ập ký đ c s c Th ặc sắc Th ắc Th ư ng kinh ký s B ng ngòi bót hiÖn thùc s¾c ợng Lên Ông ( Ông l ự Bằng ngòi bót hiÖn thùc s¾c ằng ngòi bót hiÖn thùc s¾c s¶o Lª H÷u Tr¸c ®· t¸i hiÖn l¹i toµn c¶nh phñ chóa TrÞnh, mĩt bøc tranh vÒ nhµ chóa đầy uy y uy quyÒn, lĩng lĨy Qua ®ê chóng ta hiÓu ®îc nh©n c¸ch cña mĩt nhµ nho ch©n chÝnh

Hoạt động 1

( Hướng dẫn hs tìm hiểu tiểu dẫn )

(?) Những hiểu biết của anh (chị) về tâc

giả Lí Hữu Trâc vă tâc phẩm “Thượng

Thânh chỉ-> Văo cung -> Nhiều lần

cửa -> Vườn cđy, hănh lang -> Hậu mê

quđn túc trực-> Cửa lớn ,đại

đường ,quyền bổng >gâc tía ,phòng tră

->Hậu mê quđn túc trực -> Qua mấy lần

trướng gấm -> Hậu cung ->Bắt mạch kí

dơn -> Về nơi trọ

I) Tiểu dẫn

1) Tâc giả Lí Hữu Trâc-Hiệu Hải Thượng Lên Ông , xuất thđn trong một gia đình có truyền thống học hănh, đỗ đạt lăm quan

-Chữa bệnh giỏi, soạn sâch, mở trường truyền bâ y học-Tâc phẩm nổi tiếng “Hải Thượng y tông tđm lĩnh”2) Tâc phẩm“Thượng kinh kí sự

-Quyển cuối cùng trong bộ “ Hải Thượng y tông tđm lĩnh” -Tập kí sự bằng chữ Hân, hoăn thănh năm 1783

- Thể loại: ký - là thể văn xuôi tự sự, ghi chép những sự thực từ cuộc sống kết hợp cảm xúc của người viết

- Nội dung: ghi lại hành Trình của tác giả lên kinh đô Thăng Long để chữa bệnh cho thế tử Trịnh Cán

II) Đọc - hiểu văn bản

1 Đọc, tóm tắt văn bản

Trang 2

Hoạt động 3

( Hướng dẫn hs tìm hiểu văn bản )

-GV yêu cầu HS đọc đoạn trích theo lựa

chọn của GV

(?) Theo chân tác giả vào phủ, hãy tái

hiện lại quang cảnh của phủ chúa?

-Hs tìm những chi tiết về quang cảnh phủ

chúa

-Gv nhận xét ,tổng hợp

(?) Qua những chi tiết trên,anh (chị ) có

nhận xét gì về quang cảnh của phủ chúa?

-Hs nhận xét ,đấnh giá

- Gv tổng hợp

-GV nêu vấn đề:

(?) Lần đầu đặt chân vào phủ Chúa ,tác

giả đã nhận xét : “cuộc sống ở đây thực

khác người thường” anh (chị) có nhận

tháy điều đó qua cung cách simh hoạt nơi

phủ chúa?

- Gv tổ chức hs phát hiện ra những chi

tiết miêu tả cung cách sinh hoạt và nhận

xét về những chi tiết đó

(?) Nhà nghiên cứu Nguyễn Đăng Na cho

rằng : “kí chỉ thực sự xuất hiện khi người

cầm bút trực diện trình bày đối tượng

được phản ánh bằng cảm quan của chính

mình”.Xét ở phương diện này TKKS đã

) Quang cảnh –cung cách sinh hoạt cuả phủ chúa

* Chi tiết quang cảnh:

+ Rất nhiều lần cửa , năm sáu lần trướng gấm

+ Lối đi quanh co, qua nhiều dãy hành lang+ Canh giữ nghiêm nhặt (lính gác , thẻ trình )+ Cảnh trí khác lạ (cây cối um tùm, chim kêu ríu rít, danh hoa đua thắm …)

+ Trong phủ là những đại đồng ,quyền bổng gác tía ,kiệuson ,mâm vàng chén bạc)

+ Nội cung thế tử có sập vàng ,ghế rồng ,nệm gấm ,màn là…

- Nhận xé , đánh giá về quang cảnh:

-> Là chốn thâm nghiêm ,kín cổng ,cao tường-> Chốn xa hoa ,tráng lệ ,lộng lẫy không đau sánh bằng-> Cuộc sống hưởng lạc(cung tần mĩ nữ ,của ngon vật lạ)-> Không khí ngột ngạt , tù đọng( chỉ có hơi người ,phấnsáp ,hương hoa)

* Cung cách sinh hoạt:

+ vào phủ phải có thánh chỉ, có lính chạy thét đường + trong phủ có một guồng máy phục vụ đông đảo; ngươì truyền báo rộn ràng, người có việc quan đi lại như mắc cửi

+ lời lẽ nhắc đến chúa và thế tử phải cung kính lễ phép ngang hàng với vua

+ chúa luôn có phi tần hầu trực …tác giả không được trực tiếp gặp chúa … “phải khúm núm đứng chờ từ xa”+Thế tử có tới 7-8 thầy thuốc túc trực, có người hầu cận hai bên…tác giả phải lạy 4 lạy

- Đánh giá về cung cách sinh hoạt:

=> đó là những nghi lễ khuôn phép…cho thấy sự cao sang quyền quí đén tột cùng

=> là cuộc sống xa hoa hưởng lạc ,sự lộng hành của phủ chúa

=> đó là cái uy thế nghiêng trời lán lướt cả cung vua 2) Thái độ tâm trạng của tác giả

- Tâm trạng khi đối diện với cảnh sống nơi phủ chúa

+ Cách miêu tả ghi chép cụ thể -> tự phơi bày sự xa hoa ,quyền thế

+ Cách quan sát , những lời nhận xét ,những lời bình luận : “ Cảnh giàu sang của vua chúa khác hẳn với ngườibình thường”… “ lần đầu tiên mới biết caí phong vị của nhà đại gia”

+ Tỏ ra thờ ơ dửng dưng với cảnh giàu sang nơi phủ chúa Không đồng tình với cuộc sống quá no đủ ,tiện nghi mà thiếu sinh khí Lời văn pha chút châm biếm mỉa mai

- Tâm trạng khi kê đơn bắt mạch cho thế tử

+ Lập luận và lý giải căn bệnh của thế tử là do ở chốn màn the trướng gấm,ăn quá no ,mặc quá ấm, tạng phủ mới yếu đi Đó là căn bệnh có nguồn gốc từ sự xa

Trang 3

phủ chúa ?

(?) Thâi độ khi bắt mạch kí đơn ?

(?) Những băn khoăn giữa viíc ở vă đi ở

đoạn cuối nói lín điều gì?

- Hs thảo luận ,trao đổi ,cử đại diện trình

băy

-Gv nhận xĩt ,tổng hợp

(?) Qua những phđn tích trín , hêy đânh

giâ chung về tâc giả ?

-Hs suy nghĩ ,trả lời

-Gv nhận xĩt ,tổng hợp:

(?) Qua đoạn trích ,Anh (chị) có nhận xĩt

gì về nghệ thuật viết kí sự của tâc giả ?

(?) Qua đoạn trích em có suy nghĩ gì về

bức tranh hiện thực của xê hội phong

kiến đương thời ? Từ đó hêy nhận xĩt về

thâi độ của tâc giả trước hiện thực đó ?

-HS suy nghĩ ,phât biểu cảm xúc của câ

Sợ lăm trâi y đức ,phụ lòng cha ông nín đănh gạt

sở thích câ nhđn để lăm tròn trâch nhiệm vă lương tđm của người thầy thuốc

Dâm nói thẳng ,chữa thật Kiín quyết bảo vệ chính kiến đến cùng

=> Đó lă người thăy thuốc giỏi ,giău kinh nghiệm ,có lương tđm ,có y đức,

=> Một nhđn câch cao đẹp ,khinh thường lợi danh,quyềnqủ, quan điểm sống thanh đạm ,trong sạch

3) Bút phâp kí sự đặc sắc của tâc phẩm+ Khả năng quan sât tỉ mỉ ,ghi chĩp trung thực ,tả cảnh sinh động

+ Lối kể khĩo lĩo ,lôi cuốn bằng những sự việc chitiết đặc sắc

+ Có sự đan xen với tâc phẩm thi ca lăm tăng chất trữ tình của tâc phẩm

III) Tổng kết chung

- Phản ânh cuộc sống xa hoa ,hưởng lạc ,sự lấn lướt cungvua của phủ chúa –mầm mống dẫn đến căn bệnh thối nâttrầm kha của XH phong kiến Việt Nam cuối thế kỉ XVIII

- Bộc lộ câi tôi câ nhđn của Lí Hữu Trâc : một nhă nho,một nhă thơ ,một danh y có bản lĩnh khí phâch ,coi thường danh lợi

Hdtt

Hoạt động 1: Tìm hiểu

tiểu dẫn

(H/s làm việc cá nhân và

trình bày trước lớp)

- H/s đọc SGK, tóm tắt khái

quát về tác giả, thể loại

2/ Tác phẩm

- Thể loại: ký - là thể văn xuôi tự sự, ghichép những sự thực từ cuộc sống kết

Trang 4

Hoạt động 2: Đọc -

Hiểu văn bản

( H/s đọc và tóm tắt sự

kiện được kể trong đoạn

trích)

Quang cảnh nơi phủ chúa

được miêu tả ntn? ( Bên

ngoài ® Nội cung ® Nghi

thức, thủ tục)

Cảnh trong nội phủ được

miêu tả qua những chi tiết

nào? Nhận xét

Cung cách sinh hoạt nơi phủ

chúa được tác giả ghi chép

lại ntn?

Trình bày những suy nghĩ

của em về toàn bộ cảnh

sinh hoạt trong phủ chúa?

Thái độ, tâm trạng của tác

giả được bộc lộ ntn qua

đoạn trích? ( Khi trực tiếp,

khi gián tiếp)

Lý giải cách dùng các từ

hợp cảm xúc của người viết

- Nội dung: ghi lại hành Trình của tác giả lên kinh đô Thăng Long để chữa bệnh cho thế tử Trịnh Cán

II Đọc

III Tìm hiểu văn bản

1/ Cảnh sinh hoạt trong phủ chúa

- Qua mấy lần cửa, cây cối um tùm, chim kêu ríu rít, danh hoa đua thắm, những toà nhà lộng lẫy; quan lại, người phục vụ qua lại như mắc cửi

® Quang cảnh tráng lệ, sang trọng ® Ấn tượng về cuộc sống xa hoa, quyền quí của nhà chúa

- Trướng gấm, sập, ghế rồng sơn son thếp vàng, đèn sáp chiếu sáng lấp lánh, hương hoa ngào ngạt

® Quan sát tỉ mỉ, miêu tả trung thực sự thâm nghiêm, ngột ngạt, thiếu không khí của thứ “ lồng son” tù túng

- Nghi thức, thủ tục rườm rà, nhiều danh y,phi tần, cung nữ hầu hạ

® Chi tiết ngth “ đắt” về cung cách sinh hoạt vương giả, khuôn phép và quyền uy tối thượng trong triều đình của nhà chúa

® Phơi bày cuộc sống đế vương, hưởng lạtrên mồ hôi, xương máu của nhân dân và quyền uy tột đỉnh, sự lộng quyền của nhà chúa

2/ Thái độ, tâm trạng và những suy nghĩ của tác giả

- “ Cảnh giàu sang của vua chúa thực khác hẳn người thường”, “ Bấy giờ mới biết cáiphong vị của đại gia”, “ Vì thế tử ở trong chốn màn che, trướng phủ, ăn uống quá

no, mặc quá ấm nên tạng phủ yếu đi”

® Lời khen đượm ý xót xa, biểu lộ thái độkhông đồng tình, dửng dưng với cuộc

sống vương giả, quá xa hoa của nhà chúa

- Nhiều lần dùng từ thánh chỉ, thánh thượng, thánh thể

® Mỉa mai, tố cáo sự lộng quyền, tiếm lễ của chúa Trịnh

- Khi chữa bệnh cho thế tử: tác giả giằng xé giữa danh lợi và y đức ® Tài năng, đức độ của 1 đại danh y coi thường danh lợi, sống thanh bạch, lấy việc trị bệnh cứu người đặt lên trên hết ® Xứng đáng với biệt hiệu Lãn Ông (Ông già lười làm quan, biếng danh lợi)

3/ Nghệ thuật

Trang 5

- Ghi chép, kể chuyện chân thực, khách quan, lựa chọn chi tiết “đắt”, lời kể có hồn về bức tranh phủ chúa

- Quan sát tinh tế, nhạy bén, cách nhìn hiện thực tinh tường, thấu suốt

- Kếït hợp văn xuôi với thơ ca làm tăng chấttrữ tình

IV Tổng kết

Đoạn trich vào phủ chúa Trịnh mang giá trị hiện thực sâu sắc Bằng tài quan sát tinh tế và ngòi bút ghi chép chi tiết chân thực, sắc sảo, t/g đã vễ lại bức tranh sinh động về cuộc sống phồn hoa, quyền quí của chúa Trịnh, đồng thời cũngbộc lộ thái độ coi thường danh lợi

IV Củng cố: Phân tích bức tranh phủ chúa và tiếng cười thâm trầm

của LHT

V Dặn dò: Tììm đọc tâc phẩm Thượng kinh ký sự, trả lời tốt cđu hỏi phần hướng dẫn học băi Soạn “ Cha tôi”

-- -Ngăy soạn : / /

Ngăy dạy : 11B5 / 11B8 / 11B9 /

Tiết tù chôn 1 Vµo Phñ chóa trÞnh

1/ Kiến thức: Cñng cỉ nh÷ng kiÕn thøc vÒ bµi hôc, n¾m bỉi c¶nh lÞch sö ®Ó hiÓu ®îc bøc

tranh phñ chóa, th¸i ®ĩ cña

2/Kỹ năng : N¾m ®îc bót ph¸p ký sù cña Lª H÷u Tr¸c.

3/ Thái độ : Có thái dộ và cách đánh giá về uy quyền và cuộc sống

của vua chúa thời PK và phẩm chất cao quí của các nhà nho chân chính

- Đàm thoại, Nêu vấn đề, Thảo luận nhóm

C CHẨN BỊ GIÁO CỤ :

III- Nội dung bài mới: Lª h÷u Tr¸c kh«ng chØ lµ mĩt thÌy thuỉc tµi n¨ng mµ cßn lµ mĩt nhµ v¨n

XuÍt s¾c víi bót ph¸p kÝ sù s¾c s¶o

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY +

Trang 6

Ngữ văn 11 – CT chuẩn Hoạt động 1: Tìm hiểu

vÒ bỉi c¶nh lÞch sö

(H/s làm việc cá nhân và

Hoạt động 2: Tìm hiểu về vẻ

đẹp nhđn câch của tâc giả

I Bỉi c¶nh lÞch sö:

- ChÕ ®ĩ phong kiÕn khñng ho¶ng trÌm trông, giai cÍp phong kiÕn bĩc lĩ b¶n lĩ b¶n chÍt tµn b¹o mĩt c¸ch s©u s¾c mĩt c¸ch tr¨ng trîn

+ kinh tÕ : ruĩng ®Ít t cña d©n nghÌo phÌn lín r¬i vµo

tay hµo phó , l¹c hỊu, tr× trÖ + chÝnh trÞ: ph¶n ®ĩng, rỉi ren, hìn lo¹n + đạo đức: xuất hiện những bạo chúa dđm ô khĩt tiếng tăn bạo, chuyín vơ vĩt của dđn

+ chiếc ngai văng mục ruỗng, cung vua phủ chúa tồn tại song song

- phong trăo khởi nghĩa nông dđn nổ ra tiíu biểu lă phong trăo Tđy Sơn

II Thâi độ của Lí Hữu Trâc với danh lợi

- Danh lợi: xưa thường được nhă nho sử dụng để chỉ việc lăm quan (danh vị; bổng lộc)

- Nói về mình: tâc giả dùng những từ: quí mùa® nhă Nho

ẩn dật lânh đời có thâi độ xem thường danh lợi, yíu thích

tự do vă nếp sống giản dị thanh đạm nơi quí nhă

- Chữa bệnh cho thế tử:

+ thắng thẵn chỉ rõ căn bệnh;

+ sợ chữa có hiệu quả ngay sẽ được chúa tin dùng bị công danh trói buộc ® chữa bệnh cầm chừng;

+ trâi với lương tđm y dức phụ lòng ông cha ® giằng co xung đột, cuối cùng lương tđm vă phẩm chất trung thực của người thầy thuốc đê chiến thắng;

+ thẳng thắn đưa ra quan điểm, kiến giải của mình

Tăi năng, kiến thức sđu rộng giă giặn kinh nghiệm Người thầy thuốc có lương tđm, trâch nhiệm

* Nhđn câch cao đẹp

III Bút phâp ký sự Quan sât tỉ mỉ, trung thực, tả cảnh sinh động

IV Củng cố: Trình bày cách trau dồi ngôn ngữ của bản thân để đạt được dấu ấn, cá tính trong

cuộc sống?

V Dặn dò: Hướng dẫn học bài và chuẩn bị viết bài số

Ngày soạn / /

Ngµy d¹y: 11B1 11B2

11B3 11B4 Tiết 2: TỪ NGÔN NGỮ CHUNG ĐẾN LỜI NÓI CÁ NHÂN

1/ Kiến thức: Hiểu được biểu hiệncủa cái chung trong ngôn ngữ XH

và cái riêng trong lời nói cá nhân, mối tương quan giữa chúng

2/Kỹ năng : Nâng cao năng lực lĩnh hội những nét riêng trong ngôn

ngữ của cá nhân, nhất là của các nhà văn có uy tín Rèn luyện để nâng cao năng lực sáng tạo của các nhân, biết phát huy PC ngôn ngữ cá nhân khi sử dụng ngôn ngữ chung

3/ Thái độ : Vừa có ý thức tôn trọng những qui tắc ngôn ngữ chung

của XH vừa có sáng tạo góp vào sự phát triển ngôn ngữ của XH

Trang 7

C¸c thµnh viªn trong cĩng ®ơng ph¶i tu©n thñ tÝnh chng cña ng«n ngö ®Ó thc hiÖn tỉt qu¸ tr×nh giao tiÕp §Ó hiÓu rđ h¬n nh÷ng quy t¾c ®ê chóng ta sÏ t×m hiÓu ị bµi hôc h«m nay

Các yếu tố nào biểu hiện

tính chung trong ngôn ngữ

cộng đồng?

Có các qui tắc , các phương

thứcngôn ngữ chung nào?

VD: Tiếng ếch kêu xanh rờn

ngoài ngoại ô ( Từ chỉ màu

sắc (gốc) chuyển sang chỉ

cảm giác (nghe)

lời nói cá nhân

Em hiểu thế nào là lời nói

cá nhân?

VD: Nghe giọng nói nhận ra

người quen hoặc người

vùng, miền nào

VD: 1.Thì tau co biết chi!

Bữa đó con Quyền viền

lấy đi 1 chiếc Tau đem phơi

đã cất kín trong rương Con

Gio viền lục rương lấy đi

nốt ( NMC)

2 Bác nói giọng khang

khác thế nào ấy Trời bác

nói là giời, sợ bác nói là

I Ngôn ngữ - Tài sản chung của XH

- Ngôn ngữ là tài sản chung của 1 dân tộc,

1 cộng đồng XH được sử dụng làm phương tiện giao tiếp chung của XH

1/ Các yếu tố ngôn ngữ chung

- Các âm và các thanh chung( a,e,o,b,h và 6 thanh)

- Các tiếng ( âm tiết)

- Các từ ( Từ thuần Việt và từ vay mượn)

- Các ngữ cố định ( Thành ngữ, quán ngữ)

2/ Các qui tắc chung, các phương thức chung

- Qui tắc cấu tạo các câu đơn, phức, ghép

- Qui tắc cấu tạo từ, ngữ, câu, đoạn, vănbản

- Phương thức chuyển từ nghĩa gốc sang nghĩa phái sinh của từ

- Phương thức sử dụng câu trực tiếp hoặc gián tiếp

® Các thành viên trong cộng đồng phải tuân theo tính chung của ngôn ngữ để thực hiện tốt việc giao tiếp trong XH

II Lời nói - sản phẩm riêng của cá

nhân

- Lời nói cá nhân được tạo ra nhờ các

yếu tố và phương thức, qui tắc chung nhưng mang dấu ấn, sắc thái riêng của các nhân bởi các phương diện:

1/ Giọng nói cá nhân

- Mỗi người khi nói có 1 nét riêng

2/ Vốn từ cá nhân

Vốn từ cá nhân quen dùng thể hiện lứa tuổi, giới tính, cá tính, nghề nghiệp, trìnhđọ hiểu biết, vốn văn hoá

3/ Sự chuyển đổi sáng tạo khi dùng

Trang 8

hãi

VD:- Củi một cành khô lạc

mấy dòng

- Vì lơiü ích mười năm

trồng cây, vì lợi ích trăm

năm trồng người

VD: - Chính sự bung ra của

nhiều doanh nghiệp đã

khiến cuộc cạnh tranh

càng rốt ráo hơn

VD: Sgk

Hoạt động 3: Luyện

tập

(H/s thảo luận nhóm và

Nhóm 1 trình bày

Nhóm 2 trình bày

từ ngữ chung

- Khi sử dụng từ ngữ chung, lời nói các nhân thường có sự chuyển đổi, sáng tạo để tạo nên những biểu hiện mới

4/ Việc tạo ra các từ mới

- Cá nhân có thể tạo ra các từ mới trong lời nói của mình từ ngôn ngữ chung

5/ Việc vận dụng sáng tạo, linh hoạt qui tắc chung, phương thức chung

- Cá nhân khi nói hay viết có thể linh hoạt lựa chọn vị trí từ ngữ, tĩnh lược từ ngữ, tách câu để tạo ra phong cách ngôn ngữ của cá nhân

III Luyện tập

Bài tập 1:

- Từ “Thôi” ( Nghĩa gốc: chấm dứt, kết thúc 1 hoạt động nào đó) được dùng với nghĩa mới: chấm dứt, kết thúc cuộc đời, cuộc sống của 1 con người ® Lời nói cá nhân

Bài tập 2:

- Cụm danh từ ( Rêu từng đám, đá mấy hòn) đều sắp xếp danh từ trung tâm ( Rêu, đá) trước tổ hợp định từ và danh từ chỉ loại (từng đám, mấy hòn)

- Bộ phận vị ngữ đứng trước bộ phận CN

® Tạo âm hưởng mạnh cho thơ và tô đậm các hình tượng thơ

IV Củng cố: Trình bày cách trau dồi ngôn ngữ của bản thân để đạt được dấu ấn, cá tính trong

cuộc sống?

V Dặn dò: Hướng dẫn học bài và chuẩn bị viết bài số

Ngày soạn / /

Ngµy d¹y: 11B1 11B2

11B3 11B4 Tiết 3, 4 BÀI LÀM VĂN SỐ 1 : NGHỊ LUẬN XÃ

HỘI

1/ Kiến thức: Củng cố kiến thức về văn nghị luận đã được học ở

THCS và HKII của lớp 10

2/Kỹ năng : Viết được bài NLXH có ND sát với thực tế cuộc sống

và học tập của H/s THPT

3/ Thái độ : Bồi dưỡng ý thức và thái độ đối với học tập và cuộc

sống cho h/s

Trang 9

- Giáo viên : Đề bài, đáp án biểu điểm

- Học sinh : Giấy, bút

I Đề bài

Trò chơi điện tử luôn là món tiêu khiển hấp dẫn, nhiều bạn vì mải chơi mà sao nhãng việc hoc tập và còn phạm những sai lầm khác Ý

kiến của em về hiện tượng đó ntn?

II Yêu cầu

1/ Kỹ năng

- H/s biết cách viết bài văn nghị luận XH với 2 thao tác chính : Bình luận và chứng minh theo bố

cục, cách lập luận của thể loại

- Văn viết có cảm xúc, diễn đạt mạch lạc, trôi chảy, từ, câu chính xác 2/ Nội dung - Học sinh trình bày ND theo các luận điểm dự theo các câu hỏi sau: + Trò chơi điện tử đang là món tiêu khiển hấp dẫn đến mức nhiều bạn đã mài chơi phạm sai lầm như thế nào? + Nguyên nhân của hiện tượng trên? + Phương hướng giải quyết các hiện tượng trên III Biểu điểm 1/ Giỏi ( 8 - 10 điểm) - Văn viết có cảm xúc,ửtình bày đầy đủ các luận điểm, luận cứ - Ít mắc lỗi về kỹ năng 2/ Khá ( 6,5 - 7,5 điểm) - Đáp ứng được yêu cầu, còn vài lỗi về diễn đạt 3/ Trung bình ( 5 - 6 điểm) - Hiểu đề, diễn đạt rõ ý 4/ Yếu, kém ( 0 - 4,5 điểm) - Không hiểu đềì, viết lan man, sơ sài, hời hợt

Ngày soạn / /

Ngµy d¹y: 11B1 11B2

11B3 11B4 Tiết 5: TỰ TÌNH ( Bài II)

Hồ Xuân Hương

1/ Kiến thức: Cảm nhận được tấm trạng vữa buồn tủi, vừa phẫn

uất trước tình cảnh éo le và khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của HXH Thấy được tài nghệ của HXH: thơ Đường luật viết bằng TV, cách dùng từ, h/ả giản dị, giàu sức biểu cảm mà tinh tế, táo bạo

2/Kỹ năng : Biết cách đọc hiểu 1 tác phẩm thuộc thể loại thơ luật

Đường của VH Trung đại

Trang 10

Ngữ văn 11 – CT chuẩn 3/ Thái độ : Có lòng cảm thông trước thân phận của người phị nữ

thời PK

Lµ nhµ th¬ n÷ xuÍt s¾c cña v¨n hôc trung ®¹i víi c¸ tÝnh m¹nh mÏ HXH ®· kh¼ng ®Þnh Tµi n¨ng còng nh nhng ®êng gêp cho v¨n hôc níc nhµ Th¬ cña bµ lµ tiÕng nêi c¶m th«ng

Víi ngíi phô n÷

quát về tác giả HXH

G/v giới thiệu xuất xứ,

cảm xúc chính của bài thơ

H/s đọc diễn cảm bài thơ

Hai câu đề gợi ấn tượng

gì cho người đọc về không

gian, thời gian?

Thực cảnh và tình cảnh

của HXH được nói rõ trong

- Sáng tác nhiều và độc đáo đặc biệt là mảng thơ Nôm viết về thân phận người phụ nữ ® được tôn vinh là “ Bà chúa thơ Nôm”

2/ Tác phẩm

- Nằm trong chùm thơ tự tình, bài thơ là những cảm xúc chân thực của HXH: buồntủi, phẫn uất, khát vọng vượt lên thân phận nhưng bế tắc

II Đọc

1/ Hai câu đề

- Thời gian: đêm khuya

2/ Hai câu thực

- Rượu - say - tỉnh ® Quẩn quanh, bế tắc, không thể giải vây nỗibuồn đau, bạc bẽo của thân phận

- Vầng trăng - xế khuyết - chưa tròn

® H/ả ẩn dụ cho duyên phận éo le, lỡ làng,không trọn vẹn

Trang 11

Tại sao xuân đ/v HXH lại

tràn đầy nỗi chán chường,

3/ Hai câu luận

- Đảo ngữ + Động từ mạnh + ngth đối mang đấm cá tính, bản lĩnh của HXH

® Tập trung chú ý vào thiện nhiên đầy sức sống, dữ dội, phẫn uất đang muốn vạch trời mà hờn oán

® Tâm trạng bức bối đang khao khát phá vỡ lối mòn của cuộc sống để giải thoát thân phận, để thực hiện khát vọng hạnh phúc

4/ Hai câu kết

- Ngán xuân đi xuân lại lại

® Dùng từ độc đáo: + Ngán ( ngán ngẩm, chán ngán)

+ Xuân ( mùa xuân, tuổi xuân)

+ Lại ( thêm lần nữa,trở lại)

 Trò đùa của tạo hoá: mùa xuân có ý nghĩa với thiên nhiên, đất trời nhưng lại vô tình, phũ phàng với con người

® HXH chán chường, buồn tủi trước sự thật

- Mảnh tình - san sẻ - tí con con

® Ngth tăng tiến ® HXH ngậm ngùi, uất hận trước tình duyên vá víu, chắp nối, xót xa, cay đắng cho những kiếp chồng chung

 Bi kịch của người phụ nữ có khát vọng về t/y lớn lao mà không thể thực hiện được

IV Tổng kết

IV Củng cố: So sánh sự giống và khác nhau giữa 2 bài thơ Tự tình

(I) và Tự tình (II)

- Giống: + T/g đều tự nói về nỗi lòng buồn tủi, xót xa, phẫn uất củabản thân trước duyện phận

+ Tài năng sử dụng từ ngữ và các biện tu từ

- Khác: bài thơ Tự tình (I) yếu tố phản kháng, thách thức mạnh hơn

V Dặn dò: Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài “ Thu điếu”

Ngày soạn / /

Ngµy d¹y: 11B1 11B2

11B3 11B4 TiÕt tù chôn 2 T¸c gia nguyÔn khuyÕn

1/ Kiến thức: Sù g¾n bê cña nhµ th¬ ®ỉi víi quª h¬ng ®Ít níc, ®Ưc biÖt lµ vïng quª B¾c Bĩ

nguơn gỉc thµnh c«ng trong th¬ NguyÔn KhuyÕn

Trang 12

Ngữ văn 11 – CT chuẩn 2/Kỹ năng : N¾m ®îc nh÷ng nÐt chÝnh vÒ cuĩc ®íi, nghÞ lùc, nh©n c¸ch vµ gi¸ trÞ th¬ v¨n cña

NguyÔn KhuyÕn

3/ Thái độ : T«n trông gi÷ g×n s¸ng t¸c cña nhµ th¬.

I- Ổn định lớp: Nắm sĩ số

II- Kiểm tra bài cũ:

III- Nội dung bài mới: NguyÔn KhuyÕn cê nhiÒu ®êng gêp nưi bỊt cho nÒn v¨n hôc d©n tĩc, th¬ cña «ng nêi lªn t×nh yªu quª h¬ng ®Ít níc ph¶n ¸nh cuĩc sỉng con ngíi khư cùc §ơng thíi bĩc lĩ tÍm lßng u ¸i ®ỉi víi d©n, víi níc

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY + TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC

Ho¹t ®ĩng 1: T×m hiÓu vÒ cuĩc ®íi

(hôc sinh tr¶ líi c¸c c©u hâi ®· cho, gi¸o viªn

- XuÍt thann trong mĩt gia ®×nh nhµ nho;

- Con ®íng c«ng danh thuỊn lîi, ®ì ®Ìu trong ba k× thi ®îc gôi lµ Tam Nguyªn Yªn §ư;

- Níc mÍt, quª h¬ng cê nhiÒu thay ®ưi chôn con

®íng bÍt hîp t¸c víi giƯc ®Ó gi÷ khÝ tiÕt thanh cao cña mĩt nhµ nho

- Bi kÞch yªu níc nhng bÍt lùc kh«ng cê kh¶ n¨ng tham gia c¸c phong trµo cøu níc

- Lµ nhµ th¬ g¾n bê víi n«ng th«n cê t×nh c¶m th¾m thiÕt ®ỉi víi ngíi n«ng d©n vµ ngíi nghÌo.II/ Sù nghiÖp th¬ v¨n:

b/ Thiªn nhiªn vµ cuĩc sỉng

- Thiªn nhiªn ®Ñp cê thÌn th¸i;

- Bøc tranh sinh ho¹t ®¬n s¬, gÌn gòi;

- NiÒm th«ng c¶m s©u s¾c®ỉi víi ®íi sỉng thiÕu thỉn, kham khư cña bµ con n«ng d©n chỉn quª nhµ;

- Vui víi niÒm vui ®îc mïa, buơn tríc c¶nh mÍt mïa lôt lĩi, tóng thiÕu nî nÌn

c/ Tỉ c¸o ch©m biÕm thùc d©n x©m lîc, tÌng líp thỉng trÞ

- V¹ch trÌn ch©n tíng c¶u vua quan bï nh×n, tay sai b¸n níc, bôn quan l¹i ®ôc khoÐt nh©n d©n;

- NghÖ thuỊt gîi t¶ tinh tÕ;

- KÕt hîp gi÷a hiÖn thùc víi tr÷ t×nh

IV Củng cố: N¾m nĩi dung bµi hôc.

V Dặn dò: ChuỈn bÞ bµi míi.

Trang 13

Ngày soạn / /

Ngµy d¹y: 11B1 11B2

11B3 11B4 Tiết 6 CÂU CÁ MÙA THU ( Thu điếu)

Nguyễn Khuyến

1/ Kiến thức: Cảm nhận được vẻ đẹp của cảnh thu điển hình và vẻ

đẹp tâm hòn thi nhân Thấy được tthơ NK: bút pháp ngth tả cảnh, tả tình, ngth gieo vần, sử dụng từ ngữ

2/Kỹ năng : Biết cách đọc hiểu 1 tác phẩm thuộc thể loại thơ luật

3/ Thái độ : Có lòng tư ûhào trước cảnh sắc của non sông VN

Nhµ th¬ Xu©n DiÖu ®· tõng cho r»ng : “ NguyÔn KhuyÕn lµ nhµ th¬ cña lµng c¶nh n«ng th«nViÖt Nam ” ®Ưc biÖt trong chïm th¬ thu , trong ®ê bµi th¬ thu ®iÕu lµ bµi th¬ tiªu biÓu nhÍt

quát về tác giả NK

G/v giới thiệu xuất xứ, ND

chính của bài thơ

Không gian mùa thu được

quan sát bắt đầu từ đâu?

Trong không gian gần như

ngưng đọng đến tuyệt

đối, t/g chú ý đến chuyển

- Sáng tác thơ chữ Hán và chữ Nôm với

ND phong phú, đóng góp vào nền VH dân tộc đặc biệt là thơ trào phúng và thơ làng cảnh ® Được mệnh danh là” Nhà thơ của quê hương, làng cảnh VN”

2/ Tác phẩm

- Nằm trong chùm thơ thu của NK, bài thơ viết về cảnh thu Bắc bộ với nhữngnét đẹp nên thơ, điển hình cho mùa thu làng cảnh VN

II Đọc

1/ Cảnh thu

- Ao thu lạnh lẽo nước trong veo

® Không gian hẹp, gần, trong trẻo, tinh khiết và tĩnh lặng

- Thuyền câu bé tẻo teo

Trang 14

Không gian ở đây có gì khác

hơn so với ban đầu?

Nhận xét về cách quan sát,

cách dùng từ, cách miêu tả

của tác giả?

Nhân vật trữ tình xuất

hiện với tư thế ntn?

Nhận xét về ngth gieo vần

của bài thơ?

® H/ả nho íbé, thanh sơ gợi không gian yên bìnhnhwng cô đơn, gần như ngưng đọng tuyệt đối

- Sóng gợn tí

- Lá vàng khẽ đưa vèo

® Trên mặt nước ao thu phẳng lặng, xang biếc chỉ chao nhẹ, gợn sóng lăn tăn và 1 chiếc lá vàng khẽ chao nghiêng ® Chuyển động nhẹ nhàng, gợn nhẹ, mơ màng không đủ sức tạo âm thanh nhưng mang đến sự duyện dáng, đáng yêu của mùa thu

- Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt

- Ngõ trúc quanh co - vắng teo

® Không gian rộng hơn, sâu hơn với bầu trời thăm thẳm, đường đi lối lại uốn lượn, vòngvèo phảng phất nỗi buồn, tịch liêu

 Cảnh thu được đón nhận từ gần ® cao,

xa, lấy động tĩnh, đùn các từ láy, các từ gợi tả giàu chất họi hoạ để lột tả thần thái thu ở đồng băng Bắc bộ - đẹp nhưng tĩnh vắng, đơn lạnh

2/ Tình thu

- Tựa gối, ôm cần

- Cá đâu đớp động dưới chân bèo

® Nhân vật trữ tình xuất hiện với tư thế người câu cá với tâm tư đầy uẩn khúc Nhà thơ thả lòng phiêu diêu cùng vạn vật để suy ngẫm về cuộc đời ® T/y quê tha thiết và nỗi lòng chất chưá nhiều tâm sự thầm kín của 1 nhà Nho có lòng tự trọng trước thời thế

- Gieo vần độc vận (eo) rất thần tình ® Từ không gian vắng lặng, thu nhỏ dần biểu đạt rất tinh tế những uẩn khúc thầm kín, khó giãi bày của nhân vật trữ tình

IV Tổng kết

Bài thơ thể hiện sự cảm nhận và ngth gợi tả tinh tế của NK về cảnh sắc mùa thu ở đồng bằng BB, đồng thời cho thấy t/y thiên nhiên, đất nước, tâm trạng thời

thế và tài thơ Nôm của tác giả

IV Củng cố: Phân tích cái hay của ngth sử dụng từ ngữ trong bài thơ V Dặn dò: Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài “Phân tích đề, lập dàn ý bài văn nghị luận”

Ngày soạn / /

Ngµy d¹y: 11B1 11B2

11B3 11B4

Trang 15

Ngữ văn 11 – CT chuẩn Tiết 7 PHÂN TÍCH ĐỀ, LẬP DÀN Ý CHO BÀI VĂN NGHỊ

LUẬN

1/ Kiến thức: Nắm vững cách phân tích đề, lập dàn ý cho bài văn

nghị luận

2/Kỹ năng : Có kỹ năng phân tích đề, tìm ý, lập dàn ý cho bài văn nghị

luận

3/ Thái độ : Có ý thức và thói quen lập dàn ý trước khi làm văn

Ph©n tÝch ®Ò lỊp dµn ý lµ mĩt trong nh÷ng c«ng viÖc quan trông cña qu¸ tr×nh lµm v¨n

®Ó hiÓu rđ h¬n chóng ta sÏ tim hiÓu ị bµi hôc h«m nay

H/s chia thành 3 nhóm, tiến

hành phân tích đề, lập dàn ý

cho 3 đề trong SGK

1/ Về kiểu đề

- Đề 1: Có định hướng cụ thể,

nêu rõ y/c về ND và giới hạn dẫn

chứng

- Đề 2: Thuộc dạng “đề mở”,

người viết phải tự tìm xem

những tâm sự của HXH là gì và

HXH biểu hiện ntn

- Đề 3: Thuộc dạng “đề mở”,

người viết phải tự giải mã giá

trị ND và hình thức của bài thơ

2/ Vấn đề cần nghị luận

- Đề 1: Suy nghĩ của bản thân về

việc “ chuẩn bị hành trang vào TK

mới”

- Đề 2: Tìm ra nhữn tâm sự của

HXH qua bài thơ “ Tự tình II”

- Đề 3: Bàn về vẻ đẹp ( ND và

NT) của bài thơ “Câu cá mùa thu”

của NK

3/ Phạm vi, dẫn chứng

- Đề 1:+ Phạm vi: Từ cuộc sống

của con người VN khi bước vào TK

II/ Lập dàn ý

Là tìm và lựa chọn ý sao cho bài viết có ND toàn diện, phong phú, bám sát đề và làm nổi bật trọng tâm của bài viết

1 Xác lập luận điểm

Trang 16

Thế nào là lập dàn ý?

H/s tiến hành tìm luận điểm,

luận cứ cho 3 đề

* Đề 1:

- Người VN có nhiều điểm mạnh:

thông minh, nhạy bén với cái mới

- Người VN cũng không ít diểm

yếu: thiếu hụt kiến thức cơ bản,

khả năng thức hành và sáng tạo

hạn chế

- Phát huy diểm mạnh, khắc

phục điểm yếu là thiết thực

chuẩn bị hành trang vào TKXXI

* Đề 2:

- Nỗi cô dơn, buồn tủi và lời thách

thức duyên phận

- Sự phẫn uất, phản kháng

trước duyên phận

- Sự gắng gượng vươn lên

nhưng vẫn rơi vào bi kịch

* Đề 2: Hs lựa chọn vấn đề cần

NL và tìm các luận điểm

H/s tìm các luận cứ để làm

sáng tỏ các luận điểm đã tìm

được cho đề bài

H/s lập dàn ý cho đề 2

Gv hướng dẫn h/s làm bài tập 1

- Là tìm các ý làm sáng tỏ vấn đề cần nghị luận

2 Xác lập luận cứ

- Là tìm các ý làm sáng tỏ luận điểm

3 Sắp xếp các luận diểm, luận cứ

- Mở bài: Giới thiệu và định hướng

triển khai vấn đề

- Thân bài: Sắp xếp luận điểm,

luận cứ theo trình tự lôgich

- Kết bài: Tóm lược ND đã trình

bày hoặc nêu những nhận định, bình luận

* Ghi nhớ III Luyện tập

Bài tập 1:

- Dạng đề định hướng rõ ND nghị luận

- ND nghị luận: giá trị hiện thực sâu sắc của đoạn trích “ Vào phủ chúa Trịnh”

- Luận điểm:

+ Bức tranh cụ thể, sinh động về cuộc sống xa hoa nhưng thoếu sinh khí trong phủ chúa

+ Thái độ phê phán nhẹ nhàng nhưng thấm thía cũng như những dự cảm về sự suy tàn đang tới gần của triều đình Lê - Trịnh

- PP nghị luận: Phân tích kết hợp nêu cảm nghĩ

IV Củng cố: Lập dàn ý cho đề 3

V Dặn dò: Hướng dẫn học bài và làm các BT trong SGK

Ngày soạn / /

Ngµy d¹y: 11B1 11B2

11B3 11B4

Trang 17

Ngữ văn 11 – CT chuẩn Tiết 8 THAO TÁC LẬP LUẬN PHÂN TÍCH

1/ Kiến thức: Nắm được mục đích và y/c của thao tác lập luận

phân tích

2/ Kỹ năng : Biết cách phân tích 1 vấn đề chính trị, XH, hoặc VH

3/ Thái độ : Có ý thức trong việc thực hiện đúng các thao tác lập

luận trong văn nghị luận

II- Kiểm tra bài cũ: Trình bày các bước phân tích đề, lập dàn ý cho bàivăn NL

Trong qu¸ tr×nh lµm v¨n cê rÍt nhiÒu thao t¸c trong ®ê thao t¸c lỊp luỊn ph©n tich lµ thao t¸c r Ít quan trông , vỊy ph©n tÝch n h thÕ nµo ®Ó lỊp luỊn cho s©u s¾c chóng ta cïng t×m hiÓu

H/s thảo luận theo nhóm các

câu hỏi trong SGK

Bài tập

1 Ý kiến đánh giá của tác giả

( Luận điểm) đ/v nhân vật Sở

Khanh: “Sở Khanh là kẻ bẩn thỉu,

bần tiện, đại diện của sự đồi

bại trong XH Truyện Kiều”

2 Tác giả phân tích ý kiến của

mình bằng các luận cứ:

- Sở Khanh sống bằng nghề đồi

bại, bất chính

- Sở Khanh là kẻ đồi bại nhất

trong những kẻ đồi bại, bất

chính: giả vờ làm người tử tế

để đánh lừa 1 người con gái ngây

thơ, hiếu thảo, thường xuyên lừa

bịp, trở mặt, tráo trở

3 Tác giả kết hợp chặt chẽ thao

tác phân tích và tổng hợp

- Mở đầu đoạn nêu ý khái quát

- Các câu tiếp theo trong đoạn

phân tích chi tiết bộ mặt lừa

bịp, tráo trở của SK

- 2 câu cuối tổng hợp, nhấn

mạnh b/c của SK “ mức cao nhất

của tình hình đồi bại trong XH

này”

Thế nào là phân tích trong văn

nghị luận? Những y/c của thao tác

này?

I/ Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận phân tích

- Phân tích là làm rõ đặc điểm về

ND, hình thức, cấu trúc và các mối quan hệ bên trong, bên ngoài của đối tượng ( Sự vật, hiện tượng)

- Phân tích phải gắn liền với tổng hợp

II/ Cách phân tích

- Trước tiên cần xác định mục đích của việc phân tích là làm sáng tỏ ý kiến, quan niệm nào đó

Trang 18

H/s thảo luận theo nhóm về

cách phân tích ở các ngữ liệu

trong SGK

* Ngữ liệu 1:

- Pt đựa trên mqh giữa các yếu

tố tạo nên đối tượng (Những

biểu hiện về nhân cách bẩn thỉu,

bần tiện của Sở Khanh)

- - Phân tích kết hợp với tổng

hợp

* Ngữ liệu 2:

- Pt dựa trên mqh giữa các yếu

tố tạo nên đối tượng: Đồng

tiền vừa có tác dụng tốt vừa

có tác dụng xấu

- Pt dựa trên mqh kết quả -

nguyên nhân

+ Nêu ra tác hại của đồng tiền

( Lực lượng tàn bạo của số

mệnh)

+ Giải thích nguyên nhân bằng các

hành động gian ác, bất chính do

đồng tiền chi phối

- Pt dựa trên mqh nguyên nhân -

kêtú quả

+ Pt sức mạnh tác quái của đồng

tiền (NN)

+ Thể hiện thái độ phê phán,

khinh bỉ của Nguyễn Du (KQ)

- Phân tích kết hợp với tổng hợp

về sức mạnh của đồng tiền và

thái độ của Nguyễn Du

* Ngữ liệu 3:

- Pt dựa trên mqh nội bộ của đối

tượng: Aønh hưởng xấu ủa việc

bùng nổ dân số đ/v con người

( thiếu lương thực, thực phẩm;

suy dinh dưỡng, suy thoái giống

nòi; thiếu việc làm, thất nghiệp)

KQ - NN)+ Thái độ, sự đánh giá của ngườiphân tích đ/v đối tượng được phân tích

* Ghi nhớ III Luyện tập

Bài tập 1:

- Quan hệ nội bộ của đối tượng: diễnbiến, các cung bậc tâm trạng của TK: đau xót, quẩn quanh và hoàn toàn bế tắc

- Quan hệ giữa đối tượng với đốitượng khác liên quan:Bài thơ “ Lời kỹ nữ” (XD) với bài “Tì bà hành” (BCD)

Trang 19

IV Củng cố: Thế nào là phân tích văn học? Trình bày cách phân tích

văn học

V Dặn dò: Hướng dẫn học bài và làm các BT trong SGK

Ngày soạn / /

Ngµy d¹y: 11B1 11B2

11B3 11B4

Tiết tù chôn 3 TrÌn TÕ X¬ng

1/ Kiến thức: N¾m ®îc nh÷ng nÐt chÝnh vÒ cuĩc ®íi, s¸ng t¸c cña Tó X¬ng

2/Kỹ năng : RÌn luyÖn kü n¨ng t×m hiÓu t¸c gi¶ v¨n hôc

3/ Thái độ : Cê ý thøc t«n trông gi÷ g×n nh÷ng s¸ng t¸c cña t¸c gi¶

Đàm thoại, nêu vấn đề

II- Kiểm tra bài cũ: VÏ ®Ñp mïa thu trong bµi th¬ thu ®iÕu (NguyÔn KhuyÕn)

Hôc sinh tr¶ líi c¸c c©u hâi ®· cho

tr-íc tr¶ líi trtr-íc líp Gi¸o viªn nhỊn xÐt,

bư sung

Bỉi c¶nh lÞch sö?

Tr×nh bµy vµi nÐt vÒ cuĩc ®íi, con

ng-íi?

Ho¹t ®ĩng 2: T×m hiÓu s¸ng t¸c

I Cuĩc ®íi:

1.Bỉi c¶nh lÞch sö:

- X· hĩi cê nh÷ng biÕn ®ưi lín lao + Phong trµo khịi nghÜa CÌn V¬ng c¬ b¶n ®· bÞ dỊp t¾t

+ GiƯc ph¸p thỉng trÞ “lÍy ngíi ViÖt trÞ ngíi ViÖt” Flobe thùc hiÖn chÝnh s¸ch khai th¸c thuĩc ®Þa lÌn 1, mị tríng hôc ch÷ Quỉc Ng÷ thi cö b»ng ch÷ Ph¸p thay cho ch÷ N«m;

+ ChuyÓn tõ phong kiÕn sang thùc d©n n÷a phong kiÕn

- X· hĩi ch¹y theo ®ơng tiÒn, danh lîi ®Ìy nhỉ nh¨ng « nhôc

2.Cuĩc ®íi:

- TÕ X¬ng (1870 – 1907) ngíi lµng VÖ xuyªn, MÜ lĩc, Nam ®Þnh;

- XuÍt th©n trong gia ®×nh thuĩc tÌng líp nhµ nho líp díi,

cê cuĩc sỉng nghÌo ị thµnh thÞ

+ Bỉ: TrÌn Duy NhuỊn tõng lµm chøc tù thõa cê cöa hµng bu«n b¸n tiÓu t s¶n;

+ Vî: Ph¹m ThÞ MĨn con nhµ gia thÕ, ®¶m ®ang

- Lµ ngíi th«ng minh, hôc giâi cê tµi v¨n hay ch÷ tỉt;

- LỊn ®Ịn trong thi cö, tÝnh ng«ng nghªnh bíng bØnh kh«ng bao gií chÞu gß bê trong mĩt khu«n mĨu nhÍt ®Þnh bÞ ®¸nh hâng bịi vi ph¹m tríng qui

+ 15 tuưi ®i thi 36 tuưi 8 khoa thi + §ì tó tµi 21 tuưi (khoa thi thø 4 n¨m 1894 ®íi vua Thµnh Th¸i

- C¶nh nhµ sa sót tóng thiÕu, gƯp nhiÒu khê kh¨n tóng thiÕu trong cuĩc sỉng dùa vµo sù ®¶m ®ang cña bµ tó

- MÍt n¨m 1907 thô 37 tuưi

 Cuĩc ®íi lµ cuĩc chiÕn ®Íu gay go ®Ìy m¸u vµ níc m¾t

II S¸ng t¸c:

- §Ó l¹i kho¶ng 150 bµi th¬

Trang 20

1/ Nĩi dung:

a/ Tr÷ t×nh: T©m sù cña nhµ th¬

+ Bùc dôc vÒ c¶nh nghÌo tóng vµ viÖc hâng thi

- Mĩt tuơng r¸ch ríi con nh bỉ

Ba ch÷ yªu ngao vÖ ch¸n chơng

- VĨn nî cê khi trµn níc m¾t Ch¹y ¨n tõng b÷a to¸t mơ h«i BiÕt than thù tríc ®i lµm qu¸ch Ch¼ng kÝ, kh«ng th«ng, còng cỊu bơi

- HÔ mai tỉ hâng tỉ ®i ngay Còng giì tõ ®ay nhí lÍy ngµy Hôc ®· toi c¬m vµ ch÷a chÝn Thi kh«ng ¨n ít thÕ mµ cay (than thi hâng)

- Bông buơn cßn muỉn noi n¨n chi §Ö nhÍt buơn lµ c¸i hâng thi Tr¨m n¨m th©n thÕ cê ra g×

Rđ thùc n«m hay mµ ch÷ dỉt T¸m khoa cha khâi ph¹m ®íng thi

- N¨m canh thøc suỉt c¶ n¨m canh NghÜ chuyÖn xa hoa giỊt c¶ m×nh

- §ªm n¶o ®ªm nao tỉ còng buơn

- Ngñ qu¸ch sù ®íi th©y kÎ thøc

- Cê ph¶i nh ai mµ ch¼ng chÕt Giang tay chỉng v÷ng cĩt cµn kh«nb/ Trµo phóng:

+ Tù giÔu m×nh + Ch©m biÕm ®· kÝch bĩ mƯt xÍu xa cña bÌ lò thùc d©n phong kiÕn

Lông c¾m rîp tríi quan sø ®Õn V¸y lª quÐt ®Ít mô ®Ìm ra Nh©n tµi ®Ít b¾c nµo ai ®ê Ngho¶nh cư mµ tr«ng c¶nh níc nhµ + Phª ph¸n thÕ lùc ®en tỉi cña®ơng tiÒn lµm cho ®¹o ®øc cña con ngíi suy ®ơi, x· hĩi bíc vµo con ®íng m¹t vỊn Gím ghª cho nh÷ng c« con g¸i

Mµ vĨn ®ua nhau lÍy c¸c thÌy

Trần Tế Xương

1/ Kiến thức: Giúp học sinh thấy được:

- Nỗi vất vả, đảm đang đồng nghĩa với hy sinh của nhân vật Bà Tú, hiểu được tấm lòng biết ơn, trân trọng và cả sự ân hận của ông Tú

- Đó là mặt ân tình sâu đậm trong thơ Tú Xương

- Cái hay, cái chân thực, tự nhiên mà điêu luyện của Tú Xương

2/Kỹ năng : R èn kỹ năng phân tích, cảm thụ văn học

3/ Thái độ : Giáo dục cho h/s tình cảm gia đình và người thân

Trang 21

II- Kiểm tra bài cũ : Đọc và phân tích vẻ đẹp mùa thu qua bài thơ “ Mùathu câu cá”

Bªn c¹nh giông th¬ trµo phóng s©u cay vµ quyÕt liÖt Tñ X¬ng cßn lµ nhµ th¬ tr÷ t×nh s©u s¾c

®Ưc biÖt lµ nh÷ng vÌn th¬ viÕt vÒ vî víi mĩt t×nh c¶m s©u s¾c , «ng viÕt ®Ó tâ lßng tri ¬n tri c«ng

®ê còng lµ nh÷ng c¶m xóc ch©n thµnh cña «ng ®ỉi víi vî

quát về tác giả NK

G/v giới thiệu những nét

chính về bài thơ

Bức chân dung bà Tú được

Tú Xương dựng lên ntn?

Em có nhận xét gì về cách

nói của Tú Xương trong câu

thơ này?

Tình cảm của Tú Xương đ/v

vợ được thể hiện ntn?

Phân tích những thủ pháp

ngth trong hai câu thực

- Sáng tác chủ yếu là thơ Nôm, gồm 2 mảng thơ trào phúng và trư îtình ® tâm huyết của nhà thơ với dân, với nước

2/ Tác phẩm

- Tú Xương có bà vợ là Phạm Thị Mẫn là người đàn bà tháo vát, tần tảo, hiền thục và rất mực thương chồng, thương con

- Tú Xương có hẳn một mảng thơ viết vềvợ rất ân tình và hóm hỉnh như: Văn tế sống vợ, Tự cươöi mình để tỏ lòng thương quí vợ và để tự giễu mình

- Là bài thơ viết về vợ hay và cảm động nhất

II Đọc:

III Phân tích

1 Hai câu đề:

- "Quanh nă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí m buôn bán ở mom sông”

+ Quanh năm: Thời gian liên tục, khép kín, khg 1 ngày nghỉ

+ Buôn bán: Công việc gian nan, vất vả+ Mom sông: Không gian chênh vênh, nhỏ hẹp

® Giới thiệu hoàn cảnh kiếm sống lam lũ,vất vả, nguy hiểm của bà Tú

- "Nuôi đủ nă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí m con với một chồng"®

Giọng điệu hóm hỉnh ® Ca ngợi sự đảm đang, tầntảo củabà Tú và mỉa mai mình 1 cách ý nhị đồng thời nâng bà Tú lên vị trí trụ cột trong gia đình ® Câu thơ dí dỏm, hóm hỉnh, vừa biết ơn, vừa ân hận đ/v

Trang 22

Câu thơ có sự chuyển đổi

giọng điệu ntn? Nhận xét

về hình ảnh, ngôn ngữ

trong 2 câu thơ này?

Đây là câu nói của ai và nói

điều gì? Phân tích những

nguyên nhân gây ra nỗi khổ

của bà Tú , từ đó cho thấy

nét đẹp trong con người

ôngTú được thể hiện ntn?

vợ

2/ Hai câu thực

- "Lă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí ûn lội thân cò"® Vận dụng h/ả, ngôn

ngữ VHDG:

® Khg gian heo hút, rợn ngợp, chứa đầy

lo âu, nguy hiểm

® H/ả đơn chiếc, thiếu người đỡ đần

- " Eo sèo mă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí ût nước buổi đò đông" ® Cảnh

chen chúc, bươn bả chứa đầy sự bất trắc mà bà Tú phải vật lọnđể kiếm sống

 Đối: Sự khó nhọc thường xuyên của bà Tú để đổi lại sự thong dong của ông chồng ® Cái nhìn ái ngại, cảm thông và tấm lòng chân thành của nhà thơ đ/v vợ

3/ Hai câu luận

- " Một duyên hai nợ " " Nă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí m nă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí õng mười mưa ”

® Thành ngữ, đốiî ® Đức hy sinh, nhẫn nhịn âm thầm của bà Tú ® Phẩm chất hy sinh, vị tha truyền thống của người phụ nữ VN

 Nhà thơ nhập thân để than thở dùm vơ, nhà thơ tự coi mình là cái nợ đời tiền định mà bà Tú phải gánh chịu

® Tình yêu thương, sự quí trọng và tri ân của ông Tú

IV Tổng kết

Bài thơ vận dụng ca dao, thành ngữ nhuần nhuyễn, tài tình, dân dã, bày tỏ tình cảm thiết tha, chân thành của Tú Xương đ/v vợ - một người phụ nữ tiêu biểu cho người phụ nữ VN: cần cù, lam lũ, giàu đức hy sinh Đồng thời bài thơ gópvào bảo tàng con người VN không chỉ 1 mẫu bà Tú mà cả 1 mẫu ông Tú hóm hỉnh, kín đáo, nồng nàn, thiết tha

IV CỦNG CỐ: Tại sao nói: bài thơ không chỉ ngợi ca bà Tú mà còn ngơi

Trang 23

Ngữ văn 11 – CT chuẩn Tiết 9, 10 ( 0,5 tiết) Đọc thêm VỊNH KHOA THI HƯƠNG Trần Tế Xương

1/Kiến thức: Hướng dẫn học sinh tự học, tự tìm hiểu ND và ngth

của tác phẩm thơ trào phúng

2/Kỹ năng: Khắc sâu kỹ năng tiếp cận và phân tích thể thơ luật

3/Thái độ : Bồi dưỡng cho h/s lòmg tự trọng và ý thức dân tộc

XHPK ViÖÖt Nam cuỉi thÕ kØ 18 ®Ìy rĨy nh÷ng nhỉ nh¨ng , ®ơi b¹i , ®Ưc biÖt lµ nho hôc cµng suy tµn Chøng kiÕn c¶nh chíng tai gai m¾t ®ê Tó X¬ng rÍt ®au lßng

H/s đọc SGK, tóm tắt khái

quát về hoàn cảnh sáng

tác, đề tài của tác phẩm

Nhận xét về hả sĩ tử và

quan trường ở câu 3,4 từ đó

trình bày suy nghĩ củabản

thân về cảnh thi cử lúc

- Bài thơ thuộc đề tài thi cử thể hiện thái độ mỉa, căm uất của nhà thơ đ/v chế độ thi cử đương thời và đ/v con đường thi cử của riêng ông

II Đọc văn bản

III Hướng dẫn tìm hiểu văn bản

1/ Khung cảnh trường thi

- Kỳ thi được tổ chức đúng thời gia qui định: 3 năm 1 lần nhưng cách tổ chức lạikhông bình thường:

“Trường Nam thi lẫn với trường Hà” ® Sự nhốn nháo, nhếc nhác, t/c không nghiêm túc của kỳ thi

- Câu 3 và câu 4 dùng ngth đảo ngữ và phép đối:

+ Sĩ tử: lôi thôi, nhếch nhác+ Quan trường: ậm oẹ, thét loa không còn

tư thế dõng dạc, oai nghiêm của 1 mệnh quan

® Cảnh trưòng thi thật thảm hại, bi hài

- Câu 5 và câu 6 dùng ngth đối

Trang 24

® Các vị khách mời xuất hiện sang trọng,long trọng khiến trí thức Nho học càng nhục nhã, ê chề

® Tg dùng giọng điệu thơ trào phúng để tái hiện kỳ thi Hương năm Đinh dậu và khái quát bộ mặt của XHVN cuối TKXIX

2/ Thái độ của tác giả

- 2 câu cuối: T/g dùng giọng điệu trữ tình để tự vấn mình và những người đồng môn

® Đau đớn, xót xa trước hiện thực của đất nước và vận mệnh của dân tộc

® Đánh thức ý thức dân tộc và tâmú lòngyêu nước của người dân đương thời

IV Củng cố: Từ bài học em hãy trình bày lại những quan niệm về chế độ thi cử hiện nay

V Dặn dò: Hướng dẫn học bài và soạn bài mới “ Ngôn ngữ chung và lời nói cá nhân”

2/Kỹ năng: Khắc sâu kỹ năng tiếp cận và phân tích thể thơ song thất

lục bát của dân tộc

3/Thái độ : Bồi dưỡng cho h/s tình cảm chân thành với bạn bè.

Nêu vấn đề ; Đàm thoại

II- Kiểm tra bài cũ: Phân tích khung cảnh trường thi và nỗi lòng Tú

Xương qua bài thơ “Vịnh khoa thi hương”

NguyÔn KhuyÕn lµ nhµ th¬ xuÍt s¾c cña v¨n hôc VN , «ng kh«ng chØ lµ nhµ th¬ tr¶i lßng víi thiªn nhiªn v¹n vỊt mµ cßn r¸t s©u s¾c trong t×nh c¶m víi b¹n bÌ T×nh c¶m ®ê ®îc thÓ hiÑn qua bµi th¬ khêc D¬ng Khuª

Thơ chữ Hán: Vãn đồng I Tiểu dẫn (SGK)- Bài thơ viết bằng chữ Hán trước, sau đó

Trang 25

Bài thơ có thể chia thành

mấy đoạn? Nội dung của

từng đoạn là gì? Nhận

xét về bố cục của bài

thơ?

T/g diễn tả nỗi lòng mình

ntn khi nghe tin bạn qua đời?

Phân tích sự tinh tế trong

cách thể hiện của tác giả?

Những ký niệm nào được

t/g ôn lại từ câu 3 đến câu

22?

Nhà thơ đã diễn tả nỗi đau

của mình ntn khi nghe tin

bạn qua đời?

Tác giả bộ bạch nỗilòng

mình ntn trước cái chết

của người bạn tri kỷ?

Mất bạn, nhà thơ trở

thành con người ntn? Tác

giả dùng thủ pháp ngth gì

để diễn tả cảm giác của

tác giả tự dịch ra chữ Nôm để bày tỏ tình cảm của mình trước cái chết của người bạn đồng niên, cùng khoa thi

II Đọc văn bản III Hướng dẫn tìm hiểu văn bản:

2/ Tiếng khóc bạn của nhà thơ

- 2 câu đầu: T/g dùng cách gọi thân mật, nói giảm để thể hiện nỗi đau của mình:+ Nỗi đau đột ngột, bất ngờ

+ Nỗi đau thấm vào cả cảnh vật

® Nỗi đau rất thâm trầm, kín đáo mà sâu sắc được thể hiện rất tinh tế và da diết

- Kỷ niệm giữa tác giả và bạn

+ Đă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí ng khoa: cùng học, cùng thi đỗ + Chơi nơi dă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí ûm khách: cùng chơi + Rượu ngon cùng nhă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí õp: cùng uống

- Niềm tiếc thương của tác gia:í

+ Trước ba nă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí m tinh thần chưa can + Tuổi tôi hơn tuổi bác

+ Tôi lại đau trước bác mấy ngày + Làm sao bác vội về ngay

® Sự thật phi lý, nghiệt ngã ® Nỗi đau càng nhân lên gấp bội

+ Chân tay rụng rời + Ai chă Tuệ Tĩnh (thế kỷ XV vă Lí óng biết chán đời là phải + Vội vàng chi đã mải lên tiên

® Trong tiếng khóc bạn, t/g bộc bạch niềm tâm sự của bản thân khi mất người bạn tri âm lại phải đối mặt với nỗi đau thời thế ® Nhân cách thanh cao của 1 nhà nho biết tự trọng

+ "Rượu ngon không bạn hiền không mua

+ Câu thơ không viết + Giường treo hững hờ + Đàn ngẩn ngơ tiếng đàn

Trang 26

mình? ® Dùng điển tích, điển cố về tình bạn tri

âm ® Mất bạn, nhà thơ trống vắng, đơn độc, thay đổi cả cuộc sống thường nhật

® Cuộc khủng hoảng tinh thần quá sức chịu đựng ® Nỗi đau chân thành và sâu sắc

- Tác giả dùng thể thơ, ngôn ngữ dân tộc, láy hư từ, kết cấu trùng điệp để khóc bạn, khóc cho mình và cho đời ® Góp vào

VH dân tộc giá trị tinh thần cao quí và ý nghĩa nhân văn sâu sắc

IV CỦNG CỐ: Phân tích nỗi đau của Nguyễn Khuyến khi bạn qua đời?

V DẶN DÒ: Hướng dẫn học bài và soạn bài " Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân"

Ngày soạn / /

Ngµy d¹y: 11B1 11B2

11B3 11B4 Tiết 12 TỪ NGÔN NGỮ CHUNG ĐẾN LỜI NÓI CÁ NHÂN

1/ Kiến thức: Hiểu được biểu hiệncủa cái chung trong ngôn ngữ XH

và cái riêng trong lời nói cá nhân, mối tương quan giữa chúng

2/Kỹ năng : Nâng cao năng lực lĩnh hội những nét riêng trong ngôn

ngữ của cá nhân, nhất là của các nhà văn có uy tín Rèn luyện để

nâng cao năng lực sáng tạo của các nhân, biết phát huy PC ngôn ngữ cá nhân khi sử dụng ngôn ngữ chung

3/ Thái độ : Vừa có ý thức tôn trọng những qui tắc ngôn ngữ chung

của XH vừa có sáng tạo góp vào sự phát triển ngôn ngữ của XH

II- Kiểm tra bài cũ : Thế nào là ngôn ngữ chung và lời nói cá nhân? Cá nhân phải sử dụng từ ngữ như thế nào để tạo dấu ấn, sắc thái riêng?

Giữa ngôn ngữ chung của

xã hội và lời nói cá nhân

có mối quan hệ ntn?

III Quan hệ giữa ngôn ngữ chung và lời nói cá nhân:

- Ngôn ngữ chung là cơ sở để cho mỗi cá nhân sinh ra những lời nói cụ thể của mình, đồng thời để lĩnh hội được những lời nói của cá nhân khác Mỗi cá nhân không hình thành và chiếm lĩnh được ngôn ngữ chung thì không thể tạo

ra lời nói riêng, không thể tham gia vào giaotiếp chung trong xã hội

- Ngôn ngữ chung được hiện thực hoá

Trang 27

H/s đọc và ghi phần ghi nhớ

vào vở

Học sinh thảo luận theo

nhóm các BT trong SGK

Phân tích cách chuyển

nghĩavà hiệu quả của việc

chuyển nghĩa từ “ Nách”.

Phân tích nghĩa của các từ

“ xuân”

Phân tích sự sáng tạo của

tác giả khi dùng từ “ Mặt

trời”.

Tìm và phân tích phương

thức cấu tạo những từ

mới tạo ra

trong lời nói cá nhân, được biến đổi, pháttriển trong quá trình giao tiếp của cá nhân

*Ghi nhớ ( SGK)ï

IV Luyện tập

Bài tập 1:

- Nguyễn Du chuyển nghĩa từ “ Nách”

( Là từ chỉ vị trí cơ thể con người) sang chỉ chỗ tiếp giáp giữa 2 bức tường tạo

nên 1 góc ( Nách tường) theo phương thức

ẩn dụ

- Hiệu quả: Câu thơ sinh động hơn, gợi cảm hơn khi miêu tả cảnh vật thơ mộng, trữ tình gợi dậy nhữngcảm xúc riêng tư của con người

Bài tập 2:

- Trong thơ HXH: từ “ xuân” vưà chỉ mùa

xuân, vừa chỉ tuổi trẻ gợi tâm trạng chán trường, tuyệt vọng trước trò đùa của tạo hoá và duyên phận

- Trong thơ Ng Du: từ “ xuân” chỉ vẻ đẹp,

cuộc đời người con gái trẻ tuổi đã trao cho người khác

- Trong thơ Ng Khuyến: từ “ xuân” chỉ chất

men say nồng của rượu ngon để nói đến tình bạn chân thành, thắm thiết của nhà thơ với bạn

- Trong thơ HXH:

+ Từ “ xuân” (1) chỉ mùa xuân - mùa đầu

tiên trong năm

+ Từ “ xuân” (2) chỉ sức sống mới, tươi

đẹp của đất nước

Bài tập 3:

- Trong thơ Huy Cận: từ “ mặt trời” dùng

với nghĩa gốc (chỉ một thiên thể trong vũtrụ) kết hợp phép tu từ nhân hoá để miêu tả cảnh biển tráng lệ lúc hoàng hôn

- Trong thơ Tố Hữu: từ “mặt trời” mang

nghĩa tượng trưng cho lý tưởng cách mạng đã soi sáng nhận thức, mở mang tâm hồn, trí tuệ cho người thanh niên

- Trong thơ Nguyễn Khoa Điềm:

+ Từ “mặt trời” (1) dùng với nghĩa gốc + Từ “mặt trời” (2) là hình ảnh ẩn dụ

chỉ đứa con chính là hạnh phúc, niềm tin,ánh sáng của cuộc đời người mẹ Tà ôi

Bài tập 4:

a “Mọn mằn” dựa vào từ “mọn” cấu

tạo theo cách láy phụ âm “m” nghĩa là nhỏ nhặn tầm thường không đáng kể

b “Giỏi giắn” dựa vào từ “giỏi” cấu

tạo theo cách láy phụ âm “gi” nghĩa là

Trang 28

rất giỏi, được mọi người mến mộ

c “Chuyên dụng” dựa vào từ “chuyên” và từ “dụng” theo cách cấu tạotừ

ghép nghĩa là dụng cụ được sử dụng vào chuyên môn

IV Củng cố: Hệ thống nội dung bài học

V Dặn dò: Hướng dẫn cách học bài và vận dụng vào ngôn ngữ cá nhân

Hướng dẫn soạn bài “Bài ca ngất ngưởng”

Ngày

soạn / /

Ngµy d¹y: 11B1 11B2

11B3 11B4 Tiết 13 BÀI CA NGẤT NGƯỞNG Nguyễn Công Trứ

A MỤCTIÊU

1/ Kiến thức: - Giúp học sinh hiểu:

- PC sống củaNCT với tính cách của 1 nhà Nho và hiểu vì sao có thể coiđó là sự thể hiện bản lĩnh các nhân mang ý nghĩa tích cực

- Hiểu đúng nghĩa k/ngôn ngữ chung “ ngất ngưởng” để không nhầm lẫn với lối sống lập dị của 1 số người hiện đại

2/Kỹ năng : Tiếp cận 1 thể thơ dân tộc - thể hát nói đắt đầu đợc

phổ biến rộng rãi từ thế ký XIX

3/ Thái độ : Giáo dục cho học sinh ý thức, thái độ trước cuộc sống

Nêu vấn đề ; Đàm thoại, Thảo luận nhóm

II- Kiểm tra bài cũ : Phân tích tình cảm của NK với bạn qua bài thơ “ Khóc Dương Khuê”

rđ chóng ta sÏ t×m hiÓu ¬ bµi hôc h«m nay

quát về tác giả NCT I Tiểu dẫn1/ Tác giả ( 1778 - 1858)

- Là người có tính tình cương trực, phóng

Trang 29

Học sinh thảo luận theo

nhóm ND của bài học

Phân tích nguồn cảm hứng

chủ đạo của t/g khi XD bài

thơ?

NCT đã tự thuật về cuộc

đời mình ở chốn quan

trường ntn?

Khi làm quan ông ngất

ngưởng với đời, vậy khi

cáo quan ông đã sống ntn?

Tại sao NCT lai có thể

- Sáng tác bằng chữ Hán, chữ Nôm gồm nhiều thể loại độc đáo đặc biệt là luật đường và Hát nói

2/ Bài thơ

Sáng tác theo thể ca trù, là bài thơ tự thuật về cuộc đời NCT, từ đó nâng lên thành triết lý sống

II Đọc văn bản III Tìm hiểu văn bản

1/ Cảm hứng chủ đạo

- Ngất ngưởng: Là sự ngang tàng, phá cách, phá vỡ khuôn mẫu để hình thành lối sống tôn trọng sự trung thực, tôn trọng cá tính, không chấp nhận uốn mìnhtheo lễgiáo PK

2/ Những lời tự thuật

- "Vũ trụ nội mạc phi phận sự"® Quan niệm của nhà nho dấn thân, hành đạo, tự nhận trách nhiệm với đời

®Tác giả kiêu hãnh, tự hào về sự có mặt của mình Khẳng định vai trò lớn lao của mình đ/v cuộc đời

-" Thủ khoa, Tham tán, Tổng đốc Đông" " Bình Tây"

" Phủ doãn Thừa Thiên"

- "Nên tay ngất ngưởng"

® Liệt kê những sự việc lớn để khoe tài năng, cốt cách tài tử, phóng túng của mình

® NCT tự khen , tự đánh giá cao nhân cách, bản lĩnh nhưng lại được ông nhìn với cái nhìn có phần ngông ngạo

- "Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng" ®H/ả ngược đời, đối nghịch, nghênh ngang, trái khoáy đầy thách thức ® Cá tính ngạomạn của 1 con người tự tin vào chính mình

- "Tay kiếm cung từ bi"

"Gót tiên theo một đôi dì"

"Bụt cũng nực cười "

® Sống phóng túng, thảnh thơi, vui vẻ nhưng trêu ngươi, bất cần ® Kiểu sống chơi ngông đối lập với XH đương thời:

Không bận tâm đến sự khen - chê, thoat khỏi danh lợi để hưởng lạccuộc đời thoảthích

 NCT đánh giá tổng quát về con người mình: ngất ngưởng trong chốn quan

Trang 30

trường, khi nghỉ quan và khi là hưu quan để thực hiện khát vọng sống tự do, tự tại

- "Vẹn đạo sơ chung"® Lý tưởng trung quân, giúp đời của 1 danh tướng thời xưa được ông giữ gìn trọn vẹn ® Bản lĩnh sống của 1 con người vì dân vì nước

IV Tổng kết

Bài thơ XD 1 hình tượng có ý vị trào phúng nhưng đằng sau nụ cười là 1 thái độ, 1 quan niệm nhân sinh ít nhiều mang màu sắc hiện đại bởi nó khẳng định 1 cátính và không đi theo con đường chính

thống, sáo mòn mà trong đó chỉ có h/ả của cộng đồng còn nhân cách cá thể không được phép tồn tại

IV CỦNG CỐ:1/ NCT có quan niệm tiến bộ ntn?

2/ Nên hiểu thái độ "ngất ngưởng" của NCT ntn?

V DẶN DÒ: Hướng dẫn học bài và soạn "Bài ca ngắn đi trên bãi cát"

Ngày soạn / /

Ngµy d¹y: 11B1 11B2

11B3 11B4 Tiết tù chôn 4 cao b¸ qu¸t

A MỤCTIÊU

1/ Kiến thức: - Giúp học sinh:

- N¾m ®îc nh÷ng ®Ưc ®iÓm vÒ con ngíi, t tịng cña Cao B¸ Qu¸t, còng nh nĩi dung s¸ng t¸c cña «ng

®Ó hiÓu rđ h¬n t tịng cña Cao B¸ Qu¸t thÓ hiÖn qua t¸c phỈm “Bµi ca ng¾n ®i trªn b·i c¸t”

2/Kỹ năng:

II-Kiểm tra bài cũ: Lỉi sỉng ngÍt ngìng ®îc thÓ nh thÕ nµo trong bµi h¸t nêi “Bµi ca ngÍt ngìng “ cña NguyÔn C«ng Trø

Cao B¸ Qu¸t Hôc sinh lµm viÖc c¸

I.Cuĩc ®íi

- Cao B¸ Qu¸t: (1809 – 1855) tù lµ Chu ThiÒn, hiÖu Cóc íng, MĨn Hiªn

- N¨m 1832 «ng thi h¬ng ®ì ¸ nguyªn nhng thi hĩi m·i vĨnkh«ng ®ì (kh«ng ph¶i v× m×nh kÐm tµi mµ lµ v× quan tríng

®¸nh hâng)

- N¨m 1841 «ng ®îc bư chøc Hµnh tỈu bĩ lÔ

- Th¸ng 8 – 1841 «ng ®îc cö lµm s¬ kh¶o tríng thi ị Thõa Thiªn HuÕ, thÍy mĩt sỉ bµi thi hay nhng ph¹m huý «ng

Trang 31

- Do tÝnh khinh miÖt triÒu ®×nh, vua quan «ng bÞ ®µy vÒ quª Quỉc oai vµ lµm quỉc s cho Lª Duy Cù (dßng dđi nhµ Lª nưi dỊy chỉng triÒu NguyÔn n¨m 1854).

- Cao b¸ Qu¸t bÞ b¾n chÕt trong mĩt trỊn ®¸nh vua Tù §øc

- Cao B¸ Qu¸t thi tỊp

- Cao chu thÌn di c¶o

- Cao chu thÌn thi tỊp

- KhÝ ph¸ch b×nh th¶n gi÷a gian lao, chÍp nhỊn c¸i khê cña

®íng ®íi

- Tríc t×nh c¶nh oan khêc

- Th¬ng c¶m cho môi ngíi nghÌo khư bÞ øc hiÕp

IV CỦNG CỐ:1/ NCT có quan niệm tiến bộ ntn?

2/ Nên hiểu thái độ "ngất ngưởng" của NCT ntn?

V DẶN DÒ: Hướng dẫn học bài và soạn "Bài ca ngắn đi trên bãi cát"

Ngày soạn / /

Ngµy d¹y: 11B1 11B2

11B3 11B4 Tiết 14 BÀI CA NGẮN ĐI TRÊN BÃI CÁT

( Sa hành đoản ca)

Cao

Bá Quát

1/ Kiến thức:

- Nắm được trong hoàn cảnh nhà Nguyễn trì trệ, bảo thủ CBQ tuy vẫn

đi thi nhưng dã tỏ ra chán ghét con đường mưu cầu danh lợi tầm

thường Bài thơ biểu lộ tinh thần phê phán của ông đ/v học thuật và sự bảo thủ trì trệ của chế độ nhà Nguyễn nói chung, góp phần lý giải hành động k/n của ông về sau năm 1854

- Hiểu được mqh giữa ND và hình thức ngth của bài thơ cổ thể về nhịp điệu, hình ảnh

2/Kỹ năng : Biết cách đọc hiểu 1 tác phẩm thuộc thể loạithơ cổ

thể của VH Trung đại

3/ Thái độ : Cảm thông và trân trọng thái độ, tâm trạng của người

quân tử trong XHPK

Trang 32

II- Kiểm tra bài cũ : Phân tích quan niệm và thái độ của CBQ qua bài thơ

“ Bài ca ngất ngưởng”

Trong x· hĩi xa Hôc hµnh thi cö ,®ì ®at ,lµm quan lµ con ®íng ®ªn víi c«ng danh ¦íc muỉn l©p nªn c«ng tr¹ng dder gióp Ých cho ®íi lµ íc muỉn tÝch cùc cña ngíi qu©n tö

quát về tác giả HXH

Trời đại CBQ sống ntn để

gops phần hình thành nên

cá tính, khí phách của ông?

( Chữa bài thi cho thí sinh,

tham gia khởi nghĩa chống

lại triều đình)

Căn cứ vào SGK, nói rõ về

hoàn cảnh sáng tác bài thơ?

Bối cảnh XH tác động gì

đến nhà thơ khi sáng tác

bài thơ?

và phần chú thích trong

- Là người có khí phách hiên ngang, tư tưởng tự do, phóng khoáng, luôn ôm ấp nhữnghoài bão lớn để giúp ích cho đời

- Là người có cá tính mạnh mẽ, luôn mơ ước đổi thay và dám đổi hay, có thái độ sống vượt khỏi khuôn khổ chế độ PK

- Sáng tác bằng cả chữ hán và chữ Nôm với ND phê phán chính sự, phản ánh nhu cầu đổi mới XH

2/ Tác phẩm

- Thể loại: Thuộc thơ cổ thể - không gò

bó vào luật, gieo vần tự do, nhịp điệu, tiết tấu biến hoá để diễn tả tâm trạng có nhiều đỏi thay

- Hoàn cảnh sáng tác: sáng tác vào thời

điềm ông đi thi Hội ở Huế để thể hiện tài năng, thực hiện chí hướng và hoài bão

- Nội dung: bài thơ là niềm bi phẫn trước

thực trạng bế tắc, không lối thoát của người trí thức PK, thể hiện sự khinh bỉ phường danh lợi và dự cảm về mối hiểm nguy đ/v người trí thức có lý tưởng sống cao đẹp

Trang 33

Ngữ văn 11 – CT chuẩn ( Sa hành đoản ca)

Cao Bá Quát

2/Kỹ năng : Biết cách đọc hiểu 1 tác phẩm thuộc thể loạithơ cổ

thể của VH Trung đại

3/ Thái độ : Cảm thông và trân trọng thái độ, tâm trạng của người

quân tử trong XHPK

II- Kiểm tra bài cũ : Khái quát những nét chính về con người Cao Bá Quát và bài thơ

G/v hướng dẫn h/s tìm

hiểu VB theo hệ thống

câu hỏi trong SGK

Hình ảnh bãi cát được nhà

thơ miêu tả ntn?

Dùng khả năng tưởng

tượng, hãy tái hiện lại

câu thơ này?

Cùng với bãi cát, không gian

còn có những trở ngại

nào?

Từ ngth tả thực, tác giả

dùng bãi cát để tượng

trưng cho điều gì?

Nhân vật trữ tình xuất

hiện trên bãi cát ntn?

1/ Hình tượng bãi cát

- Bãi cát dài lại bãi cát dài

® Tả thực hình ảnh bãi cát dài mênh

mông, nối tiếp nhau bất tận, mịt mờ

- Đi một bước như lùi một bước

® Hình ảnh chân thực ( đi trên cát dày, chân lún xuống khiến có cảm giác như thụt lùi) đi trên cát rất khó khăn, mệt mỏihơn nhiều so với đường đất bình thường

- Đường cùng

- Phía Bắc núi môn trùng

- Phía Nam sóng dạt dào

® Hình ảnh nối tiếp bãi cát với núi non hiểm trở, sóng biển trập trùng

 Không gian dữ dội, khủng khiếp tượng trưng con đường đời, con đường công danh đầy nhọc nhằn, bế tắc, không lối thoát của tác giả và tầng lớp trí thức PK

2/ Hình tượng nhân vật trữ tình

- Mặt trời đã lặn chưa được dừng

- Lữ khách trên đường nước mắt rơi

® Nhân vật trữ tình là 1 khách thể cô lẻ, khốn khổ giữa bãi cát mênh mông, giữa cuôc đời gian nan để đi tìm danh lợi

- Xưa nay phường danh lợi

Trang 34

Giữa nhữn khó khăn trên

đường đời, t/g đã nhận

thức về con đường danh

lợi ntn?

Trước sự cám dỗ của

công danh, t/g đã có những

suy nghĩ gì?

Nhận xét về cách dùng

đại từ nhân xưng và cách

dùng câu trong bài thơ?

Phân tích ý nghĩa của hình

tượng ngth được phán ánh

trong bài thơ?

- Người say vô số, tỉnh bao người

® Nhà thơ tự hỏi mình và hỏi mọi người về sự cám dỗ của danh lợi ® H/ả ngth

“đắt”, thấm thía khi tác giả ví người đi tìm công danh như “con nghiện”, không còn tỉnh táo để quay về

- Không học được tiên ông phép ngủ

- Trèo non, lội suối giận không vơi

® Nhà thơ oán hận, chán nản, tự giận chính mình sa vào vòng danh lợi và đã không xa lánh được bui trần

- Bãi cát dài ơi!

- Tính sao đây?

- Hãy nghe ta khúc hát đường cùng

® Tác giả tự đối thoại với bản thân để cảnh tỉnh bản thân trước danh lợi, vinh hoaphú quí

- Anh đứng làm chi trên bãi cát?

® Tác giả tự thổ lộ những băn khoăn, phân vân nên đi tiếp hay nên dừng ® Bế tắc, tuyệt vọng trước sự vô nghĩa của con đường khoa cử đi tìm công danh

 Dùng nhiều đại từ nhân xưng, nhiều câu cảm thán, câu hỏi tu từ dể tái hiện những day dứt, trăn trở khi đi tìm chân lý, từ đó thức tỉnh tầng lớp trí thức trước lốïi mòn truyền thống

® Hình tượng ngth mạnh mẽ, bi tráng với khát vọng sống cao đẹp đã cảnh báo sựđổi mới tất yếu trong tương lai

IV Tổng kết

Bài thơ biểu lộ sự chán ghét của 1 trí thức đ/v con đường danh lợi tầm thường đương thời và niềm khao khát thay đổi cuộc sống Nhịp điệu bài thơ góp phần diễn tả thành công những cảm xúc, suy tưcủa nhân vật trữ tình về con đờng danh lợi gập ghềnh, trắc trở

V Củng cố: Phân tích tầng nghĩa hàm ẩn của bài thơ từ các hình

1/ Kiến thức: Củng cố và nâng cao tri thức về thao tác lập luận

phân tích

Trang 35

Ngữ văn 11 – CT chuẩn 2/Kỹ năng : Biết vận dụng thao tác lập luận phân tích trong bài văn

nghị luận

3/ Thái độ : Có ý thức trong việc thực hiện đúng các thao tác lập

luận trong văn nghị luận

I- Ổn định lớp: Nắm sĩ số

II- Kiểm tra bài cũ: Thế nào là phân tích trong văn nghị luận? Trình bày các cách phân tích

§Ó cñng cỉ nh÷ng kiÕn thøc ®· ®îc hôc vÒ thao t¸c lỊp luỊn ph©n tÝch , ¸p dông cê hiÖu qu¶ vµo bµi viÕt cô thÓ chóng ta cïng t×m hiÓu ị bai hoc h«m nay

H/s thảo luận theo nhóm

các đề bài trong SGK

Đối với đề bài này ta cần

tiến hành ntn?

- Chia nhỏ thành các đối

tượng, bộ phận để xem

xét những biểu hiện, tác

hại của thái độ tự ti và

tự phụ

- Tổng hợp về bản chất

của đối tượng

Sau khi phân tích những

biểu hiện, tác hại, em kết

-Tác hại: Người tự ti dễ xa lánh mọi

người, sống không hoà hơpü vào tập thể, cộng đồng, tự mình đánh mất đi ýchí tiến thủ, luôn thu mình lại để sống yên thân và không tạo ĐK cho bản thân mình học tập để tiến bộ

2 Những biểu hiện và tác hại của thái độ tự phụ

- Tự phụ là tự đánh giá cao về tài năng, thành tích của mình từ đó coi thường tất cả mọi người Người tự phụ khác với người tự tin ( là người luôn tin vào bản thân của mình)

-Tác hại: Người tự phụ khó gần mọi

người, sống ích kỷ nên dễ bị cô lập,

Trang 36

luận thế nào về 2 thái độ

sôïng tự ti và tự phụ?

Nên chọn viết đoạn văn

theo kết cấu nào? ( Tổng -

- Nêu cảm nhận về cảnh thi

cử ngày xưa dưới chế độ

PK

không hoà hợp với cộng đồng Người tự phụ dễ nảy sinh chủ quan, không học tập người khác để tiến bộ

3 Kết luận

- Tự ti và tự phụ là 2 thái độ sống ngược nhau nhưng đều là cách sống thu về cá nhân mình, không hoà hợp với mọingười, không nhận được sự giúp đỡ của cộng đồng để cùng nhau tiến bộ

- Thái độ sống hợp lý là hoà hợp với mọi người trong quan hệ bình đẳng để học hỏi, giúp đỡ nhau

Đề bài 2:

- Hai câu thơ trong bài “ Vịnh khoa thi Hương”của Tú xương đã nêu bật tính chất tạp nhạp, lôi thôi, hết sức khôi hài của trường thi

- Sĩ tử là người đi thi, là nhân vật trọng tâm của trường thi lại lôi thôi, xốc xếch với những chai lọ chẳng ra dáng những ông cử tương lai Đảo ngữ : từ

“ lôi thôi” đặt ở đầu câu gây ấn tượng về tư thế, tư cách của những kẻ sĩ tiêubiểu đai diện cho tầng lớp trí thức PK

- Quan trường là những ông quan coi thi, chấm thi, có trách nhiệm rất cao trong trường thi đang “ậm oẹ” - Tú xương dùngtừ rất sáng tạo để miêu tả thứ âm thanh ú ớ, không rõ tiếng nhưng lên gân, lalối, vênh váo của những kẻ cậy quyền khi chúng thét vào loa gọi tên thí sinh

® Giám thị, giám khảo không còn dáng trang nghiêm, tôn kính

- Cảnh thi cử hỗn tạp, nhố nhăng làm đau lòng kẻ sĩ đương thời

V Củng cố: Giới thiệu 2 bài đọc thêm trong SGK cho học sinh về cách lập luận, phân tích của từng bài

V Dặn dò: - Hướng dẫn viết 2 BT trên thành bài văn lập luận phân

Trang 37

- N¾m ®îc nh÷ng ®Ưc ®iÓm vÒ con ngíi, t tịng cña Cao B¸ Qu¸t, còng nh nĩi dung s¸ng t¸c cña «ng

®Ó hiÓu rđ h¬n t tịng cña Cao B¸ Qu¸t thÓ hiÖn qua t¸c phỈm “Bµi ca ng¾n ®i trªn b·i c¸t”

2/Kỹ năng:

II-Kiểm tra bài cũ: Lỉi sỉng ngÍt ngìng ®îc thÓ nh thÕ nµo trong bµi h¸t nêi “Bµi ca ngÍt ngìng “ cña NguyÔn C«ng Trø

Ho¹t ®ĩng 1: Gi¸o viªn têm t¾t

Ho¹t ®ĩng 2: Híng dĨn hôc sinh t×m

hiÓu gi¸ trÞ cña t¸c phỈm

Dùa vµo phÌn têm t¾t h·y tr×nh bµy

I Têm t¾t t¸c phỈm II.Gi¸ trÞ cña t¸c phỈm

1/ Nĩi dung:

- Lµ t¸c phỈm «ng viÕt tríc khi Ph¸p x©m lîc ®Ít níc, nh»m tuyªn ruyÒn ®¹o lÝ: “Trai th× trung hiÕu lµm ®Ìu, g¸i th× tiÕt h¹nh lµ c©u trau m×nh”, nhng b»ng mĩt c¶m høng m¶nh liÖt,mĩt n¨ng lùc s¸ng t¹o nghÖ thuỊt kh«ng nhâ, qua h×nh thøc truyÖn kÓ v¨n vÌn (truyÖn th¬), ®· trị thµnh khóc ca chiÕn

+ Lôc V©n Tiªn (nh©n vỊt chÝnh cïng tªn víi t¸c phỈm) hiÕu th¶o hÕt mùc, nªu cao lÝ tịng, s½n sµng quªn hÕt lîi Ých riªng t, dòng c¶m ®·nh cíp Phong Lai cøu d©n, ®¸nh giƯc ¤ Qua cøu níc, in mĩt phÌn bêng d¸ng §ơ ChiÓu thíi trÎ + KiÒu NguyÖt Nga thụ chung son s¾t víi Lôc V©n Tiªn theo quan niÖm t×nh yªu lÍy ch÷ nghÜa lµm gỉc, tøc lµ nghÜa – t×nh, t×nh – nghÜa, chø kh«ng chØ lµ t×nh

+ Hín Minh c¬ng trùc ®Õn nêng n¶y, bÍt chÍp quyÒn uy,th¼ng tay trõng trÞ lò ngíi û thÕ lµm cµn, trông nghÜa khinh tµi

+ ¤ng Qu¸n giỉng nh mĩt Ỉn sÜ, b¸n hµng mµ l¹i “kinh

sö ®· tõng”, ®Ưc biÖt lµ biÕt yªu ghÐt r¹ch rßi, d¸ng lµm

+ Gia ®×nh Vđ c«ng lỊt lông tµn b¹o víi chµng rÔ t¬ng lai hôLôc ®¸ng th¬ng;

+ Bïi KiÖm kh«ng nghÜa kh«ng t×nh, muỉn tranh ngíi vî

- Ng«n ng÷ gi¶n dÞ mang s¾c th¸i miÒn nam;

- Sö dông nhiÒu ®iÓn cỉ

Trang 38

IV CỦNG CỐ: N¾m nĩi dung bµi hôc

V DẶN DÒ: Hướng dẫn học bài và soạn "LÏ ghÐt th¬ng"

Ngày soạn / /

Ngµy d¹y: 11B1 11B2

11B3 11B4

Tiết 17 ( 1,5 tiết) LẼ GHÉT THƯƠNG

(Trích “Truyện Lục Vân Tiên”

của Nguyễn Đình Chiểu)

1/ Kiến thức: Nhận thức được tình cảm yêu ghét phân minh, mãnh

liệt, tấm lòng thương dân sâu sắc của NĐC Hiểu được những đặc trưng cơ bản của bút pháp trữ tình NĐC: cảm xúc trữ tình, đạo đức nồng đượm, sâu sắc; vẻ đẹp bình dị, chân chất của ngôn từ

2/Kỹ năng : Biết cách đọc hiểu 1 tác phẩm thuộc thể loại thơ tự

sự của VH Trung đại

3/ Thái độ : Rút ra bàihọc đạo đức về tình cảm yêu, ghét chính

đáng

II- Kiểm tra bài cũ : Phân tích các hình tượng ngth trong bài thơ “ Bài ca ngắn đi trên bãi cát”

Lôc V©n Tiªn cña N§C lµ t¸c phỈm v¨n hôc vît qua thö th¸ch cña thíi gian, nê cê søc sỉng lín ®ỉi víi môi tÌng líp ngíi ViÖt Nam xa nay, ®Ưc biÖt lµ ngíi d©n Nam Bĩ §Ó hiÓu rđ h¬n gi¸ trÞ Cña t¸c phỈm chóng ta cïng t×m hiÓu ®o¹n trÝch “ LÏ ghÐt th¬ng’’

- H/s đọc SGK, tóm tắt ND

tác phẩm và xác định vị

trí, ND của đoạn trích

H/s đọc VB và phần chú

thích trong SGK

( Ông Quán là chủ quán

rượu, là người thuộc làu

kinh sử, nằm trong hệ

thống lực lượng hỗ trợ

cho LVT đi tìm chính nghĩa

Nhân vật mang phong thái

II Đọc

1/ Thái độ thương - ghét của ông Quán

- Vì chưng hay ghét cũng là hay thương

® Tuyên ngôn về lẽ yêu ghét, tuyên ngôn về y/c đạo đức, lý tưởng sống của con

Trang 39

của 1 nhà Nho ở ẩn - xót xa

cho sự băng hoại của XH)

Ông Quán ghét những loại

người nào? Vì sao ông Quán

ghét?

Phân tích hiệu quả của

việc sử dụng phép lặp và

từ ngữ trong đoạn thơ?

Những người ông Quán

thương là ai? Điều đó cho

thấy ông Quán quan tâm

đến lớp người nào trong

XH??

người: thương cái tốt đẹp, ghét cái xấu

xa hại dân , hại nước

2/ Loại người ông Quán ghét

- Ghét vua Kiệt, vua Trụ mê gái, ăn chơi hưởng lạc

- Ghét U Vương, Lệ Vương đa đoan, gây lôi thôi, rắc rối

- Ghét ngũ bá sát phạt lẫn nhau giành ngôi bá chủ

- Ghét vua, lành chúa cuối đời Đường

“sớm đầu ttối đánh” ăn chơi sa đoạ, tham lam quyền lực

® Dùng điển cố - dẫn ra các nhân vật nổitiếng ăn chơi tàn bạo trong lịch sử TQ thời

PK để nói về hiện tình XHVN đưới chế độ KP

® Điệp ngữ khẳng định thái độ rõ ràng, dứt khoát, quyết liệt, không khoan

nhượng, không dung tha đ/v điều xấu

- Để dân sa hầm, sẩy hang

- Khiến dân chịu làm than

- Làm dân nhọc nhằn

- Rối dân

® Từ ngữ mộc mạc, giàu cảm xúc trước cảnh ngộ lầm than, cơ cực của nhân dân ®Lên án bọn vua chúa bạo ngược bất nhân

3/ Loại người ông Quán thương

- Khổng tử bôn ba thực hiện hoài bão cứu đời

- Nhan tử có đức, có tài nhưng mệnh yểu

- Gia Cát Lượng túc trí đa mưu nhưng

“gặp cơn Hán mạt” sự nghiệp không thành, tài năng uổng phí

- Đổng Trọng Thư tài cao học rộng nhưng

bị cách chức phải về quê vì khuyên vua trái tai

- Đào Tiềm lỗi lạc, thanh cao đành từ bỏ công danh

- Hàn Dũ, ba thầy trò Liêm lạc yêu dân, yêuđạo bị xua đuổi khỏi triều đình

® Thương người hiềntài, có nhân cách cao cả, hết lòng thương dân, trọn đạo bề tôi nhưng không gặp thời vận

® Điệp ngữ - cảm thông, trân trọng, kính phục người tài cao, chí cả

 Nhân vật ông Quán là sự hoá thân của nhà thơ NĐC, là người phát ngôn tư tưởng, giãi bày tâm sự của con người không thựchiện được ước mơ lập thân, trả nợ nướcnon

IV Tổng kết

Trang 40

Đoạn trích với lời thơ mộc mạc, chân chất nhưng đậm đà cảm xúc đã nói lên những tình cảm yêu ghét rất phân minh, mãnh liệt và tấm lòng thương dân sâu sắccủa NĐC

IV Củng cố: Phân tích lẽ ghét thương của ông Quán từ đó khái quát tư

tưởng của NĐC về cuộc đời và xã hội

V Dặn dò: Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài đọc thêm “ Chạy

giặc”

Ngày soạn / /

Ngµy d¹y: 11B1 11B2

11B3 11B4 Tiết 18 ( 0,5 tiết) (Đọc thêm) CHẠY GIẶC

Nguyễn Đình Chiểu

1/Kiến thức: Hướng dẫn học sinh tự học, tự tìm hiểu ND và ngth

của bài thơ “Chạy giặc”

2/Kỹ năng: Khắc sâu kỹ năng tiếp cận và phân tích thể loại thơ luật

3/Thái độ : Bồi dưỡng cho h/s lòng yêu thích văn chương

II- Kiểm tra bài cũ : Phân tích lẽ ghét thương của ông Quán từ đó khái quát tư tưởng của NĐC về

cuộc đời và xã hội

Lµ tiªng nêi cho c¶ d©n tĩc trong c¶nh ngĩ ®au th¬ng Bµi th¬ Ch¹y T©y cña «ng lµ mĩt trong nh÷ngt¸c phỈm xuÍt s¾c thÓ hiÖn ®îc tÍm lßng Íy

Giới thiệu về hoàn cảnh

I Hoàn cảnh sáng tác

- Bài thơ ghi lại những giờ phút đầu tiên khi TD Pháp xâm lược quê hương của nhà thơ NĐC

II Đọc văn bản

III Hướng dẫn tìm hiểu văn bản

1/ Bức tranh hiện thực

- NĐC ghi lại hiện thực cụ thể, sinh động bằng những hình ảnh, chi tiết cụ thể, chân thực, mang tính khái quát cao về cảnh tang thương xảy ra bất ngờ, đột

Tiêu đề	Giáo Án Văn 11 - Ct Cơ Bản, Trọn Bộ
Tác giả	Lê Hữu Trác
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009
Thành phố	Việt Nam

Định dạng
Số trang	129
Dung lượng	0,93 MB