hãy giải thích tại sao chỉ dựa trên KH của F2 Menđen lại suy dc các cặp nhân tố di truyền quy định các cặp tính trạng khác nhau phân li độc lập trong qt hình thành giao tử Menđen quan s[r]
Trang 1Phần V: Di truyền học Chương I: Cơ chế di truyền và biến dị
Tiết: 01
BÀI 1: GEN, MÃ DI
I tiờu
1 Kiến thức
Sau khi học xong bài học sinh cần phải:
- Phỏt
- Trỡnh bày
di
- Trỡnh bày
2 Kĩ năng
- Rèn luyện và phát triển ! duy phân tích, khái quát hoá
3 Thái độ
- Bảo vệ môi
# $ %& '() #*
- Hỡnh 1.1, 1 mó di !, SGK
- <6 ? 6 2 ( nhõn ADN
- Mụ hỡnh trỳc khụng gian ADN
- <6 ? liờn 2 cỏc nucleotit trong C pụlinuclờotit
III $+ trỡnh #/ bài #*
1 ổn định tổ chức lớp
2 Kiểm tra bài cũ (không kiểm tra)
3 Bài mới
1( 23+4 56 #7) và trũ
1( 23+4 1: Tỡm # ;" 8< gen
Gen là gỡ ? cho vớ +G ?
Gv H cho hs trỳc khụng gian và
trỳc hoỏ I ADN
Gv cho hs quan sỏt hỡnh 1.1
Hóy mụ trỳc chung 1 gen
trỳc?
J" # C vựng ?
Gv H cho hs 2 gen cú , %*M
1( 2>+4 2 : Tỡm # ;" 8< mó di ,")<+
GV cho hs nghiờn " G II
Mó di !, là gỡ?
M sao mó di !, là mó / ba?
- HS nờu
%*M a.a
* 82 1 nu mó hoỏ 1 a.a thỡ cú 41 = 4 W
* 82 2 nu mó hoỏ 1 a.a thỡ cú 42 = 16 W
D
* 82 3 nu mó hoỏ 1 a.a thỡ cú 43 = 64 W
I.Gen
1 Khỏi
Gen là / *M phõn Z ADN mang thụng tin mó hoỏ 1 C pụlipeptit hay 1 phõn Z A RN
* Gen trỳc cú 3 vựng :
- Vựng , hoà \ gen : mang tớn ] /
- Vựng mó hoỏ : mang thụng tin mó hoỏ a.a
- Vựng 2 thỳc E^ ] _ gen mang tớn
2 thỳc phiờn mó
II Mó di ,")<+
1 Khỏi
* Mó di !, là trỡnh ( cỏc nuclờụtit trong gen quy ` trỡnh ( cỏc a.a trong phõn Z prụtờin
Lop12.net
Trang 2- Mã di
1( 23+4 3 :Tìm # ;" 8< quá trình
nhân 2> 56 ADN
Gv cho hs nghiên " G III 2 D qua
sát hình 1.2
Qúa trình nhân ADN $! ra
!2 ] a thành D\ nào trong 2
bào ?
ADN
nào ? thích?
Có a thành D\ nào tham gia
vào quá trình W D ADN ?
Các giai *M chính ( sao ADN là
gì ?
Các nu
các M _ D theo nguyên c
nào ?
M nào W D d *M ? vì
sao ?
2 nào
2 :
- Mã di !, là mã / ba : 5 là " 3 nu " 2 2D nhau mã hoá cho 1 a.a *& làm
G 2 thúc C pôlipeptit
- Mã di
- Mã di
G 3 nu, các / ba không _ lên nhau -Mã di !, là & , không 1 / ba nào
mã hoá ? 0 2 *& 1 '_ a.a khác nhau
- Mã di !, có tính thoái hoá : C a.a
- Mã di !, có tính DW 2 : các loài sinh chung ( d các mã _ nhau )
III Qúa trình nhân 2> 56 ADN
* #G 2 ;: : trong nhân 2 bào , M các
NST, ] kì trung gian a 2 %\ phân bào
*Nguyên H: nhân theo nguyên c W
sung và bán * toàn
* I+ % $+ :
+ '_ E khác, ADN +C $*c 2 M 6 tách
d \ 2 _ + J 2 M , làm M _
+ AC nu trong M _ liên 2 H 1 nu (
do theo nguyên c W sung :
A 4J = T môi ,LG+4
T 4J = A môi ,LG+4
G 4J = X môi ,LG+4
X gôc = G môi ,L9+4
* N$ B"O : 1 pt ADN m :%\ ( sao n 2 ADN con
*Ý +4#Q6 : - Là 6 '] cho NST ( nhân ,
giúp `
IV R5+4 cè:
- Nêu
nhân '6 và ] sinh g nhân (
- Mét sè c©u hái tr¾c nghiÖm
- C«ng thøc
V DÆn dß :
-
- Tìm
Lop12.net
Trang 3Tiết: 02
BÀI 2 : PHIấN MÃ VÀ UR MÃ
I tiờu
1 Kiến thức
Sau khi học xong bài học sinh cần phải:
- Trỡnh bày
-
-
- Nờu
2 quỏ trỡnh sinh W D pr
2 Kĩ năng
- Rốn
cụng " chung
- Phỏt
a.a trong pt prụtein do nú quy ` d 2 mó _ suy ra , mó sao và , +` mó
3 Thái độ
- Từ kiến thức: " Hoạt động của các cấu trúc vật chất trong tế bào là nhịp nhàng và thống nhất, bố mẹ truyền cho con không phải là các tính trạng có sẵn mà là các ADN- cơ
sở vật chất của các tính trạng" từ đó có quan niệm đúng về tính vật chất của hiện t!ợng di truyền
II # $ %& '() #*
- <6 ? trỳc phõn Z tARN
- <6 ? khỏi quỏt quỏ trỡnh +` mó
- <6 ? 6 2 +` mó
- <6 ? *M / pụliribụxụm trong quỏ trỡnh +` mó
III $+ trỡnh #/ bài #*
1 ổn định tổ chức lớp
2 tra bài
- Mó di !, là gỡ ? vỡ sao mó di !, là mó / ba?
- Nguyờn
ADN?
3 Bài " :
1( 23+4 56 #7) và trũ Nụi dung
* 1( 23+4 1: Tỡm # ;" 8< phiờn mó
- Gv & ,E ARN cú a %*M nào ?
" # nú? yờu \ I sinh I
SGK và hoàn thành D 2 I gD sau:
J trỳc
J"
#
- Gv cho hs quan sỏt hinh 2.2 và I G
I.2
? Hóy cho 2 cú a thành D\ nào
tham gia vào quỏ trỡnh phiờn mó
? ARN
? Enzim nào tham gia vào quỏ trỡnh phiờn
mó
I Phiờn mó
1
h8/ dung PHT)
2
*
D prụtờin
* pol, 1 *M pt ADN +C $*c và 2 M 6 tỏch nhau ra
+ JQ cú 1 M làm M _
Lop12.net
Trang 4? J , M khuôn W D mARN ?
? Các ri Nu trong môi
M _ theo nguyên c nào
? >2 3 quá trình phiên mã là gì
?
phiên mã
HS nêu
*
khuôn ADN,
ARN- polime raza / *M phân Z
ADN
tháo $*c 2 M 6 tách nhau ra và C
nu trên M mã _ 2 D H 1 ribônu
H cuôi gen &D tín 2 thúc thì +d
phiên mã, pt m ARN dc phóng
* 1( 23+4 2: T×m hiÓu vÒ dÞnh m·
- Gv nêu
thành
- yêu \ hs quan sát hình 2.3 và n/c G II
*? Qt W D có a tp nào tham gia
?a.a
? a.a *M hoá 2 D H tARN ^ G
- gì
? mARN d nhân 2 bào 2 D H ri
] ` trí nào
? tARN mang a.a " ! 2 vào ` trí
\ tiên ri? ` trí 2 2D là t ARN
mang a.a " ! ? liên 2 nào dc hình
thành
? Ri có *M / nào 2D theo? 2 3
*M / L
?
thúc
? Sau khi dc
gì $! ra ] C polipeptit
? 1 Ri
dc bao nhiêu pt prôtêin
* Sau khi hs mô 6 2 mã ] 1 Ri
Gv thông báo
câu q
??
thì có bao nhiêu pt prôtêin dc hình thành ?
chúng / bao nhiêu %*M F
+ AC nu trong C M _ 2 D H 1
Ri nu ( do theo NTBS
A_ - Umôi
T_ - Amôi
G_ – Xmôi
X_ – Gmôi
n C poli ribonucleotit có trúc g 1
2 là tARN , rARN thì 2D G hình thành
trúc ko gian g cao 6
+ sau khi hình thành ARN nhân
* N$ B"O : / *M pt 78n 1 Pt ARN
* Ý +4#Q6 : hình thanh ARN ( 2D tham
gia vào qt sinh W D prôtêin quy ` tính
M
II &# mã
1 0'( hoá a.a
-
mt / bào dc *M hoá 0 c H D ATP
- 80 tác +G E & a.a dc *M hoá liên
D a.a - tARN
2 12 3- 4 pôlipeptit
- mARN 2D xúc H ri ] ` trí mã \ (AUG), tARN mang a.a ] \ (Met) n Ri, _ mã nó HD H mã a.a ]
\w[8 theo NTBS
- a.a 1- [8n H ` trí bên M _ mã
nó HD H mã a.a 1/mARN theo NTBS, liên 2 peptit dc hình thành a a.a ] \
và a.a 1
- Ri tARN ban \ 0 q ri, a.a2-tARN n[ _ mã nó HD H mã a.a2/mARN theo NTBS, liên 2 peptit dc hình thàn a a.a1 và a.a2
- .H mã 2 thúc/mARN thì tARN _ cùng
0 q n C polipeptit dc phóng
- 80 tác +G E & a.a ] \ tách q C poli, 2D G hình thành trúc g cao 6n pt prôtêin hoàn Q
G C poli cùng %*M ? ( | còn riboxôm ' +G , %\;
IV R5+4 J
- Các 6 2 di !, ] D / pt : ( sao, sao mã vµ mã
Lop12.net
Trang 5-
- Một số câu hỏi trắc nghiệm
- Cụng "E
V Dặn dò
- Về nhà trả lời câu hỏi và bài tập cuối bài
- Chuẩn bị
Tiết: 03
BÀI 3:
I tiờu
1 Kiến thức
Sau khi học xong bài học sinh cần phải:
-
- h
- g thớch dc 6 2 , hoà *M / ụperon Lac
2 Kĩ năng
- Tăng
hình, hình vẽ
- Rèn luyện khả năng suy luận về sự tối ! trong hoạt động của thế giới sinh vật
3 Thái độ
II # $ %& '() #*
- hỡnh 3.1, 3.2a, 3.2b
III $+ trỡnh #/ bài #*
1 ổn định tổ chức lớp
2 tra bài
- trỡnh bày + 1 2 và 2 3 quỏ trỡnh phiờn mó?
3 Bài ":
* h 1( 23+4 1:
Gv & , : v , hoà *M /
gen chớnh là
gen dc M* ra
? v , hoà *M / gen cú ý
.g ?
? Điều hoà hoạt động của gen ở tế bào
nhân sơ khác tế bào nhân thực
nào?
* h 1( 23+4 2 : tỡm # ;" 2 <" hoà
#1( 23+4 56 gen [ sinh 8] nhõn \^
GV yờu
II.1 và quan sỏt hỡnh 3.1
? ụperon là gỡ
I Khỏi quỏt 8< 2 <" hoà #1( 23+4 56 gen
- v , hoà *M / gen chớnh là , hoà
^ ảm * cho *M / '_ 2 bào phự
phỏt
- ở sinh vật nhân sơ, điều hoà hoạt động gen gen chủ yếu
- ở sinh vật nhân thực, sự điều hoà phức tạp hơn ở nhiều cấp độ từ mức ADN
mức phiên mã, dịch mã và sau dịch mã
II <" hoà #1( 23+4 56 gen [ sinh 8] nhõn sơ
1 mụ hỡnh trỳc ope ron Lac
- cỏc gen cú trỳc liờn quan , " #
cú chung 1 6 2 , hoà I chung la ụpe ron
Lop12.net
Trang 6? d( vào hỡnh 3.1 hóy mụ trỳc
ụpe ron Lac
gv yờu \ I sinh nghiờn " G
II.2 và quan sỏt hỡnh 3.2a và 3.2b
? quan sỏt hỡnh 3.2a mụ *M /
cỏc gen trong ụpe ron lac khi mụi
? khi mụi
" %l6 thỡ gen , hoà (R) tỏc
trỳc khụng phiờn mó
? quan sỏt hỡnh 3.2b mụ *M /
cỏc gen trong ụperon Lac khi mụi
? t
" %l6 thỡ cỏc gen trỳc *M
phiờn mó?
- trỳc 1 ụperon ? : + Z,Y,A : cỏc gen trỳc + O (operator) : vựng g hành + P (prụmoter) : vựng ] /
+ R: gen , hoà
2 s 8 9 hoà '( : ụperon lac
* khi mụi hoà R W D prụtờin " 2 prụtờin " 2
c vào gen g hành O làm " 2 phiờn mó gen
* khi mụi
c vào và làm thay W hỡnh prụtờin " 2 prụtờin " 2 ` *M khụng # dc vào gen / cỏc gen trỳc A,B,C giỳp chỳng phiờn mó và
IV R5+4 J
- g thớch 6 2 , hoà *M / ụperon lac
- Câu hỏi trắc nghiệm
V Dặn dò
- Về nhà trả lời câu hỏi trong SGK vào vở
- Tìm hiểu
Tiết: 04
BÀI 4 :
I tiờu
1 Kiến thức
Sau khi học xong bài học sinh cần phải:
- hiểu
- phõn rừ tỏc nhõn gõy / 2 và cỏch " tỏc /
- c
- hg 3 / 2 gen
2 Kĩ năng
- rốn
2
- rèn
3 Thái độ
- Thấy
dụng các tác nhân gây đột biến gen
# $ %& '() #*
Lop12.net
Trang 7- tranh
và con
- s
- hỡnh 4.1,4.2 sỏch giỏo khoa
III $+ trỡnh #/ '() #*
1 ổn định tổ chức lớp
2 tra bài
- t2 nào là , hoà *M / gen? thớch 6 2 , hoà *M / ụperon Lac
3 bài " :
* h 1( 23+4 1: tỡm # ;" 8< 23 % $+ gen
Gv yờu
+ mụ khỏi / 2 gen
- Hs quan sỏt tranh
? v/ 2 gen $! ra ở D / pt cú liờn
quan 2 '( thay W !2 _ *Fn
khỏi
*?
hỡnh
Gv
do gen %& (a) quy `
Aa, AA : bỡnh
-aa :
E ? cú gen khỏng DDT Q trong MT
cú DDT
? v
* h 1( 23+4 2: tỡm # ;" cỏc '(+4 23
% $+ gen
Cho hs quan sỏt tranh , cỏc +M ĐB gen
: yờu \ hs hoàn thanh PHT
dM vr Khỏi hg 3
Thay thờ 1
&D nu
Thờm *&
1 &D nu
gv: M sao cựng la ĐB thay 2 &* nu mà
cú
prụtờin, cú
` là gỡ ?
!2 _ 3!2 ` là / ba mó hoỏ a.a cú `
thay W ko, sau / ba cú quy ` a.a
H ko?
* nếu / ba ] \ (AUG) *& / ba 2
thỳc (UGA) ` 1 &D nu?
n ko W D prụtờin *& kộo dài '(
W D;
I 3 biờn gen
1 khỏi
- là a 2 W q trong gen liờn quan
&D nu
- v '_ / 2 gen là cú M / '_ cú %
*& trung tớnh
* t
2 cỏc '(+4 23 % $+ gen ( #b 2< ]V 2$+ 23 % $+ 2 ;:c
- thay thờ / &D nu
- thờm *& / &D nu
Lop12.net
Trang 8* h1( 23+4 3: tỡm # ;" nguyên nhân và
^ #$ phỏt sinh 23 % $+ gen
? nguyờn nhõn nào gõy nờn 2 gen
Hs trỡnh bày dc cỏc tỏc nhõn gõy / 2
? vg! nguyờn nhõn nào làm # cỏc tỏc
nhõn / 2 cú trong MT?
(- hàm
la CO2 làm trỏi núng lờn gõy "
nhà kớnh
- màn c tia Z *M dũ Q do khớ
nhà mỏy, phõn bún hoỏ I chỏy dN;
- khai thỏc và 'Z +G ko D lớ ?
tài nguyờn thiờn nhiờn)
? cỏch M 2
hM 2 'Z +G cỏc nguyờn % hoỏ
gõy ụ 1 MT, ? , cõy xanh, $Z
lớ nhà mỏy, khai thỏc tài nguyờn
D lớ )
*Gv cho hs I G PP;S thớch cỏc
và +M 2
- hs quan sỏt hinh 4.1 SGK
? hỡnh này
L
*gv: v/ 2 phỏt sinh sau ! %\ ADN
tỏi F yờu \ hs , 2D vào D\
nhỏnh dũng
là &D nu nào?
- hs I muc II.2b nờu cỏc nhõn _ gõy ĐB
và
* h 1( 23+4 4: tỡm # ;" 8< #]" B"O
chung và ý +4#Q6 56 23 % $+ gen
Hs I G III.1
? l*M / 2 nào cú ý 5 trong 2
húa
?
? tM sao núi / 2 gen là ? nguyờn
% quan I cho 2 hoỏ và I _
trong khi '_ gen cú M \ '_ gen
D
(do 1 '_ trung tớnh *& cú % và so H
NST thỡ ĐB gen DW 2 6 và ớt
II Nguyên nhân và c^ #$ phỏt sinh 23
% $+ gen
1 Nguyên nhân
- tia Z *M
- tia phúng $M
- c hoỏ I
- s_
- r
- Một số vi rút
2 Cơ chế phát sinh đột biến gen
a sự kết cặp khụng đỳng trong nhõn đụi ADN
* J6 2 : l6 6 / +M 2 ,cú
a ` trớ liờn 2 hidro ` thay W 2 chỳng 2 &D khụng khi tỏi
b tỏc động của cỏc nhõn tố đột biến
- tỏc nhõn g lớ (tia Z *M i
- tỏc nhõn hoỏ Ih 5BU): thay 2 &D A-T
^ G-X
- Tỏc nhõn sinh I (1 '_ virut): / 2 gen
III ]" B"O và ý +4#Q6 56 23 % $+ gen
1 h ; <= 5 , gen
- v/ 2 gen làm 2 W trỳc mARN
2 W trỳc prụtờin thay W / / ,
1 hay 1 '_ tớnh M;
- v '_ cú M '" '_ gen / 2 làm
_ %*M qt sinh W D prụtờin
- m/ '_ cú % *& trung tớnh
2 vai trũ và ý @ : , gen
a Đối với tiến hoỏ
- Làm $ alen H
- Cung D nguyờn % cho 2 hoỏ và I
_;
b Đối với thực tiễn
IV R5+4 J
Lop12.net
Trang 9- phân
-
- m_ quan a ADN – ARN - Pr tính M g 3 I 2 gen
V Bài ]V 8< nhà
- s
-
- vI G em có 2 trang 23 sách giáo khoa
*bW sung: minh *M cho a g 3 các dang / 2 gen ^ '6 ? AM _ : - XGA – GAA –TTT –XGA -
m A RN -GXU –XUU –AAA –GXU-
a.a -ala –leu –lys
thay A=X
AM _ : -XGA –GXA –TTT –XGA
-GXU –XGU –AAA –GXU
a.a -ala –arg –lys –ala
BÀI 5 :
tiêu
- mô
- nêu
- trình bày khái
các %*M / 2 trúc NST và g 3 , ý 5 +M / 2 này trong 2 hoá
- rèn %! t # phân tích ,khái quát thông qua phân tích nguyên nhân, ý 5
/ 2 trúc NST
II # $ %& '() #*
1 b
2 s6 ? 2 W hình thái NST qua các kì quá trình nguyên phân
3 s6 ? trúc NST
4 <6 ? '( 'cD $2D cua ADN trong NST sinh g nhân p
III $+ trình #/ bài #*
1 k ;: tra bài l
-
gen
2 bài :m
Gv thông báo : ] sinh g có nhân chính
"OJ7 ] D / 2 bào là NST
F1( 23+4 1: tìm # ;" hình thái n"
trúc NST
? VCDT ] vi rut và sv nhân '6 là gì ?( ]
vr là ADN kép *& down *& ARN
sv nhân '] là ADN M 2D +M vòng
Gv thông báo: chúng ta tìm
sv nhân ( L là NST
* HS
I
1 hình thái và n" trúc # ;+ vi 56 NST
Lop12.net
Trang 10C loài, M thái ? M các NST
trong 2 bào xôma
* gv yêu \ hs H %M 2 " { ,
phân bào? Hình thái NST qua các kì phân
bào và
( yêu
d loài và nhin rõ ] kì a np)
/ NST ] các loài khác nhau có khác nhau
ko?
** quan sát hình 5.1 sgk hãy mô trúc
? tâm / có " # gì
( gv W sung thêm 2 " sgk)
*
h 1( 23+4 2: tìm # ;" 8< n" trúc siêu
# ;+ vi 56 NST
- GV cho hs quan sát tranh hình 5.2 sgk
* hình
Gv & ,E trong nhân C 2 bào 6
ADN
nhân
Hs:ADN
I theo các " / $*c / khác nhau
làm , dài co c %M hàng nghìn %\
? NST
nào?
?tg ( 'cD $2D pt ADN và các _
\ prôtêin
? c M* 1 nuclêoxôm
? cC poli nuclêôxôm
?
??d( vào trúc hãy nêu " #
NST: ?
-l
liên 2 H histon và các " / $*c
khác nhau !, M vì có # (
nhân phân li W D )
*h 1( 2>+4 3 : tìm # ;" 23 % $+ n"
trúc NST
* GV yêu \ hs I thông tin sgk nêu khái
/ 2 trúc nst
? có
^ cách nào
Pp 2 bào vì NST là vcdt ] D / 2 bào)
gv phát PHT cho hs yêu \ hoàn
thành pht
td '6 ? ABCDE FGHIK
?
sao
2 Rn" trúc siêu # ;+ vi
Thành D\ : ADN và prôtêin hi ston
* các " trúc:
+ s 6 h " $*c 1) + s 1 'ch " $*c 2) + crômatit ( " $*# 3)
* mC NST có 3 / Dg !2 + tâm /E
j\ mút +trình ( ] \ nhân ADN
3 c #/ +o+4 56 NST
-l tin di !,
II 3 % $+ n" trúc NST
1 Khái + p:
Là a 2 W trong trúc NST, có
trúc NST
Lop12.net
...Lop 12. net
Trang 2< /span>- Mã di
1( 23 +4 :Tìm # ;" 8< trình
nhân 2& gt;... a.a " ! 2 vào ` trí
\ tiên ri? ` trí 2 2D t ARN
mang a.a " ! ? liên 2 dc hình
thành
? Ri có *M / 2D theo? 2 3
... sinh I
SGK hoàn thành D 2 I gD sau:
J trỳc
J"
#
- Gv cho hs quan sỏt hinh 2. 2 I G
I .2
? Hóy cho 2 cú a thành D\
tham