Với mục tiêu của đề tài là giúp học sinh yêu thích học lịch sử và để các sự kiện lịch sử trở nên gần gũi, dễ nhớ hơn với các em, tạo hứng thú cho các em khi học phân môn này, đồng thời thay đổi tư duy, cách nhìn nhận của các em về môn học, tạo cho các em niềm đam mê và yêu thích khi học lịch sử.
Trang 2III.Các gi i pháp đã ti n hành đ gi i quy t v n đả ế ể ả ế ấ ề 6
V.Hi u qu c a sáng ki n kinh nghi mệ ả ủ ế ệ 19
Ph n th ba: ầ ứ K T LU N, KI N NGHẾ Ậ Ế Ị 20
Trang 3Tháng 2 năm 1942 trên báo Vi t Nam đ c l p, phát hành t i chi n khu, Bác Hệ ộ ậ ạ ế ồ kính yêu c a chúng ta đã vi t bài “Nên h c s ta”. M đ u bài báo Bác vi t:ủ ế ọ ử ở ầ ế
“Dân ta ph i bi t s taả ế ửCho tường g c tích nố ước nhà Vi t Nam.”ệ
Là m t ngộ ười Vi t Nam, m i chúng ta đ u t hào mình là con R ng cháuệ ỗ ề ự ồ Tiên, t hào v truy n th ng l ch s v vang c a cha ông. Vì v y c n ph iự ề ề ố ị ử ẻ ủ ậ ầ ả
hi u và yêu m n l ch s c a đ t nể ế ị ử ủ ấ ước, c a dân t c mình. Trong chủ ộ ương trình giáo d c ph thông môn L ch s đóng vai trò quan tr ng và có ý nghĩa to l nụ ổ ị ử ọ ớ trong vi c hoàn thi n nhân cách cho h c sinh.ệ ệ ọ
Có l m đ u cho đ tài này tôi ph i chia s v i m i ngẽ ở ầ ề ả ẻ ớ ọ ười nh ng câuữ
h i mà đã không ít l n tôi đỏ ầ ược đ c, nghe báo chí, cácọ phương ti n thông tinệ
đ i chúng hi n nay nh c đ n đó là: Th c tr ng h c l ch s c a h c sinh hi nạ ệ ắ ế ự ạ ọ ị ử ủ ọ ệ nay ra sao? Thái đ c a các em đ i v i môn l ch s th nào? Vì sao h c sinh l iộ ủ ố ớ ị ử ế ọ ạ
"quay l ng" v i l ch s ? và Cách truy n th l ch s c a th y cô trong các ti tư ớ ị ử ề ụ ị ử ủ ầ ế
h c có đ h p d n? T t c nh ng câu h i này đọ ủ ấ ẫ ấ ả ữ ỏ ược đ t ra cũng xu t phát tặ ấ ừ
th c tr ng d y và h c l ch s hi n nay. Lự ạ ạ ọ ị ử ệ ượng ki n th c khá n ng t sách giáoế ứ ặ ừ khoa, cách truy n đ t ki n th c c a giáo viên, thái đ đ i v i môn h c nàyề ạ ế ứ ủ ộ ố ớ ọ
"được" r t nhi u ph huynh h c sinh coi là "môn ph " và luôn hấ ề ụ ọ ụ ướng con em mình t p trung vào các môn "chính" nh Toán, Ti ng Vi t. Vì th nên theo l pậ ư ế ệ ế ậ
lu n c a Ti n sĩ Tậ ủ ế ưởng Phi Ng v v n đ này đó là "gi ng nh đ a tr trongọ ề ấ ề ố ư ứ ẻ gia đình ch ăn th t mà không ăn rau, ti m n nh ng căn b nh nguy hi m khi nỉ ị ề ẩ ữ ệ ể ế
b m lo l ng "ố ẹ ắ
Chúng ta bi t r ng, hi n nay đ t nế ằ ệ ấ ước đang hòa bình, song hòa bình không ph i là m t giá tr b n v ng tuy t đ i, nó có th b đe d a b t c lúcả ộ ị ề ữ ệ ố ể ị ọ ấ ứ nào. B n ph n đ ng có th xuyên t c l ch s thông qua r t nhi u hình th cọ ả ộ ể ạ ị ử ấ ề ứ khác nhau nh internet, t r i, hư ờ ơ ướng d n viên du l ch chui vì v y, r t c nẫ ị ậ ấ ầ thi t ph i kh i d y cho nhân dân đ c bi t là th h tr lòng yêu nế ả ơ ậ ặ ệ ế ệ ẻ ước, lòng tự hào dân t c và L ch s là môn h c chi m u th nh t trong vi c giáo d c lòngộ ị ử ọ ế ư ế ấ ệ ụ yêu nước cho th h tr ế ệ ẻ
2. Lý do th c ti nự ễ
Trang 4Là m t giáo viên, b n thân tôi cũng th y độ ả ấ ược vai trò và trách nhi m c aệ ủ mình đ i v i v n đ này. T t nhiên, n u nói và làm đố ớ ấ ề ấ ế ược ngay thì có l các nhàẽ
ch c trách không ph i đau đ u tìm gi i pháp trong r t nhi u năm qua. Tuy nhiên,ứ ả ầ ả ấ ề
v i tâm huy t c a m t nhà giáo đ ng th i b n thân cũng đớ ế ủ ộ ồ ờ ả ược phân công gi ngả
d y l p 4 trong khá nhi u năm đây cũng là kh i l p b t đ u các em đạ ớ ề ố ớ ắ ầ ược làm quen v i l ch s , tôi cũng c g ng nghiên c u, tìm tòi, linh ho t trong phớ ị ử ố ắ ứ ạ ươ ngpháp gi ng d y đ đ a l ch s tr nên g n gũi h n v i các em h c sinh, kíchả ạ ể ư ị ử ở ầ ơ ớ ọ thích cho các em có h ng thú h c và đ các em c m th y h c l ch s không cònứ ọ ể ả ấ ọ ị ử
là m t môn h c quá khô khan, khó nh v i r t nhi u các m c l ch s , s ki n,ộ ọ ớ ớ ấ ề ố ị ử ự ệ nhân v t đ c bi t là các em h c sinh dân t c thi u s ậ ặ ệ ọ ộ ể ố
T trừ ước đ n nay đã có nhi u đ ng nghi p quan tâm và nghiên c u v v nế ề ồ ệ ứ ề ấ
đ d y và h c L ch s nh ng các đ tài đó ch đi sâu vào m t khía c nh nh tề ạ ọ ị ử ư ề ỉ ộ ạ ấ
đ nh nh : phát huy tính tích c c c a h c sinh khi h c phân môn L ch s ; s d ngị ư ự ủ ọ ọ ị ử ử ụ
phương pháp trò ch i trong d y phân môn L ch s , đ n v tôi cũng ch a cóơ ạ ị ử Ở ơ ị ư
ai nghiên c u sâu v v n đ này. V i mong mu n đứ ề ấ ề ớ ố ược góp ph n nh bé c aầ ỏ ủ mình vào vi c nâng cao ch t lệ ấ ượng d y h c phân môn L ch s trạ ọ ị ử ở ường Ti uể
h c Nguy n Th Minh Khai tôi đã ch n đ tài ọ ễ ị ọ ề “ M t s bi n pháp giúp h c ộ ố ệ ọ sinh l p 4 yêu thích h c l ch s ” ớ ọ ị ử làm đ tài nghiên c u.ề ứ
3. Đ i tố ượng nghiên c uứ
M t s bi n pháp giúp h c sinh l p 4 yêu thích h c l ch s ộ ố ệ ọ ớ ọ ị ử
Trang 5Trong chương trình ti u h c thì các môn h c nh Ti ng Vi t, Toán, L chở ể ọ ọ ư ế ệ ị
s và Đ a lí, Khoa h c, Đ o đ c… đ u có m t m c đích chung là giúp h c sinhử ị ọ ạ ứ ề ộ ụ ọ
n m v ng tri th c, phát tri n năng l c trí tu , hình thành kĩ năng th c hành và cóắ ữ ứ ể ự ệ ự
ph m ch t đ o đ c t t. Song đ kh i d y tình yêu đ t nẩ ấ ạ ứ ố ể ơ ậ ấ ước, lòng t hào v dânự ề
t c, n m độ ắ ược quá trình hình thành và phát tri n c a đ t nể ủ ấ ước qua t ng giaiừ
đo n l ch s thì phân môn L ch s n m gi m t vai trò quan tr ng. ạ ị ử ị ử ắ ữ ộ ọ
V i m c tiêu c a đ tài là giúp h c sinh yêu thích h c l ch s và đ các sớ ụ ủ ề ọ ọ ị ử ể ự
ki n l ch s tr nên g n gũi, d nh h n v i các em, t o h ng thú cho các emệ ị ử ở ầ ễ ớ ơ ớ ạ ứ khi h c phân môn này, đ ng th i thay đ i t duy, cách nhìn nh n c a các em vọ ồ ờ ổ ư ậ ủ ề môn h c, t o cho các em ni m đam mê và yêu thích khi h c l ch s ọ ạ ề ọ ị ử
B n thân tôi thi t nghĩ, v i h c sinh b c Ti u h c đ c bi t là các em h cả ế ớ ọ ậ ể ọ ặ ệ ọ sinh l p 4 năm m i b t đ u làm quen v i l ch s thì chúng ta nh ng giáo viênớ ớ ắ ầ ớ ị ử ữ
tr c ti p gi ng d y không nên quá nh i nhét t t c nh ng ki n th c trong sáchự ế ả ạ ồ ấ ả ữ ế ứ giáo khoa (lượng ki n th c "kh ng l ") trong chế ứ ổ ồ ương trình phân môn L ch sị ử vào b nh các em và yêu c u các em ph i ghi nh nó (b ng cách h c thu cộ ớ ầ ả ớ ằ ọ ộ lòng) b i vì các em s không th nh n i lở ẽ ể ớ ổ ượng ki n th c "kh ng l " đó màế ứ ổ ồ thay vì đó chúng ta nên l a ch n nh ng s ki n, nh ng m c l ch s tiêu bi u đự ọ ữ ự ệ ữ ố ị ử ể ể
nh n m nh trong quá trình gi ng d y đ tránh gây áp l c cho các em. Tuy nhiên,ấ ạ ả ạ ể ự
nh v y không có nghĩa là nh ng n i dung ki n th c còn l i chúng ta b qua màư ậ ữ ộ ế ứ ạ ỏ theo tôi, chúng ta s gi i thi u v i các em đ các em bi t mà không b t bu c cácẽ ớ ệ ớ ể ế ắ ộ
em ph i ghi nh ả ớ
Ph n th hai: GI I QUY T V N Đầ ứ Ả Ế Ấ Ề
I. C s lí lu nơ ở ậ
C s đ u tiên c a đ tài này b t ngu n t th c tr ng chung khi h c l chơ ở ầ ủ ề ắ ồ ừ ự ạ ọ ị
s c a h c sinh hi n nay. V i tâm lí "s " l ch s vì ph i nh lử ủ ọ ệ ớ ợ ị ử ả ớ ượng ki n th cế ứ nhi u, khô khan và khó nh ề ớ
Đ i v i h c sinh ti u h c, v i đ c đi m tâm sinh lý l a tu i này thì khố ớ ọ ể ọ ớ ặ ể ở ứ ổ ả năng ghi nh lâu c a các em kém, d thu c nh ng nhanh quên và đ c bi t là ghiớ ủ ễ ộ ư ặ ệ
Trang 6nh m t cách máy móc. Đ c đi m này đ t ra cho ngớ ộ ặ ể ặ ười giáo viên m t vai trò r tộ ấ
l n trong vi c ghi nh c a h c sinh ti u h c, đó là c n ph i s p x p n i dungớ ệ ớ ủ ọ ể ọ ầ ả ắ ế ộ truy n đ t sao cho h p lý, khoa h c; ch n l c ki n th c và cách d y phù h p ề ạ ợ ọ ọ ọ ế ứ ạ ợTheo tâm lí l a tu i thì l a tu i ti u h c các em thứ ổ ở ứ ổ ể ọ ường thích nh ng hìnhữ
nh sinh đ ng, nhi u màu s c, thích hình v h n là hình nh có quá nhi u ch
Các em h c r t mau thu c nh ng cũng nhanh quên Vì v y, ki n th c s in sâuọ ấ ộ ư ậ ế ứ ẽ vào trí nh các em khi ki n th c đó do chính các em ghi nh theo cách c a riêngớ ế ứ ớ ủ mình và các em s nh lâu h n khi ki n th c đó đẽ ớ ơ ế ứ ược g n v i m t hình nh doắ ớ ộ ả chính các em t o ra. Đây cũng là m t c s đ tôi ph i h p v i phạ ộ ơ ở ể ố ợ ớ ương pháp
B n đ t duy ả ồ ư trong gi d y c a mình.ờ ạ ủ
II. Th c tr ng v n đ ự ạ ấ ề
Nhìn chung đ i ngũ giáo viên đ u t n t y v i ngh , nhi u giáo viên có kinhộ ề ậ ụ ớ ề ề nghi m trong gi ng d y, tích c c nghiên c u và đ i m i phệ ả ạ ự ứ ổ ớ ương pháp, hình
th c t ch c trong d y h c L ch s nh m nâng cao ch t lứ ổ ứ ạ ọ ị ử ằ ấ ượng gi d y. Nhàờ ạ
trường luôn t o đi u ki n v c s v t ch t, t o môi trạ ề ệ ề ơ ở ậ ấ ạ ường đ giáo viên traoể
đ i kinh nghi m, h c h i l n nhau trong gi ng d y. M t s ph huynh và h cổ ệ ọ ỏ ẫ ả ạ ộ ố ụ ọ sinh có s quan tâm đ n môn h c.ự ế ọ
Bên c nh đó, thì m t th c tr ng mà chúng ta nh ng giáo viên đ u th y đóạ ộ ự ạ ữ ề ấ là:
* V phía h c sinh và ph huynh: Trong nh ng ti t h c l ch s thì ề ọ ụ ữ ế ọ ị ử h c sinhọ
ch a th t s h ng thú, nhi u em ch a t p trung h c, thái đ h c t p ch aư ậ ự ứ ề ư ậ ọ ộ ọ ậ ư nghiêm túc, còn nói chuy n riêng.ệ
Vi c ph i nh các s ki n, ngày tháng năm, vi c ph i h c thu c lòngệ ả ớ ự ệ ệ ả ọ ộ
nh ng ki n th c khô khan, khó nh cũng là nguyên nhân khi n nhi u emữ ế ứ ớ ế ề không thích h c môn này. ọ
Khi kh o sát, thì s lả ố ượng h c sinh yêu thích h c l ch s ngày càng ít đi,ọ ọ ị ử phân môn L ch s hi n nay đang b nhìn nh n m t cách ch a đúng m c, tâm líị ử ệ ị ậ ộ ư ự
ph huynh khi nh c nh con em mình h c cũng có xu hụ ắ ở ọ ướng coi nh môn h cẹ ọ
Trang 7này, đây cũng là m t y u t khi n k t qu h c t p môn h c này c a các emộ ế ố ế ế ả ọ ậ ọ ủ
ch a cao, vì coi đây là môn ph nên ph huynh ch y u nh c nh con em mìnhư ụ ụ ủ ế ắ ở
h c các môn nh Toán và Ti ng Vi t. ọ ư ế ệ
Đ i tố ượng h c sinh trọ ở ường là h c sinh nông thôn . Chính vì v y, vi c ti pọ ậ ệ ế thu ki n th c, tham gia vào các ho t đ ng trong h c t p trên l p cũng nh ph iế ứ ạ ộ ọ ậ ớ ư ố
h p v i giáo viên trong vi c s u t m tranh, nh; m u chuy n l ch s r i đ nợ ớ ệ ư ầ ả ẩ ệ ị ử ồ ế
vi c cho các em đi tham quan th c t đ gi d y tr nên h p d n h n còn h nệ ự ế ể ờ ạ ở ấ ẫ ơ ạ
ch Đa s các h c sinh v n còn thói quen h c v t, không n m sâu đế ố ọ ẫ ọ ẹ ắ ược ki nế
th c vì v y s r t mau quên ki n th c cũ, ho c có nh thì cũng không th c sứ ậ ẽ ấ ế ứ ặ ớ ự ự chính xác các s ki n l ch s Bên c nh đó m t s h c sinh không thích đ cự ệ ị ử ạ ộ ố ọ ọ truy n v l ch s , ho c xem các t li u v l ch s vì nó quá khô khan, mà chệ ề ị ử ặ ư ệ ề ị ử ỉ thích xem phim tình c m, phim ki m hi p…ả ế ệ
V i m t s h c sinh kh năng t p trung kém, ch m trong t duy s b m tớ ộ ố ọ ả ậ ậ ư ẽ ị ấ
t p trung, sa đà vào các trò ch i trong h c t p, không theo k p các b n. Đ c bi t,ậ ơ ọ ậ ị ạ ặ ệ khi s d ng phử ụ ương pháp này trong d y trình chi u thì nhi u em s b thu hútạ ế ề ẽ ị vào nh ng hình nh đ y màu s c h n là t p trung vào n i dung ki n th c.ữ ả ầ ắ ơ ậ ộ ế ứ
* Giáo viên: Giáo viên cũng là nhân t không kém ph n quan tr ng làm choố ầ ọ
gi h c l ch s tr nên kém sinh đ ng, h p d n, lôi cu n các em. Trong quá trìnhờ ọ ị ử ở ộ ấ ẫ ố
d y h c, do kh i lạ ọ ố ượng ki n th c nhi u nên giáo viên thế ứ ề ường c "nh i nhét"ố ồ
lượng ki n th c khô khan "kh ng l " khi n các em c m th y khó nh d n đ nế ứ ổ ồ ế ả ấ ớ ẫ ế tâm lý c m th y chán, không h ng thú khi h c l ch s Trong các bài d y, giáoả ấ ứ ọ ị ử ạ viên cũng ít s d ng ho c s d ng không đ y đ các đ dùng d y h c nh : ử ụ ặ ử ụ ầ ủ ồ ạ ọ ư m tộ
s phố ương ti n nghe nhìn, b n đ , tranh nh, và cũng có nh ng lúc giáo viênệ ả ồ ả ữ
r i vào tình tr ng d y suông, d y chay, truy n đ t ki n th c gi ng y nh trongơ ạ ạ ạ ề ạ ế ứ ố ư sách giáo khoa do v y khi h c sinh h c nh ng bài này thì th y khá bu n t , khậ ọ ọ ữ ấ ồ ẻ ả năng ti p thu và ghi nh c a các em s gi m đi, các em không còn c m th yế ớ ủ ẽ ả ả ấ
h ng thú khi h c.ứ ọ
Trang 8Do lượng ki n th c các môn h c trong chế ứ ọ ương trình l p 4 khá n ng nênớ ặ giáo viên thường c t xén th i gian h c c a phân môn L ch s và m t s mônắ ờ ọ ủ ị ử ộ ố
h c khác đ dành th i gian t p trung cho các môn nh Toán, Ti ng Vi t. ọ ể ờ ậ ư ế ệ
Là m t giáo viên ch nhi m b c Ti u h c thì m i bu i giáo viên thộ ủ ệ ở ậ ể ọ ỗ ổ ườ ng
ph i lên l p t 4 đ n 5 môn. Vì v y, vi c đ u t cho m i giáo án còn h n chả ớ ừ ế ậ ệ ầ ư ỗ ạ ế
nh : vi c s u t m tranh, nh; ch t l c nh ng ki n th c tr ng tâm c a bài d y;ư ệ ư ầ ả ắ ọ ữ ế ứ ọ ủ ạ
s u t m nh ng m u chuy n l ch s liên quan đ n bài h c; s d ng công nghư ầ ữ ẩ ệ ị ử ế ọ ử ụ ệ thông tin đ thi t k trò ch i h c t p m t khá nhi u th i gian c a giáo viên.ể ế ế ơ ọ ậ ấ ề ờ ủ
* Chương trình và sách giáo khoa: Chương trình l p B n khá n ng v ki nớ ố ặ ề ế
th c v i nhi u môn h c, vì v y nên th i lứ ớ ề ọ ậ ờ ượng đ các em h c phân môn l ch sể ọ ị ử khá eo h p (1 ti t / tu n, m i ti t kho ng 35 phút) ẹ ế ầ ỗ ế ả
Trướ ược l ng ki n th c khá nhi u trong sách giáo khoa, cách vi t còn khôế ứ ề ế khan, kém h p d n ngấ ẫ ườ ọi đ c, m c dù chặ ương trình đã gi m t i song v n cònả ả ẫ
m t s bài quá dài, dàn tr i d n đ n tình tr ng "quá t i" v ki n th c (ộ ố ả ẫ ế ạ ả ề ế ứ lượ ng
ki n th c yêu c u quá cao, n i dung quá nhi u) ế ứ ầ ộ ề đ i v i c ngố ớ ả ườ ại d y và ngườ i
h c trong khi th i gian đ dành cho phân môn này l i ch có 1 ti t/ tu n.ọ ờ ể ạ ỉ ế ầ Do v y,ậ
v i l ch s thông qua tr i nghi m mà theo tôi đây là cách truy n đ t nh ng ki nớ ị ử ả ệ ề ạ ữ ế
th c l ch s d dàng nh t, giúp các em nh lâu nh t. Th c t nứ ị ử ễ ấ ớ ấ ự ế ở ước ta, vì đi uề
ki n kinh t còn h n ch nên có chăng cũng ch đệ ế ạ ế ỉ ược m t s trộ ố ường thànhở
ph ho c m t s ít trố ặ ộ ố ường có đi u ki n m i t ch c cho h c sinh đi tham quanề ệ ớ ổ ứ ọ
được
Trang 9* Xã h i: M t nguyên nhân n a tác đ ng đ n quá trình d y h c đó là nhuộ ộ ữ ộ ế ạ ọ
c u c a xã h i ngày càng cao, đ t nầ ủ ộ ấ ước đang trong quá trình h i nh p, s phátộ ậ ự tri n c a m t s ngành công nghi p d n t i tâm lí chung c a xã h i là t p trungể ủ ộ ố ệ ẫ ớ ủ ộ ậ nhi u h n vào các ngành công nghi p, mà đ làm t t đi u này các em s đề ơ ệ ể ố ề ẽ ượ c
hướng vào các môn h c t nhiên h n là các môn h c xã h i. ọ ự ơ ọ ộ
Trong nh ng năm tr l i đây, theo k t qu công b đi m thi tuy n sinh đ iữ ở ạ ế ả ố ể ể ạ
h c c a m t s trọ ủ ộ ố ường năm nay thì đi m thi môn L ch s để ị ử ược xem là th pấ không ng , ngay c khi so sánh đi m thi môn L ch s v i nh ng b môn khácờ ả ể ị ử ớ ữ ộ
c a kh i C nh Đ a Lí, Ng Văn. Theo tôi, đây không ph i là đi u gì m i mủ ố ư ị ữ ả ề ớ ẻ
b i tình tr ng này đã di n ra t nhi u năm nay. ở ạ ễ ừ ề
III. Các gi i pháp đã ti n hành đ gi i quy t v n đả ế ể ả ế ấ ề
Đã có r t nhi u đ tài nghiên c u v vi c làm sao đ giúp h c sinh yêuấ ề ề ứ ề ệ ể ọ thích h c l ch s , m i đ tài có m t cách nhìn nh n v n đ và đ a ra nh ng gi iọ ị ử ỗ ề ộ ậ ấ ề ư ữ ả pháp khác nhau nh m mang l i hi u qu B n thân tôi, xu t phát t tình hìnhằ ạ ệ ả ả ấ ừ
th c t , t đ i tự ế ừ ố ượng h c sinh, t kinh nghi m trong gi ng d y c a b n thân vàọ ừ ệ ả ạ ủ ả
t hi u qu khi nh ng kinh nghi m đó đừ ệ ả ữ ệ ược áp d ng, tôi m nh d n trao đ iụ ạ ạ ổ
m t s gi i pháp c a b n thân đ giúp h c sinh yêu thích h c l ch s nh sau:ộ ố ả ủ ả ể ọ ọ ị ử ư
* Th nh t, ứ ấ s thay đ i đ u tiên c n xu t phát t chính chúng ta nh ngự ổ ầ ầ ấ ừ ữ giáo viên tr c ti p gi ng d y giáo viên ph i là ngự ế ả ạ ả ười yêu l ch s thì m i truy nị ử ớ ề cho h c sinh tinh th n y đọ ầ ấ ược. Đôi lúc, chính nh ng giáo viên cũng t cho đâyữ ự
là "môn ph " mà ít chú tâm vào nghiên c u bài d y, d y m t cách s sài, sụ ứ ạ ạ ộ ơ ử
d ng đ dùng d y h c ch a phong phú, ch a phù h p; cách truy n đ t kém h pụ ồ ạ ọ ư ư ợ ề ạ ấ
d n. Qua th c t , nh ng ti t giáo viên có s đ u t , chu n b chu đáo v đẫ ự ế ữ ế ự ầ ư ẩ ị ề ồ dùng, phương pháp d y linh ho t, hình th c t ch c phong phú, l i gi ng đúngạ ạ ứ ổ ứ ờ ả
đ c tr ng b môn thì th y các em r t hào h ng khi h c, n m ki n th c t t h nặ ư ộ ấ ấ ứ ọ ắ ế ứ ố ơ
và nh lâu h n.ớ ơ
* Th hai, ứ v phía h c sinh, cũng nên hề ọ ướng cho các em cách nhìn nh n vậ ề
t m quan tr ng c a vi c h c l ch s , đ c bi t là trong giai đo n hi n nay khi màầ ọ ủ ệ ọ ị ử ặ ệ ạ ệ
Trang 10l ch s nị ử ước nhà c n đầ ược gìn gi , coi tr ng. Ph i giúp các em hi u ữ ọ ả ể h c l ch s ọ ị ử
đ làm gì? ể H c S là đ ọ ử ể bi t t tiên, ông bà mình là ai; mình thu c dân t c nào;ế ổ ộ ộ lãnh th c a đ t nổ ủ ấ ướ ừc t đâu đ n đâu; con ngế ười ph i làm gì đ có đả ể ược như ngày hôm nay ; hi u v nh ng gì cha ông đã làm, hi u v đ t nể ề ữ ể ề ấ ước, v conề
người và hi u v nh ng giá tr mà con ngể ề ữ ị ười hi n nay đang đệ ược hưởng.
* Th ba, ứ vi c l a ch n ki n th c tr ng tâm: ệ ự ọ ế ứ ọ
Tâm lý "s " h c l ch s cũng m t ph n xu t phát t lợ ọ ị ử ộ ầ ấ ừ ượng ki n th c quáế ứ nhi u trong sách giáo khoa, các em c m th y không th h c thu c, không thề ả ấ ể ọ ộ ể
nh h t đớ ế ượ ược l ng ki n th c y. Vì v y, thay vì nh ng ti t l ch s ch cô nói,ế ứ ấ ậ ữ ế ị ử ỉ trò nghe, ti p thu, ghi nh và h c thu c lòng m t ti t h c nhàm chán, khó ti pế ớ ọ ộ ộ ế ọ ế thu, khó nh các s ki n (tình tr ng c a vi c không yêu thích h c l ch s ), tôiớ ự ệ ạ ủ ệ ọ ị ử xác đ nh m c tiêu c a bài và trong m c tiêu đó thì đâu là ki n th c tr ng tâm c aị ụ ủ ụ ế ứ ọ ủ bài, c n nh n m nh vào y u t l ch s nào, sau đó tìm phầ ấ ạ ế ố ị ử ương pháp và hình th cứ
t ch c d y h c phù h p đ h c sinh ti p thu ki n th c đó m t cách t nhiênổ ứ ạ ọ ợ ể ọ ế ế ứ ộ ự
nh t.ấ
Ví d : Trong bài ụ Chi n th ng B ch Đ ng do Ngô Quy n lãnh đ o ế ắ ạ ằ ề ạ m c tiêuụ
c a bài là: H c sinh hi u: Vì sao có tr n B ch Đ ng, k l i đủ ọ ể ậ ạ ằ ể ạ ược di n bi nễ ế chính c a tr n B ch Đ ng, trình bày đủ ậ ạ ằ ược ý nghĩa c a tr n B ch Đ ng v i l chủ ậ ạ ằ ớ ị
s dân t c. N i dung bài trong sách giáo khoa cũng khá dàn tr i. M t đi u ch cử ộ ộ ả ộ ề ắ
ch n r ng các em h c sinh l p 4 năm m i b t đ u làm quen v i l ch s trongắ ằ ọ ớ ớ ắ ầ ớ ị ử
đó có c đ i tả ố ượng h c sinh là ngọ ườ ồi đ ng bào dân t c thi u s , các em khôngộ ể ố
th ghi nh h t để ớ ế ược n i dung ki n th c trong bài đó. Vì v y, ngoài vi c truy nộ ế ứ ậ ệ ề
th các ki n th c trong bài d y, tôi s nh n m nh cho h c sinh nh ng ki n th cụ ế ứ ạ ẽ ấ ạ ọ ữ ế ứ
tr ng tâm c a bài. H c sinh ch c n nh : Ngô Quy n đánh tan quân Nam Hánọ ủ ọ ỉ ầ ớ ề trên sông B ch Đ ng vào năm 938, k t thúc h n 1000 năm đô h c a phong ki nạ ằ ế ơ ộ ủ ế
phương B c và m đ u cho th i kì đ c l p c a nắ ở ầ ờ ộ ậ ủ ước ta.
Nh v y, s có m t s câu h i đ nh n m nh n i dung c b n này nh :ư ậ ẽ ộ ố ỏ ể ấ ạ ộ ơ ả ư Ngô Quy n đánh tan quân Nam Hán trên sông B ch Đ ng vào năm nào? Ngôề ạ ằ
Trang 11Quy n đánh tan quân Nam Hán trên sông gì? Quân nào đã b Ngô Quy n đánh tanề ị ề trên sông B ch Đ ng vào năm 938? Ý nghĩa c a chi n th ng này là gì? ạ ằ ủ ế ắ
Hay trong bài: Nhà H u Lê và vi c t ch c qu n lí đ t n ậ ệ ổ ứ ả ấ ướ cũng v y, giáo c ậ viên cung c p cho h c sinh các ki n th c liên quan đ n n i dung bài h c b ngấ ọ ế ứ ế ộ ọ ằ nhi u hình th c t ch c song m i ho t đ ng và ph n c ng c bài giáo viênề ứ ổ ứ ở ỗ ạ ộ ầ ủ ố
nh n m nh m t s ý c b n nh : Dấ ạ ộ ố ơ ả ư ưới th i H u Lê, đ t nờ ậ ấ ước đượ ổc t ch cứ
qu n lý r t ch t ch , Lê Thánh Tông cho v b n đ (đây là b n đ đ u tiên c aả ấ ặ ẽ ẽ ả ồ ả ồ ầ ủ
nước ta) và so n B lu t H ng Đ c b o v ch quy n dân t c và tr t t xã h i.ạ ộ ậ ồ ứ ả ề ủ ề ộ ậ ự ộ
B ng m t s câu h i nh : Dằ ộ ố ỏ ư ưới th i H u Lê đ t nờ ậ ấ ước đượ ổc t ch c, qu nứ ả
lí nh th nào? B lu t đ u tiên c a nư ế ộ ậ ầ ủ ước ta có tên là gì? nh m m c đích gì?ằ ụ vua nào cho v b n đ đ u tiên c a nẽ ả ồ ầ ủ ước ta? nh ng câu h i này s giúp h cữ ỏ ẽ ọ sinh ghi nh ki n th c tr ng tâm c a bài. Ngoài ra, các n i dung câu h i trên cóớ ế ứ ọ ủ ộ ỏ
th để ược giáo viên thi t k dế ế ướ ại d ng trò ch i h c t p đ ti t h c tr nên nhơ ọ ậ ể ế ọ ở ẹ nhàng h n, giúp h c sinh h ng thú v i vi c h c l ch s ơ ọ ứ ớ ệ ọ ị ử
* Th t , ứ ư v l a ch n đ dùng d y h c h p lí: ề ự ọ ồ ạ ọ ợ
Nh chúng ta đã bi t, khi d y phân môn L ch s thì vi c s d ng tranh,ư ế ạ ị ử ệ ử ụ
nh, b n đ , que ch b n đ , các đ dùng tr c quan ph c v cho các ho t đ ng
d y và h c là r t c n thi t. Vi c s d ng đ dùng d y h c phù h p mang l iạ ọ ấ ầ ế ệ ử ụ ồ ạ ọ ợ ạ
hi u qu tích c c cho gi h c. ệ ả ự ờ ọ
Ví d : tranh, nh, b n đ giúp h c sinh n m n i dung bài m t cách ch cụ ả ả ồ ọ ắ ộ ộ ắ
ch n h n nh : d hình dung ra m t tr n đánh, v trí đánh c a các tr n chi n; cácắ ơ ư ễ ộ ậ ị ủ ậ ế nhân v t quan tr ng trong l ch s hay s d ng que ch b n đ không nh ngậ ọ ị ử ử ụ ỉ ả ồ ữ giúp cho h c sinh n m m t cách chính xác h n v trí mà giáo viên mu n ch ,ọ ắ ộ ơ ị ố ỉ
mu n truy n đ t mà còn đem l i s th m mĩ trong cách nhìn v m t ti t d yố ề ạ ạ ự ẩ ề ộ ế ạ thay vì dùng thước ch b n đ Song không ph i lúc nào cũng s d ng nh ng đỉ ả ồ ả ử ụ ữ ồ dùng y mà tùy vào n i dung bài giáo viên l a ch n đ dùng cho phù h p nh mấ ộ ự ọ ồ ợ ằ đem l i hi u qu cao nh t cho gi h c. ạ ệ ả ấ ờ ọ
* Th năm, ứ nên d y L ch s k t h p v i Đ a lí (liên môn): ạ ị ử ế ợ ớ ị
Trang 12Tuy là hai phân môn riêng bi t song L ch s và Đ a lí có m i liên h m tệ ị ử ị ố ệ ậ thi t v i nhau. L ch s là nh ng gì đã x y ra, t n t i m t cách khách quan.ế ớ ị ử ữ ả ồ ạ ộ
Nh ng đi u đã x y ra đó đ u g n v i m t không gian và th i gian c th Vìữ ề ả ề ắ ớ ộ ờ ụ ể
v y, chúng có liên quan m t thi t v i nh ng s v t và hi n tậ ậ ế ớ ữ ự ậ ệ ượng Đ a lí nh tị ấ
đ nh. Cho nên trong khi d y và h c L ch s có nhi u c h i đ liên h v i cácị ạ ọ ị ử ề ơ ộ ể ệ ớ
ki n th c Đ a lí và ngế ứ ị ượ ạc l i. Khi đi u ki n ch a cho phép tích h p hoàn toàn,ề ệ ư ợ
vi c d y h c hai phân môn này ph i đệ ạ ọ ả ược th c hi n theo tinh th n liên môn. Vaiự ệ ầ trò đó ch có th th c hi n đỉ ể ự ệ ược b i chính giáo viên, nh ng ngớ ữ ười tr c ti pự ế
đ ng l p. Và n u nh vi c liên môn này đứ ớ ế ư ệ ược th c hi n phù h p thì khôngự ệ ợ
nh ng giúp h c sinh n m ki n th c v L ch s và Đ a lí m t cách ch c ch nữ ọ ắ ế ứ ề ị ử ị ộ ắ ắ
h n mà còn không gây ra s nhàm chán trong ti t h c.ơ ự ế ọ
Ví d : Khi d y L ch s bài: Nụ ạ ị ử ước Âu L c, giáo viên cho h c sinh ch trênạ ọ ỉ
lược đ B c B và B c Trung B (hình 1, bài 1) vùng C Loa (nay thu c Đôngồ ắ ộ ắ ộ ổ ộ Anh, Hà N i). Hay khi h c Đ a lí bài: Đ ng b ng B c B , giáo viên có th liênộ ọ ị ồ ằ ắ ộ ể
h v i ki n th c c a bài l ch s : Nhà Lí d i đô ra Thăng Long, và ngệ ớ ế ứ ủ ị ử ờ ượ ạ c l i
Ho c có th d y v c ki n th c v l ch s và đ a lí đ a phặ ể ạ ề ả ế ứ ề ị ử ị ị ương cùng m t lúc ộ
* Th sáu, ứ trong d y h c ph i l ng ghép l ch s đ a phạ ọ ả ồ ị ử ị ương:
C th tu n 33 bài l ch s đ a phụ ể ở ầ ị ử ị ương giáo viên cho h c sinh tìm hi u sọ ể ơ
lượ ịc l ch s hình thành t nh ĐăkLăk. Giáo d c h c sinh ý th c gi gìn, b o vử ỉ ụ ọ ứ ữ ả ệ
được giá tr truy n th ng c a đ a phị ề ố ủ ị ương.
* Th b y, ứ ả vi c l a ch n hình th c t ch c d y h c:ệ ự ọ ứ ổ ứ ạ ọ
Có r t nhi u hình th c t ch c d y và h c nh m mang l i hi u qu thi tấ ề ứ ổ ứ ạ ọ ằ ạ ệ ả ế
th c. Tùy vào đi u ki n th c t c a nhà trự ề ệ ự ế ủ ường và đ i tố ượng h c sinh, chúng taọ
s l a ch n hình th c d y h c phù h p. Đ h c sinh n m ki n th c m t cáchẽ ự ọ ứ ạ ọ ợ ể ọ ắ ế ứ ộ
t nhiên, hào h ng, ph n kh i khi h c, tôi đã l a ch n m t s hình th c t ch cự ứ ấ ở ọ ự ọ ộ ố ứ ổ ứ trong quá trình gi ng d y c a mình nh :ả ạ ủ ư
Th o lu n nhóm: hình th c này đả ậ ứ ược s d ng khá nhi u ti t, nhi uử ụ ở ề ế ề môn h c. Đây là hình th c ph bi n. Các em có th th o lu n nhóm 2, nhóm 4,ọ ứ ổ ế ể ả ậ nhóm 6 các câu h i liên quan đ n bài h c. Trong quá trình th o lu n nhóm cácỏ ế ọ ả ậ
Trang 13em có th trao đ i, th o lu n, h tr cho nhau đ hoàn thành n i dung yêu c uể ổ ả ậ ỗ ợ ể ộ ầ
c a phi u.ủ ế
Ví d : trong bài ụ Chi n th ng Chi Lăng ế ắ , ho t đ ng 1, giáo viên có th choở ạ ộ ể
h c sinh th o lu n nhóm đôi câu h i: T i sao quân ta ch n i Chi Lăng làm tr nọ ả ậ ỏ ạ ọ ả ậ
đ a đánh đ ch? và đ giúp h c sinh thu t l i đị ị ể ọ ậ ạ ược di n bi n c a tr n Chi lăng ễ ế ủ ậ ở
ho t đ ng 3, giáo viên có th cho h c sinh th o lu n nhóm 4 ho c 6 v i hạ ộ ể ọ ả ậ ặ ớ ệ
th ng các câu h i g i ý nh : Khi quân Minh đ n trố ỏ ợ ư ế ướ ảc i Chi Lăng, k binh ta đãị hành đ ng nh th nào? K binh c a nhà Minh đã ph n ng nh th nào trộ ư ế ị ủ ả ứ ư ế ướ chành đ ng c a quân ta? K binh c a nhà Minh đã thua tr n ra sao? B binh c aộ ủ ị ủ ậ ộ ủ nhà Minh b thua tr n nh th nào?ị ậ ư ế
Trò ch i h c t p và trò ch i h c t p k t h p v i công ngh thông tin: ơ ọ ậ ơ ọ ậ ế ợ ớ ệ
Nh chúng ta đã bi t, công ngh thông tin là m t công c h tr r t đ c l cư ế ệ ộ ụ ỗ ợ ấ ắ ự cho vi c d y và h c. Ngày nay, vi c ng d ng công ngh thông tin vào d y h cệ ạ ọ ệ ứ ụ ệ ạ ọ
là nhu c u c n thi t. Đ c bi t đ i v i d y phân môn L ch s , vi c ng d ngầ ầ ế ặ ệ ố ớ ạ ị ử ệ ứ ụ công ngh thông tinệ vào d y h c l i càng c n thi t h n vì nó giúp giáo viên cóạ ọ ạ ầ ế ơ
th cung c p cho h c sinh nhi u ngu n t li u khác nhau, h tr đ c l c choể ấ ọ ề ồ ư ệ ỗ ợ ắ ự giáo viên trong vi c thi t k bài gi ng.ệ ế ế ả
Nh có s h tr c a công ngh thông tin mà ti t d y tr nên sinh đ ng,ờ ự ỗ ợ ủ ệ ế ạ ở ộ
h p d n h n. Chúng ta có th s d ng công ngh thông tin đ chèn hình nh,ấ ẫ ơ ể ử ụ ệ ể ả
âm thanh, đ a ra các tranh, nh, b n đ ; trong thi t k các trò ch i nh t oư ả ả ồ ế ế ơ ư ạ
hi u ng đ ch y các câu h i, t o âm thanh (bài hát, nh c chuông ) đ ti t h cệ ứ ể ạ ỏ ạ ạ ể ế ọ không tr nên quá khô khan, h c sinh đở ọ ược lôi cu n vào bài h c m t cách tố ọ ộ ự nhiên.
Trang 14S d ng công ngh thông tin trong các ti t h c ử ụ ệ ế ọ
Tôi s d ng khá nhi u trò ch i trong nh ng ti t d y L ch s M t s tròử ụ ề ơ ữ ế ạ ị ử ộ ố
ch i nh : rung chuông vàng, h i nhanh đáp g n, ô c a bí m t, đ vui, chi c nónơ ư ỏ ọ ử ậ ố ế
kì di u, ai nhanh ai đúng (HS ch n đáp án b ng các gi đáp án a, b, c ho c giệ ọ ằ ơ ặ ơ
th đúng/ sai) ẻ
Ví d : Trong bài: Kinh thành Hu , ph n c ng c , giáo viên có th cho HSụ ế ở ầ ủ ố ể
ch i trò ch i: "Ô c a bí m t" đ giúp các em h th ng l i ki n th c tr ng tâmơ ơ ử ậ ể ệ ố ạ ế ứ ọ
c a bài nh : Kinh thành Hu đủ ư ế ược xây d ng dự ưới th i nhà nào? Kinh thành Huờ ế
là công trình nh th nào? Ngày 11121993 có d u n gì đ c bi t đ i v i c đôư ế ấ ấ ặ ệ ố ớ ố
Hu ? K t h p v i công ngh thông tin, giáo viên đ a ra hình nh c a ô c a vàế ế ợ ớ ệ ư ả ủ ử
m t s câu h i trong ô c a độ ố ỏ ử ược đánh s th t 1, 2, 3. D a vào 3 câu h i đóố ứ ự ự ỏ giáo viên giúp h c sinh c ng c bài. Sau m i l n tr l i s có bi u tọ ủ ố ỗ ầ ả ờ ẽ ể ượng Đúng (Chúc m ng b n) ho c Sai ( ! Ti c quá) ừ ạ ặ Ồ ế
Tất cả các đáp án trên Lên rừng săn voi, tê giác, chim quý, gỗ trầm.
Xuống biển mò ngọc trai, bắt đồi mồi, khai thác san hô.
B C