SKKN quốc phòng mới víp

Trãi qua gần 16 năm công tác và giảng dạy môn học này, bản thân tôi cũng như các đồng nghiệp đã có nhiều cố gắng luôn tìm cách đổi mới về phương pháp giảng dạy để cải thiện nhằm nâng cao

PH ẦN 1.

ĐẶT VẤN ĐỀ:

Giáo dục Quốc phòng – An ninh(GDQP-AN) là một môn học bao gồm nhiều kiến thức về khoa học xã hội, nhân văn, khoa học tự nhiên lẫn khoa học kĩ thuật quân sự Là một môn học không chỉ trang bị những vấn đề cơ bản về đường lối quân sự của Đảng, tư duy về Quốc phòng An ninh(QPAN) và kiến thức quân sự cần thiết mà còn rèn luyện, bồi dưỡng nhân cách sống con người Chủ Nghĩa Xã Hội(CNXH) Tuy nhiên, đây là một môn học nằm trong nhóm môn học có tỉ lệ lí thuyết chiếm trên 60% chương trình môn học Chính vì lí do đó, cùng với những nhận thức non nớt của học sinh, các em thường dành nhiều thời gian cho các môn học mà các em cho là quan trọng hơn, có thể thi Đại học, cao đẳng… ( Vd: Toán, lí, hóa, anh văn….) mà xem nhẹ môn học này, các em thường không học bài củ trước khi đến lớp hoặc ít khi đọc trước bài mới, dẫn đến kết quả học tập chưa cao và chưa nhận thức hết tầm quan trọng của môn học Trãi qua gần 16 năm công tác và giảng dạy môn học này, bản thân tôi cũng như các đồng nghiệp

đã có nhiều cố gắng luôn tìm cách đổi mới về phương pháp giảng dạy để cải thiện nhằm nâng cao chất lượng và kết quả học tập cho học sinh như: ứng dụng Công nghệ thông tin đưa phim ảnh vào giảng dạy, sử dụng giáo án điện tử, viết bài thu hoạch cá nhân, thảo luận nhóm….Trong các phương pháp kể trên, qua một thời gian dài áp dụng tôi nhận thấy rằng phương pháp

Giáo dục quốc phòng - An ninh ( GDQP-AN) là một bộ phận của nền giáo dục quốc dân, việc giáo dục phồ cập và tăng cường QP-AN là nhiệm vụ chung của Đảng, Nhà nước và của toàn xã hội, phải được chỉ đạo , tổ chức thực hiện chặt chẽ, thống nhất từ trung ương đến từng địa phương, các hình thức phù hợp với từng đối tượng Đăc biệt chú trọng giáo dục lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, lịch sử truyền thống của Đảng và dân tộc, ý thức sống và làm việc theo pháp luật, trong đó xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN là nhiệm vụ của mọi công dân ( Trích chỉ thị 12/CT/TW của Bộ chính trị - BCH TW Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 3/2/2007)

“ Thảo luận nhóm” không chỉ mang lại hiệu quả cao trong học tập, giúp các

em có thể ghi nhớ kiến thức ngay trên lớp mà còn giúp các em phát huy được sức mạnh tập thể, nâng cao khả năng giao tiếp, khả năng làm việc của cá nhân

….đồng thời giảm bớt thời gian để học bài củ ở nhà Từ đó, giúp các em có hứng

thú với môn học, mang lại kết quả giáo dục cao hơn

“Thảo luận nhóm” là một trong những phương pháp dạy học tạo được sự tham gia tích cực của học sinh trong học tập Trong “thảo luận nhóm”, Học sinh được tham gia trao đổi, bàn bạc, chia sẻ ý kiến về một vấn đề mà cả nhóm cùng quan tâm “Thảo luận nhóm” còn là phương tiện học hỏi có tính cách dân chủ, mọi cá nhân được tự do bày tỏ quan điểm, tạo thói quen sinh hoạt bình đẳng, biết đón nhận quan điểm bất đồng, hình thành quan điểm cá nhân giúp học sinh rèn luyện

kỹ năng giải quyết vấn đề khó khăn

Dạy học và kiểm tra, đánh giá theo theo định hướng phát triển năng lực của người học là yêu cầu tất yếu của đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo

Trên cơ sở đó, tôi lựa chọn đề tài: “Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm

trong giảng dạy bộ môn giáo dục Quốc phòng An ninh nhằm phát triển năng lực của học sinh trung học phổ thông”

PHẦN 2:

NỘI DUNG :

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN:

Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa

là từ chỗ quan tâm đến việc Học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm Học sinh vận dụng được cái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiện chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên – học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực

xã hội Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành

và phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin…), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của tư duy Có thể chọn lựa một cách linh hoạt các phương pháp chung và phương pháp đặc thù của môn học để thực hiện Tuy nhiên dù sử dụng bất kỳ phương pháp nào cũng phải đảm bảo được nguyên tắc “Học sinh

tự mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thức với sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên”

2 CƠ SỞ THỰC TIỄN:

Đổi mới phương pháp dạy học không có nghĩa là loại bỏ các phương pháp dạy học truyền thống như thuyết trình, đàm thoại, luyện tập mà cần bắt đầu bằng việc cải tiến để nâng cao hiệu quả và hạn chế nhược điểm của chúng Để nâng cao hiệu quả của các phương pháp dạy học này người giáo viên trước hết cần nắm vững những yêu cầu và sử dụng thành thạo các kỹ thuật của chúng trong việc chuẩn bị cũng như tiến hành bài lên lớp, kỹ thuật đặt các câu hỏi và xử lý các câu trả lời trong đàm thoại, hay kỹ thuật làm mẫu trong luyện

tập Tuy nhiên, các phương pháp dạy học truyền thống có những hạn chế tất yếu, vì thế bên cạnh các phương pháp dạy học truyền thống cần kết hợp sử dụng các phương pháp dạy học mới, có thể tăng cường tính tích cực nhận thức của học sinh trong thuyết trình, đàm thoại theo quan điểm dạy học giải

quyết vấn đề

3 THỰC TRẠNG GIẢNG DẠY MÔN GDQP – AN TẠI TRƯỜNG THPT SỐ 1 NGHĨA HÀNH

3.1.Thuận lợi:

* Đối với giáo viên:

- Giáo viên giảng dạy môn GDQP-AN của nhà trường đều đã qua các lớp đào tạo ngắn hạn 6 tháng Sự quan tâm của Sở Giáo dục, hàng năm, đều tổ chức các khóa học bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn cho giáo viên

- Các giáo viên đều đã có những nhận thức tích cực, luôn muốn tìm tòi học hỏi để làm sao giờ dạy của mình đạt hiệu quả cao Chính vì thế, trong thời gian vừa qua các giáo viên giảng dạy nói chung và giáo viên giảng dạy bô môn GDQP-AN nói riêng đã áp dụng rất nhiều phương pháp mới vào giảng dạy để nâng cao hứng thú và kết quả học tập cho học sinh Cụ thể như: Ứng dụng Công nghệ thông tin(CNTT) vào giảng dạy, thiết kế bài giảng bằng giáo

án điện tử, phương pháp trình chiếu phim ảnh sống động, kết hợp nhuần nhuyễn và sử dụng hiệu quả các thiết bị vào giảng day, kết hợp phương pháp truyền thống với ứng dụng CNTT, hướng dẫn cho học sinh “thảo luận nhóm” một cách tích cực mang đã lại kết quả khả quan

* Đối với học sinh:

- Đa số học sinh đều có thái độ tích cực, tham gia thảo luận nhóm đã mang lại hiệu quả cao trong quá trình chiếm lĩnh kiến thức

- Những học sinh yếu kém đã và đang cố gắng nắm bắt các kiến thức trọng tâm cơ bản thông qua hoạt động thảo luận nhóm, các em đã mạnh dạn hơn khi tham gia trả lời các câu hỏi của giáo viên, hòa đồng và đoàn kết hơn với các bạn trong, phát huy được sức mạnh tập thể, nâng cao khả năng giao tiếp, khả năng làm việc của cá nhân…

3.2 Khó khăn:

* Đối với giáo viên:

- Giáo viên chưa gây được hứng thú cho học sinh khi bắt đầu tiết học mới, chưa có phần dẫn dắt vào bài hoặc chưa gây được sự tập trung chú ý bài học của học sinh ngay từ hoạt động đầu tiên

- Giáo viên chỉ nêu ra câu hỏi mà chưa định hướng cho học sinh cách trả lời câu hỏi như thế nào

- Khi giáo viên đặt câu hỏi thì phần lớn các em học sinh khá giỏi dơ tay trả lời, chưa có câu hỏi dành cho đối tượng yếu kém Cho nên học sinh yếu kém

ít được chú ý và không được tham gia hoạt động Từ đó, làm cho các em càng thêm tự ti về năng lực của mình và các em cảm thấy chán môn học

* Đối với học sinh:

- Học sinh còn lười và chưa có sự say mê đối với môn học, một số bộ phận học sinh không học bài củ và đọc bài mới trước khi đến lớp, trên lớp học thì thiếu tập trung không chú ý, không có tinh thần phát biểu xây dựng bài

- Học sinh chỉ có thể trả lời những câu hỏi dễ, đơn giản qua việc nhìn và đọc trong sách giáo khoa chưa có sự độc lập về tư duy Đối với những câu hỏi mang tính suy luận, giải thích, phân tích… thì học sinh trả lời chung chung chưa sát với nội dung yêu cầu của câu hỏi

4 MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU, NHIỆM VỤ, NGHIÊN CỨU:

4.1 Mục đích, yêu cầu:

4.1.1 Mục đích:

“Thảo luận nhóm” là một hình thức học tập mang tính hợp tác nhằm nâng cao chất lượng của học sinh – học sinh đóng vai trò chủ động, giảm bớt đi phương pháp học tập trước đây, đó là: phấn trắng – bảng đen; thầy đọc – trò chép; thầy giảng – trò nghe….giúp cho người học chiếm lĩnh tri thức chứ không phải lĩnh hội tri thức Học sinh có cơ hội giao lưu, trao đổi, thảo luận với nhau để đạt được kết quả cao trong học tập về nhiều mặt Theo cách học này, học sinh được tạo cơ hội tự dặt câu hỏi, thảo luận, trình bày quan điềm của cá nhân và cùng hợp tác trao đổi kiến thức

4.1.2 Yêu cầu:

Để phát huy hiệu quả của việc học nhóm, giáo viên đóng vai trò rất quan trọng Giáo viên phải cung cấp nền tảng kiến thức cho học sinh, phải khơi gợi được hứng thú của học sinh bằng cách chọn những chủ đề tương ứng với trình

độ của các em, đưa ra những câu hỏi hoặc những vấn đề để học sinh tư duy một cách sâu sắc hơn Bên cạnh đó, quá trình cộng tác phải được sắp xếp để đảm bảo các thành viên trong nhóm đều phải tham gia một cách tích cực

4.2 NHIỆM VU NGHIÊN CỨU:

Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm trong giảng dạy bộ môn giáo dục Quốc phòng An ninh nhằm phát triển năng lực của học sinh trung học phổ thông

5 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

5.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh trường THPT số 1 Nghĩa Hành

- Phạm vi nghiên cứu: Học sinh các lớp 10A1; 11B3; 12C5

5.2 Thời gian nghiên cứu:

Năm học 2015 – 2016

5.3 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp giúp học sinh làm quen với phương pháp học nhóm

- Phương pháp chọn “thủ lĩnh” để điều hành và quản lí hoạt động của nhóm

- Phương pháp để các thành viên trong nhóm đều phải tham gia hoạt động

chung của nhóm

5.4 Địa điểm:

Trường THPT số 1 Nghĩa Hành

* Điều tra cụ thể:

Bản thân đảm nhận dạy môn học GDQP-AN cho học sinh cả 3 khối lớp 10,11,12 Qua quá trình công tác đến nay đã gần 16 năm tôi đã không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn, tìm ra các phương pháp mới để giúp các em học tốt hơn và rút ra kinh nghiệm sau mỗi tiết dạy Việc điều tra thông

qua các câu hỏi khảo sát nhận thức và câu hỏi kiểm tra 15 phút hoặc 45 phút Kết quả điều tra như sau:

+ Điều tra hứng thú học tập của các em đối với môn GD QPAN:

Khối

lớp

Lớp SL

HS

Rất thích Thích Hơi thích Bình

thường

Không thích

+ Điều tra về kết quả học tập:

Khối

lớp

Lớp SL

HS

6 CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:

Từ những điều tra trên để đánh giá nhận thức và kết quả học tập của các

em, tôi đã tiến hành một số phương pháp nhằm nâng cao hứng thú và kết quả học tập như: Ứng dụng CNTT đưa hình ảnh vào bài giảng, Phương pháp trình chiếu, viết bài thu hoạch, thảo luận nhóm … Trong các phương pháp nêu trên tôi nhận thấy phương pháp “ Thảo luận nhóm” mang lại hiệu quả giáo dục toàn diện hơn so với các phương pháp khác Với những câu hỏi khó, những tình huống chưa giải quyết, cá nhân các em có thể đưa ra thảo luận trong nhóm để thống nhất ý kiến Thảo luận nhóm là phương pháp thể hiện rõ nhất

sự đổi mới trong phương pháp dạy học, lấy học sinh làm trung tâm Giúp cho học sinh mở rộng kiến thức, phát triển được tư duy khoa học, phát triển kĩ năng nói, giao tiếp tranh luận Tuy nhiên khi tiến hành phương pháp này còn gặp phải một số hạn chế như sau:

* Do học sinh chưa quen với cách học mới, các em thụ động, thiếu tự tin, không dám nêu ra quan điểm của mình và đây chính là một trở ngại lớn nhất khi đưa phương pháp này vào giảng dạy

* Khi phân chia nhóm để thảo luận Giáo viên phải phân chia như thế nào cho hợp lí, chọn cử ai làm thủ lĩnh nhóm để nhóm học tập có hiệu quả

* Làm cách nào để tất cả các thành viên trong nhóm đều phải có tinh thần trách nhiệm trong công việc, tránh trường hợp ỷ lại vào nhóm

 Để áp dụng tốt phương pháp này ta cần giải quyết được 3 mặt hạn chế nêu trên bằng những phương pháp sau:

Thứ nhất: Để giúp học sinh làm quen với cách học mới, giúp các em chủ

động, tự tin, dám nêu ra quan điểm của mình chúng ta cần phải trải qua một thời gian để các em thích ứng Trong những tiết học đầu tiên chúng ta không nên áp dụng phương pháp này ngay, vì làm như thế các em sẽ bỡ ngỡ dẫn đến nhiều trở ngại trong quá trình học tập, không thu được kết quả như mong muốn Chúng ta có thể làm theo cách sau để tạo cho các em thói quen độc lập,

tư duy và làm bài theo hiểu biết của cá nhân

Ví dụ: Ở khối 10, ngay bài học đầu tiên

Bài 1: Truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam.

Phần I – Lịch sử đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam

Trong phần này giáo viên nêu câu hỏi: Bằng những kiến thức lịch sữ đã học, em hãy lập dàn ý về:

“Lịch sử đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam” Cho các em đọc bài và yêu cầu mỗi em lập dàn ý trong thời gian do giáo viên quy định Giáo viên quan sát hoạt động của học sinh, nhận xét và kiểm tra bài làm của một số em Sau đó giúp các em hệ thống lại nội dung của bài

Hoặc cho các em viết bài thu hoạch

Ví dụ: Ở Khối lớp 11

Bài 3: Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia.

GV nêu câu hỏi: Là công dân của nước CHXHCN Việt Nam bản thân em

có trách nhiệm như thế nào trong xây dựng và quản lí, bảo vệ biên giới quốc gia Cho các em thảo luận rồi trình bày

Thứ hai: Là khi phân chia nhóm để thảo luận Giáo viên phải phân chia

như thế nào cho hợp lí, chọn cử ai là thủ lĩnh nhóm để nhóm học tập có hiệu quả

Theo cá nhân tôi chúng ta nên sử dụng phương pháp sau để chọn ra thủ lĩnh nhóm đạt yêu cầu: Chúng ta chia thành 4 nhóm theo 4 tổ của lớp, mỗi tổ

có 3 bàn học, giáo viên đưa ra một câu hỏi về kiến thức môn học hoặc kiến thức xã hội, yêu cầu mỗi bàn học thảo luận để tìm ra đáp án, giáo viên cho thời gian đủ để quan sát hoạt động của các em Từ hoạt động này chúng ta sẽ chọn ra một em nỗi trội trong bàn có khả năng lãnh đạo, thuyết trình Như thế mỗi bàn chúng ta sẽ chọn được một em học sinh Mỗi tổ ta sẽ có 3 học sinh để tiếp tục lựa chọn nhóm trưởng bằng cách vừa nêu trên Tiếp tục cho 3 em trong tổ vừa chọn ngồi lại cùng một bàn và giáo viên đặt câu hỏi để các em trao đổi thảo luận trả lời đáp án Trong 3 em này chúng ta sẽ chọn một em được nhóm bầu lên để thuyết trình nội dung hoặc em nào có tinh thần xung phong để bầu làm nhóm trưởng Nhóm trưởng có nhiệm vụ điều hành Phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm

 Đây là một khâu quan trọng để thay đổi phương pháp trong dạy và học.

Nó cung cấp những kiến thức cơ bản về kỹ năng làm việc, giao tiếp trong nhóm, là những viên gạch đầu tiên để thực hiện thành công phương pháp

“ thảo luận nhóm”

Thứ ba: Làm cách nào để tất cả các thành viên trong nhóm đều phải có tinh

thần trách nhiệm trong công việc, tránh trường hợp ỷ lại vào nhóm

Để làm tốt điều này, cần có sự phối hợp tốt giữa trưởng nhóm, cán sự lớp

và giáo viên Đánh giá trực tiếp vào kết quả, ý thức của từng nhóm là điều thực sự cần trong giai đoạn đầu Ở đây ta áp dụng chính sách thưởng phạt trong thảo luận:

Chúng ta thưởng cho những học sinh tham gia sôi nổi, nhiệt tình, có ý thức cao trong hoạt động của nhóm và trong quá trình học tập bằng cách cộng điểm ưu tiên Phạt những em mất trật tự, không tham gia thảo luận, làm việc hoặc nói chuyện riêng… bằng cách nhắc nhở, cảnh cáo, viết kiểm điểm hoặc trừ điểm…

** Dựa vào phương pháp trên tôi có thể đưa ra câu hỏi và hướng dẫn

để cho học sinh thảo luận nhóm như sau:

Ví dụ: Ở lớp 10

Bài 5: Thường thức phòng tránh một số loại bom đạn và thiên tai

Phần II Tác hại của thiên tai và một số biện pháp phòng tránh

Trong tiết học này tôi nêu ra mục đích, yêu cầu của tiết học và định hướng cho các em tìm hiểu các loại hình thiên tai, tác hại, nguyên nhân gây ra thiên tai và đưa ra các biện pháp phòng tránh thiên tai

Câu hỏi: Các em hãy kể tên một số loại hình thiên tai thường gặp trên thế

giới nói chung và Việt Nan nói riêng, nguyên nhân gây ra thiên tai, tác hại của thiên tai và một số biện pháp phòng tránh?

Ví dụ: Ở lớp 11

Bài 2: Luật nghĩa vụ quân sự và trách nhiệm của học sinh

Phần II, mục 3: Trách nhiệm của học sinh

Giáo viên nêu câu hỏi: Em hãy trình bày trách nhiệm của học sinh trong việc thực hiện Luật nghĩa vụ quân sự

Giáo viên định hướng cho các em về trách nhiệm của bản thân đối với việc thực hiện luận NVQS Cho các em trao đổi thảo luận và trình bày kết quả

Bài 3: Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và biện giới quốc gia

Phần III: Bảo vệ Biên giới quốc gia nước CHXHCN Việt Nam, mục 2)c.Trách nhiệm của công dân:

Giáo viên đặt câu hỏi như sau: Là một công dân của nước CHXHCN Việt Nam bản thân em phải làm gì để xây dựng và quản lí, bảo vệ biên giới quốc gia ( GV định hướng cho các em viết bài thu hoạch)