LUẬN án TIẾN sĩ KINH tế mối QUAN hệ GIỮA KINH tế với QUỐC PHÒNG ở CỘNG hòa dân CHỦ NHÂN dân lào

Hiện nay, chủ nghĩa đế quốc (CNĐQ) và các thế lực phản động vẫn chưa từ bỏ âm mưu xâm lược từ bên ngoài, hoặc gây bạo loạn lật đổ từ bên trong để phá hoại công cuộc xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) ở các nước chậm phát triển. Hơn nữa, trong điều kiện toàn cầu hóa kinh tế, mỗi quốc gia không thể phát triển được nếu không mở cửa hội nhập kinh tế với các nước khu vực và thế giới. Vì thế các thế lực thù địch thường lợi dụng ưu thế này để thực hiện âm mưu Diễn biến hòa bình của chúng.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Hiện nay, chủ nghĩa đế quốc (CNĐQ) và các thế lực phản động vẫnchưa từ bỏ âm mưu xâm lược từ bên ngoài, hoặc gây bạo loạn lật đổ từ bêntrong để phá hoại công cuộc xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa (XHCN) ở các nước chậm phát triển Hơn nữa, trong điềukiện toàn cầu hóa kinh tế, mỗi quốc gia không thể phát triển được nếukhông mở cửa hội nhập kinh tế với các nước khu vực và thế giới Vì thếcác thế lực thù địch thường lợi dụng ưu thế này để thực hiện âm mưu "Diễnbiến hòa bình" của chúng Do đó, vấn đề nghiên cứu, nhận thức đúng đắnmối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng trong quá trình thực hiện côngcuộc đổi mới nền kinh tế nước Cộng hòa dân chủ nhân dân (CHDCND)Lào hiện nay là vấn đề đang đặt ra hết sức cấp thiết

Kinh tế và quốc phòng là hai lĩnh vực có mối quan hệ biện chứngvới nhau và hỗ trợ lẫn nhau Quốc phòng theo nghĩa rộng bao gồm toàn bộhoạt động xây dựng và bảo vệ đất nước, tạo điều kiện cho các thành phầnkinh tế hoạt động đạt hiệu quả kinh tế cao Kinh tế theo nghĩa rộng baogồm toàn bộ hoạt động tái sản xuất ra của cải vật chất cho xã hội Sự kếthợp kinh tế với quốc phòng là sự kết hợp giữa hai hoạt động đó nhằm đạtđược hiệu quả kinh tế - xã hội tối ưu cho cả hai

Mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng đã được Đảng NDCMLào và Nhà nước CHDCND Lào đặc biệt quan tâm Báo cáo chính trị Đạihội VI của Đảng NDCM Lào đã khẳng định: "Đối với lực lượng quân độiphải làm trọn hai nhiệm vụ, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đi đôi với việcxây dựng nền kinh tế, coi mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng, quốc

phòng với kinh tế là việc làm thường xuyên và gắn kết với nhau của quân độita" [78, tr 50].

Mười lăm năm thực hiên công cuộc đổi mới, nền kinh tế Lào đã cóbước phát triển khá, giải quyết được một số khó khăn trong sản xuất và đờisống xã hội Tuy nhiên, lại có những mặt đang xuống cấp, ảnh hưởngkhông tốt đến yêu cầu tăng cường tiềm lực quốc phòng an ninh Vì vậy,việc nghiên cứu mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng ở CHDCND Làotrong thời kỳ đổi mới là một vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quantrọng đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước Lào hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu

Mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng đã được nêu lên trong

các văn kiện Đại hội V và VI của Đảng NDCM Lào, đồng thời cũng đã cómột số công trình nghiên cứu của các nhà khoa học quân sự Lào như: công

trình nghiên cứu của ThS Khăm Phải: Kết hợp kinh tế với quốc phòng ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào trong giai đoạn hiện nay, ThS Suly Văn: Phát triển kinh tế nông nghiệp và vai trò của nó đối với việc củng cố quốc phòng ở Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào hiện nay Ở Việt Nam đã có một

số tác giả, có những bài viết liên quan đến vấn đề này:

Hoàng Minh Thảo: Mấy vấn đề về mối quan hệ xây dựng kinh tế với củng cố quốc phòng ở Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tài liệu

khoa kinh tế - chính trị, Học viện Quân sự cao cấp

Trần Trung Tín: Kết hợp kinh tế với quốc phòng trong giai đoạn hiện nay Tạp chí Nghiên cứu lý luận, số 4/1998.

Nguyễn Anh Bắc: Mấy vấn đề về tính quy luật của sự kết hợp kinh

tế với quốc phòng ở Việt Nam Tạp chí Nghiên cứu kinh tế, số 1/1980.

Trần Bạch Đằng: Phát triển kinh tế và bảo vệ đất nước Tạp chí

Quốc phòng toàn dân, số 11/ 1993

Trần Đăng Bộ: Kết hợp công nghiệp quốc phòng với công nghiệp

dân dụng ở Việt Nam hiện nay Luận án tiến sĩ kinh tế chính trị, 1999.

Phạm Văn Trà: Tham gia xây dựng và phát triển kinh tế xã hội, củng cố quốc phòng an ninh trên các địa bàn chiến lược là nhiệm vụ chính trị quan trọng của quân đội Báo Nhân Dân, ngày 3.11.1998.

Duy Phục: Quân đội nhân dân trên mặt trận xây dựng kinh tế Báo

Nhân Dân, ngày 29.5.1998

Nhưng những công trình trên chỉ đi vào các khía cạnh riêng biệthoặc là phản ánh tình hình chung của vấn đề nghiên cứu, đề xuất phươnghướng và nêu lên một số giải pháp để khắc phục chứ chưa nghiên cứu mộtcách có hệ thống về mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng trong thời kỳđổi mới ở CHDCND Lào hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận án

Mục đích của luận án là trên cơ sở phân tích mối quan hệ biệnchứng giữa kinh tế với quốc phòng trong thời kỳ đổi mới ở CHDCND Lào,tìm ra những giải pháp cơ bản để giải quyết tốt hơn mối quan hệ ấy trongthời kỳ tới

Để thực hiện mục đích trên, luận án có những nhiệm vụ sau đây:

- Phân tích bản chất mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng trongthời kỳ đổi mới ở Lào

- Đánh giá đúng thực trạng mối quan hệ giữa kinh tế với quốcphòng ở Lào trước và sau đổi mới

- Đề xuất một số phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm thực hiệntốt mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng trong thời gian tới

4 Giới hạn của luận án

Trên cơ sở quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng NDCM Lào vềkinh tế và quốc phòng trong thời kỳ đổi mới, luận án chỉ nghiên cứu mối

quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng ở tầm vĩ mô, trong điều kiện nền kinh

tế chuyển sang cơ chế thị trường, luận án sẽ không đề cập một cách toàndiện về quốc phòng cũng như về quá trình phát triển kinh tế

5 Cơ sở lý luận và phương pháp luận của luận án

Luận án được hình thành trên cơ sở nhận thức những quan điểm lýluận của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin; những quan điểmcủa Đảng và Nhà nước CHDCND Lào; tham khảo và tiếp thu có chọn lọcnhững ý kiến của các chuyên gia kinh tế, quân sự qua các bài viết của họ,nhất là những công trình nghiên cứu, những bài học kinh nghiệm của ViệtNam trong vấn đề này

Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trịMác - Lênin Trong đó phương pháp duy vật biện chứng, trừu tượng hóakhoa học và lý luận gắn với thực tiễn, được đặc biệt coi trọng trong việcgiải quyết những vấn đề đặt ra của luận án

6 Những đóng góp mới về mặt khoa học của luận án

- Luận án trình bày một cách có hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn

về mối quan hệ giữa kinh tế đối với quốc phòng và quốc phòng đối vớikinh tế trong thời kỳ đổi mới của nước CHDCND Lào

- Đề xuất một số phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm giảiquyết tốt mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng trong điều kiện nền kinh

tế Lào hoạt dộng theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước

7 Ý nghĩa thực tiễn của luận án

Những kết quả nghiên cứu của luận án có thể dùng làm tài liệutham khảo trong khi hoạch định các chủ trương chính sách có liên quan đếnnhững vấn đề cần phải giải quyết trong mối quan hệ giữa kinh tế với quốcphòng ở nước CHDCND Lào và có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trongviệc nghiên cứu và giảng dạy ở các học viện, các trường quân đội

8 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận

án gồm có 3 chương, 7 tiết

Chương 1

TƯ DUY MỚI VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA KINH TẾ VỚI QUỐC PHÒNG

TRONG SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ TỔ QUỐC

Mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng là một trong những mốiquan hệ cơ bản của mỗi quốc gia, dân tộc Nhưng nội dung của nó thay đổitùy theo điều kiện lịch sử về kinh tế, chính trị, xã hội của mỗi nước Đốivới nước Lào từ chiến tranh chuyển sang hòa bình, từ cơ chế quản lý tậptrung quan liêu bao cấp chuyển sang cơ chế thị trường có sự quản lý củaNhà nước theo định hướng XHCN, cần có tư duy mới về nhận thức và thựchiện đúng đắn mối quan hệ này

1.1 TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN CỦA MỐI QUAN HỆ GIỮA KINH

Đó là nguyện vọng chung của nhân loại, nhưng thực tiễn mỗi dân tộc khi tự

quyết định lựa chọn con đường phát triển riêng của mình thành công haythất bại còn tùy thuộc vào khả năng huy động được toàn bộ sức mạnh củađất nước như: sức mạnh kinh tế, sức mạnh quốc phòng và sức mạnh củaquần chúng Biết kết hợp ba sức mạnh đó với sức mạnh của thời đại thànhsức mạnh tổng hợp của một quốc gia, mới có đủ khả năng chống ngoại xâm,bảo vệ nền độc lập dân tộc, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia.

Nền độc lập và chủ quyền quốc gia của nhiều dân tộc trên thế giới

đã phải trải qua những cuộc thử thách gian khổ, đương đầu với nhiều cuộcchiến tranh chống giặc ngoại xâm để giữ nước và cứu nước, bảo vệ sự tồntại của dân tộc mình Ngay cả trong điều kiện hòa bình, các nước độc lậpđều phải thường xuyên cảnh giác để chống lại những âm mưu, hoạt động

vũ trang và phi vũ trang của kẻ thù nhằm xâm lấn, phá hoại nội bộ củanước khác Chính vì vậy, các dân tộc đã giành được độc lập đều có chủtrương xây dựng một nền quốc phòng - an ninh đủ sức đương đầu với nhữngcuộc chiến tranh xâm lược của kẻ thù, duy trì bảo vệ sự ổn định chính trị,trật tự an toàn xã hội trong xây dựng và phát triển kinh tế đất nước

Nhìn vào lịch sử Lào từ khi Chậu Phạ Ngừm thống nhất đất nướcnăm 1353 cho đến thế kỷ XVI, nhà nước Lạn Xạng đang ở thời xây dựng

và phát triển, đặc biệt là trong những năm đầu của thế kỷ XVI, đã xuất hiệnnhiều công trình kiến trúc nổi tiếng, kinh tế, xã hội Lào đã có bước pháttriển khá, có khả năng huy động nhân dân đứng lên chống giặc ngoại xâmgiữ nước giữ làng

Đến năm 1438 quân đội Ayut thaya (quân Xiêm) đã tiến hành cuộcchiến tranh xâm chiếm Lạn Xạng liền bị quân và dân Lạn Xạng đánh đuổichúng ra khỏi đất nước Từ năm 1563 đến 1592 quân và nhân dân LạnXạng lại tiến hành cuộc chiến đấu lâu dài và gian khổ chống quân đội Avạ(Myanma) để bảo vệ độc lập dân tộc Cuộc chiến tranh chống Avạ củaquân và dân Lào kéo dài suốt 30 năm

Với lòng tự tin vào thắng lợi cuối cùng, nhân dân đã bỏ nhà, bỏlàng rút vào rừng khi quân Avạ đến xâm chiếm để tổ chức chiến đấu.Người đứng lên lãnh đạo phong trào đấu tranh lúc đó là Phạ Nha Xẻn XuLin, ông đã nói: "Viêng Chăn là một nước thượng võ, ta phải ngăn khôngcho Avạ ở lại trong mường được lâu" [27, tr 157] Từ đó nhân dân đã nổi dậyđấu tranh, chiếm lại được mường và thủ đô như cuộc khởi nghĩa ở mường

At Tô Pư năm 1438

Đến năm 1633, vua Xulinha Vông Xả lên ngôi, để giữ nước vàdựng nước, ông đã xây dựng một đội quân mạnh mẽ được trang bị bằng các

vũ khí có đạn nổ và voi chiến Về mặt đối ngoại, Ông đã đặt mối quan hệtốt với các nước láng giềng, năm 1637 ông điều đình với nước Đại Việt vềviệc hoạch định biên giới giữa hai nước Hai bên đã thỏa thuận là xây mộtngôi tháp hữu nghị ở mường Đàn Xải, lấy tên là tháp "Xỉ Xoong Rắc" làmmốc biên giới hai nước Tại lễ khởi công xây dựng tháp năm 1670 ông đãđọc một bản tuyên thệ:

" Cầu mong tình hữu nghị hai nước sẽ đẹp đẽ, trong sáng cho tậnđời con, đời cháu, đời chắt Hai bên nguyện không xâm phạm đất đai, khônglừa dối nhau cho đến khi mặt trời rời xuống mảnh đất này" [27, tr 162] Đó

là một thực tế chứng minh rằng, suốt hàng ngàn năm của lịch sử dân tộccác nhà lãnh đạo đất nước đều có chung một nguyện vọng là muốn đượcsống trong hòa bình, xây dựng đất nước trong thanh bình và độc lập dân tộc,không muốn gây chiến tranh với bất cứ nước nào trong khu vực và trên thếgiới

Đất nước Lạn Xạng thời Xulinha Vông Xả là thời đất nước phồnvinh nhất, đặc biệt là trong văn học, Phật giáo, ngôn ngữ học như: truyệnChăm Pa Xỉ Tôn (bốn cây Chăm Pa), truyện Thạo Hùng - Thạo Chương,truyện Xẳng Xỉn Xay Ở thế kỷ XVII đã có những công trình kiến trúc

được xây dựng lộng lẫy và nổi tiếng như: tháp Chom Xỉ, chùa XiềngThong, chùa Phà Kẹo, hỏ Phà Kẹo, tháp Luổng Sau khi vương triềuXulinha Vông Xả qua đời vào cuối thế kỷ XVII, toàn bộ Lạn Xạng đã rơivào ách thống trị của Xiêm (Thái Lan) Chúng chia đất nước thành ba tiểuvương: Viêng Chăn, Luông Phạ Bang và Chăm Pa Xắc.

Vào thế kỷ XVIII, Chậu A Nu Vông lãnh đạo nhân dân lật đổ ách

đô hộ của người Xiêm, lập lại sự thống nhất đất nước Lạn Xạng Sau khilên ngôi năm 1818, ông đã xây dựng lại kinh đô Viêng Chăn và nhiều chùachiền khác rất lộng lẫy Nhưng đến năm 1827, quân Xiêm lại một lần nữađánh chiếm Lạn Xạng, kéo dài sự thống trị của chúng đến cuối thế kỷ XIX

Tiếp theo là cuộc đấu tranh lâu dài, gian khổ của nhân dân Làochống chủ nghĩa thực dân Pháp từ 1873 - 1954 Những năm đầu của cuộcđấu tranh này, liên tục diễn ra những cuộc khởi nghĩa vũ trang của quầnchúng nhân dân dưới sự lãnh đạo của các ông Phó Cà Duột, ông Keo, ông

Kô Ma Đàm, Chậu Pha Pát Chay, nhưng đều thất bại

Thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga 1917 đã mở ra thời đạimới trong lịch sử loài người, làm cho phong trào giải phóng dân tộc ở cácnước có bước phát triển trên qui mô rộng lớn Ở Đông Dương, với sự hoạtđộng không mệt mỏi của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong mấy chục năm tìmđường cứu nước, truyền bá chủ nghĩa Mác - Lê nin vào Đông Dương, đếnnăm 1930 Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời, đó là một bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của ba nước Việt Nam,Lào, Campuchia

Chủ tịch Cay Sỏn Phôm Vi Hẳn viết:

Năm 1930, Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời do đồngchí Hồ Chí Minh sáng lập, đánh dấu bước ngoặt lịch sử của banước Đông Dương, từ đó dưới sự lãnh đạo của Đảng Mác - Lênin

chân chính, với ngọn cờ cách mạng dân tộc dân chủ, cuộc đấutranh cách mạng của nhân dân các dân tộc Lào bước sang thời kỳmới với chất lượng hoàn toàn mới [27, tr 292]

Đó là một thực tế cho thấy, sự phát triển và lớn lên của sự nghiệpđấu tranh giữ nước và dựng nước của một dân tộc được hình thành từ thấpđến cao, từ chưa có tổ chức đến có tổ chức, từ cuộc đấu tranh tự phát đếncuộc đấu tranh tự giác, từ sự tự đoàn kết nội bộ của các dân tộc đến sự đoànkết giúp đỡ hỗ trợ quốc tế Chủ tịch Cay Sỏn Phôm Vi Hẳn viết:

Kế tục mối quan hệ lâu đời và truyền thống đoàn kết hỗtrợ lẫn nhau trong lịch sử phát triển của cả hai dân tộc Lào - ViệtNam, sự liên minh chiến đấu đó đã được hình thành trên cơ sởkết hợp nhuần nhuyễn tinh thần yêu nước nồng nàn với chủ nghĩaquốc tế vô sản chân chính ngay từ khi Đảng cộng sản ra đời [27, tr.292]

Sau khi Đảng cộng sản Đông Dương được thành lập, Đảng đã triểnkhai chủ nghĩa Mác - Lê nin, mở rộng công tác vận động, tổ chức cơ sở bímật trong các tầng lớp quần chúng lao động ở các thành phố, thị trấn như:Viêng Chăn, Thà Khẹt, Xả Văn, Pác Xế để huy động đông đảo quần chúngđứng dậy đấu tranh giành độc lập dân tộc Với tinh thần yêu nước, với lòngdũng cảm đấu tranh bất khuất chống kẻ thù, đến tháng 8 năm 1945 phongtrào đấu tranh của nhân dân Lào chống thực dân Pháp đã giành được thắnglợi Đến 20 tháng 1 năm 1949 quân đội nhân dân Lào đã được thành lập

Nước Lào độc lập được một thời gian ngắn lại phải đương đầu vớicuộc đấu tranh chống thực dân Pháp lần thứ hai có sự can thiệp của đế quốc

Mỹ Ngày 13 tháng 8 năm 1950, Đại hội quốc dân kháng chiến chống Pháp

đã thành lập mặt trận Lào tự do, thông qua cương lĩnh chính trị 12 điểm và

bầu ra chính phủ Lào kháng chiến do Hoàng thân Xu Pha Nu Vông làmThủ tướng Ông đã trịnh trọng tuyên bố trước nhân dân rằng:

Tất cả người Lào, trai gái, già trẻ, không phân biệt chủngtộc, tôn giáo, đoàn kết thành một khối kiên quyết kháng chiếnđến cùng, đuổi thực dân Pháp ra khỏi xứ sở, tiễu trừ bọn Lào gianphản quốc, để giành độc lập và thống nhất thật sự cho nước "AiLao", Quốc dân Ai Lao phản đối bất cứ âm mưu và hành độngcan thiệp của bất cứ đế quốc nào và quốc dân Ai Lao đoàn kếtchặt chẽ với các dân tộc Việt Nam và Campuchia cùng tiêu diệt

kẻ thù chung là thực dân Pháp [27, tr 352]

Sau khi Đảng nhân dân Lào được thành lập ngày 22-3-1955, Đảng

đã lãnh đạo nhân dân các bộ tộc Lào yêu nước đứng lên chống đế quốc Mỹxâm lược Qua chặng đường dài của cuộc đấu tranh, nhân dân Lào đã giànhđược thắng lợi, Nhà nước dân chủ nhân dân ra đời năm 1975, nước Làobước sang thời kỳ mới: thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, quá độ lên chủnghĩa xã hội (CNXH) Nhiệm vụ trọng tâm trong thời kỳ này là: Khôi phụcnền kinh tế sau chiến tranh, cải tạo và phát triển kinh tế - xã hội; từng bướccải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân

Đến Đại hội IV của Đảng NDCM Lào năm 1986 đã tiến hành sựnghiệp đổi mới toàn diện bắt đầu từ lĩnh vực kinh tế, từng bước xóa bỏ cơchế tập trung quan liêu bao cấp, thực hiện chế độ hạch toán kinh doanh,phát triển kinh tế hộ gia đình, bắt đầu từ kinh tế hộ nông dân để chuyển từkinh tế tự nhiên và nửa tự nhiên sang kinh tế hàng hóa, xây dựng cơ cấukinh tế sản xuất hàng hóa gồm nhiều hình thức sở hữu, nhiều loại hình,nhiều quy mô và nhiều trình độ Đổi mới chính sách kinh tế và cơ chế quản

lý kinh tế thích ứng với cơ chế thị trường để phát triển kinh tế hàng hóa,xây dựng các công cụ quản lý vĩ mô của Nhà nước; mở rộng quan hệ với

nước ngoài, thu hút vốn đầu tư trực tiếp, nâng cao năng lực xuất khẩu, hạnchế tình trạng nhập siêu, tập trung khai thác tài nguyên để xây dựng cơ sở

hạ tầng và phát triển năng lực sản xuất trong nước Với những bước đi phùhợp đó, Đảng NDCM Lào đã nhấn mạnh: "Đổi mới kết hợp giữa kinh tế,chính trị với quốc phòng, an ninh và đối ngoại là nhằm giữ vững sự ổn định

về an ninh, chính trị để tập trung nỗ lực phát triển kinh tế - xã hội" [27, tr.521]

Như vậy, trong suốt quá trình hình thành và phát triển của lịch sửnước Lào, đã chứng minh rằng dựng nước và giữ nước là một quy luật tồntại và phát triển của một dân tộc Xuất phát từ thực tiễn của lịch sử đấutranh cách mạng, Lênin đã khẳng định: Giành chính quyền đã khó, bảo vệchính quyền càng khó hơn Mỗi cuộc cách mạng chỉ có giá trị khi nó biết tựbảo vệ mình, bảo vệ thành quả cách mạng và bảo vệ quyền cũng như lợi íchchính đáng của nhân dân lao động Việc xây dựng kinh tế - xã hội và bảo

vệ Tổ quốc là hai nhiệm vụ chiến lược có quan hệ hữu cơ, là điều kiện và

cơ sở của nhau Sự kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ đó sẽ tạo nên sức mạnhtổng hợp, bảo đảm cho Tổ quốc ngày càng bền vững và phát triển cân đối.Cần nhận thức đúng đắn rằng, trong tình hình đầy phức tạp như ngày nay,thì xây dựng kinh tế và bảo vệ đất nước về cơ bản phải gắn bó trong mốiquan hệ tác động qua lại giữa chúng với nhau

Có xây dựng CNXH hiện thực với nền kinh tế phát triểnhiện đại, chế độ xã hội tốt đẹp; dân giàu nước mạnh, xã hội côngbằng văn minh, mới có cơ sở vật chất kinh tế - xã hội để tăngcường sức mạnh đề kháng, tăng cường sức mạnh quốc phòng bảo

vệ Tổ quốc, có bảo vệ vững chắc được chế độ mới tạo môitrường ổn định cho công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế - xãhội theo đúng định hướng XHCN [22, tr 43]

1.1.2 Kết hợp kinh tế với quốc phòng là yêu cầu khách quan trong việc chống lại âm mưu thực hiện chủ nghĩa thực dân mới của chủ nghĩa đế quốc đối với các nước có nền kinh tế lạc hậu

1.1.2.1 Những âm mưu thực hiện chủ nghĩa thực dân mới của chủ nghĩa đế quốc đối với các nước có nền kinh tế lạc hậu

Ngày nay, hòa bình, hợp tác và phát triển là xu thế thúc đẩy sự tiến

bộ của nhân loại, nguy cơ chiến tranh toàn cầu, chiến tranh hủy diệt đãgiảm đi rõ rệt Tuy nhiên, chủ nghĩa dân tộc, các xu thế tôn giáo, thamvọng lãnh thổ vẫn là nguyên nhân gây ra xung đột, tranh chấp kéo dài vẫncòn tồn tại ở cả châu Âu, châu Á và châu Phi Cơ cấu thế giới cũ đang biếnđổi sang thế giới mới với nhiều trung tâm quyền lực, trong đó có đấu tranhgiai cấp, dân tộc tiếp tục diễn ra gay gắt và mang màu sắc mới: vừa đấutranh giành giật lợi ích kinh tế, xâm chiếm thị trường, vừa hòa hoãn, tranhthủ hợp tác để phát triển Trong cơ cấu thế giới mới đang hình thành đó,các nước đế quốc lớn đã và đang có âm mưu thực hiện chủ nghĩa thực dânmới đối với các nước có nền kinh tế lạc hậu Hình thức biểu hiện của nó làtrực tiếp duy trì sự thống trị bóc lột của CNĐQ đối với các nước mới giànhđược độc lập và đang phát triển Đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa thực dânmới là sự thống trị và bóc lột không trực tiếp, mà là giấu mặt và gián tiếpthông qua hình thức cho vay, đầu tư, trợ cấp và cố vấn kèm theo các điềukiện về kinh tế và chính trị; ký kết những hiệp định và hiệp ước không bìnhđẳng, lôi kéo các nước kém phát triển vào các khối liên minh chính trị, kinh

tế hoặc quân sự, dưới sự bảo trợ của các nước đế quốc; can thiệp vào côngviệc nội bộ của các nước, dựng nên các chính phủ lệ thuộc để thông qua đókhống chế, chi phối và tước đoạt trên thực tế độc lập chủ quyền và lợi íchdân tộc, duy trì địa vị và lợi ích của chủ nghĩa đế quốc

Các nước đế quốc cùng với các thế lực thù địch trong nước và ngoàinước đã chuyển từ âm mưu xâm lược bằng vũ trang là chính sang âm mưu

"Diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ, kết hợp răn đe quân sự với các biệnpháp vũ trang cần thiết

Từ những năm 80 của thế kỷ XX cho đến nay, các nước đế quốc đã

và đang lợi dụng chính sách mở cửa và nền kinh tế nhiều thành phần củacác nước có nền kinh tế lạc hậu dưới nhiều hình thức, hợp tác với các nướctrên mọi lĩnh vực ở cả trung ương đến địa phương để mở rộng vai trò củamình trong từng lĩnh vực Trước hết làm cho các nước kém phát triển chịuảnh hưởng về kinh tế, sau đó dần dần chịu ảnh hưởng cả chính trị, văn hóa

và lối sống của các nước đế quốc Lợi dụng giao lưu kinh tế, hoạt độngngoại giao, tổ chức cài cắm nhân viên tình báo vào các đoàn đi thăm quan,

du lịch vào các nước kinh tế lạc hậu, sử dụng các công ty, các cơ quan đạidiện để tiến hành thu thập tin tức của Đảng, Nhà nước phục vụ cho các hoạtđộng chống đối phá hoại Tiếp tục nuôi dưỡng bọn phản động chống pháchế độ chính trị, kinh tế, văn hóa của các nước kinh tế lạc hậu như là đốivới Lào và Việt Nam hiện nay

Các nước đế quốc quan tâm đến việc xây dựng nền kinh tế thịtrường TBCN ở các nước kém phát triển thông qua các chương trình việntrợ, các biện pháp gây sức ép, các hành động can thiệp, kể cả can thiệp trựctiếp về quân sự và thông qua hoạt động của các cá nhân, các nhóm phichính phủ, các công ty tư nhân các nghiệp đoàn, các nhóm nhân quyền,những cá nhân hoạt động trong các tổ chức bảo vệ môi trường, các phòngthương mại, các nhà giám sát bầu cử Chúng chú trọng nắm thời cơ, sửdụng những khó khăn của các nước kinh tế lạc hậu về vốn, khoa học - côngnghệ; kinh nghiệm quản lý v.v để gây sức ép về kinh tế, làm thay đổi cơcấu chính trị, làm suy yếu lực lượng vũ trang, chúng tìm mọi cách triệt tiêu

sức mạnh chính tri, hỗ trợ các xu hướng đối lập chống đối, loại bỏ ảnhhưởng của các nước XHCN còn lại ở các nước kinh tế chậm phát triển.

Đối với các nước Đông Nam Á, các nước đế quốc còn chú trọng pháttriển quan hệ quân sự với các nước này, thông qua việc giúp đỡ xây dựngquân đội, như ở Campuchia, cung cấp vũ khí phối hợp diễn tập quân sự,

Mỹ chú trọng xây dựng một hình thức cơ cấu an ninh khu vực như diễn đàn

an ninh khu vực của ASEAN (ARF) để tìm kiếm những phương thức hợptác an ninh và mở rộng hệ thống tiếp cận và bố trí trước cho các nước Đôngnam Á nhằm tạo điều kiện cho các cuộc tiếp vận, hành quân và đào tạo, sau

đó tăng cường khả năng liên minh, liên kết giữa các nước khi có chínhbiến

Mỹ và đồng minh thúc đẩy quan hệ buôn bán và đầu tư với cácnước châu Á bằng cách vừa vận động, vừa ép buộc thực hiện tự do hóamậu dịch, thực chất là ép các nước lạc hậu mở rộng thị trường tiêu thụ hànghóa của Mỹ, lấy diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái bình dương (APEC)

và (WTO) làm công cụ, để thực hiện mục tiêu đó Mỹ vận động các nướctham gia APEC cam kết thực hiện tự do hóa mậu dịch và đầu tư vào năm

2010 đối với các nước phát triển và từ năm 2020 đối với các nước khác

Mỹ vận động các nước thành viên APEC và WTO chấp nhận đề nghị của

Mỹ xóa bỏ mọi thứ thuế đối với hàng tin học và viễn thông kể từ năm 2000trở đi [58, tr 8] Mỹ đặt điều kiện bắt buộc Trung Quốc phải mở cửa thịtrường hơn nữa cho hàng hoá Mỹ để được Mỹ ủng hộ Trung Quốc gia nhậpWTO Mỹ và các nước đế quốc đang tiến hành chủ trương là thúc đẩy cácnước có nền kinh tế lạc hậu cải cách dân chủ, phát triển kinh tế thị trường,

mở rộng quan hệ đối ngoại và tôn trọng nhân quyền thông qua việc hộinhập các nước có chế độ chính trị khác nhau vào các tổ chức khu vực đangchịu nhiều ảnh hưởng của Mỹ và thông qua các chương trình viện trợ, kết

hợp với gây sức ép, kích động, hỗ trợ và trực tiếp tổ chức hoạt động chốngđối, lật đổ ở một số nước.

- Đối với Lào: Mỹ tiếp tục chuyển hóa Lào vào quỹ đạo ảnh hưởng

của Mỹ, chia rẽ Lào với các nước Đông Dương, ngăn chặn ảnh hưởng củaViệt Nam đối với Lào Để nhằm mục đích đó, Mỹ và các nước đồng minhchủ trương phát triển quan hệ kinh tế, văn hóa, giáo dục và khoa học kỹthuật với Lào, chúng chú ý đầu tư vào các hạng mục lớn của Lào như: xâydựng đường sá, phát triển các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, trong đóchúng đặc biệt sử dụng Thái Lan làm công cụ để chuyển hóa Lào vào conđường cải cách dân chủ, thay đổi chế độ chính trị Hiện nay chúng đẩymạnh các hoạt động chống phá sự ổn định nội bộ của Lào bằng việc tăngcường thâm nhập và sử dụng lực lượng phỉ "mẹo" đã huấn luyện, bồidưỡng tại Mỹ đưa về nước tiến hành hoạt động chống phá cách mạng Hiệnnay có 8.000 tên phản động Lào và trong số đó có 5.000 tên đang sống ở 38căn cứ dọc biên giới Lào - Thái Lan và có 3.000 tên phản động người Lào

đã về nước hoạt động [58, tr 10] Đồng thời chúng tăng cường lợi dụng vấn

đề dân tộc như sử dụng lực lượng chống đối người H'mông để kích độnggây chia rẽ nội bộ và chia rẽ mối quan hệ truyền thống của ba dân tộc ĐôngDương

- Đối với Việt Nam, chúng đề ra mục tiêu mở rộng đối thoại đối với

Việt Nam, khuyến khích Việt Nam đi theo con đường cải cách kinh tế vàdân chủ, thực chất là tiến hành diễn biến hòa bình, kết hợp gây bạo loạn, lật

đổ và răn đe chiến tranh để từng bước làm thay đổi con đường chính trị củaViệt Nam tiến tới xoá bỏ hoàn toàn chế độ XHCN ở Việt Nam Các nước

đế quốc đứng đầu là Mỹ, chủ trương từng bước mở rộng quan hệ đối vớiViệt Nam để tạo chỗ đứng cho các công ty của mình hoạt động kinh doanhkiếm lợi nhuận, đồng thời qua đó làm thay đổi đường lối của Việt Nam

Sau khi Mỹ bình thường hóa quan hệ đối với Việt Nam, Mỹ đã thúc đẩymột bước quan hệ buôn bán, đầu tư với Việt Nam Từ tháng 10 năm 1995đến nay Mỹ đứng thứ sáu trong các nước đầu tư vào Việt Nam, đã có 480công ty Mỹ có văn phòng đại diện và có 200 tổ chức phi chính phủ của Mỹ

đã có mặt tại Việt Nam [58, tr 11] Ngoài quan hệ kinh tế, Mỹ cũng đãtăng cường hợp tác về y tế, khoa học giáo dục với Việt Nam và đang thăm

dò xây dựng quan hệ về quân sự với Việt Nam Thông qua các quan hệnày, Mỹ tìm cách đưa người có quan điểm cấp tiến vào các cơ quan Nhànước và các cơ quan dân cử, tạo tâm lý thích phương Tây trong cán bộ ViệtNam, gây sức ép Việt Nam trong việc giải quyết vấn đề lính Mỹ mất tích,trong việc định cư người di tản về nước, và đòi hỏi Việt Nam phải thay đổiluật lệ, thủ tục làm ăn có lợi hơn cho nước ngoài

Mỹ tìm mọi cách phá hoại quan hệ giữa các nước Đông Dương,ngăn chặn ảnh hưởng của Việt Nam ở Lào và Cămpuchia; lợi dụng, kíchđộng tranh chấp giữa Việt Nam và Trung Quốc ở biển Đông Mỹ còn tiếptục sử dụng các bộ máy ở Mỹ, cũng như các cơ quan kinh tế, hợp tác của

Mỹ ở Việt Nam để tổ chức các nhóm người Việt Nam phản động tại Mỹđưa về nước hoạt động, nhất là những người trong giới văn nghệ sĩ, tríthức; giúp đỡ các tôn giáo ở Việt Nam truyền giáo, gây thanh thế, xây dựnglực lượng và hoạt động chống đối và tích cực tuyên truyền gây chia rẽ giữacác dân tộc ở Việt Nam Tháng 9 năm 1996, Mỹ đã đăng cai tổ chức hộinghị của người H'mông, tổng thống Mỹ B.Clinton đã gửi thư chúc mừng vàhứa hẹn sẽ giúp đỡ người H'mông tìm lại Tổ quốc [58, tr 12] Mỹ còn đangtích cực lợi dụng việc chống tham nhũng, những vụ tranh chấp nội bộ đểkích động chia rẽ nhân dân với Đảng, với chính quyền ở Việt Nam

- Đối với Campuchia, sau khi Nhà nước đa đảng đã thành lập ở

Campuchia, các nước đế quốc đã chủ trương dùng viện trợ và quan hệ kinh

tế để ép Campuchia về vấn đề dân chủ và nhân quyền, thực chất là ép chính

quyền Campuchia chấp nhận sự tồn tại và hoạt động của các đảng phái, các

xu hướng chính trị Năm 1994, Mỹ đã nối lại chương trình viện trợ choCampuchia và thường xuyên đe dọa ngừng viện trợ nếu Campuchia khôngthực hiện cải cách chính trị và tôn trọng nhân quyền Mỹ đã từng tham giagiúp Campuchia tổ chức bầu cử ở các cấp để qua đó đưa các phần tử thân

Mỹ, được Mỹ huấn luyện vào bộ máy nhà nước Mỹ tích cực thực hiện diễnbiến hòa bình đối với Đảng Nhân dân Campuchia, tăng cường hoạt độngchống phá nội bộ, lôi kéo các cán bộ chủ chốt của Đảng và Nhà nướcCampuchia, hạn chế loại trừ ảnh hưởng của các nước khác ở Campuchia

Ngày nay, các nước đế quốc vẫn tiếp tục chạy đua vũ trang với chiphí quân sự khổng lồ, tiềm ẩn nhiều nguy cơ bùng nổ xung đột, nguy cơchiến tranh vẫn có thể xảy ra bất cứ lúc nào Nhìn vào hệ thống các nước

đế quốc, chúng ta không thể, không thấy là mọi nước đều coi việc xâydựng, phát triển kinh tế - văn hóa, hợp tác quốc tế là quan trọng hàng đầu,nhưng bên cạnh đó họ vẫn ráo riết chuẩn bị, tính toán để đối phó với thamvọng và âm mưu của các nước lớn trên thế giới Các chính phủ ở các nước

đế quốc thể hiện sự quan tâm đặc biệt đến chiến lược an ninh, phòng thủ,tăng cường cải tiến vũ khí, hiện đại hóa lực lượng vũ trang

Các nước đang đua nhau mua máy bay chiến đấu và ra-đa hiện đại,

hệ thống tên lửa hoàn hảo, máy bay tiếp đầu trên không cũng như các loạitàu chiến, tàu ngầm, thậm chí cố gắng để trang bị cho quân đội vũ khí hạtnhân Đó là một thực tế không thể không suy ngẫm Bản chất của chủ nghĩa

đế quốc là hiếu chiến, xu hướng này đã lôi cuốn vào vòng xoáy của nó cảthế giới Tính ra, từ năm 1985 trở đi, chi phí quân sự của thế giới là 1.500

tỷ đô la một năm, từ năm 1989 là 1.800 tỷ đôla, cứ mỗi phút chi phí choquân sự là 2 triệu đô la, hiện nay có hơn 1/2 triệu nhà khoa học thuộc loạigiỏi nhất làm việc trong khu vực công nghiệp quân sự Trong tổng số

vốn đầu tư triển khai khoa học thì gần 60% là cho việc nghiên cứu vũ khí [47,

tr 23]

Chiến lược an ninh quốc phòng cho thế kỷ XXI, các nước đế quốclớn vẫn xác định ngoại giao là tuyến phòng thủ đầu tiên để chống lại cácmối đe dọa an ninh quốc gia và quốc tế Thông qua ngoại giao để ngăn ngừacác nguy cơ trước khi các nguy cơ đó trở thành mối nguy cơ đe dọa thực

sự

Chủ nghĩa đế quốc, đứng đầu là Mỹ, bị thất bại trong chính sách cấmvận đã buộc phải tuyên bố bình thường hóa quan hệ với Việt Nam và cácnước trong khu vực Chúng đang thay đổi hình thức, biện pháp chiến lượcchống phá cách mạng của các nước trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chínhtrị, tư tưởng văn hốa, lối sống và cả quân sự Thực hiện diễn biến hòa bình,kết hợp với bạo loạn lật đổ, răn đe quân sự và sẵn sàng sử dụng sức mạnhquân sự khi có thời cơ, chúng chủ trương nhanh chóng thâm nhập sâu về kinh

tế, thực hành chiến lược "chi phối đầu tư" kết hợp với "chiến lược khoétsâu nội bộ" và "chiến lược ngoại giao thân thiện" bằng các thủ đoạn tinh vi,xảo quyệt, chiếm lĩnh thị trường, thúc đẩy quá trình "tư nhân hóa", "tư bảnhóa" nền kinh tế, và từ đó khống chế về kinh tế Mưu đồ của chúng luônluôn nhất quán là xóa bỏ, lật đổ chế độ mà các nước kinh tế lạc hậu đangtiến hành nói chung và chế độ XHCN mà Lào và Việt Nam đang phấn đấuthực hiện

1.1.2.2 Tính tất yếu khách quan phải kết hợp giữa kinh tế với quốc phòng ở các nước có nền kinh tế lạc hậu

Kết hợp kinh tế với quốc phòng là vấn đề có tính quy luật, đối vớicác xã hội có giai cấp nó phản ánh sự hoạt động chủ động của nhà nướctrên cơ sở nhận thức các quy luật kinh tế và quân sự, nhằm gắn bó hai

nhiệm vụ phát triển kinh tế, củng cố quốc phòng thành một thể thống nhất,thúc đẩy nhau cùng phát triển.

Kinh tế là tất cả các hoạt động nhằm tạo ra của cải vật chất cho xã hội Hoạt động kinh tế bao gồm hai mặt như lực lượng sản xuất và quan hệ

sản xuất trong đó chính lực lượng sản xuất là kết quả của các năng lực thựctiễn của con người tác động vào đối tượng sản xuất như: đất đai, thiênnhiên, để cải thiện thiên nhiên phục vụ các nhu cầu của con người Nhưngbản thân năng lực thực tiễn này bị qui định bởi những điều kiện kháchquan, mà nhờ đó con người đang sống và hoạt động như: thời tiết, khí hậu,đất đai và hoàn cảnh môi trường sinh thái khác Còn quan hệ sản xuất làtổng hợp những quan hệ kinh tế - xã hội giữa người với người trong hoạtđộng sản xuất Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất có tác động qua lạibiện chứng lẫn nhau, mà trong đó lực lượng sản xuất là yếu tố quyết định,

và đến lượt nó quan hệ sản xuất có tác động trở lại một cách mạnh mẽ vớilực lượng sản xuất Quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ củalực lượng sản xuất thì nó sẽ thúc đẩy quá trình sản xuất phát triển và ngượclại Như vậy, hoạt động kinh tế theo nghĩa rộng bao gồm toàn bộ quá trìnhtái sản xuất ra của cải vật chất, nhằm thỏa mãn các nhu cầu vật chất, vănhóa, và tinh thần của con người Các hoạt động kinh tế luôn chịu tác độngcủa các quy luật kinh tế khách quan và đòi hỏi tính hiệu quả với chi phí ítnhất Chính vì vậy, hoạt động kinh tế là cơ bản nhất, là cơ sở của các hoạtđộng khác trong đời sống xã hội, là phạm trù vĩnh viễn Hoạt động kinh tế

có mối quan hệ biện chứng đối với quốc phòng

Quốc phòng bao gồm tổng thể các hoạt động đối nội và đối ngoại

về quân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học của Nhà nước và nhân dân, tạo nên sức mạnh cân đối, toàn diện Sức mạnh quân sự là đặc

trưng cơ bản nhằm giữ vững độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ

quốc, tạo môi trường thuận lợi để xây dựng và phát triển kinh tế, giữ vữnghòa bình, đẩy lùi và ngăn chặn các hoạt động gây chiến tranh của kẻ thù, sẵnsàng đánh thắng chiến tranh xâm lược dưới mọi quy mô và hình thức Quốcphòng là sự nghiệp của cả nước, trong đó lực lượng vũ trang là nòng cốt.Hoạt động đặc trưng của quốc phòng là hoạt động quân sự mà quân đội làlực lượng nòng cốt Nó là một lĩnh vực đặc thù, chịu sự chi phối của nhữngquy luật chiến tranh Trong sự nghiệp xây dựng và củng cố quốc phòng, việcgiải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa xây dựng lực lượng thường trực vớixây dựng lực lượng hậu bị, xây dựng lực lượng vũ trang làm nhiệm vụ bảo

vệ Tổ quốc trong thời bình, xây dựng lực lượng tiềm tàng về mọi mặt củađất nước, sẵn sàng được động viên trong thời chiến là một đòi hỏi tất yếucủa sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc "Phải kết hợp chặt chẽ yêu cầuthời bình với yêu cầu thời chiến để sẵn sàng đối phó với chiến tranh xảy rabất cứ lúc nào" [12, tr 537] Như vậy, quốc phòng là toàn bộ các hoạt độnggiữ gìn, bảo vệ đất nước và dân tộc, phòng thủ và ngăn ngừa được những

âm mưu và hoạt động xấu của địch Do vậy quốc phòng nó là phạm trù lịchsử

Chiến tranh là sự tiếp tục của chính trị bằng những thủ đoạn bạo lựccủa xã hội có giai cấp Chiến tranh là bạn đồng hành của CNTB, CNĐQnên chừng nào còn CNTB, CNĐQ thì còn nguy cơ chiến tranh Chiến tranh

là hiện tượng chính trị - xã hội có tính lịch sử, nó xuất hiện và gắn liền với

sự xuất hiện giai cấp đối kháng Chính chế độ tư hữu đã phân chia xã hộithành giai cấp và biến những cuộc xung đột vũ trang của các bộ lạc trởthành chiến tranh "chế độ tư hữu đẻ ra bạo lực xã hội và chiến tranh vừa làsản phẩm vừa là bạn đồng hành thường xuyên của xã hội có chế độ tư hữu

và giai cấp đối kháng" [53, tr 5] Các cuộc chiến tranh trong lịch sử đều xuấthiện và nổ ra sau khi xã hội xuất hiện giai cấp và Nhà nước nhằm đạt đếnmục đích kinh tế và chính trị của các giai cấp và Nhà nước Trình độ phát

triển của nền kinh tế không chỉ thể hiện sự phát triển của xã hội mà còn thểhiện vai trò quyết định của nó trong chiến tranh Kinh tế là nhân tố có ảnhhưởng trực tiếp, quyết định dến thành bại của quân đội, từ điều kiện sinhhoạt như: ăn, ở, mặc, đời sống văn hóa, tinh thần đến việc duy trì số lượngquân đội, trang bị vũ khí, biên chế tổ chức của lực lượng vũ trang, tác độngđến chiến lược, chiến thuật, nghệ thuật quân sự.

Như vậy muốn thỏa mãn được những yêu cầu trên phải thực hiện sựkết hợp kinh tế với quốc phòng ngay trong quá trình xây dựng và phát triểnkinh tế Trong mối quan hệ tương tác giữa kinh tế, quốc phòng và chiến tranh,quốc phòng trong thời kỳ mới không chỉ là hoạt động tiêu tốn mà còn trựctiếp tạo ra của cải vật chất cho tiêu dùng xã hội và những điều kiện cần thiếtcho xây dựng, phát triển kinh tế thông qua sự bảo vệ an toàn nền kinh tế, tạomôi trường hòa bình và ổn định cho nền kinh tế phát triển Trong điều kiệnhòa bình, việc xây dựng và phát triển kinh tế là trọng tâm, củng cố quốcphòng, an ninh là vô cùng quan trọng vì: kinh tế và quốc phòng, kinh tế và

an ninh có sự thống nhất nhưng không đồng nhất Cái này là điều kiện, tiền

đề tồn tại và phát triển của cái kia, trong đó kinh tế là nền tảng vật chất củaquốc phòng, chỉ có trên cơ sở nền kinh tế phát triển bền vững mới tạo rađược những cơ sở vật chất to lớn cho tiềm lực quốc phòng Ngược lại, quốcphòng mạnh là yếu tố bảo đảm hòa bình và ổn định để xây dựng, phát triểnkinh tế Hai yếu tố này kết hợp với nhau, ăn khớp với nhau và cân bằng lẫnnhau, cùng nhau phát triển sẽ trở thành sức mạnh của quốc gia

Như trên đã trình bày, đến nay CNĐQ đã chuyển từ âm mưu xâmlược bằng sức mạnh vũ trang là chính sang phi vũ trang là chính Chúngcho rằng ở các nước kinh tế lạc hậu đang rất cần sự giúp đỡ từ bên ngoài vềvốn, khoa học công nghệ, thiết bị máy móc v.v Vậy muốn lật đổ chế độ

xã hội của các nước này phải dùng biện pháp kinh tế kết hợp với răn đequân sự là hiệu quả nhất Từ đó muốn tồn tại và phát triển, theo con đường

của mình, các nước có nền kinh tế lạc hậu phải biết kết hợp chặt chẽ giữaxây dựng kinh tế với củng cố quốc phòng, làm cho cả hai lĩnh vực này ngàycàng vững mạnh, chống được âm mưu xâm lược từ bên ngoài.

Đối với CHDCND Lào, hiện nay đang đứng trước những tháchthức lớn như tác động của cuộc khủng khoảng tài chính - tiền tệ khu vực,đồng thời đi cùng với nó là bọn phản động đang tăng cường hoạt động phá hoại

sự nghiệp đổi mới trên mọi lĩnh vực như kinh tế, chính trị, xã hội và an ninhquốc phòng, gây mất trật tự ở chỗ này, chỗ nọ, làm phức tạp quá trình xâydựng kinh tế - xã hội của đất nước Vậy, trong chủ trương đường lối pháttriển kinh tế, kết hợp với củng cố quốc phòng mà Đảng đã đưa ra cho từnggiai đoạn lịch sử nhất định là một tất yếu khách quan Thực tiễn cho thấy,

sự va chạm giữa Lào với Thái Lan xảy ra năm 1984 ở tỉnh Xảy Nhạ Bu Ly,lúc đầu nó chỉ là sự tranh chấp về kinh tế sau đó dẫn dến cuộc xung độtquân sự quyết liệt Đó là một bài học rất lớn, chúng ta cần nghiên cứu vậndụng trong quá trình thực hiện sự kết hợp giữa kinh tế với quốc phòng ởnước ta Tuy nhiên, sự kết hợp kinh tế với quốc phòng chỉ có thể thực hiệnmột cách có hiệu quả khi lực lượng sản xuất xã hội đã phát triển đến mộttrình độ nhất định

Bối cảnh hiện nay đang đặt ra hàng loạt các vấn đề như: Muốn bảo

vệ sự tồn tại, muốn phát triển trong cạnh tranh và muốn chiến thắng CNĐQphải thường xuyên quan tâm đến vấn đề phát triển kinh tế gắn liền với củng

cố quốc phòng để mỗi bước phát triển kinh tế đều tạo ra những tiền đề vậtchất nhằm bảo đảm tốt nhất quốc phòng,đáp ứng những nhu cầu thườngxuyên và đột xuất của quốc phòng Chỉ có như vậy nền quốc phòng mớiđược củng cố vững chắc, mới tạo được sức mạnh răn đe, ngăn chặn từ xanguy cơ xâm lược và phá hoại của kẻ thù, mới bảo đảm môi trường hòabình để phát triển kinh tế, bảo đảm sự ổn định trong sản xuất và đời sốngcủa nhân dân Đó là yêu cầu có tính tất yếu khách quan phù hợp với quy

luật phát triển tự nhiên và trở thành quy luật của cách mạng XHCN trongđiều kiện còn sự đe dọa xâm lược và thôn tính của CNĐQ Đó là quy luật xâydựng và bảo vệ chế độ dân chủ nhân dân ở Lào để từng bước tiến lên CNXH

Sự thống nhất giữa kinh tế và quốc phòng biểu hiện ở chỗ vừa đẩymạnh phát triển kinh tế, không ngừng cải thiện đời sống nhân dân, vừa bảođảm kinh tế cho quốc phòng, xây dựng nền quốc phòng vững chắc với chiphí ít nhất nhưng hiệu quả nhất Trong xây dựng kinh tế phải quán triệt vàthực hiện cùng một lúc kết hợp hai yêu cầu kinh tế và quốc phòng, đưanhững yêu cầu quốc phòng vào bên trong các hoạt động kinh tế, trở thànhhướng phát triển tất yếu của kinh tế, làm sao những thành quả đạt được vừaphục vụ kinh tế, cải thiện đời sống và vừa có lợi cho quốc phòng, sẵn sànghuy động cho quốc phòng

Thực tế hiện nay cho thấy, mỗi quốc gia độc lập có chủ quyềnmuốn tồn tại và phát triển đều phải thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chiếnlược: xây dựng kinh tế và củng cố quốc phòng trong mối quan hệ tác độngqua lại giữa chúng với nhau Tuy nhiên, tùy theo điều kiện cụ thể của mỗinước sẽ lựa chọn mô hình kết hợp với những mục đích và biện pháp khácnhau: "Trong điều kiện xã hội còn tồn tại giai cấp và đấu tranh giai cấp,còn có mưu đồ thôn tính và gây ảnh hưởng của dân tộc này với dân tộckhác thì kết hợp kinh tế với quốc phòng là vấn đề có tính quy luật, đókhông chỉ là tất yếu khách quan lịch sử, mà là hình thức phổ biến của cácquốc gia trên thế giới trong thời nay" [3, tr 9]

1.2 VAI TRÒ CỦA KINH TẾ ĐỐI VỚI QUỐC PHÒNG VÀ VAI TRÒ CỦA QUỐC PHÒNG ĐỐI VỚI KINH TẾ TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI

Sau thắng lợi toàn vẹn của nhân dân Lào trong công cuộc khángchiến chống Mỹ xâm lược, cách mạng Lào bước sang giai đoạn mới - giaiđoạn xây dựng và củng cố chế độ dân chủ nhân dân từng bước quá độ lên

CNXH Trong giai đoạn này vai trò của kinh tế đối với quốc phòng và vaitrò quốc phòng đối với kinh tế có nội dung mới.

1.2.1 Vai trò của kinh tế đối với việc xây dựng và củng cố quốc phòng trong thời kỳ đổi mới

Là một thực tế dường như tính đặc thù của hai lĩnh vực hoạt động,kinh tế và quốc phòng luôn tồn tại, và phát triển nhờ vào quá trình tác độngqua lại lẫn nhau giữa kinh tế với quốc phòng Cái này là điểu kiện tồn tại vàphát triển của cái kia và ngược lại, nhưng trong đó kinh tế đóng vai tròquyết định đói với sự phát triển và vững mạnh của quốc phòng Bởi vì,kinh tế có vai trò quyết định đến bản chất, nguồn gốc của quốc phòng,quyết định đến sự thành bại của chiến tranh

Một đất nước có nền kinh tế phát triển sẽ ảnh hưởng trực tiếp đếncác hoạt động quốc phòng bảo vệ Tổ quốc trong đó bao gồm cả việc ăn, ở,mặc, đời sống văn hóa, tinh thần của quân đội Trình độ phát triển của kinh

tế ảnh hưởng rất lớn đến sự lớn mạnh của quốc phòng, như sự duy trì sốlượng quân đội, trang bị vũ khí, biên chế tổ chức lực lượng vũ trang, tácđộng đến chiến lược, chiến thuật, nghệ thuật quân sự "kinh tế có nhiệm vụcung cấp nguồn nhân lực, kỹ thuật và công nghệ cho quốc phòng, quy địnhkhả năng phòng thủ của đất nước và khả năng động viên kinh tế cho chiếntranh khi tình huống đòi hỏi" [64, tr 8] Như vậy vai trò của kinh tế đối vớiquốc phòng, thể hiện ở chỗ toàn bộ hoạt động quốc phòng từ việc tổ chức

và phương pháp chiến đấu của quân đội, thắng lợi hay thất bại đều phụthuộc rất nhiều vào điều kiện vật chất, điều kiện kinh tế, vào nhân lực và vũkhí Thực tiễn cho thấy, muốn hiện đại hóa quân đội thì cần phải chi đầy đủ

về mặt kinh tế Ví dụ hiện nay, để hiện đại hóa lực lượng vũ trang Mỹ chingân sách quốc phòng ra 4 tỷ đô la (năm 1999) dành để tăng lương choquân đội, và hiện nay Mỹ có 100% quân nhân chuyên nghiệp đã tốt nghiệpcao đẳng, trong đó 3% có trình độ đại học, 98% sĩ quan có trình độ đại

học, trong đó 41% là thạc sĩ, 1,2% tiến sĩ, nghĩa là một sĩ quan Mỹ có từ2-3 bằng đại học; Hàng năm Mỹ bổ sung thêm từ 6-12 tỉ đôla cho phát triểntrang bị vũ khí công nghệ cao, cải tiến máy bay, tên lửa nhằm đảm bảo chohoạt động quốc phòng trong thời kỳ mới [7, tr 16] Vậy, có thể nói vai tròcủa kinh tế đối với lĩnh vực quốc phòng, an ninh là rất to lớn trong việctrang bị vũ khí hiện đại cũng như đào tạo nhân lực cho đáp ứng nhu cầuquốc phòng - an ninh trong từng giai đoạn Đối với các nước mà nền kinh

tế còn nghèo nàn lạc hậu thì việc hiện đại hóa lực lượng quân đội là điềukhông thể làm được V.I Lê nin viết:

Khó khăn chủ yếu của chúng ta trong cuộc chiến tranhnày không phải là vấn đề về mặt nhân lực, cái đó chúng ta có đầy

đủ, mà là về mặt tiếp tế Khó khăn chủ yếu trên tất cả các mặttrận là tiếp tế không đủ, thiếu quần áo ấm và thiếu giầy, áo ca-pốt

và cũng là những thứ mà quân lính của chúng ta thiếu nhiều nhất,chính vì thiếu những thứ đó mà nhiều lần những cuộc tấn công đãcầm chắc thắng lợi trong tay nhưng lại bị thất bại [25, tr 379].Kinh tế là một nhân tố quyết định tạo nên sức mạnh của đất nước,nếu chính trị và tinh thần là một chỗ mạnh cơ bản, nhưng kinh tế lại chậmphát triển thì đó là một nhược điểm Vì vậy, cần đẩy mạnh phát triển kinh tế,xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật để phát triển sản xuất, từng bước nâng caođời sống của nhân dân, xây dựng tiềm lực kinh tế cho quốc phòng là mộtvấn đề mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc

Đó là một thức tế chỉ rõ vai trò đặc biệt quan trọng của kinh tế đối với mọilĩnh vực của xã hội nói chung, đối với lĩnh vực quốc phòng - an ninh nóiriêng Lênin đã từng nhấn mạnh rằng:

Hãy nói về kinh tế nhiều hơn, kinh tế rất cần thiết chochúng ta, chúng ta phải thu thập, kiểm tra tỉ mỉ và nghiên cứunhững sự kiện trong việc xây dựng nền kinh tế, các công xưởng

lớn, các công xã nông nghiệp, hội đồng kinh tế quốc dân địaphương, thực tế có những thành tựu nào không trong việc cungcấp kinh tế cho dân sự và quân sự [25, tr 107]

Trong những năm gần đây do sự phát triển đáng kể của nền kinh tếLào, nên nhu cầu về lương thực, thực phẩm và hàng công nghiệp tiêu dùngcủa lực lượng vũ trang được đáp ứng ngày càng tốt hơn Việc sử dụng rộngrãi quan hệ hàng hoá - tiền tệ thay cho chế độ cấp phát bằng hiện vật trướcđây đã tạo điều kiện thuận lợi cho công tác bảo đảm hậu cần trong quânđội

Cuộc cách mạng quân sự, đi kèm với việc làm cho kỹ thuật chiếnđấu tinh vi, đòi hỏi phải mở rộng không ngừng cơ cấu sản xuất quân sự ratoàn bộ nền kinh tế quốc dân, và do đó phải có một nền kinh tế công - nôngnghiệp hiện đại phát triển cao Theo tính toán của một số chuyên gia quân

sự Mỹ có tới một triệu tên gọi các phương tiện vật chất dùng cho quân đội

từ đôi giầy đến tổ hợp tên lửa Vào những năm 1950, để sản xuất xe tăngcần huy động 300 nhà máy, nay số nhà máy đó đã tăng lên gấp 5  6 lần.Ngay trong hòa bình, định suất một ngày của một người lính về vật chất kỹthuật thuộc quân đội khối NATO đã lên đến 40  48 kg [47, tr 46]

Kinh tế, nếu đứng trên quan điểm chiến tranh thì nó là một mục tiêuhuỷ diệt ngay từ đầu của đối phương, nên việc tích trữ lực lượng đảm bảo

về kinh tế cho chiến tranh, việc động viên kinh tế và việc tiếp tục duy trìsản xuất theo nhu cầu và dưới điều kiện chiến tranh đòi hỏi phải được giảiquyết ngay trong xây dựng kinh tế thời bình Đi cùng với quá trình sản xuấtnhững mặt hàng phục vụ dân dụng thì nền kinh tế còn có nhiệm vụ sản xuất

ra những mặt hàng phục vụ quân sự như: sản xuất thiết bị, máy móc phục

vụ chiến tranh, sản xuất đồ dùng cho quân đội như: chăn, màn, ga, bi đông,

ba lô và các mặt hàng y tế để sẵn sàng đáp ứng kịp thời nhu cầu quốcphòng khi có tình huống xảy ra Như vậy trong điều kiện hiện đại, sự phụ

thuộc của quốc phòng và chiến tranh ngày càng đi sâu vào bên trong cơ cấucủa nền kinh tế quốc dân Sự phụ thuộc đó biểu hiện ở chỗ: muốn đảm bảonâng cao không ngừng khả năng phòng thủ, sẵn sàng đối phó và thắng lợivới một cuộc chiến tranh bất cứ qui mô nào thì ngay trong thời bình, tiềmlực kinh tế của đất nước phải đồng thời và thực sự là tiềm lực kinh tế quân

sự, ở tư thế sẵn sàng chuyển thành sức mạnh quân sự Sự phát triển kinh tếtrong thời bình phải có sự chuẩn bị để có thể đứng vững và tiếp tục sảnxuất theo nhu cầu quốc phòng đảm bảo thắng lợi trong chiến tranh Tuynhiên khả năng kinh tế không biến hoá tự phát thành sức mạnh quân sự.Muốn có điều đó, phải có sự lãnh đạo thống nhất và phải thông qua tácđộng của Nhà nước đối với nền kinh tế, dựa trên cơ sở tính toán kỹ càngđến các quy luật kinh tế và quy luật chiến tranh

Lịch sử của các cuộc chiến tranh đã chứng minh rõ kinh tế có vaitrò quyết định đối với quy mô, cường độ chiến tranh Trong chiến tranh hiệnđại đã được tổng kết, ở chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914 -1918) nướcNga Sa Hoàng đã sử dụng 3900 khẩu pháo; 1500 súng cối; 130.000 khẩu súngtrường; 1500 máy bay Nhưng đến chiến tranh thế giới thứ hai (1939 - 1945)Liên xô đã sử dụng 120.000 khẩu pháo; 100.000 súng cối; 5.000.000 khẩusúng trường; 40.000 máy bay; 8.000.000 tấn đạn [6, tr 24] Sự tiêu dùng cầnthiết cho một người lính trên chiến trường cũng thay đổi theo chiều hướnggia tăng nhanh chóng Trong chiến tranh thế giới lần thứ nhất, bình quân là

6 kg một người lính, đến chiến tranh thế giới thứ hai đã lên đến 20 kg chomột người lính, trong chiến tranh Việt Nam, Mỹ tiêu dùng bình quân 90 kgcho một người lính và đến chiến tranh Vùng Vịnh (1991) giữa Mỹ liênquân và I-rắc, chiến tranh giữa NATO và Nam Tư con số này còn tăng gấpnhiều lần Trong chiến tranh hiện đại ngày nay giá thành của một chiếc xetăng FCS quân sự đã lên tới 5-7 triệu đô la, còn xe tăng M1A2 là 4,3 triệuđôla, trong đó nguyên chi phí nghiên cứu một loại xe tăng hiện đại là 3,25 tỉ

đôla [38, tr 13] Đó là một khối lượng kinh tế khổng lồ dành cho lĩnh vựcquốc phòng - an ninh Ngày nay, thế giới càng đi vào chiều sâu về khoa họccông nghệ hiện đại, thì chi phí dành cho sản xuất các phương tiện phục vụquân sự càng tăng lên, ví dụ Mỹ sản xuất một chiếc tàu chiến để phục vụ hảiquân, phải chi phí từ 2,1 - 2,3 triệu đôla [50, tr 16] Từ những số liệu quatổng kết trên cho thấy rõ hơn vai trò, nhiệm vụ của kinh tế đối với chiếntranh, đối với quốc phòng, an ninh trong từng thời kỳ có chiều hướng giatăng Chiến tranh càng hiện đại, kinh tế càng có tầm quan trọng quyết địnhhơn về vấn đề này "Không chuẩn bị hết sức đày đủ về kinh tế thì việc tiếnhành chiến tranh hiện đại chống lại chủ nghĩa đế quốc tiên tiến là không thểlàm được" [25, tr 475].

Như vậy, hoạt động quốc phòng phụ thuộc vào khả năng và sức mạnhcủa nền kinh tế Tiềm lực kinh tế của quốc gia quyết định tiềm lực quốcphòng Nhà nước trực tiếp chỉ đạo và tổ chức thực hiện việc bảo đảm kinh

tế cho quốc phòng theo một kế hoạch thống nhất Mỗi ngành kinh tế - kỹthuật, mỗi địa phương, mỗi cơ sở sản xuất trực tiếp quản lý một bộ phậncủa nền kinh tế quốc dân và có trách nhiệm đóng góp vào việc xây dựng kinh

tế quân sự; tiềm lực quốc phòng của đất nước Vì thế, nhiệm vụ bảo đảm kinh

tế cho quốc phòng phải được tổ chức thực hiện trên toàn quốc, ở từng địaphương, từng ngành kinh tế - kỹ thuật, từng đơn vị cơ sở sản xuất theo quyhoạch,

kế hoạch, chính sách, chế độ và luật pháp của nhà nước Trong điều kiệnmới, mỗi địa phương, mỗi ngành và từng cơ sở sản xuất cần nhận thức đầy đủ trách nhiệm của mình, xử lý đúng đắn mối quan hệ giữa kinh tế vớiquốc phòng, vừa đẩy mạnh phát triển kinh tế, phát triển sản xuất, cải thiệnđời sống của người lao động, vừa góp phần nâng cao khả năng hoạt độngquốc phòng, bảo vệ hoà bình, ổn định cho sự nghiệp lao động sáng tạo củanhân dân

Trong thời kỳ chiến tranh, Nhà nước thực hiện cơ chế bao cấp đốivới các lực lượng vũ trang Với khẩu hiệu: "Tất cả cho tiền tuyến", Nhànước phải bảo đảm các yêu cầu về nhân tài, vật lực cho các đơn vị trực tiếplàm nhiệm vụ quốc phòng Các cơ quan quân sự sử dụng các nguồn lực nóitrên để xây dựng các đơn vị chiến đấu Thời chiến tranh chống Mỹ cứunước, mỗi năm chúng tôi phải nhận viện trợ lương thực - thực phẩm cácloại của Việt Nam từ 3.000 - 4.000 tấn [71, tr 21] Có thể nói trong cơ chế

cũ vấn đề bảo đảm kinh tế cho quốc phòng là hoàn toàn thuộc vào nhànước, nhà nước phải lo đến đời sống của lực lượng vũ trang kể từ lươngthực - thực phẩm đến đôi giày, đến trang thiết bị vũ khí v.v

Ngày nay, cơ chế ấy không còn phù hợp nữa, Đảng, nhà nước Lào

đã từng bước đổi mới các chế độ chính sách bảo đảm kinh tế cho quốcphòng nhằm tạo ra sự thích ứng giữa củng cố quốc phòng với những biếnđổi về kinh tế Nhưng trong thực tế còn nhiều vấn đề vướng mắc cần tiếptục nghiên cứu, giải quyết cho thỏa đáng để kết hợp chặt chẽ quá trình đổimới hiện nay với việc bảo đảm kinh tế cho quốc phòng đạt kết quả cao Dotính chất đặc điểm của nền kinh tế nước Lào còn gặp nhiều khó khăn, chonên việc xác định một số chế độ, tiêu chuẩn về ăn, mặc, phụ cấp chiến sĩ,lương sĩ quan v.v thấp hơn so với nhu cầu thực tế

Ở khía cạnh khác, xây dựng, phát triển kinh tế phải gắn với bảođảm nhu cầu cho quốc phòng, chuẩn bị tiềm lực, thế trận quốc phòng bảo

vệ đất nước Nhu cầu quốc phòng đối với kinh tế là nhu cầu thường xuyên

và lâu dài Hiện nay, CHDCND Lào đang mất cân đối giữa nhu cầu ngânsách của quốc phòng với khả năng có hạn của nền kinh tế Những mâuthuẫn như vậy không thể một sớm, một chiều giải quyết được, mà phải giảiquyết trong một khoảng thời gian khá dài Trong tình thế hiện nay của đấtnước, nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc cũng đặt ra cho kinh tếnhững nhu cầu to lớn: nền kinh tế làm cơ sở vững chắc đáp ứng ngày càng

tốt hơn ba loại nhu cầu thiết yếu và khách quan nhất: cải thiện đời sống củanhân dân, tích lũy để xây dựng phát triển kinh tế, bảo đảm quốc phòng và

an ninh - nâng cao không ngừng khả năng bảo đảm kinh tế cho quốc phòng,tạo ra điều kiện cần thiết cho công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế - xãhội Đảm bảo kinh tế cho quốc phòng là quá trình kinh tế vì mục đích bảo

vệ tổ quốc theo yêu cầu của quy luật vũ trang Muốn nâng cao khôngngừng khả năng bảo đảm kinh tế cho quốc phòng của nền kinh tế quốc dânthì phải đẩy mạnh phát triển kinh tế, cải thiện đời sống mọi mặt của nhândân Đồng thời phải thường xuyên giáo dục đường lối quốc phòng toàn dâncủa Đảng và nhà nước, xây dựng lòng tin trong nhân dân, làm cho nhân dânủng hộ và yêu quý bộ đội, từ đó đông đảo quần chúng nhân dân, các đơn vịkinh tế cơ sở ở từng địa bàn, từng địa phương sẽ tích cực đóng góp mộtphần thu nhập của mình vào sự nghiệp xây dựng và củng cố nền quốcphòng

Trong cơ chế mới nói chung, từ khi đất nước bước vào công cuộcđồi mới nói riêng, phương thức đáp ứng cho các nhu cầu quốc phòng đã cónhững biến đổi cho phù hợp với tình hình mới, nhất là vấn đề đáp ứng nhucầu của quân đội thường trực về lương thực, thực phẩm mà trước đâythường nhờ Nhà nước cung cấp đầy đủ, nhưng đến nay chỉ cung cấp mộtphần còn một phần thì các đơn vị tự cung cấp, ví dụ: từ năm 1975 đến năm

1985 toàn quân thu hoạch được 180.000 tấn thóc, mỗi năm quân độithường trực đã có dự trữ hàng chục tấn thóc [71, tr 48], đến nay con số trên

đã tăng lên nhiều lần

Nói như thế không có nghĩa là bước sang cơ chế mới lại xem nhẹcông tác quốc phòng - an ninh, coi thường nhiệm vụ quốc phòng Trongthời gian qua Đảng và Nhà nước Lào rất quan tâm đến quốc phòng - anninh, Đại hội VI của Đảng NDCM Lào chỉ rõ: "Bổ sung và thực hiện tốtcác chính sách đối với quân đội và hậu phương quân đội phù hợp với tính

chất lao động đặc thù của quân đội nhân dân kiểu mới" [64, tr 123] Trongquá trình tổ chức thực hiện đảm bảo kinh tế cho nhu cầu quốc phòng cũngđược Đảng, Nhà nước Lào quan tâm, và từng bước giải quyết cho phù hợpvới điều kiện cụ thể của đất nước, những gì cần đáp ứng kịp thời và thườngxuyên những gì cần phải cắt giảm.

Một trong những vấn đề quan trọng để cải tiến cơ chế đảm bảo kinh

tế cho quốc phòng trong thời kỳ mới là việc xác định phần chi của Nhànước cho ngân sách quốc phòng Vì nó phản ánh tập trung của các chế độ,chính sách để xây dựng lực lượng vũ trang, xây dựng nền quốc phòng củađất nước Quan điểm đúng chỉ có thể quán triệt và hình thành trên cơ sởquán triệt sâu sắc đường lối chính trị, đường lối quân sự của Đảng, nắmvững nhiệm vụ chiến lược của đất nước và có tính toán đầy đủ đến nhữngđiều kiện về kinh tế - xã hội mà trong đó toàn bộ những nhu cầu về kinh tếcủa quốc phòng phụ thuộc ở phần chi ngân sách "Mọi ý muốn cải thiện đờisống bộ đội, bảo quản, nâng cao, bổ sung trang thiết bị kỹ thuật mới cholực lượng vũ trang đều sẽ là không tưởng nếu mức chi từ ngân sách củaNhà nước giành cho quốc phòng quá hạn hẹp" [50, tr 22] Trong cơ chế thịtrường, với những quy luật của nó đòi hỏi phải có sự tính toán hợp lý chiphí cho quốc phòng, không thể bao cấp tràn lan như trong thời chiến tranh.Hoạt động kinh tế của quân đội không nằm ngoài cơ chế hạch toán Nhiệm

vụ quan trọng hàng đầu của kinh tế đối với quốc phòng là mỗi đơn vị sảnxuất kinh doanh của nền kinh tế đều có nghĩa vụ đóng góp một phần thunhập của mình vào việc củng cố quốc phòng, làm cho mọi hoạt động quốcphòng có tác động tốt nhất đến nền kinh tế, bảo vệ nền kinh tế, bảo vệ nềnđộc lập dân tộc, đồng thời nền kinh tế có nhiệm vụ đóng góp tích cực vềvật chất kỹ thuật cho nhu cầu quốc phòng trong bất cứ tình huống nào

Trong giai đoạn mới, việc xây dựng cơ cấu kinh tế ở Lào cần phải

tính đến những yêu cầu mới về tăng cường tiềm lực quốc phòng và an ninh

Trong cơ cấu ngành kinh tế, nông nghiệp tập trung chủ yếu ở miền

Trung và miền Nam Hai miền này là vùng đồng bằng, cao nguyên đất đaiphì nhiêu màu mỡ, rừng cây xanh tốt quanh năm, sông suối thuận lợi, dễđầu tư, dễ khai thác, dễ lưu thông vận chuyển v.v Trong những năm trướcmắt, việc ưu tiên đầu tư đẩy mạnh phát triển nông nghiệp, khai thác có hiệuquả lao động, đất đai, tạo ra nhiều nông sản hàng hóa không chỉ góp phầnvào sự tăng trưởng nền kinh tế quốc dân, cải thiện đời sống nhân dân, màcòn bảo đảm việc cung cấp nguồn lương thực - thực phẩm cho lực lượng vũtrang, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng các địa bàn hậu phươngchiến lược của nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân trong thời bìnhcũng như thời chiến Cùng với sự phát triển của nông nghiệp, những cơ sởvật chất kỹ thuật của nó sẽ được huy động để sử dụng vào việc phục vụ chohoạt động chiến đấu của lực lượng vũ trang như hệ thống thủy lợi, kênhmương, bãi chăn nuôi, hệ thống giao thông thủy bộ v.v tất cả những yếu

tố đó đều gắn bó với địa hình và địa bàn tác chiến của lực lượng vũ trangtrong chiến tranh

Trong cơ cấu ngành kinh tế, việc đầu tư xây dựng ngành công nghiệp một cách hợp lý có ý nghĩa quan trọng đối với việc nâng cao năng

suất, chất lượng, hiệu quả nền kinh tế quốc dân trong tiến trình hội nhậpvới các nước khu vực và quốc tế Công nghiệp là ngành kinh tế then chốtcủa nền kinh tế quốc dân, nó vừa thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh

tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, vừa cung cấp các trang thiết

bị cần tiết cho lực lượng vũ trang theo yêu cầu của chiến tranh hiện đại

Đối với CHDCND Lào, sự đầu tư xây dựng và phát triển các ngànhcông nghiệp là một đòi hỏi cấp thiết để đẩy nhanh tiến trình công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước, trước mắt là công nghiệp hóa, hiện đại hóanông nghiệp và nông thôn Việc đầu tư xây dựng và phát triển công nghiệpcủa Lào không chỉ đơn thuần vì lợi ích phát triển nền kinh tế quốc dân mà

còn đáp ứng yêu cầu nâng cao trang bị kỹ thuật và cơ sở vật chất cần thiết

để quân đội trực tiếp sản xuất ra những sản phẩm quân sự và những mặthàng quân dụng, dân dụng khác Sự lớn mạnh của các ngành công nghiệp,

có tác dụng đến việc xây dựng và phát triển nền công nghiệp quốc phòng;hợp tác liên kết trong lĩnh vực nghiên cứu, triển khai và ứng dụng các côngtrình phục vụ cho công nghiệp quốc phòng Việc xác định một cơ cấu cácngành công nghiệp hợp lý chẳng những là yêu cầu khách quan của việc pháttriển một nền kinh tế với tốc độ cao và bền vững, mà còn tạo điều kiện tăngcường cơ sở vật chất kỹ thuật cho hệ thống công nghiệp quốc phòng, gắncông nghiệp quốc phòng với công nghiệp dân dụng thành hệ thống có sựphân công và hợp tác chặt chẽ, thúc đẩy nhau cùng phát triển, đạt đượchiệu quả kinh tế - xã hội cao trong thời bình và tránh được những tổn thấtkhi bị tập kích chiến lược

Trong việc xây dựng cơ cấu ngành kinh tế, thì thương mại - dịch vụ

cũng có tác động rất lớn đến lĩnh vực quốc phòng - an ninh

Là một bộ phận hợp thành cơ cấu ngành kinh tế quốc dân, thươngmại - dịch vụ có quan hệ tương hỗ với các ngành công nghiệp và nôngnghiệp Sự phát triển của hệ thống thương mại - dịch vụ biểu hiện sự tiến

bộ của quá trình phân công lao động xã hội, của sự phát triển sản xuất vàlưu thông hàng hóa, do thương mại - dịch vụ là cầu nối giữa các ngành, cácvùng trong nước, giữa trong và nước ngoài, giữa kinh tế và quốc phòng.Hiện nay, các đơn vị quân đội có thể mua ở bất cứ thị trường nào nhữngsản phẩm cần thiết cho tiêu dùng của lực lượng vũ trang và bán những sảnphẩm dân dụng do mình sản xuất ra

Để phát triển thương mại - dịch vụ, Đảng và Nhà nước quan tâmxây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng như: giao thông vận tải, thông tinbưu điện, xây dựng và phát triển các chợ, nhà nghỉ, khách sạn ở các vùng

dân cư đông đúc nhằm mở rộng hơn nữa hệ thống thương mại và dịch vụtrong nước đến quốc tế.

Trong cơ cấu kinh tế, việc xây dựng cơ cấu vùng lãnh thổ có tầm

quan trọng đến lĩnh vực quốc phòng, an ninh và xây dựng hậu phươngchiến lược, làm chỗ dựa vững chắc cho hoạt động quốc phòng bảo vệ Tổquốc Xây dựng và phát triển kinh tế vùng nông thôn, vùng biên giới, vùngcao, miền núi là một bộ phận quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế

- xã hội của CHDCND Lào hiện nay

Các vùng nói trên là những vùng có đất rộng, dân đông với nguồnlao động dồi dào, nhưng kinh tế lại kém phát triển, đời sống cả vật chất vàtinh thần của nhân dân gặp rất nhiều khó khăn Do đó, vấn đề cấp thiết đặt

ra là phải tập trung sức đầu tư vốn, khoa học và công nghệ để xây dựng hệthống đường và phương tiện giao thông bao gồm hành lang biên giới,đường liên tỉnh, liên huyện đến các trung tâm cụm xã Mở rộng mạng lướithông tin liên lạc; xây dựng hệ thống bệnh xá, bệnh viện, trường học, nhànghỉ, các khu du lịch, giải trí v.v nhằm mục tiêu mang lại hiệu quả kinh tế

- xã hội cao, khắc phục tình trạng du cư du canh, nâng cao đời sống vậtchất và văn hóa của đồng bào các dân tộc trong các tụ điểm dân cư, đồngthời tạo nên một thế trận quốc phòng, an ninh vững chức, tạo được vùnghậu phương chiến lược, thị trấn chiến đấu và điều kiện phòng thủ quốc gia

Như vậy, có nghĩa là chúng ta đã xây dựng được một thế trận củachiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc, xây dựng một lực lượng đánh địchtại chỗ, sẵn sàng đập tan mọi âm mưu bạo loạn lật đổ của địch, giữ vững anninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, hạn chế đến mức thấp nhất những tácđộng tiêu cực có thể xảy ra đối với đời sống vật chất, tinh thần của quânđội và nhân dân

Việc phát triển kinh tế ở các vùng đồng bằng trong nước có ý nghĩaquan trọng cả về kinh tế và quốc phòng, an ninh Hiện nay, do trình độ pháttriển của lực lượng sản xuất trong nông nghiệp Lào còn nhiều yếu kém nênviệc khai thác lao động và tài nguyên trên mặt đất một cách có hiệu quảphần lớn có thể thực hiện được ở các vùng đồng bằng Kinh tế ở các vùngđồng bằng phát triển mạnh là điều kiện bảo đảm an toàn lương thực quốcgia, và bảo đảm lương thực thực phẩm cho nhu cầu quốc phòng trong thờibình cũng như thời chiến, đồng thời việc đầu tư xây dựng, phát triển kinh tếvùng đồng bằng sẽ tạo ra một thế trận quốc phòng, an ninh vững mạnh, mởrộng phạm vi hoạt động của nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân vàsẵn sàng đối phó với chiến tranh xâm lược trong mọi tình huống.

Tóm lại, kinh tế có vai trò quan trọng đối với quốc phòng và an

ninh trong việc cung cấp trang thiết bị, các phương tiện chiến tranh, đápứng nhu cầu lương thực, thực phẩm và các mặt hàng công nghiệp tiêu dùng

để nâng cao đời sống vật chất và văn hóa cho quân đội Tuy nhiên, trênthực tế, sự thành bại của chiến tranh không hoàn toàn phụ thuộc vào điềukiện kinh tế, kinh tế là chỉ là cơ sở, điều kiện vật chất, kỹ thuật hỗ trợ đểquốc phòng mạnh Ngoài yếu tố kinh tế ra còn có yếu tố khác như: chínhtrị, xã hội, văn hóa, tinh thần, truyền thống và yếu tố thời đại quyết định sựthành bại của chiến tranh

1.2.2 Vai trò của quốc phòng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ đổi mới

Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, việc phòng thủ vàbảo vệ quốc gia là hai công việc có phạm vi hoạt động gắn chặt với nhau.Trong đó hoạt động của quốc phòng có vai trò to lớn đối với việc bảo vệvững chắc nền độc lập dân tộc, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc,bảo vệ chế độ và sự ổn định, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ quyền làm chủcủa nhân dân lao động, làm thất bại mọi âm mưu và hành động chống đối

của các thế lực thù địch, trước hết làm phá sản âm mưu "diễn biến hòa bình,bạo loạn lật đổ" xâm lấn chủ quyền của địch, sẵn sàng chiến đấu thắng lợimọi tình huống.

Ngày nay nhiệm vụ quốc phòng đang đòi hỏi một chiến lược tổngthể, mang tính liên ngành với tính cách là bộ phận hợp thành không thểthiếu của chiến lược quốc gia Nó cần trở thành "chiến lược quốc phòng"đảm nhiệm những nội dung chủ yếu của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, bảo vệchế độ, bảo vệ nền kinh tế trong giai đoạn mới, bảo đảm giữ vững mọithành quả cách mạng trong mọi tình huống, bằng những hoạt động tự vệthực sự có hiệu quả của toàn dân, của mọi ngành, mọi cấp, lấy hoạt độngquốc phòng làm nòng cốt tạo điều kiện và môi trường thuận lợi cho cácthành phần kinh tế ra sức đầu tư phát triển

Chỉ trên cơ sở một nền hòa bình, an ninh của đất nước được bảođảm thì mọi tài nguyên, thành quả lao động của nhân dân chẳng nhữngkhông bị phá hoại do chiến tranh, mà còn được khai thác sử dụng một cách

có hiệu quả; mọi trí tuệ, tài năng, mọi nguồn lực vật chất, tinh thần trongnhân dân mới được khai thác tốt nhất vào công cuộc phát triển kinh tế - xãhội, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh.Quốc phòng có vai trò rất lớn trong việc bảo đảm sự ổn định chính trị, trật

tự an toàn xã hội, tạo môi trường kinh tế thuận lợi, khuyến khích các thànhphần kinh tế trong nước phát triển, thu hút tiềm lực kinh tế nước ngoài vềvốn, khoa học công nghệ hiện đại để đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước

Trên mặt trận kinh tế, lực lượng quân đội, công an còn có vai tròtích cực trong việc đấu tranh chống đầu cơ, buôn lậu, các hoạt động kinh tếngầm, chống tham nhũng, lãng phí làm thiệt hại tài sản của Nhà nước, củanhân dân

Trong điều kiện hòa bình, xây dựng đất nước, công tác chính trịtrong các lực lượng vũ trang phải gắn liền với công tác chính trị vận độngquần chúng Một mặt, làm cho nhân dân các bộ tộc Lào nhận thức được vàthực hiện đúng các chủ trương, đường lối, chính sách phát triển kinh tế - xãhội của Đảng và Nhà nước Lào; mặt khác, cùng với lãnh đạo các cấp ủyĐảng và chính quyền địa phương tham gia giải quyết kịp thời những mâuthuẫn trong nội bộ nhân dân về phát triển sản xuất, ổn định đời sống, giảiquyết việc làm, định canh định cư, thực hiện các chính sách hậu phươngquân đội, ngăn chặn những âm mưu tuyên truyền kích động, gây bạo loạn,phá hoại sản xuất, phá hoại cuộc sống yên lành trong nhân dân của các thếlực thù địch.

Để góp phần tích cực vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, tăngcường tiềm lực quốc phòng, an ninh, quân đội nhân dân Lào có vai trò rấtlớn trong việc tham gia lao động sản xuất, hoạt động kinh tế dưới nhữnghình thức và quy mô thích hợp như: xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xãhội, làm cho các vùng thành thị, nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xaxích lại gần nhau, giúp đỡ nhau cùng phát triển sản xuất, đẩy mạnh lưuthông hàng hóa; xây dựng và phát triển các vùng kinh tế động lực, các vùngmiền núi, biên giới, vùng sâu, vùng xa gắn với việc xây dựng thế trận anninh quốc phòng bảo vệ Tổ quốc; xây dựng một số doanh nghiệp quân đội

và doanh nghiệp liên doanh giữa quân đội với các thành phần kinh tế trongnước và nước ngoài để sản xuất một số sản phẩm phục vụ cho tiêu dùngtrong nước và xuất khẩu Hoạt động kinh tế quân đội trong thời bình manglại hiệu quả hai mặt: vừa góp phần tăng trưởng kinh tế, vừa tăng cườngtiềm lực quốc phòng, an ninh, cải thiện đời sống cán bộ chiến sĩ trong khingân sách nhà nước chi cho quốc phòng còn hạn hẹp

Theo chủ trương của Đảng và Nhà nước CHDCND Lào, quân đội

nhân dân Lào tham gia làm kinh tế được thực hiện dưới hai hình thức:

Một là, ngoài nhiệm vụ chính của mình, lực lượng quân đội thường trực tận dụng thời gian ngoài giờ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu

và năng lực chuyên môn để lao động sản xuất, cải thiện đời sống Chínhsách và biện pháp thực hiện được Bộ Quốc phòng quy định như sau:

- Hình thức chủ yếu là lao động sản xuất quanh khu vực đóng quân

để cải thiện chỗ ăn, chỗ ở, làm nhà kho, không được tổ chức sản xuất nhưdoanh nghiệp

- Từ cấp trung đoàn trở lên có thể tổ chức các trạm trại tăng gia sảnxuất bằng quân số chuyên trách qui định trong biên chế Đối với cấp sưđoàn, việc lao động tập trung như: Trồng rừng, làm thủy lợi, đường sá v.v phải được phép của cấp quân khu (và tương đương) trở lên Nhưng khôngđược để ảnh hưởng đến huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu

- Quản lý chặt chẽ thu chi và chế độ phân phối, sử dụng kết quả laođộng sản xuất, không sử dụng hoặc cho thuê xe, phương tiện vận tải quân

sự để buôn lậu hoặc tiếp tay cho bọn làm ăn phi pháp

- Các trạm, xưởng, xí nghiệp không thuộc loại hình doanh nghiệp,được tổ chức lao động sản xuất bằng nghề nghiệp của mình, tập trung vàonhững mặt hàng (dịch vụ) có yêu cầu kỹ thuật và công nghệ phù hợp, có ýnghĩa tận dụng hoặc phát triển trang thiết bị của đơn vị

- Đối với các cơ quan khoa học kỹ thuật và trường học (trực thuộc

bộ quốc phòng) việc tham gia lao động sản xuất dựa vào nghề nghiệp chuyênmôn của mình Lao động sản xuất của các cơ quan khoa học kỹ thuật vàtrường học phải tập trung vào dịch vụ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ, sảnxuất đơn chiếc hoặc với số lượng nhỏ, các sản phẩm có trình độ công nghệcao mà các cơ sở sản xuất chưa có điều kiện thực hiện, chú ý khuyến khíchgắn nghiên cứu khoa học (cả khoa học kỹ thuật quân sự) với sản xuất, trên

cơ sở bảo đảm giữ được bí mật công nghệ quân sự

- Các bệnh viện quân đội là đơn vị làm công tác xã hội, không được

có quan niệm bệnh viện làm kinh tế, nhiệm vụ chủ yếu là phục vụ tốtthương bệnh binh và các đối tượng chính sách được giao, trên cơ sở hoànthành tốt nhiệm vụ chủ yếu, các bệnh viện tuyến cuối của quân khu, quânchủng và của Bộ Quốc phòng, được phép làm dịch vụ, thu một phần việnphí theo các quy định của Nhà nước và của bộ quốc phòng nhưng phải táchriêng khu dịch vụ với khu điều trị khác cho quân đội Có biện pháp tổ chức,quản lý thích hợp bảo đảm phục vụ tốt bệnh nhân thuộc đối tượng phục vụchính của các bệnh viện quân đội theo đúng quy định của Bộ Quốc phòng

Hai là, quân đội hoạt động kinh tế dưới hình thức xí nghiệp quốc phòng, xí nghiệp kinh tế quốc phòng và xí nghiệp chuyên kinh tế theo

Nghị định của Chủ tịch Hội đồng Chính phủ số 188/HĐCP ngày 1994

29-8-Xí nghiệp quốc phòng là xí nghiệp quân đội có chức năng sản xuất,

sửa chữa vũ khí, trang thiết bị và đồ dùng quân sự hoặc được giao nhiệm

vụ quốc phòng an ninh đặc biệt Ngoài ra còn có thể tham gia sản xuất một

số mặt hàng dân dụng Các doanh nghiệp này thuộc quyền quản lý, chỉ đạotrực tiếp của Bộ Quốc phòng về mọi mặt, từ khâu tổ chức, sắp xếp cán bộcông nhân viên đến khâu đầu tư, quản lý đầu ra, đầu vào, lập kế hoạch vềtài chính và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, trong đó các doanhnghiệp này còn có nghĩa vụ thanh toán vốn ban đầu, lãi xuất và chia lợinhuận cho bộ quốc phòng theo quy định của Bộ Quốc phòng

Ưu thế nổi bật của các xí nghiệp quốc phòng (trong đó phần lớn làcác xí nghiệp công nghiệp quốc phòng) là có trang bị kỹ thuật và đội ngũcông nhân quốc phòng có tay nghề cao Với ưu thế đó, các xí nghiệp quốcphòng có nhiệm vụ chính là: sửa chữa xe chiến đấu, xe vận tải, xe nghiệp

vụ, sản xuất, sửa chữa những trang thiết bị, máy móc đã hao mòn để đáp ứng

nhu cầu quốc phòng khi tình huống xảy ra Trong năm 1997 - 1998, Bộ Quốcphòng đã quyết định mua thiết bị, máy móc để thay thế những thiết bị cũ

đã hư hỏng tính thành giá nhân dân tệ là338.172.128 kíp và cung cấp trangthiết bị phục vụ sản xuất của các xí nghiệp là 610.373.026 kíp [69, tr 16].Ngoài ra các xí nghiệp quốc phòng còn có thể liên doanh với nước ngoài đểxây dựng nhà máy, sửa chữa vũ khí, trang thiết bị như trường hợp liêndoanh với CHDCND Triều tiên xây dựng nhà máy sửa chữa vũ khí có trịgiá 900.000 đôla [69, tr 18]

Nhiệm vụ chủ yếu của các xí nghiệp quốc phòng là sản xuất và sửachữa các mặt hàng quân sự, song cần tận dụng và phát huy tối đa năng lựcsản xuất còn lại để sản xuất những mặt hàng dân dụng cho tiêu dùng trongnước và xuất khẩu theo yêu cầu của thị trường, đồng thời phù hợp với trình

độ chuyên môn, dây chuyền công nghệ hiện có để có thể phát huy được ưuthế của mình về vốn, kỹ thuật, tránh khuynh hướng chạy theo lợi nhuậnđơn thuần, ảnh hưởng đến việc thực hiện chức năng chủ yếu của xí nghiệpquốc phòng

Xí nghiệp kinh tế quốc phòng là xí nghiệp quân đội, sản xuất kinh

doanh các mặt hàng dân dụng hoặc làm dịch vụ cho tiêu dùng sản xuất vàtiêu dùng cá nhân, được xác định khi có yêu cầu sẽ chuyển thành xí nghiệpsản xuất hàng quân sự, phục vụ chiến đấu

Ưu thế của doanh nghiệp kinh tế quốc phòng thể hiện ở tính tổ chứccao, kỷ luật chặt chẽ, lực lượng lao động trẻ, khoẻ, tương đối đồng đều, cóvăn hoá, nhiệt tình và khả năng sáng tạo, phù hợp với điều kiện và tính chấtcủa những công trình công nghiệp lớn Tuy nhiên cũng bộc lộ những mặthạn chế đó là thiếu kinh nghiệm tổ chức, quản lý kinh tế, quản lý kỹ thuật

và sản xuất kinh doanh