Giáo án Ngữ văn 10 - ct chuẩn, trọn bộ

Kiến thức: Nắm được một cách đại cương hai bộ phận lớn của văn học Việt Nam văn học dân gian và văn học viết, nắm được một cách khái quát quá trình phát triển của văn học viết Việt Nam v

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *

Ngày soạn: 16 tháng 8 năm 2009

Ngăy dạy : /

Tổng quan nền văn học Việt Nam

A MỤC TIÊU BÀI HỌC:

Giúp học sinh

I Kiến thức: Nắm được một cách đại cương hai bộ phận lớn của văn học Việt Nam (văn học dân gian và văn học viết), nắm được một cách khái quát quá trình phát triển của văn học viết Việt Nam và những nội dung thể hiện con người Việt Nam trong văn học

II Kỹ năng: Biết vận dụng tri thức để tìm hiểu và hệ thống hóa những tác phẩm đã học và sẽ học của văn học Việt Nam III Thái độ: Trân trọng nền văn học dân tộc

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Phát vấn - Diễn giảng

C.CHUẨN BỊ GIÁO CỤ:

 Giáo viên: Đọc tài liệu, thiết kế bài dạy

 Học sinh: Đọc sgk, soạn bài

D TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

I ỔN ĐỊNH LỚP - KIỂM TRA SĨ SỐ

 Líp 10b5 v¾ng : ……… ………

II KIỂM TRA BÀI CŨ:

III NỘI DUNG BÀI MỚI:

LÞch sö v¨n hôc cña bÍt cø d©n tĩc nµo ®Òu lµ lÞch sö t©m hơn cña d©n tĩc

Íy §Ó cung cÍp cho c¸c em nhỊn thøc nh÷ng nÐt lín vÒ v¨n hôc níc nhµ,

Ho¹t ®ĩng cña thÌy vµ

trß

Nĩi dung kiÕn thøc

? Em hiÓu thÕ nµo lµ tưng quan

v¨n hôc ViÖt Nam?

Ho¹t ®ĩng 1:

? VHVN gơm mÍy bĩ phỊn lín?

- H/s ®ôc phÌn nµy ị sgk

? H·y tr×nh bµy nh÷ng nÐt lín cña

vhdg?

- GV lu ý cho HS

- Tưng quan VHVN lµ c¸ch nh×n nhỊn, ®¸nh gi¸ mĩt c¸ch tưng qu¸t nh÷ng nÐt lín cña VHVN

I C¸c bĩ phỊn hîp thµnh cña v¨n hôc ViÖt Nam:

- VHVN gơm 2 bĩ phỊn lín: - VHDG

- VH viÕt

1 V¨n hôc d©n gian:

+ Kh¸i niÖm: lµ nh÷ng s¸ng t¸c tỊp thÓ cña nh©n d©n lao ®ĩng ®îc truyÒn miÖng tõ ®íi nµy sang ®íi kh¸c

• Lu ý: Cê nh÷ng trÝ thøc tham gia s¸ng t¸c song s¸ng t¸c ®ê ph¶i tu©n thñ ®Ưc trng cña VHDG

vµ trị thµnh tiÕng nêi , t×nh c¶m chung cña cña nd

+ ThÓ lo¹i:

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *

- GV cho h/s kể một vài tp thuộc

các thể loại trên

- GV phân tích

- Gọi 1 h/s đọc bài

? Hãy trình bày khái quát nội

dung của VH viết?

- GV phân tích cho h/s thấy rõ

nguồn gốc của 3 loại chữ này

- GV minh hoạ bằng 1 số tp

Hoạt động 2:

? Nhìn tổng quát, VHVN có mấy

thời kỳ phát triển ?

- GV bổ sung thêm kiến thức

? Nét lớn truyền thống thể hiện

trong VHVN là gì?

- Gọi h/s đọc phần này

? Thời kỳ này VH có nét gì đáng

chú ý ?

? Vì sao nó lại có sự ảnh hởng

của VHTĐ T Quốc?

- Vì các triều đại pk phơng Bắc

sang xâm lợc nớc ta Là lý do

quyết định VH viết chữ Hán

? Em có suy nghĩ gì về sự phát

- Truyện cổ dân gian: thần thoại, sử thi, truyền thuyết, cổ tích, truyện cời, truyện ngụ ngôn

- Thơ ca dân gian: Tục ngữ, câu đố, ca dao, vè, truyện thơ

- Sân khấu dân gian: Chèo, tuồng, cải lơng

+ Đặc trng: - Tính truyền miệng

- Tính tập thể

- Tính thực hành trong các sinh hoạt khác nhau của đ/s cộng đồng

2 Văn học viết:

+ Khái niệm: Là sáng tác của trí thức đợc ghi lạibằng chữ viết; Là sáng tạo của cá nhân, VH viết mang dấu

ấn tác giả

+ Hình thức: đợc ghi bằng 3 thứ chữ: Hán, Nôm, Quốc ngữ

+ Thể loại: Phát triển theo từng thời kỳ

• TK X- hết TK XIX:

Chữ Hán: -Văn xuôI tự sự: Truyện kí, văn chính

luận, tt chơng hồi

- Thơ: cổ phong, Đờng luật, từ khúc

- Văn biền ngẫu: Phú, cáo, văn tế

Chữ Nôm: Thơ Nôm Đờng luật, truyện thơ, ngâm

khúc, hát nói

• Từ TK XX đến nay:

- Tự sự: truyện ngắn, tiểu thuyết, kí

- Trữ tình: Thơ, trờng ca

- Kịch: kịch nói

II Tiến trình lịch sử văn học Việt Nam:

+ VHVN có 2 thời kỳ phát triển:

- Từ TK X- hết TK XIX: VH trung đại

- Từ TK XX- nay: VH hiện đại + Truyền thống VHVN thể hiện 2 nét lớn:

- CN yêu nớc

- CN nhân đạo

1 Thời kỳ VH trung đại:

+ Là nền VH viết bằng chữ Hán và chữ Nôm + Nó có sự ảnh hởng của nền VHTĐ tơng ứng( VHTĐ Trung Quốc)

+ Sự p triển của thơ Nôm gắn liền với sự trởng thành

và những nét truyền thống VHTĐ Đó là lòng yêu

n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-*n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-*n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-* n-*

triển thơ Nôm của VHTĐ ?

- Gọi h/s đọc ở sgk

? Tại sao gđ này lại có tên gọi ấy?

ớc, tinh thần nhân đạo và hiện thực Nó thể hiện tinh thần ý thức dân tộc đã p triển cao

D2 : Tiến trình dạy học:

1 ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số + chuẩn bị sách vở

 Lớp 10b5 vắng : ……… ………

2 Bài cũ: ? Vẽ sơ đồ và phân tích các bộ phận hợp thành văn học Việt Nam

3 Giới thiệu bài mới:

Hoạt động của thầy và

? VH thời kỳ này đợc chia làm

mấy gđ? Mỗi gđ có đặc điểm gì?

- GV bổ sung kiến thức về đặc

điểm của các gđ

? Về thể loại VH thời kỳ này có

gì đáng chú ý?

? Nhìn một cách khái quát ta có

thể rút ra quy luật gì về VHVN ?

2 Thời kỳ VH hiện đại:

+ Nó đợc p triển trong thời đại mà quan hệ sản xuất chủ yếu dựa vào HĐH Mặt khác những luồng t tởng tiến bộ nh những luồng gió mới thổi vào VN làm thay

đổi nhận thức, cách nghĩ, cách cảm và cả cách nói của ngời VN Nó chịu ảnh hởng của VH phơng Tây + VHHĐ đợc chia làm 4 gđ nhỏ:

- Từ TK XX- 1930

- Từ 1930- 1945

- Từ 1945- 1975

- Từ 1975- nay

• Từ TK XX- 1930:

- VHVN tiếp xúc với nền VH Châu Âu

- Là nền VH tiếng việt viết bằng chữ quốc ngữ

- T giả: T Đà; HN Phách; HB Chánh…

• Từ 1930- 1945:

- Xuất hiện nhiều tên tuổi lớn: T Lam; N Tuân;

X Diệu; VT Phụng; H Cận; N Cao…

- Nhiều thể loại mới ngày càng hoàn thiện

- X hiện nhiều dòng VH

• Từ 1945- 1975:

- Nhiều nhà thơ đã đi theo CM: N Cao; Lê Anh Xuân; Dơng Thị Xuân Quý…

- Thành tựu chủ yếu là dòng VH yêu nớc và CM:

HC Minh; Tố Hữu; Sóng Hồng…

- Truyện và tiểu thuyết viết về đề tài chiến tranh là thành tựu lớn của VH

• Từ 1975- nay:

- Phản ánh công cuộc cd CNXH, CNH- HĐH đất n-ớc

=> VHVN đạt đợc giá trị đặc sắc về nd và nt với nhiều tg đợc công nhận là danh nhân văn hoá thế

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *

Hoạt động 3:

GV: Văn học là nhân học Con

ngời là đối tợng phản ánh, biểu

hiện trung tâm của văn học

VHVN thể hiện t tởng, tình cảm,

văn hoá, đạo đức, thẩm mĩ của

con ngời VN trong nhiều mối

quan hệ đa dạng

? Mqh giữa con ngời với tg tự

nhiên đợc thể hiện ntn ?

? TY thiên nhiên thể hiện ntn

trong VH?

- GVđa dẫn chứng minh hoạ

- H/s đọc bài

? Mối quan hệ đó đợc thể hiện

ntn ?

? Mối quan hệ xã hội đợc phản

ánh ntn ?

? VHVN phản ánh ý thức bản

thân ntn?

giới nh N Trãi; N Du; HC Minh Nhiều tp đã đợc dịch ra nhiều thứ tiếng trên t.giới VHVN với những khả năng và sự sáng tạo đã xây dựng đợc vị trí riêng trong VH nhân loại

III Con ng ời Việt Nam qua văn học:

1.Con ng ời VN trong q.hệ với t.giới tự nhiên:

- Dới hình thức độc đáo của t duy huyền thoại, vhdg

đã kể lại quá trình nhận thức, cải tạo, chinh phục thế giới tự nhiên để xd c sống

- Tình yêu thiên nhiên:

+ VHDG: H ảnh núi, sông, đồng lúa, cánh cò, vầng trăng…

+ VHTĐ: H ảnh thiên nhiên thờng gắn liền với lý t-ởng đạo đức thẩm mĩ Tùng, cúc, mai: Tợng trng cho nhân cách cao thợng; Các đề tài ng, tiều, canh, mục:

Lý tởng thanh cao, ẩn dật không màng danh lợi của các nhà nho

+ VHHĐ: Thể hiện ở t.y quê hơng đất nớc, đặc biệt

là t.y đôi lứa: Hơng thơm của sen, bông bởi, sóng biển, ma xuân th… ờng gắn liền với kỷ niệm đẹp của t.y

2.Con ng ời trong q hệ quốc gia, dân tộc:

- Một nền VH yêu nớc có giá trị nhân văn sâu sắc xuyên suốt lịch sử VHVN

+ TY quê hơng xứ sở + TY Tổ quốc: lòng căm thù giặc, dám xả thân vì nghĩa lớn

+ Phẩm chất tiên phong chống đế quốc của nền VHCM VN thế kỷ XX

3.Con ng ời VN trong q hệ xã hội :

- Ước mơ về một xh công bằng

- Lên tiếng tố cáo, phê phán cácthế lực chuyên quyền và bày tỏ lòng cảm thông với những ngời dân bị áp bức

- CN yêu nớc, nhân đạođang xd đợc những mầu ngời lý tởng Con ngời vừa biết phát huy truyền thống vừa biết làm giàu cho qh, đất nớc, cho mình

4.Con ng ời VN và ý thức về bản thân:

+ ý thức cá nhân: có 2 p diện: Thân và tâm: song song tồn tại nhng không đồng nhất

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *

? Th©n vµ T©m lµ g×? ( Th¶o luỊn

nhêm)

- thÓ x¸c vµ t©m hơn; B¶n n¨ng vµ

v¨n ho¸; T tịng vÞ kû vµ tt vÞ tha;

ý thøc c¸ nh©n vµ ý thøc cĩng

®ơng

? Xu híng chung cña VHVN khi

xd mĨu ngíi lý tịng lµ g×?

- Xu híng chung cña VHVN lµ xd mĩt ®¹o lý lµm ngíi víi phỈm chÍt tỉt ®Ñp: nh©n ¸i, chung thụ, t×nh nghÜa, vÞ tha, s½n sµng x¶ th©n v× sù nghiÖp chÝnh nghÜa, ®Íu tranh chỉng chñ nghÜa kh¾c kû cña t«n gi¸o, ®Ò cao quyÒn sỉng con ngíi c¸ nh©n nhng kh«ng chÍp nhỊn chñ nghÜa c¸ nh©n

4.Cñng cỉ:

- VÏ s¬ ®ơ c¸c bĩ phỊn hîp thµnh VHVN

- GV chỉt l¹i nĩi dung chÝnh cña bµi hôc

5.DƯn dß:

- Xem l¹i kiÕn thøc võa hôc

- ChuỈn bÞ bµi: Ho¹t ®ĩng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷

E RÚT KINH NGHIỆM:

-

-

-

Tiết 3 Ngày soạn: 18 tháng 8 năm 2009 Tiếng Việt

Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ

A MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp học sinh

I. Kiến thức: Nắm được kiến thức cơ bản về hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ, về các nhân tố giao tiếp và 2 quá trình trong hoạt động giao tiếp

II. Kỹ năng: Biết xác định các nhân tố giao tiếp trong một hoạt động giao tiếp, nâng cao năng lực giao tiếp khi nói, khi viết và năng lực phân tích, lĩnh hội khi giao tiếp

III. Th¸i ®ĩ : giao tiÕp cê v¨n ho¸

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Phát vấn - Diễn giảng

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *

C.CHUẨN BỊ GIÁO CỤ:

 Giáo viên: Đọc tài liệu, thiết kế bài dạy

 Học sinh: Đọc sgk, soạn bài

D TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

I ỔN ĐỊNH LỚP - KIỂM TRA SĨ SỐ

 Líp 10b5 v¾ng : ……… ………

II KIỂM TRA BÀI CŨ:

III NỘI DUNG BÀI MỚI

A §Ưt vÍn ®Ò :

Trong cuĩc sỉng hµng ngµy con ngíi giao tiÕp víi nhau b»ng ph¬ng tiÖn v« cïng quan trông §ê lµ ng«n ng÷ Kh«ng cê ng«n ng÷ th× kh«ng thÓ cê kÕt qu¶ cao cña bÍt cø hoµn c¶nh giao tiÕp nµo Bịi v× giao tiÕp lu«n phô thuĩc vµo hoµn c¶nh vµ nh©n vỊt giao tiÕp §Ó thÍy ®îc ®iÒu ®ê, chóng ta t×m hiÓu bµi :

Ho¹t ®ĩng giao tiÕp b»ng ng«n ng÷.

B TriÓn khai bµi d¹y :

Ho¹t ®ĩng cña thÌy vµ

trß

Nĩi dung kiÕn thøc

Ho¹t ®ĩng 1

- Gôi 2 h/s ®ôc vb

? C¸c nh©n vỊt giao tiÕp nµo tham gia

trong ho¹t ®ĩng giao tiÕp ? Hai bªn cê

c¬ng vÞ vµ quan hÖ víi nhau ntn ?

? Ngßi nêi nhí ng«n ng÷ biÓu ®¹t nĩi

dung t tịng t×nh c¶m cña m×nh th× ngíi

®ỉi tho¹i lµm g× ®Ó lÜnh hĩi ®îc nĩi

dung ®ê?

? Ho¹t ®ĩng giao tiÕp diÔn ra trong

hoµn c¶nh nµo?

? Ho¹t ®ĩng giao tiÕp ®ê híng vµo nĩi

dung g×?

? Môc ®Ých cña giao tiÕp lµ g×? Cuĩc

giao tiÕp cê ®¹t ®îc môc ®Ých ®ê

kh«ng ?

( H/s th¶o luỊn nhêm)

? C¸c nh©n vỊt tham gia giao tiÕp qua

bµi nµy?

I T×m hiÓu chung:

1 §ôc v¨n b¶n vµ tr¶ líi c¸c c©u hâi:

- Nh©n vỊt tham gia giao tiÕp : Vua vµ c¸c b« l·o

trong hĩi nghÞ

- C¬ng vÞ kh¸c nhau: Vua cai qu¶n ®Ít níc, ch¨n d¾t tr¨m hô C¸c b« l·o lµ nh÷ng ngíi cê tuưi ®· tõng gi÷ trông tr¸ch trong triÒu ®îc vua míi ®Õn dù hĩi nghÞ

- Ngíi tham gia giao tiÕp ph¶i ®ôc hoƯc nghe xem ngíi nêi nêi nh÷ng g× ®Ó lÜnh hĩi nĩi dung mµ ngíi nêi ph¸t ra

C¸c b« l·o nghe vua hâi: LiÖu tÝnh ntn khi qu©n M«ng Cư trµn ®Õn C¸c b« l·o x«n xao tranh nhau nêi Lóc Íy vua l¹i lµ ngíi nghe

qu©n Nguyªn M«ng kÐo 50 v¹n qu©n ơ ¹t sang x©m lîc níc ta

cña quỉc gia d©n tĩc, m¹ng sỉng cña con ngíi

lßng d©n ®Ó h¹ ®¹t mÖnh lÖnh quyÕt t©m gi÷ g×n ®Ít níc trong hoµn c¶nh l©m nguy Cuĩc giao tÕp ®ê ®·

®¹t môc ®Ých

2 T×m hiÓu qua bµi Tưng quan v¨n hôc ViÖt Nam:

- Nh©n vỊt giao tiÕp: Ngíi viÕt s¸ch, h/s toµn quỉc

®ĩ tuưi tõ 15- 65 Gi¸o s, TiÕn sÜ, ®Õn h/s líp 10 THPT

- Hoµn c¶nh giao tiÕp: Cê tư chøc gi¸o dôc, ch¬ng

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *

? Ho¹t ®ĩng giao tiÕp ®ê diÔn ra trong

hoµn c¶nh nµo?

? Nĩi dung giao tiÕp? §Ò tµi? Cê

nh÷ng vÍn ®Ò c¬ b¶n nµo?

? Môc ®Ých cña giao tiÕp?

? Ph¬ng tiÖn giao tiÕp ®îc thÓ hiÖn

ntn?

Ho¹t ®ĩng 2:

? Qua 2 bµi tỊp em rót ra kÕt luỊn g×?

- Gôi 2 h/s ®ôc ghi nhí ®Ó kh¾c s©u

kiÕn thøc

tr×nh quy ®Þnh chung hÖ thỉng tríng PT

ho¹ tiÕn tr×nh p triÓn cña lÞch sö vh, thµnh tùu cña nê; Nh÷ng nÐt lín vÒ nĩi dung- nghÖ thuỊt

- Môc ®Ých: Cung cÍp tri thøc cÌn thiÕt cho ngíi

hôc: Nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n cña nÒn v¨n hôc ViÖt Nam

- Ph¬ng tiÖn giao tiÕp: Sd ng«n ng÷ cña vb khoa

hôc: Bỉ côc rđ rµng, cê hÖ thỉng LÝ lÏ vµ dĨn chøng tiªu biÓu

II Ghi nhí: ( SGK)

4 Cñng cỉ : - GV chỉt l¹i nĩi dung bµi hôc

5 DƯn dß : - Xem l¹i nĩi dung kiÕn thøc bµi hôc

- Xem tríc tiÕt 2 cña bµi nµy( tiÕt LuyÖn tỊp)

E RÚT KINH NGHIỆM:

-

-

-Tiết 4 Ngày soạn: tháng năm 200 Đọc văn

Khái quát văn học dân gian việt nam

A MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp học sinh

I Kiến thức: Nắm được vị trí và đặc trưng cơ bản của văn học dân gian Việt Nam và định nghĩa về các thể loại của bộ phận văn học này

II Kỹ năng: Biết vận dụng những tri thức của văn học dân gian, về văn học dân gian để tìm hiểu và hệ thống hóa những tác phẩm đã và sẽ học về văn học dân gian Việt Nam

III Thái độ: Trân trọng di sản văn hóa của ông cha để lại

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Phát vấn - Diễn giảng

C.CHUẨN BỊ GIÁO CỤ:

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *

 Giáo viên: Đọc tài liệu, thiết kế bài dạy

 Học sinh: Đọc sgk, soạn bài

D TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

I ỔN ĐỊNH LỚP - KIỂM TRA SĨ SỐ

 Líp 10b7 v¾ng : ……… ………

 Líp 10b8 v¾ng :……… ………

II KIỂM TRA BÀI CŨ:

- Giới thiệu về các bộ phận và thành phần của nền văn học Việt Nam

- Chứng minh việc chuyển từ phạm trù trung đại sang hiện đại là mộ bước phát triển lớn lao sâu sắc của văn học Việt Nam

- Nêu những đặc điểm nổi bật của tâm hồn Việt Nam được thể hiện qua văn học

III NỘI DUNG BÀI MỚI

A §Ưt vÍn ®Ò

T«i yªu truyÖn cư níc t«i

Võa nh©n hỊu l¹i tuyÖt víi s©u xa

Th¬ng ngíi rơi míi th¬ng ta

Yªu nhau c¸ch mÍy nói xa còng t×m

ị hiÒn th× l¹i gƯp lµnh

Ngíi ngay l¹i gƯp ngíi tiªn ®ĩ tr×

( L©m ThÞ Mü D¹)

Cho ®Õn nh÷ng c©u ca dao:

Trªn ®ơng c¹n, díi ®ơng s©u

Chơng cµy vî cÍy con tr©u ®i bõa

TruyÖn cư ®Õn ca dao, d©n ca, tôc ng÷, c©u ®ỉi, chÌo, tuơng…TÍt c¶ lµ biÓu hiÖn

cô thÓ cña vhdg Bµi Kh¸i qu¸t VHDG ViÖt Nam sÏ gióp chóng ta hiÓu ®iÒu nµy.

B TriÓn khai bµi d¹y :

Ho¹t ®ĩng cña thÌy

trß

Nĩi dung kiÕn thøc

Ho¹t ®ĩng 1:

? VHDG lµ g×?

? T¹i sao VHDG lµ nghª thuỊt

ng«n tõ?

- GV ph©n tÝch rđ k/n cho hôc

sinh hiÓu

Ho¹t ®ĩng 2:

- Gôi 1 h/s ®ôc phÌn I ị sgk

? VHDG cê nh÷ng ®Ưc trng c¬

b¶n nµo?

I.Kh¸i niÖm VHDG:

Lµ nh÷ng tp nghÖ thuỊt ng«n tõ truyÒn miÖng ®îc tỊp thÓ s¸ng t¹o nh»m môc ®Ých phôc vô trùc tiÕp cho nh÷ng sinh ho¹t kh¸c nhau trong ®íi sỉng cĩng ®ơng

- Bìi bÍt cø mĩt v¨n nghÖ thuỊt nµo còng ®îc s¸ng t¹o b»ng nghÖ thuỊt ng«n ng÷

II §Ưc tr ng c¬ b¶n cña VHDG:

3 ®Ưc trng: - TÝnh truyÒn miÖng

- TÝnh tỊp thÓ

- TÝnh thùc hµnh

1 TÝnh truyÒn miÖng:

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *

? Vì sao vhdg có tính truyền

miệng?

? Em hiểu thế nào là tính tập thể?

? Em hiểu thế nào là tính thực

hành của vhdg?

Hoạt động 3:

? Kể tên các thể loại vhdg mà em

đã học và biết?

- gọi 1 h/s đọc

? Thế nào là thần thoại? Kể 1 số

tp thần thoại em đã học?

- Gọi h/s đọc

? Thế nào là sử thi ? Kể 1 số tp?

- GV: Quy mô rộng lớn: độ dài,

phạm vi kể truyện

+ Sử thi “ Đẻ đất đẻ nớc “ của

ngời Mờng dài 8503 câu

Ngôn ngữ vần nhịp:

Sử thi “ Đăm Săn”

? Thế nào là truyền thuyết?

? Em hiểu thế nào là nhân vật lịch

sử?

? Xu hớng lý tởng hoá thể hiện

ntn?

? Thế nào là truyện cổ tích? Đặc

điểm?

- Khi đó cha có chữ viết, để lu truyền ngời xa đã phải truyền miệng từ đời này sang đời khác( có dị bản)

- Tính truyền miệng còn biểu hiện trong diễn xớng dân gian

2 Tính tập thể:

- VHDG tập thể sáng tác

- Mọi ngời có quyền tham gia bổ sung sữa chữa

3 VHDG gắn bó và phục vụ trực tiếp các s hoạt khác nhau trong đ.sống cộng đồng:

- Sáng tác phục vụ trực tiếp cho từng ngành nghề: Bài

ca nghề nghiệp Bài ca nghi lễ

III Hệ thống thể loại của VHDG:

1 Thần thoai:

Là loại hình tự sự dân gian thờng kể về các vị thần xuất hiện chủ yếu ở đời công xã nguyên thuỷ nhằm giải thích các hiện tợng tự nhiên, thể hiện khát vọng chinh phục tự nhiên

2.Sử thi:

Là tp tự sự dân gian có quy mô lớn, sử dụng ngôn ngữ có vần nhịp, xây dựng những hình tợng nghệ thuật hoành tráng, hào hùng kể về những biến cố lớn lao trong đời sống cộng đồng

3 Truyền thuyết:

Kể về sự kiện và nhân vật lịch sử theo xu hớng lý t-ởng hoá, qua đó thể hiện sự ngỡng mộ tôn vinh của nhân dân đối với ngời có công với đất nớc…

- Nhân vật lịch sử: Có liên quan tới lịch sử nhng không phải là lịch sử: AD Vơng cầm sừng tê bảy tấc rẻ nớc

về thuỷ phủ

- Xu hớng lý tởng hoá: nd gửi vào đó ớc mơ khát vọng của mình

4 Cổ tích:

Truyện kể về những con ngời bình thờng trong xã hội có phân chia đẳng cấp, thể hiện tinh thần nhân đạo, lạc quan của ndlđ

- Nội dung: thờng đề cập 2 vấn đề cơ bản: Số phận ngời nghèo khổ; Ước mơ đổi đời

- Nhân vật: Thờng là em út, con riêng, mồ côi…

- Quan niệm: ở hiền gặp lành, ở ác bị trừng trị

5 Truyện ngụ ngôn:

Truyện ngắn gọn có kết cấu chặt chẽ; Nhân vật th-ờng là bộ phận của ngời hoặc vật biết nói Từ đó rút ra

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * ** * * * * * ** * * * * * * * * * * * * * * * * *

? Nêu những nét cơ bản về truyện

ngụ ngôn?

? Truyện cời có đặc điểm gì?

? Thế nào là tục ngữ ?

- H/s lấy vd

? Thế nào là câu đố?

? Thế nào là ca dao? Ví dụ?

? Thế nào là vè ?

? Thế nào là truyện thơ?

? Thế nào là chèo? Ngoài chèo

em còn biết có loại hình sân khấu

dân gian nào khác?

Hoạt động 4:

- Gọi 1 h/s đọc ở sgk

? VHDG có những giá trị cơ bản

nào về nd và nt ?

? Tại sao vhdg là kho tri thức ?

?Tính giáo dục của vhdg thể hiện

ntn ?

những kinh nghiệm triết lí sâu sắc

6 Truyên c ời:

Có kết cấu chặt chẽ, kết thúc bất ngờ đợc xây dựng trên cơ sở mâu thuẩn cuộc sống làm bật lên tiếng cời nhằm mục đích giải trí và phê phán xã hội

7 Tục ngữ:

Là những câu nói ngắn gọn, hàm súc, có hình ảnh, vần, nhịp, đúc kết những kinh nghiệm thực tiễn

thờng đợc dùng trong giao tiếp hàng ngày của nd

8 Câu đố:

Là những bài văn vần hoặc câu nói có mô tả vật đó bằng hình ảnh, hình tợng khác lạ để ngời nghe tìm lời giải nhằm mục đích giải trí, rèn luyện t duy…

9 Ca dao:

Là những bài thơ trữ tình dân gian thờng là những câu hát có vần điệu đã bỏ đi tiếng đệm, tiếng láy nhằm diễn tả nội tâm con ngời

10 Vè:

Là tp tự sự dân gian có lời thơ mộc mạc kể về các sự kiện diễn ra trong xã hội nhằm thông báo và bình luận

11 Truyện thơ:

Là những tp dân gian bằng thơ giàu chất trữ tình diễn tả tâm trạng và suy nghĩ của con ngời khi hạnh phúc lứa đôi và công bằng xã hội bị tớc đoạt

12 Chèo:

Là tp sân khấu dân gian kết hợp yếu tố trữ tình và trào lộng ca ngợi những tấm gơng đạo đức và phê phán

đả kích mặt trái của xã hội

IV Những giá trị cơ bản của VHDG:

1 VHDG là kho tri thức vô cùng phong phú về đời sống của dân tộc:

- Tri thức dân gian là nhận thức của nhân dân đối với cuộc sống quanh mình Nó khác hẳn với nhận thức của g/c thống trị cùng thời về lịch sử xã hội Đó là những kinh nghiệm mà nd ta đúc kết từ cuộc sống

- Tri thức ấy lại đợc trình bày bằng nghệ thuật ngôn từ của nhân dân nên nó sinh động và hấp dẫn ngời nghe

2 VHDG có giá trị giáo dục sâu sắc:

- Giáo dục tinh thần nhân đạo, tôn vinh những giá trị con ngời, yêu thơng con ngời và đấu tranh không mệt mỏi để giải phóng con ngời khỏi áp bức bất công

3.VHDG có giá trị NT to lớn đóng vai trò quan trọng trong nền VH dân tộc.

- Trí tởng tợng( thần thoại)

- Xây dựng nhân vật thần kỳ( cổ tích)

- Tạo tiếng cời