2 Kỹ năng : Học sinh vận dụng được công thức tính vận tốc để làm một số bài tập đơn giản tính quãng đường hoặc thời gian trong chuyển động, Biết đổi từ đơn vị vận tốc này sang đơn vị vận
Trang 1I/ Mục tiêu :
1) Kiến thức :
Học sinh biết phân biệt một vật chuyển động hay đứng yên,
Hiểu được chuyển độngcủa một vật có tính tương đối, nhận biết được mộtchuyển động thẳng hay chuyển động cong
Nêu được ví dụ về chuyển động tương đối
2) Kỹ năng :
Có kỹ năng quan sát thực tế và phân tích hiện tượng,
Biết chọn vật làm mốc để xác định được một vật khác chuyển động hayđứng yên
3)Thái độ : Phát huy tính tích cực trong học tập
II/ Chuẩn bị : Giáo viên có một quả bóng bàn, một viên đá nhỏ buộc dây, đồng
hồ có kim giây
III/ Tổ chức hoạt động của học sinh :
1) Đặt vấn đề : ( 3 phút)
GV : Buổi sáng mặt trời mọc hướng nào? Buổi chiều mặt trời lặn hướng nào?
GV : Như vậy có phải mặt trời chuyển động từ hướng đông sang hướng tây không?Sau đây ta sẽ nghiên cứu một hiện tượng gọi là chuyển động cơ học
Hoạt động học của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Hoạt động 1 : Tìm hiểu cách nhận biết
một vật chuyển động hay đứng yên ( 10
phút)
Cả lớp nhận xét và trả lời cá nhân
HS Thảo luận nhóm và đại diện từng
nhóm trả lời
HS Làm việc cả lớp Một số học sinh
nêu ra ví dụ mình tìm được
Hoạt động 2 : Tìm hiểu tính tương đối
của chuyển động và đứng yên ( 15
phút)
- Cho học sinh làm C1
- Giới thiệu cho học sinh trong vật lýngười ta dùng một vật làm mốc để nhậnbiết một vật chuyển động hay đứng yên.Khi vị trí của vật so với vật mốc thay đổitheo thời gian thì vật chuyển động so vớivật mốc
- Cho học sinh làm lệnh C2
- Cho học sinh làm lệnh C3
Trang 2HS trả lời cá nhân.
HS trả lời cá nhân
HS thảo luận nhóm và trả lời
(1) đối với vật này, (2) đứng yên
HS trả lời cá nhân
- Cho học sinh xem hình 1.2 trang 5SGK
- Cho học sinh làm lệnh C4
- Cho học sinh làm lệnh C5
- Cho học sinh làm lệnh C6
- Cho học sinh làm lệnh C7
- Từ những câu trả lời trên ta thấy mộtvật có thể chuyển động hay đứng yên tuỳthuộc vào vật chọn làm mốc Ta nói :Chuyển động hay đứng yên có tính tươngđối
HS thảo luận nhóm và trả lời
Hoạt động 3 : Nhận biết một số chuyển
động
thường gặp ( 7 phút)
HS : Trả lời cá nhân
Hoạt động 4 : Vận dụng, củng cố( 7
phút)
HS trả lời cá nhân
HS thảo luận nhóm và trả lời
- Cho học sinh làm lệnh C8
- Giới thiệu cho học sinh quỹ đạo củamột vật chuyển động có thể thẳng hoặccong nên
người ta phân biệt chuyển động thẳng vàchuyển động cong Thả quả bóng bàn rơithẳng đứng, cho học sinh quan sátchuyển động của đầu kim đồng hồ
- Cho học sinh quan sát hình 1.3 trang
6 SGK
- Cho hoc sinh làm lệnh C9
- Cho học sinh làm lệnh C10.Gợi ý : Hình vẽ gồm có 4 vật là : xe tải,người tài xế, người đứng dưới đất, cộtđèn
- Cho học sinh làm lệnh C11.
- GV làm thí nghiệm quay tròn viên đánhỏ buộc dây để chứng minh cho lệnh
C11 không đúng
2) Dặn dò (3 phút)
- Học kỹ phần ghi nhớ trang 7 SGK
- Làm bài tập 1.1 đến 1.6 trang 3, 4 SBT
- Đọc mục " Có thể em chưa biết"
- Tìm hiểu bài 2 : Vận tốc trang 8 SGK
Trang 3PHẦN GHI BẢNG
I/ Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên? C1, C2, C3
II/ Tính tương đối của chuyển động và đứng yên C4, C5
C6 : (1) đối với vật này, (2) đứng yên
C7, C8
III/ Một số chuyển động thường gặp : C9
IV/ Vận dụng : C10 , C11
V/ Ghi nhớ : trang 7 SGK
PHẦN RÚT KINH NGHIỆM
Ngµy so¹n: 04 th¸ng 9 n¨m 2008 Ngµy d¹y: 06 th¸ng 9 n¨m 2008
TiÕt 2 :
VËn tèc
I - Mơc tiªu:
1) Kiến Thức
Học sinh hiểu ý nghĩa vật lý của vận tốc là quãng đường đi được trong một giây,
Biết công thức tính vận tốc v = s/t và biết các đơn vị vận tốc hợp pháp là mét trên giây, kilômét trên giờ
2) Kỹ năng :
Học sinh vận dụng được công thức tính vận tốc để làm một số bài tập đơn giản tính quãng đường hoặc thời gian trong chuyển động,
Biết đổi từ đơn vị vận tốc này sang đơn vị vận tốc khác
3) Thái độ :
Học sinh có tinh thần làm việc hợp tác, trung thực, tính cẩn thận, chính xác, có ý thức chấp hành tốt luật lệ giao thông
II/ Chuẩn bị : Giáo viên phóng lớn bảng 2.2 và hình 2.2.
III/ Tổ chức hoạt động của học sinh :
Trang 41) Kieơm tra baøi cuõ (7 phuùt)
GV ñaịt caùc cađu hoûi sau :
1) Chuyeơn ñoông cô hóc laø gì? (3ñ)
2) Tái sao lái noùi chuyeơn ñoông hay ñöùng yeđn coù tính töông ñoâi? (4ñ)
3) Haõy neđu moôt ví dú chöùng minh nhaôn xeùt tređn.(3ñ)
4) Tređn moôt chieâc xe löûa ñang cháy coù moôt em beù thạ quạ boùng rôi tređn saøn toa xe.Haõy cho bieât
- Xe löûa chuyeơn ñoông so vôùi vaôt naøo?
- Em beù chuyeơn ñoông so vôùi vaôt naøo, ñöùng yeđn so vôùi vaôt naøo?
- Quạ boùng chuyeơn ñoông so vôùi vaôt naøo, ñöùng yeđn so vôùi vaôt naøo? (3ñ)
5) Caùc dáng chuyeơn ñoông thöôøng gaịp laø nhöõng dáng naøo? (3ñ)
6) Moôt vieđn ñaù nhoû ñöôïc neùm ñi Haõy cho bieât neùm caùch naøo thì khi rôi xuoâng hoønñaù coù chuyeơn ñoông thaúng, chuyeơn ñoông cong? (4ñ)
2 ) Ñaịt vaân ñeă : ( 3 phuùt)
GV : Moôt vaôn ñoông vieđn ñieăn kinh cháy boô moôt quaõng ñöôøng 800m maât thôøi gian 2phuùt vaø moôt hóc sinh ñi xe ñáp töø nhaø caùch tröôøng 5km maât thôøi gian 0,2 giôø Hoûingöôøi naøo ñi nhanh hôn?
Ñeơ coù theơ trạ lôøi chính xaùc cađu hoûi naøy hođm nay ta cuøng tìm hieơu baøi vaôn toâc.
Hoát ñoông 2 (25 phuùt )Tìm hieơu vaôn toâc
-Höôùng daên hóc vaøo vaân ñeă so saùnh
söï nhanh , chaôm cụa chuyeơn ñoông
cụa caùc bán trong nhoùm , caín cöù
vaøo keât quạ cuoôc cháy 60m
- Töø kinh nghieôm haøng ngaøy caùc
em xeẫp thöù töï chuyeơn ñoông nhanh ,
chaôm cụa caùc bán nhôø soâ ño quaõng
ñöôøng cụa caùc bán cháy ñöôïc trong
moôt ñôn vò thôøi gian
- Yeđu caău hs trạ lôøi C1,C2, C3 Ñeơ
ruùt ra khaùi nieôm veă vaôn toâc chuyeơn
ñoông
+Quaõng ñöôøng cháy ñöôïc trong
moôt giađy gói laø vaôn toâc
+Ñoô lôùn cụa vaôn toùc cho bieât nhanh
hay chaôm cụa chuyeơn ñoông vaø ñöôïc
tính baỉng ñoô daøi quaõng ñöôøng ñi
ñöôïc trong moôt ñôn vò thôøi gian
- Thođng baùo cođng thöùc vaø ñôn vò
tính vaôn toâc
- Giôùi thieôu toâc keâ qua toâc keâ thaôt
- Laøm vieôc theo nhoùm :Ñóc bạng keât quạ , phađn tích , so saùnh möùc ñoônhanh , chaôm cụa chuyeơn ñoông
Trạ lôøi C1, C2, C3 vaø ruùt ra nhaôn xeùt C1:Cuøng moôt thôøi gian chuyeơn ñoông hs naøomaât ít thôøi gian hôn thì chuyeơn ñoông nhanh hôn
C2:So saùnh ñoô daøi quaõng ñöôøng maø hs cháỵöôïc trong moôt ñôn vò thôøi gian ñeơ hình dungñöôïc söï nhanh , chaôm
Hó vaø teđnhóc sinh Xeâpháng Quaõng ñöôøng cháyñöôïc trong moôt giađy
Trang 5Khi ô tô hoặc xe máy chuyển
động , kim tốc kế cho biết vận tốc
chuyển động
,km/h,km/s,cm/s
Hoạt động 3 (15 phút ) Vận dụng
- Hướng dẫn hs trả lời C5 , C6 , C7 ,
C8
- Tóm tắt kiến thức bài giảng và
cho các em làm bài ở nhà
Chú ý C6: Chỉ so sánh vận tốc khi
quy về cùng loại đơn vị vận tốc do
đó 54>15 không có nghĩa là vận
tốc khác nhau
3) Dặn dò : ( 2 phút)
- Học kỹ phần ghi nhớ trang 10
SGK
- Làm bài tập 2.3 đến 2.5 trang 5
SBT
- Đọc mục "Có thể em chưa biết"
- Tìm hiểu bài 3 : Chuyển động
đều, không đều
Làm việc cá nhân theo hướng dẫn của GV C5:Mỗi giời ôtô đi được 36km , mỗi gời xe đạp
đi được 10,8km mỗi giây tàu hoả đi được 10m
Ô tô có 36 36000 10
Tàu hoả có v=10m/s
Oâ tô tàu hoả chuyển động nhanh như nhau , xe đạp chuyển động chậm hơn
C6: Vận tốc của tàu
PHẦN GHI BẢNG
I Vận tốc là gì ?
C1:Cùng một thời gian chuyển động hs
nào mất ít thời gian hơn thì chuyển động
C3: (1) nhanh ;(2)chậm ;(3)quãng đường
đi được ;(4)đơn vị
II Công thức tính công :
III Đơn vị vận tốc
C4: Đơn vị của vận tốc là : m/phút ,km/h,km/s,cm/s
IV Vận dụng
C5:Mỗi giờ ôtô đi được 36km , xe đạp
đi được 10,8km mỗi giây tàu hoả đi được 10m
Ô tô có 36 36000 10
Tàu hoả có v=10m/s
Oâ tô tàu hoả chuyển động nhanh như nhau , xe đạp chuyển động chậm hơn C6: Vận tốc của tàu :
Trang 6v s
t
Trong ủoự v laứ vaọn toỏc ,
s laứ quaừng ủửụứng ,t laứ
thụứi gian
t phut h hQuaừng ủửụứng
ủi ủửụùc : 12.2 8
3
s v t km
2
km
v h t phut hkhoaỷng caựch tửứ nhaứ ủeỏn nụựi laứm vieọc:
1
2
s v t km
Ruựt kinh
nghieọm
Tiết 3 Ngày soạn 22/9/2008 Tên bài dạy: Ngày giảng 23/9/2008 Đ3 Chuyển động đều – Chuyển động không đều
Trang 7I mơc tiªu :
1) Kiến thức :
Học sinh phát biểu được định nghĩa chuyển động đều và chuyển độngkhông đều hiểu được vận tốc trung bình của một vật và cách tính vận tốctrung bình
Nâng cao kỹ năng làm thí nghiệm : thành thạo, chính xác
3)Thái độ : Phát huy tinh thần làm việc hợp tác trong nhóm, tính cẩn thận, trungthực
II CHU Èn bÞ : Mỗi nhóm học sinh có một bộ máng nghiêng và bánh lăn.
III TiÕn tr×nh d¹y häc :
Hoạt động 1(7 phút ) Kiểm tra bài cũ
GV : Đặt các câu hỏi sau :
1) Hãy viết công thức tính vận tốc và giải thích các ký hiệu (3đ)
2) Vận tốc của một xe ôtô là 50km/h, số này có ý nghĩa gì? (3đ)
3) Tính vận tốc của một xe gắn máy đi quãng đường 150km trong thời gian 2 giờ 30 phút (4đ)
– Gíới thiệu bài mới
2) Đặt vấn đề ( 3 phút)
-Nói ôtô chuyển động từ Tĩnh Gia đi Hà Nội với vận tốc là 45km/h vậy có phải ôtôchuyển động đều hay không?
- Để hiểu được những nội dung vừa nêu hôm nay chúng ta nghiên cứu bài chuyển
động đều – chuyển động không đều
Để có thể trả lời chính xác câu hỏi này, ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay
Hoạt động 2 ( 15 phút ) Tìm hiểu về chuyển động đều và chuyển động không đều
I-Định nghĩa
- y/c hs đọc thông tin SGK (Định nghĩa 2
dạng chuyển động)
-y/c hs đọc C1 ( bảng 3.1 )
- Trên quãng đường nào cũa trục bánh xe
là chuyển động đều , chuyển động không
đều ?
- y/c hs làm việc cá nhân trả lời đọc và
trả lời C2
Thông báo : khi vật chuyển động đều thì
ta dẽ dàng tính được độ lớn của vận tốc
- Đọc định nghĩa SGK -Hoạt động nhóm trả lời C1C1:
- Trên quãng đường AD trục của bánh xelà chuyển động không đều
- Trên quãng đường DE trục của bánh xelà chuyển động đều
C2:
- Chuyển động đều :(a)
- Chuyển động không đều : (b,c,d )
Trang 8v=s/t vậy đối với chuyển động không đều
muốn tính vận tốc thì ta làm như thế
nào ?
Hoạt động 3 (15 phút ) Vận tốc trung bình của chuyển động không đều
- Thông báo : Trên các quãng đường AB,
BC, CD trục của bánh xe lăn được bao
nhiêu m thì ta nói vận tốc trung bình của
trục bánh xe trên quãng đường đó là bao
nhiêu m trên giây
- Căn cứ vào bảng 3.1 y/c hs trả lời C3
- Vận tốc tb được tính bằng đại lượng
nào ?Nếu gọi Vtb là vận tốc trung bình , s
là quãng đường đi được , t là thời gian đi
hết quãng đường thì vtb =?
- y/c hs làm việc cá nhân trả lời C4
-y/c hs làm việc cá nhân hoàn thành C5
- Hướng dẫn tóm tắt và giải
+ đề bài cho biết đại lượng nào ? đại
lượng nào cần tìm
+ muốn tìm đại lượng đó ta áp dụng công
thức nào ?
-Tương tự y/c hs làm bài C6
- tương tự y/c hs làm bài C7
4) Dặn dò (3 phút)
- Học phần ghi nhớ trang 13 SGK
- Làm bài tập 3.1, 3.2, 3.6 trang 6, 7 SBT
- Đọc mục " Có thể em chưa biết"
- Tìm hiểu bài 4 : Biểu diễn lực Ôn tập
lại khái niệm lực, lực có thể gây ra các
tác dụng nào, phương và chiều của lực, độ
lớn của lực, đơn vị
C4: * là chuyển động không đều Vì có lúc ô tô chuyển động chậm , có lúc chuyển động nhanh
*Ta hiểu trung bình một giờ ôtô chuyển động 50km ( là vận tốc trung bình )C5
Cho biết
dốc :v1=s1t1=120m:30s=4m/s:
Vận tốc trên quãng đươnøg nằmngang :
v2=s2:t2=60m:24s=
2,5 m/s Vận tốc t b trên cả hai quãng đường :
Trang 9
-Y/c hs ủoùc vaứ ghi phaàn ghi nhụự vaứo vụỷ
- Choỏt laùi trong chuyeồn ủoọng khoõng ủeàu
vaọn toỏc trung bỡnh khaực trung bỡnh caực
vaọn toỏc 1 2 1 2
1 2
n n tb n v n s s s v v v v t t t - Thu thaọp thoõng tin GV thoõng baựo IV H ớng dẫn : - Học thuộc phần ghi nhớ, đọc phần có thể em cha biết, làm bài tập SBT V RUÙT KINH NGHIEÄM :
…
Tiết 4 Ngày soạn 22/9/2008 Tên bài dạy: Ngày giảng 30/9/2008 Đ4 Biểu diễn lực I mục tiêu : Kieỏn thửực :
Hoùc sinh bieỏt ủửụùc khaựi nieọm lửùc laứ moọt ủaùi lửụùng vectụ, bieỏt caựch bieồu dieón vectụ lửùc
baống moọt muừi teõn, caựch kyự hieọu vectụ lửùc laứ F, cửụứng ủoọ lửùc kyự hieọu laứ F
Kyừ naờng :
Vaọn duùng thaứnh thaùo caựch bieồu dieón lửùc vaứ moõ taỷ moọt lửùc ủaừ ủửụùc bieồu dieón baống lụứi
Thaựi ủoọ : Coự tớnh caồn thaọn, chớnh xaực
II Chuẩn bị :
GV: ẹeà baứi kieồm tra 15 phuựt Moọt quaỷ naởng, moọt lửùc keỏ
HS: Giaỏy kieồm tra 15’
III Tiến trình dạy học :
1) Kieồm tra baứi cuừ : Kieồm tra 15 phuựt hoùc sinh laứm baứi treõn giaỏy.
A - Choùn vaứ khoanh troứn caực caõu traỷ lụứi ủuựng (2ủ)
1/ Vaọn toỏc 15m/s tửụng ửựng vụựi bao nhieõu km/h
2/ Moọt ủoaứn taứu chuyeồn ủoọng vụựi vaọn toỏc trung bỡnh laứ 36Km/giụứ Quaừng ủửụứng ủi ủửụùc sau 6 giụứ laứ
B Tửù luaọn
1.ẹũnh nghúa chuyeồn ủoọng ủeàu, chuyeồn khoõng ủeàu, vieỏt coõng thửực vũ tớnh vaọn toỏc trung bỡnh vaứ giaỷi thớch coõng thửực.(4 ủieồm)
Baứi toaựn (4ủ)
Trang 101/ Một người đi xe đạp từ địa điểm A đến địa điểm B cách nhau 180km Trong nửa đoạn đường đầu , người ấy chuyển động với vận tốc 45km/h, nửa đoạn đường còn lại chuyển động với vận tốc 30km/h.Tính vận tốc trung bình của người
đi xe đạp trên cả đoạn đường AB (2đ)
2) Đặt vấn đề ( 5 phút)
Giáo viên gọi một học sinh lên dùng lực kế kéo quả nặng di chuyển trên mặt bànvà đọc độ lớn của lực kéo
- Làm thế nào để biểu diễn lực kéo quả nặng này trên giấy? Hôm nay ta tìm hiểu bài Biểu diễn lực.
Hoạt động học của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Hoạt động 1 : Ôn lại khái niệm lực (5
phút)
HS : Trả lời cá nhân
HS : Trả lời cá nhân
Hình 4.1 : Nam châm tác dụng lực
hút làm xe lăn thay đổi chuyển động
Hình 4.2 : Quả bóng và vợt tác dụng
lực lẫn nhau và cả hai đều bị biến
dạng
Hoạt động 2 : Tìm hiểu cách biểu
diễn lực (15 phút)
HS : Thảo luận nhóm và trả lời
Hoạt động 5 : Vận dụng (8 phút)
HS làm việc cá nhân và lên trình bày
trên bảng
- Đặt câu hỏi : Ở lớp 6 ta đã biết lực cóthể gây ra những tác dụng nào?
- Cho học sinh làm câu C1
- Đặt câu hỏi : Một lực gồm có nhữngyếu tố nào? (đã học ở lớp 6)
- Giới thiệu cho học sinh lực là một đạilượng vectơ
- Giới thiệu cho học sinh cách biểu diễnmột vectơ lực bằng một mũi tên có cácbộ phận biểu diễn các yếu tố tương ứngcủa lực, gồm có:
- Gốc mũi tên là điểm đặt,
- Phương và chiều của mũi tên là phươngvà chiều của lực,
- Độ dài của mũi tên biểu diễn cường độcủa lực theo một tỉ xích cho trước
- Giới thiệu cho học sinh ký hiệu vectơlực là F, còn ký hiệu cường độ của lực làF
- Giới thiệu cho học sinh ví dụ hình 4.3để minh hoạ cho phần cung cấp thông tin
ở trên
- Cho học sinh làm lệnh C2
- Cho học sinh làm lệnh C3
Trang 11HS laứm vieọc caự nhaõn vaứ leõn trỡnh baứy
treõn baỷng
HS thaỷo luaọn nhoựm vaứ trỡnh baứy caựch laứm cuỷa nhoựm mỡnh F 5000N P 10N - Cho hoùc sinh laứm baứi taọp 4.5 trang 8 SBT IV H ớng dẫn : - Học thuộc phần ghi nhớ, đọc phần có thể em cha biết, làm bài tập SBT - Tỡm hieồu baứi 5 : Sửù caõn baống lửùc – Quaựn tớnh V rút kinh nghiệm :
…
………
………
Tiết 5 Ngày soạn 22/9/2008 Tên bài dạy: Ngày giảng 07/10/2008
Đ5 Sự cân bằng lực – Quán tính
I mục tiêu :
1) Kieỏn thửực :
Neõu ủửụùc moọt soỏ vớ duù veà hai lửùc caõn baống Nhaọn bieỏt daởc ủieồm hai lửùc caõn baống vaứ bieồu thũ baống vectụ
Bieỏt dửù ủoaựn keỏt quaỷ taực duùng cuỷa hai lửùc caõn baống vaứo moọt vaọt ủang
chuyeồn
ủoọng vaứ qua thớ nghieọm khaỳng ủũnh ủửụùc vaọn toỏc cuỷa vaọt khoõng ủoồi
Neõu ủửụùc moọt soỏ vớ duù veà quaựn tớnh vaứ giaỷi thớch ủửụùc hieọn tửụùng quaựn tớnh 2) Kyừ naờng :
Coự kyừ naờng dửù ủoaựn hieọn tửụùng, caực thao taực thớ nghieọm, quan saựt thớ nghieọm ủeồ ruựt ra keỏt
luaọn
Bieỏt vaọn duùng vaứo thửùc teỏ ủeồ giaỷi thớch caực hieọn tửụùng veà quaựn tớnh
3) Thaựi ủoọ :
Coự thaựi ủoọ laứm vieọc nghieõm tuực, khoa hoùc khi thớ nghieọm Coự tinh thaàn hụùp taực nhoựm
II Chuẩn bị : Quaỷ naởng coự buoọc daõy, maựy Atuựt, xe laờn vaứ buựp beõ ( cho 6 nhoựm).
III Tiến trình dạy học :
Trang 12Trợ giúp của GV Hoạt động của trò
Hoạt động 1( 5phút ) kiểm tra bài cũ – gíới thiệu bài mới
1) Kiểm tra bài cũ (7 phút)
1) Vì sao lực được gọi là một đại lượng vectơ? (3đ)
2.) Một vật được kéo bởi một lực 300N theo phương nằm ngang, chiều từ phảisang trái
Hãy biểu diễn lực này (3đ)
4) Theo hình vẽ sau hãy mô tả lực bằng lời : (4đ)
5) Một vật có trọng lượng 800N Hãy biểu diễn trọng lượng của vật (4đ)
HS làm bài ra giấy
2) Đặt vấn đề (5 phút)
GV : Đặt câu hỏi : Hãy nhắc lại những điều đã biết ở lớp 6 :
- Khi nào ta biết có hai lực cân bằng?
- Hai lực cân bằng là hai lực như thế nào?
GV : Vậy nếu một vật đang chuyển động, nếu bị tác dụng bởi hai lực cân bằng thìtrạng thái vật đó sẽ như thế nào? Hôm nay ta sẽ tìm hiểu vấn đề này
Hoạt động 2 ( 13phút ) Tìm hiểu lực cần bằng
1 Hai lực cần bằng là gì?
- y/c hs đọc thông tin của mục 1
- Căn cứ vào hình vẽ 5.2 y/c làm việc cá
nhân trả C1
2 Tìm hiểu tác của hai lực cần bằng lên một
vật đang chuyển động
- Ta đã biết lực là nguyên nhân làm thay đổi
vận tốc của vật khi các lực không cân bằng
tác dụng lên vật thì vận tốc của vật thay
đổi khi các lực tác dụng lên vật cân bằng
nhau thì vận tốc của vật ra sao?
- Thí nghiệm kiểm tra
+GV giới thiệu sơ qua nhà bác học A- Tút
+ GV tiến hành làm thí nghiệm y/c hs quan
sát hiện tượng ( làm thí nghiệm 2->3 lần )
-y/c hs hoạt động nhóm trả lời C2 ;
Chú ý C3: do kiến thức vượt quá chương
trình lớp 8 nên không y/c hs trả lời
- y/c hs trả lời C4
- GV tiến hành làm lại thí nghiệm lần 2 y/c
hs quan sát để trả lời C5
Y/c hs nhận xét : Một vật đang chuyển động
nếu chịu tác dụng của 2 lực cân bằng thì sẽ
- đọc thông tin mục 1 C1:
*Trọng lượng P của quyển sách và phản lực N của mặt bàn : +Điểm đặt là phần tiếp xúc giữa quyển sách và mặt bàn
+Cường độ P= N=0,5 N+ phương thẳng đứng +P Chiều từ trên xuống
N chiều từ dưới lên
*Trọng lượng P của quả cầu và phản lực lực căng T của sợi dây +Điểm đặt trên quả cầu
+ Cường độ P=T=3N + phương thẳng đứng
+P chiều từ trên xuống
T chiều từ dưới lên
* Trọng lượng P của quả bóng và và phản lực N của mặt sân
+ Điểm đặt là phần tiếp xúc giữa quả bóng vá mặt sân
+Cường độ P=N =5N + Phương thẳng đứng
Trang 13như thế nào ? +P chiều từ trên xuôùng
N chiều từ dưới lên
- hs dự đoán : Vận tốc thay đổi ; vận tốc không thay đổi
C2;PA=PB(2 lực này cần bằng ) C4:Không còn chịu tác dụng của lực
C5:- Một vật đang chuyển động nếu chịu tác dụng của hai lực cân bằng thì sẽ tiếp tục chuyển động thẳng đều
Hoạt động 3 (13 phút ) Tìm hiểu về quán tính
- y/c hs đọc thông tin SGK mục 1 của phần II
và cho hs ghi nội dung vào vở
- Đọc thông tin SGK
- Ghi vở :Khi có lực tác, dụng mọi vật không thể thay đổi vận tốc một cách đột ngột được vì có quán tính Hoạt động 4 ( 9phút ) Vận dụng
- y/c hs thảo luận nhóm trả lời C6
- y/c hs làm việc cá nhân trả lời C7
- y/c hs trả lời C8
C6: Ngã về phía sau , vì khi đẩy
xe chân của búp bê chuyển động cùng với xe , do có quán tính nên thân búp bê và đầu búp bê chưa kịp chuển đông vậy búp bê ngã về phía sau
C7 : ( Ngược lại của C6) C8:
Hoạt động 5 (5 phút ) củng cố –dặn dò
3) Dặn dò (3 phút)
- Học phần ghi nhớ trang 20 SGK
- Đọc mục "Có thể em chưa biết"
- Làm bài tập 5.6, 5.8 trang 10 SBT
- Tìm hiểu bài 6 Lực ma sát trang 21 SGK
- Thu thập thông tin GV chốt lại và trả lời câu hỏi do GV yêu cầu -Thu thập nội dung GV dặn dò , học tập ở nhà
IV h íng dÉn:
- Học phần ghi nhớ trang 20 SGK Đọc mục "Có thể em chưa biết"
- Làm bài tập 5.6, 5.8 trang 10 SBT Tìm hiểu bài 6 Lực ma sát trang 21 SGK
V rĩt kinh nghiƯm:
………
………
………
………
TiÕt 6 Ngµy so¹n 10/10/2008 Tªn bµi d¹y: Ngµy gi¶ng 14/10/2008
Trang 14§6 Lùc ma s¸t
I mơc tiªu :
1) Kiến thức :
Nhận biết được lực ma sát
Phân biệt được sự xuất hiện của ma sát trượt, ma sát lăn, ma sát nghỉ và đặcđiểm của mỗi loại này Biết làm thí nghiệm để phát hiện lực ma sát nghỉ
Kể và phân tích được một số hiện tượng về lực ma sát có lợi, có hại trongđời sống và kỹ thuật
Nêu được cách khắc phục tác hại của lực ma sát và vận dụng lợi ích của lựcnày
GV: Giáo viên chuẩn bị một cây kìm, vòng bi và tranh vẽ vòng bi
HS: Mỗi nhóm một lực kế, một miếng gỗ, một quả nặng
III TiÕn tr×nh d¹y häc :
1 ) Kiểm tra bài cũ (3 phút)
GV : Đặt các câu hỏi sau :
1) Thế nào là hai lực cân bằng? (3đ) Cho Ví dụ và phân tích ( 2 đ)
2) Khi đang đi, nếu bị trượt chân ta ngã về phía nào? Hãy giải thích tại sao? (5đ)
2) Đặt vấn đề ( 3 phút)
GV cho mỗi học sinh quan sát mặt dưới đế giày hoặc dép của mình và đặt câu hỏi 1) Mặt dưới các đế giày, dép thường có gì? Vì sao bánh xe phải khía rảnh , các ổtrục lại có bi hoặc vòng bi
2) Các rãnh này có công dụng gì?
Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta giải thích được vấn đề này
Hoạt động 2 : Tìm hiểu về lực ma sát
-có lực tác dụng lên vành của bánh xe
- thu thập thông tin
-Bánh xe ngừng quay và trượ trên mặt
đường , khi đó xuất hiện lực ma sát
trượt giũa bánh xe và mặt đường
*Lực ma sát trượt sinh ra khi một vật
trượt trên bề mặt của vật khác
C1: Cá nhân tìm ví dụ về lực ma sát
trượt trong đời sống và trong kĩ thuật
- Quan sát và trả lời câu hỏi
I Khi nào có lực ma sát
vành được gọi là lực ma sát trượt
- Nếu bóp mạnh phanh thì có hiện tượng
Trang 15+ CĐ chậm dần rồi dừng lại+ Có lực
ma sát đã tác dụng lên hòn bi
+ Hòn bi chuyển động lăn trên mặt
sàn
Lực ma sát lăn sinh ra khi một vật lăn
trên bề mặt của vật khác
C2:Tìm ví dụ về ma sát lăn trong đời
sống và trong kĩ thuật
C3:- H.a là ma sát trượt , H.b là ma
sát lăn
- Cường độ của lực ma sát trượt lớn
hơn cường độ lực mà sát lăn
- Làm việc theo nhóm tiến hành thí
nghiệm và trả lời C4
C4:vì có lực ma sát nghỉ
*Lực ma sát nghỉ giữ cho vật không
trượt(không chuyển động) khi vật bị
tác dụng của lực khác
C5: Hs làm việc cá nhân tìm ví dụ về
lực ma sát nghỉ trong đời sống và
trong kĩ thuật
gì xảy ra ? vì sao ?
- lực ma sát trượt sinh ra khi nào ?
- y/c hs trả løời C12.Lực ma sát lăn
- GV dùng hòn bi lăn trên nền lớp học y/
c hs quan sát và trả lời câu hỏi sau + Hòn bi có tiếp tục chuyển động nữa không ?
+ Nguyên nhân nào làm cho hòn bi dừng lại ?
+ hòn bi chuyển động như thế nào trên mặt sàn ?
Thông báo : Lực do mặt bàn tác dụng lên hòn bi , ngăn cản chuyển động lăn của hòn bi gọi là lực ma sát lăn
- Lực ma sát lăn sinh ra khi nào ?-y/c hs làm việc cá nhân trả lời C2
- y/c hs hoàn thành C3-Một vật có khối lượng 1 tấn đặt nằm trênmặt sàn , một người không thể kéo vật chuyển động được Lực nào đã làm cho vật không chuyển động ?
-Y/c HS trả lời C5
Hoạt động 3 : Lực ma sát trong đời sống và trong kĩ thuật
C6: Hình 6.3 tác hại lực ma sát làm bao
mòn bề mặt tiếp xúc
H a Tra dầu , nhớt vùo đĩa , xích ,
H b làm trục quay có ổ bi, bôi trơn trục ổ bi
bằng dầu nhớt
H c đẩy thùng đồ bằng bánh xe (thay ma sát
trượt bằng ma sát lăn )
H a.Bảng trơn , nhẵn quá không thể dùng
phấn viết bảng được => phải tăng độ nhám
1 Tìm hiểu lực có thể hại :y/c hs làm việc cá nhân trả lời C6
2 Lực ma sát có ích :y/c hs trả lời C7
C7 : Nếu không có lực ma sát thì sẽnhư thế nào
Trang 16cuỷa baỷng
H b.Khoõng coự ma saựt giửừa maởt raờng cuỷa ủai
oỏc vaứ vớt seừ quay loỷng daàn khi bũ rung
ủoọng Khi queùt dieõm neỏu khoõng coự ma saựt ,
ủaàu que dieõm trửụùt treõn maởt sửụứn bao dieõm
seừ khoõng phaựt ra lửừa =>Phaỷi taờng ủoọ nhaựm
cuỷa sửụứn bao dieõm
Hc.oõtoõ khoõng phanh ủửụùc => taờng ma saựt
baống caựch taờng ủoọ saõu khớa raừnh maởt loỏp xe
oõtoõ
Hoaùt ủoọng 4: Vaọn duùng
C8: a)Vỡ giửừa chaõn vaứ ủaự hoa lửùc ma saựt
nhoỷ , trửụứng hụùp naứy laứ ma saựt coự lụùi
b) Lửùc ma saựt giửừa baựnh xe vaứ maởt ủửụứng
nhoỷ => ma saựt coự lụùi
c ) Vỡ coự lửùc ma saựt giửừa ủeỏ giaày vaứ ủửụứng,
ủaõy laứ ma saựt coự haùi
d) ẹeồ taờng ủoọ ma saựt giửừa loỏp vaứ maởt ủửụứng,
ủaõy laứ ma saựt coự lụùi
c) ẹeồ taờng ma saựt ụỷ caàn keựo nhũ, ủaõy laứ ma
saựt coự lụùi nhụỷ vaọy maứ ủaứn keõu to
- y/c hs laứm vieọc caự nhaõn traỷ lụứi C8, C9
- goùi moọt vaứi hs traỷ lụứi caõu hoỷi -y/c hs traỷ lụứi C9
…
Hoaùt ủoọng 5 : Cuỷng coỏ ứ
- y/c hs ủoùc ghi nhụự vaứ ghi vaứo vụỷ
-Laứm baứi taọp SBT
-ẹoùc phaàn coự theồ em chửa bieỏt
- Thu thaọp thoõng tin GV choỏt laùi vaứ traỷ lụứi caõu hoỷi do GV yeõu caàu
IV H ớng dẫn: Về nhà học bài và làm bài tập SBT, đọc trớc bài mới
V rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
Tiết 7 Ngày soạn 20/10/2008 Tên bài dạy: Ngày giảng 21/10/2008
Đ7 áp suất
I Mục tiêu :
1) Kieỏn thửực
Hoùc sinh phaựt bieồu ủửụùc ủũnh nghúa aựp lửùc vaứ aựp suaỏt
Vieỏt ủửụùc coõng thửực tớnh aựp suaỏt vaứ neõu ủửụùc teõn ủụn vũ cuỷa caực ủaùi lửụùng coự trong coõng thửực
2)Kyừ naờng :
Vaọn duùng ủửụùc coõng thửực tớnh aựp suaỏt ủeồ giaỷi caực baứi taọp, bieỏt suy ra coõng thửực daón suaỏt
Trang 17F = p.S và S = F/p
Nêu được cách làm tăng, giảm áp suất trong đời sống và giải thích được một
số hiện tượng đơn giản thường gặp
3)Thái độ :
Biết vận dụng kiến thức đã học áp dụng vào đời sống, phát huy tinh thầnlàm việc độc lập, tự tin
II ChuÈn bÞ:
Mỗi nhóm một chậu cát mịn, 2 khối chữ nhật bằng kim loại, thước thẳng
III TiÕn tr×nh d¹y häc :
1 KiĨm tra: -Cho biết khi nào sinh ra lực ma sát lăn , trượt
- làm bài tập 6.5 SBT
2 Tỉ chøc t×nh huèng häc tËp:
- Y/c hs quan sát hình 7.1 ôtô nặng hay máy kéo nặng
- Tại sao máy kéo lại chạy được trên đất mền trơn còn ôtô thì không chạy được?
Hoạt động 2: Hình thành khái niệm áp lực
- Quan sát và trả lời : tác dụng 1 lực
vuông góc với mặt sàn
* Aùp lực là lực ép có phương vuông
góc với mặt bị ép
C1: Hình a)
*Lực của máy kéo tác dụng lên mặt
đường là lực ma sát
*Lực của máy kéo tác dụng lên khúc
gỗ là lực kéo
Hình b)*Lực của ngón tay tác dụng lên
đầu đinh ,lực của mũi đinh tác dụng
lên gỗ là áp lực
- Y/c hs quan sát hình 7.1 SGK cho biết người và tủ tác dụng lên nền nhà một lực có phương như thế nào ?
- Thông báo khái niệm về áp lực và y/c hsghi vở
-y/c hs làm việc cá nhân quan sát hình 7.3 và thực hiện lệnh C1
Hoạt động 3: Tìm hiểu áp suất phụ thuộc vào những yếu tố nào ?
Hoạt động nhóm tiến hành làm thí
nghiệm dưới sự hướng dẫn của GV ghi
kết quả vào bảng
Kết luận (C3) :Tác dụng của áp lực
càng lớn khi áp lực (1)càng mạnh và
diện tích bị ép (2) càng nhỏ
- Y/c hs làm thí nghiệm theo hình 7.4SGK
- Hướng dẫn làm thí nghiệm và ghi kết quả vào bảng 7.1( đặt thanh sắt hình hộp chữ nhật lên chậu cát)
lần 1:đặt 1 thanh sắt nằm ngang với diện tích lớn nhất ,đặt thêm một thanh sắt lên thanh thứ nhất y/c hs đo độ lún ở trường hợp 1và 2(h1,h2 ) so sánh F1,F2 , S1,S2 ;
h1,h2 sau đó hs điền dấu vào bảng 7.1 (dòng thứ 2 của bảng )
lần 2:đặt thanh sắt lên châu cát với diện
Trang 18tớch nhoỷ nhaỏt y/c hs ủo ủoọ luựn h3 so saựnh
F1,F3;S3,S1 ,h1,h3
Tửứ keỏt quaỷ thớ nghieọm treõn y/c hs hoaứn thaứnh keỏt luaọn
Hoaùt ủoọng 4: Giụựi thieọu coõng thửực tớnh aựp suaỏt
-Aựp suaỏt laứ ủoọ lụựn cuỷa aựp lửùc leõn moọt
ủụn vũ dieọn tớch bũ eựp
Trong ủoự:
p F
S
P:aựp suaỏt ủv (N/m2)
F :aựp lửùc ủv(N)
S:dieọn tớch maởt bũ eựp
ủv(m2)
hay 1pa = 1N/m2 -Thoõng baựo :ẹeồ xaực ủũnh taực duùng cuỷa aựp lửùc leõn dieọn tớch maởt bũ eựp ngửụứi ta ủửa ra khaựi nieọm aựp suaỏt vaứ y/c hs ghi vụỷ - Neỏu goùi p laứ aựp suaỏt ;F laứ aựp lửùc ;S laứ dieọn tớch bũ eựp thỡ coõng thửực tớnh aựp suaỏt nhử theỏ naứo ? *GV : Neỏu ủụn vũ F laứ (N);S laứ (m2) thỡ ủụn vũ cuỷa p laứ gỡ ? * Thoõng baựo ủụn vũ cuỷa aựp suaỏt laứ N/m2 coứn goùi laứ Paxcan kớ hieọu laứ pa Hoaùt ủoọng 5: vaọn duùng C4 : (tửù cho vớ duù) C5:Cho bieỏt baứi giaỷi
F1= 340 000N S1 =1,5m2 F2=20 000N
S2=250cm 2
=0,025m2
-P1=?
P2=?
P2=?P1
Aựp suaỏt cuỷa xe taờng taực
duùng leõn maởt ủửụứng :
P1=F1/S1=340 000/1,5 = 226666,6 (N/m2) Aựp suaỏt cuỷa oõtoõ taực
duùng leõn maởt ủửụứng :
P2=F2/S2=20 000/0,025 = 800 000(N/m2) 2 2 1 1 800.000 ? ?
226667 P P P P - Thu thaọp thoõng tin GV choỏt laùi vaứ traỷ lụứi caõu hoỷi do GV yeõu caàu - Y/c hs laứm vieọc caự nhaõn traỷ lụứi C4 - Hửụựng daón hs toựm taột , giaỷi baứi C5 ẹeà baứi ủaừ cho bieỏt ủaùi lửụùng naứo ? baột phaỷi laứm gỡ ? muoỏn so saựnh ủửụùc aựp suaỏt xe taờng vaứ aựp suaỏt cuỷa oõtoõ taực duùng leõn maởt ủaỏt naốm ngang thỡ ta tớnh ủaùi lửụùng naứo ? muoỏn tớnh aựp suaỏt cuỷa xe taờng , aựp suaỏt cuỷa oõtoõ taực duùng leõn maởt ủaỏt ta caàn aựp duùng coõng thửực naứo ? kieồm tra laùi ủụn vũ cuỷa caực ủaùi lửụùng ủaừ thoỏng nhaỏt chửa ? Hửụựng daón hs ghi caực kớ hieọu cuỷa caực ủaùi lửụùng cho thoỏng nhaỏt Cuừng coỏ :
- aựp lửùc laứ gỡ , aựp suaỏt laứ gỡ ? - Neõu coõng thửực , ủụn vũ tớnh aựp suaỏt hửựụựng daón - daởn do : IV H ớng dẫn: - Học thuộc phần ghi nhớ, làm bài tập SBT, đọc trớc bài mới V Rút kinh nghiệm: ………
………
………
………
Trang 19TiÕt 8 Ngµy so¹n 20/10/2008 Tªn bµi d¹y: Ngµy gi¶ng 28/10/2008
§8 ¸p suÊt chÊt láng – B×nh th«ng nhau
I Mơc tiªu :
1) Kiến thức :
Mô tả được thí nghiệm chứng tỏ sự tồn tại của áp suất trong lòng chất lỏng
Viết được công thức tính áp suất chất lỏng, nêu được tên và đơn vị của cácđại lượng có trong công thức
Nêu được nguyên tắc bình thông nhau
Mỗi nhóm học sinh có : 1 bình trụ có lỗ ở đáy và hai bên hông bịt bằng màng cao
su, 1 ống hình trụ và một nắp tách rời có buộc dây, một bình thông nhau
Giáo viên có một khối chữ nhật nặng và 2 tấm bìa cứng
III TiÕn tr×nh d¹y häc :
1 Kiểm tra :- Aùp lực là gì ?cho ví dụ về áp lực
-Aùp suất là gì ? viết công thức , nói rõ đơn vị của các đại lượng trong công thức
2 Tổ chức tình huống học tập
- Y/c hs quan sát hình 8.1 Hỏi tại sao khi lặn sâu người thợ lặn phải mặc áo chịu áp suất lớn ?= > Bài mới
Hoạt động 2: Tìm hiểu về áp suất chất lỏng lên đáy bình và thành bình
- Dự đoán hiện tượng
- hoạt đông nhóm tiến hành làm thí
nghiệm , quan sát hiện tượng xãy
ra ;C1 :các màng cao su biến dạng , chứng
tỏ chất lỏng gây ra áp suất lên đáy bình và
Trang 20Hoạt động 3: Tìm hiểu về chất lỏng tác dụng lên các vật ở trong long chất lỏng
- Làm thí nghiệm , quan sát hiện tượng , trả
lời C3
C3:Chất lỏng gây ra áp suất theo mọi
phương lênø các vật ở trong lòng nó
Kết luận C4 :Chất lỏng không chỉ gây áp
suất lên (1) đáy bình mà cả (2) thành bình
và các vật ở (3) trong lòng chất lỏng
- Chất lỏng có gây ra áp suất trong lòng nó không?
-Y/c hs hoạt động nhóm tiến hành làm thí nghiệm , quan sát hiện tượng và trả lời C3
Chốt lại: Chất lỏng gây áp suất theomọi phương lên đáy bình thành bìnhvà các chất ở trong nó
- y/c hs hoàn thành phần kết luận C4 điền từ thích hợp vào chổ trống
- GV chốt lại vấn đề đặt ra ở đầu bài
Hoạt động 4: Xây dựng công thức tính áp suất chất lỏng
Chứng minh áp suất của chất lỏng :
Giả sử khối chất lỏng hình trụ
S: Diện tích đáy
H:chiều cao của cột chất lỏng
Gọi :P’:trọng lượng của chất lỏng (P’=F)
Từ công thức tính trọng lượng riêng ta có
thay giá trị P’ vào F trong công thức tính áp
suất cuả chất rắn ta có
-Hướng dẫn :+ xét một khối chất lỏng hình trụcó điện tích đáy là S, chiều cao ï là h +Gọi P’là trọng lượng của chất lỏng (P’=F)áp lực
+ Theo công thức tính trọng lượng riêng
d=P’/V=>P’=d.V+mà thể tích V=S.h+ Hãy chứng minh P=d.h
- y/c nhắc lại công thức và nêu rõ đơn vị của các đại lượng trong công thức
- Từ công thức P=d.h thông báo cho
hs ở cùng một độ sâu trong lỏng chất lỏng đều chịu một áp suất như nhau
Hoạt động 5: Tìm hiểu nguyên tắc hoạt động của bình thông nhau
C5: a PA>PB ; b.PA<PB ; c.PA=PB
Mực nước ở trạng thái c
-Quan sát thí nghiệm của GV
Kết luận : Trong bình thông nhau chứa cùng
một chất lỏng đứng yên các mức chất lỏng
- y/c hs quan sát bình thông nhautrong thực tế
- y/c hs trả lời C5-GV : làm thí nghiệm kiểm tra -Căn cứ vào kết quả thí nghiệm
Trang 21ụỷ caực nhaựnh luoõn luoõn ụỷ cuứng moọt ủoọ cao kieồm ta y/c hs duứng tửứ thớch hụùp
ủieànứ vaứo choồ troỏng trong phaàn keỏt luaọn
Hoạt động 6:Vaọn duùng cuỷng coỏ
-y/c hs laứm vieọc caự nhaõn traỷ lụứi
C6;C7;C8;C9
- Hửụựng daón hs tỡm hieồu ủeà baứi vaứ
caựch giaỷi
+ ẹeà baứi ủaừ cho bieỏt ủaùi lửụùng
naứo ?ủaùi lửụùng naứo caàn tỡm ?
+ Muoỏn tỡm ủaùi lửụùng ủoự ta aựp
duùng coõng thửực naứo ? + Kieồm tra
xem ủụn vũ cuỷa caực ủaùi lửụùng ủaừ
thoỏng nhaỏt chửa ?
hửựụựng daón daởn do : -laứm baứi taọp sbt , ủoùc phaàn coự theồ em chửa bieỏt Xem trửụực baứi aựp suaỏt khớ quyeồn C6:Vỡ chaỏt loỷng gaõy aựp suaỏt leõn cụ theồ ngửụứi ự noự seừ taùo ra lửùc eựp leõn cụ theồ ngửụứi C7 cho bieỏt
h = 1,2m
h1 h2=0,4m
h d= 10 000N/m3
h2 -
P= ? ; PA=?
Baứi giaỷi * Aựp suaỏt cuỷa nửụực taực duùng leõn ủaựy thuứng : P=d.h=10 000.1,2= 12000(N/m2)
* Aựp suaỏt cỷuỷa nửụực taực duùng leõn moọt ủieồm caựch ủaựy thuứng 0,4 m laứ
ẹoọ saõu tửứ maởt thoaựng cuỷa nửụực tụựi moọt ủieồm caựch ủaựy thuứng 0,4 m : h1=h-h2 =1,2-0,4=0,8m
=> p1=d.h1=10 000.0,8=8000(N/m2)
C8:Aỏm nửụực thửự nhaỏt Vỡ voứi cao hụn
C9:Hoaùt ủoọng dửùa treõn nguyeõn taờựăc bỡnh thoõng nhau ,khi nửụực ụỷ bỡnh A daõng leõn thỡ coọt nửụực ụỷ oỏng B daõng leõn baống mửùc nửụực trong bỡnh A IV H ớng dẫn: Về nhà học bài và làm các bài tập SBT Học thuộc phần ghi nhớ Đọc trớc bài mới V rút kinh nghiệm: ………
………
………
………
………
Tiết 9 Ngày soạn 27/10/2008 Tên bài dạy: Ngày giảng 4/11/2008
Đ9 áp suất khí quyển
I Mục tiêu :
Trang 221) Kiến thức :
Giải thích được sự tồn tại của khí quyển
Giải thích được thí nghiệm Toricelli và một số hiện tượng đơn giản thườnggặp
Hiểu được vì sao độ lớn của áp suất khí quyển thường được tính theo độ caocủa cột thuỷ ngân và biết cách đổi đơn vị cmHg sang đơn vị N/m2
II ChuÈn bÞ : Mỗi nhóm 1 ống tiêm, 1 ống thuỷ tinh dài 10 – 15 cm, một cốc đựng
nước, một cái móc áo có miếng cao su để đính trên tường
Giáo viên có một cốc đựng ®ầy nước và một bìa giấy
III TiÕn tr×nh d¹y häc:
1) Kiểm tra bài cũ (5’)
GV đặt các câu hỏi sau :
Chất lỏng gây áp suất như thế nào? (3đ)
Viết công thức tính áp suất chất lỏng Giải thích các ký hiệu kèm theođơn vị các đại lượng có trong công thức (3đ)
Tính áp suất của một điểm trong chậu thủy ngân và cách mặt thống củachậu thủy ngân là 76cm (0,76m) Cho trọng lượng riêng của thủy ngân là136000N/m3
2) Đặt vấn đề (3 phút)
GV : Làm thí nghiệm như hình 9.1
Đặt câu hỏi : Tại sao tấm giấy không rơi xuống? Để trả lời câu hỏi này chính xác,hôm nay ta học bài Áp suất khí quyển.
Hoạt động học của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Hoạt động 1 : Tìm hiểu sự tồn tại của áp
suất khí quyển (15 phút)
HS : Thí nghiệm 1 theo nhóm Thảo luận
nhóm và nêu câu giải thích của nhóm
mình
I Sự tồn tại của áp suất khí quyển:
- Phát cho mỗi nhóm học sinh mộtống tiêm Cho học sinh làm các thínghiệm sau :
Kéo pittông lên rồi thả tay ra
Bịt đầu ống tiêm, kéo pittông lên rồithả tay ra
1m O,7
Cốc nươc đầy đựơc
đậy bằng tờ giấy mỏng
Chôùc ngược ly lại nươc có chảy ra ngoài không ? tại sao
Trang 23HS : Thí nghiệm 2 theo nhóm Thảo luận
nhóm và nêu câu giải thích của nhóm
mình
HS : Thí nghiệm 2 theo nhóm Thảo luận
nhóm và nêu câu giải thích của nhóm
mình
Hoạt động 2 : Phát hiện cách tính độ lớn
của áp suất khí quyển (15 phút)
C8:Nước không chảy ra ,vì áp suất khí
quyển gây ra áp lự ép miếng giấy ở dưới
lớn hơn trọng lượng của cột nước trong li
C9 : Hs tự cho ví dụ
C10: Nói áp suất khí quyển bằng
76cm Hg có nghĩa là không khí gây ra một
áp suất bằng áp suất ở đáy của cột thuỷ
ngân cao 76cm (76cmHg=103360N/m2 )
C11:Trong thí nghiệm Tô-ri-xen-li giả sử
không dùng thuỷ ngân mà dùng nước thì
chiều cao của cột nước :
C12:Không tính trực tiếp áp suất của khí
quyển bằng công thức P= d.h , vì độ cao
của không khí không thể đo chính xác được ,
hơn nữa trọng lượng riêng của không khí
- Cho học sinh làm lệnh C1 Có nhậnxét gì về sự khác nhau giữa hai thínghiệm?
- Phát cho mỗi nhóm học sinh 1 ốngthuỷ tinh và một cốc nước Cho họcsinh làm thí nghiệm như hình 9.3
- Cho học sinh làm lệnh C2 và C3
- Phát cho mỗi nhóm học sinh mộtmóc áo Cho học sinh ép móc áo lênmặt bàn hoặc lên bìa vỏ ni lông, cốkéo tách móc áo ra
- Cho học sinh làm lệnh C4
II Độ lớn của áp suất khí quyển:
- Treo hình vẽ 9.5 và giới thiệu thínghiệm Toricelli
- y/c hs giải thích hiện tượng nêu ở đầu bài C8
- y /c hs nêu ví dụ chứng tỏ sự tồn tại áp suât1 khí quyển C9
- y/c hs làm C10 -y/c hs thực hiện lệnh C11+ áp suất khí quyển bằng bao nhiêu?
+gọi d là trọng lượng riêmg của nước
+ h là chiều cao của nước +vậy biết áp suất khí quyển ; biết trọng lượng riêng của nước ta có thể tính chiều cao của cột nước trong thí nghiệm này bằng công thức nào ?
-y/c hs trả lờiù C12:
Trang 24cũng thay đổi theo độ cao
IV H íng dÉn :
- Học phần ghi nhớ trang 34 SGK
- Đọc mục có thể em chưa biết
- Làm bài tập 9.1, 9.2, 9.3, 9.4, 9.6 trang 15 SBT
- Ôn tập các bài đã học tiết sau ôn tập kiểm tra
V RÚT KINH NGHIỆM:
3)Thái độ : Có tinh thần học tập độc lập, tích cực
II CHUẨN BỊ : Học sinh ôn tập bài học, giáo viên chuẩn bị cho mỗi học sinh bảng
tổng kết các công thức trong chương I và một số đề bài toán Vật lý
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1) Kiểm tra bài cũ)
GV đặt các câu hỏi sau :
1 Định nghĩa áp1 lực, áp suất, viết công thức tính áp suất do vật rắn, chất lỏng gây ra ?
Hoạt động học của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Hoạt động 1 : Ôn tập lý thuyết
HS : Toàn bộ phần này làm việc
cả lớp, học sinh trả lời cá nhân
theo sự chỉ định của giáo viên
GV đặt các câu hỏi sau :1) Chuyển động cơ học là gì?
2) Nêu một ví dụ chứng tỏ một vật chuyểnđộng so với vật này nhưng lại đứng yên đốivới vật khác
3) Độ lớn của vận tốc đặc trưng cho tínhchất nào của chuyển động?
4) Chuyển động không đều là gì?
5) Lực có tác dụng như thế nào đối với vận
Trang 25Hoạt động 2 : Tổng kết các công
thức cần nhớ
Lần lượt từng HS lên điền vào
bảng
tốc? Nêu ví dụ minh hoạ
6) Nêu các đặc điểm của lực và cách biểudiễn lực bằng vectơ
2) Thế nào là hai lực cân bằng? Một vậtchịu tác dụng của các lực cân bằng thì sẽthế nào khi a) Vật đang đứng yên
b) Vật đang chuyển động
3) Lực ma sát xuất hiện khi nào? Nêu 2ví
dụ về lực ma sát
4) Nêu 2 ví dụ chứng tỏ vật có quán tính.10)Tác dụng của áp lực phụ thuộcnhững yếu tố nào?
- Đặt các câu hỏi gợi ý để học sinh điền vàobảng sau :
St
t Tên đại lượng
Công thứctính
Các công thứcsuy ra
Giải thích kýhiệu
Các đơn vịkhác
1 Vận tốc
2 Vận tốc trungbình
3 Áp suất
4 Áp suất chấtlỏng
MỘT SỐ BÀI TẬP THAM KHẢO
1 Tính vận tốc của một xe gắn máy đi quãng đường 150km trong thời gian 2 giờ
30 phút
2 Một học sinh đi từ nhà đến trường với vận tốc 3km/h mất một thời gian là 20phút Hỏi nhà cách trường bao nhiêu km?
3 Khi đang đi, nếu bị trượt chân ta ngã về phía nào? Hãy giải thích tại sao?
4 Tính trọng lượng của một cái bàn có 4 chân và diện tích mỗi chân bàn là 25cm2.Biết áp suất của bàn lên mặt sàn là 10000Pa
5 Trong một bình chứa nước muối, tính áp suất tại một điểm cách mặt thoáng15cm Biết nước muối có trọng lượng riêng là 10.400N/m3
6 Nước có trọng lượng riêng 10.000N/m3, dầu có trọng lượng riêng 8.000N/m3,nếu đổ 2 chất lỏng này vào 2 nhánh của một bình thông nhau thì nhánh chất lỏngnào cao hơn? Vì sao?
IV h íng dÉn:
Học bài, làm các bài tập trên
Chuẩn bị kiến thức tiết sau kiểm tra
V rĩt kinh nghiƯm:
Trang 26 Tổng hợp kiến thức đã học
Kiểm tra kiến thức học sinh
2 Kỹ năng :
Vận dụng kiến thức vào thực tế
Biết vận dụng và giải bài tập
3.Thái độ:
Cẩn thận, chính xác, nghiêm túc khi kiểm tra
II CHUẨN BỊ:
Đề kiểm tra – Giấy bút
1 Ma trận:
2 Đề bài:
A.Trắc nghiệm khách quan
I.Chọn câu trả lời đúng nhất trong các câu phát biểu sau đây (2 đ)
1.Chọn câu mô tả đúng tính chất cuả các chuyển động sau :
A.Hòn bi lăn xuống máng nghiêng là chuyển động đều
B Đầu kim giờ của của đồng hồ là chuyển động biến đổi
C Xe đạp xuống dóc là chuyển động biến đổi
D Ô tô đi từ Hà Nội đến Hải Phòng là chuyển động đều
2 Muốn làm giảm lực ma sát có cách nào sau đây
A.Tăng thêm diện tích mặt tiếp xúc
B .Biến ma sát trượt thành ma sát lăn
C Làm cho độ nhám với mặt tiếp xúc tăng
D.Tăng lực ép lên mặt tiếp xúc
3 Có một bình đựng nước hình dưới đây cách sắp xếp áp suất tại các điểmA,B,C,D theo thứ tự từ lớn đến nhỏ cách nào là đúng
A.P A > P B > P C >P D B P A > P C > P B >P D
C P C > P B > P A >P D D P D > P C > P B >P A
Trang 274.Aùp suất khí quyển trong thí nghiệm Tôrixeli
A Aùp suất khí quyển lớn áp suất của cột thuỷ ngân trong ống Tôrixeli
B Aùp suất khí quyển bằng áp suất của cột thuỷ ngân trong ống Tôrixeli
C Aùp suất khí quyển nhỏ hơn áp suất của cột thuỷ ngân trong ống Tôrixeli
D Aùp suất khí quyển bằng một nữa suất của cột thuỷ ngân trong ốngTôrixeli
II Chọn câu trả lời đúng sai trong các câu sau đây bằng cách đánh dấu x vào :
(1 đ)
1.Vận tốc chỉ sự nhanh hay chậm của chuyển động
2.Hai lực cân bằng là hai lực có cường độ bằng nhau
3.CmHg là đơn vị đo áp suất khí quyển
4.Chuyển động không đều có vận tốc không thay đổi theo thời gian
III Ghép mệnh đề ở cột B vào cột A thành câu có nghĩa (1 đ)
4 Đơn vị của trọng lượng riêng là D m/s
E N/m2
IV Chọn tư øhoặc cụm từ thích hợp điền vào chổ trống trong các câu sau (1đ)
1 Tác dụng của áp lực càng lớn khi ……… và diện tích bị ép
3.Một vận động viên thực hiện cuộc đua vượt đèo như sau (1,5điểm )
a -Đoạn lên đèo dài 45km chạy hết 2 giờ 30phút
b -Đoạn xuống đèo dài 30km chạy hết 30phút
Hãy tính vận tốc trung bình của vận động viên này trên đoạn lên đèo ,trên đoạnxuống đèo ,và cả quảng đường đua
4.Một thùng cao 1,2m đựng đầy nước Tính (1điểm )
Trang 28a) Aùp suất của nước tác dụng lên đáy thùng
b) Aùp suất của nước tác dụng lên một điểm cách đáy thùng 0,5m
3 Đáp án:
*Biểu điểm :
A Trắc nghiệm khách quan
I.Chọn câu trả lời đúng nhất : 2điểm (Mỗi câu chọn đúng :0,5 điểm )
II.chọn câu đúng – sai :1điểm (mỗi câu 0,25 điểm )
III Ghép mệnh đề : :1điểm ( mỗi ý 0,25 điểm )
IV Điền từ thích hợp vào chỗ trống :1điểm (mỗi từ 0,25 điểm )
B Phần tự luận
Câu 1 : 1điểm Câu 3:1,5 điểm
Câu 2: 1điểm Câu 4: 1,5 điểm
Chất lượng bài kiểm tra
8B
8D
Về nhà xem lại bài làm, đọc trước bài mới
Trang 29 Viết được công thức tính độ lớn của lực đẩy Ác - si - mét, nêu tên và đơn vị
đo các đại lượng trong công thức
Giải thích được các hiện tượng đơn giản thường gặp có liên quan
2 Kỹ năng :
Có kỹ năng làm thí nghiệm, phát triển óc quan sát, suy luận
3 Thái độ :
Có tính cẩn thận, thái độ làm việc nghiêm túc, trung thực
trọng lượng phần chất lỏng bị vật chiếm chỗ Học sinh mang theo chai nước, khănlau bàn
GV chuẩn bị một lực kế, một cốc nước, giá đỡ, quả nặng, cây đinh sắt, khúc gỗlớn hơn đinh sắt
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Đặt vấn đề :
GV cho một học sinh cầm cây đinh và khúc gỗ, đặt câu hỏi : cây đinh sắt và khúcgỗ, vật nào
nặng hơn?
GV thả cây đinh và khúc gỗ vào trong cốc nước cho học sinh quan sát và đặt vấnđề : vì sao cây đinh nhẹ hơn lại chìm, còn khúc gỗ nặng hơn lại nổi? Người khámphá ra hiện tượng này là nhà bác học Archimède Hôm nay ta sẽ tìm hiểu bài lựcđẩy Archimède
2 Bài mới:
Hoạt động học của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Hoạt động 1 : Nhận biết được sự tồn tại
của lực đẩy Ác - si - mét
Trang 30HS cả lớp quan sát thí nghiệm và trả lời
cá nhân
Hoạt động 2 : Phát hiện cách tính độ lớn
của lực dẩy Ác - si - mét (15 phút)
HS cả lớp nghe bạn đọc và theo dõi trong
SGK
HS : Thí nghiệm theo nhóm
HS thảo luận nhóm để chứng minh dự
đoán là đúng
HS cả lớp nghe bạn đọc và theo dõi trong
SGK
Hoạt động 3 : Vận dụng, củng cố (17
phút)
HS làm việc cá nhân và phát biểu theo
chỉ định của giáo viên
HS thảo luận nhóm và cử đại diện trả lời
HS thảo luận nhóm và cử đại diện trả lời
HS làm việc cá nhân và nêu kết quả theo
sự chỉ định của giáo viên
-Làm thí nghiệm như hình 10.2 và chohọc sinh làm lệnh C1, C2
Giới thiệu cho học sinh tên gọi lực đẩycủa chất lỏng là lực đẩy Ác - si - mét
- Cho một học sinh đọc phần dự đoán
- Phát cho học sinh bộ thí nghiệm nhưhình 10.3 và cho học sinh làm thínghiệm theo các bước như trong sáchgiáo khoa
Lưu ý học sinh không để nước trongbình tràn bị tràn ra khi chưa nhúng chìmvật rắn vào Trong khi học sinh làm thínghiệm, giáo viên theo dõi từng nhómđể hướng dẫn, giúp đỡ
- Cho học sinh làm C3
- Cho một học sinh đọc mục công thứctính độ lớn của lực đẩy Ác - si - mét
- Cho học sinh làm C4
- Cho học sinh làm C5 Trả lời vấn đềgiáo viên nêu ra giữa đinh sắt và khúcgỗ ở đầu bài
- Cho học sinh làm C6
- Cho học sinh làm bài tập 10.5 trang 16SBT Bổ sung cho học sinh trọng lượngriêng của nước là 10.000N/m3, của rượulà 800N/m3
- Làm C7 và bài tập 10.6 SBT, làm mẫu báo cáo thực hành
- Tiết sau mang theo chai nước, khăn lau bàn và 1 bao nilông nhỏ để thực hành
Trang 31TiÕt 13
Tªn bµi d¹y: Ngµy gi¶ng 11/11 /2008
I MỤC TIÊU :
1 Kiến thức
Viết được công thức tính độ lớn của lực đẩy Archimède,
Nêu đúng tên và đơn vị đo các đại lượng trong công thức
2 Kỹ năng
Có kỹ năng đề xuất phương án thí nghiệm,
sử dụng dụng cụ thí nghiệm, phát triển óc quan sát, suy luận
3 Thái độ
Có tính cẩn thận, thái độ làm việc nghiêm túc, trung thực, có ý thức giữ vệsinh môi trường
II CHUẨN BỊ:
Mỗi nhóm một bộ thí nghiệm lại lực đẩy Archimède
Học sinh mang theo chai nước, khăn lau bàn
GV chuẩn bị cho mỗi nhóm bản báo cáo thí nghiệm như SGK
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
Hoạt động học của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Hoạt động 1 : Hiểu rõ mục tiêu của bài thực
hành và các dụng cụ thí nghiệm.)
HS cả lớp quan sát các dụng cụ thí nghiệm
khi giáo viên giới thiệu
Hoạt động 2 : Nhận dụng cụ thí nghiệm và
phân công trong nhóm
Mỗi nhóm trưởng nhận dụng cụ thí nghiệm
và phân công nhiệm vụ của mỗi bạn trong
nhóm
Hoạt động 3 : Ôn tập công thức tính lực đẩy
Archimède và nêu phương án thí nghiệm )
HS trả lời cá nhân
- Nêu rõ mục tiêu của bài thực hànhlà nghiệm lại độ lớn của lực đẩyArchimède, - Giới thiệu bộ dụng cụhọc sinh sử dụng làm thí nghiệm
- Phát bộ dụng cụ thí nghiệm chomỗi nhóm
Đặt các câu hỏi sau :1) Nêu công thức tính lực đẩyArchimède và giải thích các ký hiệukèm đơn vị của các đại lượng cótrong công thức
Trang 32HS thảo luận nhóm và đưa ra phương án của
nhóm mình, các nhóm khác so sánh với
phương án của nhóm mình rồi đưa ra nhận
xét
HS trả lời cá nhân
HS thảo luận nhóm và đưa ra phương án của
nhóm mình, các nhóm khác so sánh với
phương án của nhóm mình rồi đưa ra nhận
xét
HS thảo luận nhóm và đưa ra phương án của
nhóm mình, các nhóm khác so sánh với
phương án của nhóm mình rồi đưa ra nhận
xét
Hoạt động 4 : Thí nghiệm để tìm ra kết quả.
HS tiến hành thí nghiệm theo nhóm
Hoạt động 5 : Tổng kết tiết thực hành (5
phút)
Mỗi HS báo cáo kết quả thực hành, so sánh
với nhóm khác, nêu ra những nhận xét
Các nhóm nộp bản báo cáo thực hành
Thu dọn đồ dùng thực hành và trả lại cho
giáo viên Dọn dẹp vệ sinh nơi làm việc
2) Có nhiều cách nghiệm lại lực đẩyArchimède Hãy nêu ra cách chỉ sửdụng lực kế, cốc nước và quả nặngđể đo lực đẩy Archimède lên quảnặng
3) Nhưng theo bài học thì lực đẩyArchimède bằng đại lượng nào?4) Vậy đầu tiên phải tìm thể tíchphần nước mà vật chiếm chỗ bằngbình chia độ như thế nào?
5) Đo trọng lượng phần nước mà vậtchiếm chỗ bằng lực kế như thế nào?
- Cho học sinh làm thí nghiệm theophương án đã đề ra Trong khi họcsinh làm thí nghiệm, giáo viên theodõi, hướng dẫn nhóm nào gặp khókhăn, làm chậm hơn so với tiến độchung của cả lớp
- Cho các nhóm báo cáo kết quảthực hành, thảo luận, so sánh
- Thu bản báo cáo thực hành vàđánh giá kết quả thực hành của cácnhóm, khâu kỷ luật, vệ sinh
- Cho học sinh thu dọn đồ dùng thínghiệm gọn gàng
IV HƯỚNG DẪN:
- Tìm hiểu bài 12 : Sự nổi
- Về nhà làm thí nghiệm : lấy nhiều đồ vật to nhỏ khác nhau, làm bằng những chấtkhác nhau thả vào trong nước, trong nước muối, trong dầu lửa, quan sát và rút ranhận xét nguyên nhân vật nổi, vật chìm
Trang 33 Giải thích được khi nào vật nổi, vật chìm, vật lơ lửng
Nêu được điều kiện nổi của vật
Giải thích được các hiện tượng vật nổi trong đời sống
- Giáo viên có một nắp chai bằng nhựa và một nắp chai bằng kim loại, cốc nước
- Phóng lớn hình 12.1 và có một số mũi tên để biểu diễn lực
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1) Đặt vấn đề
GV giới thiệu cho học sinh nắp chai nhựa và nắp chai bằng kim loại
GV làm thí nghiệm hai nắp chai để ngửa thả vào nước để Sau đó giáo viên thả hainắp chai
úp xuống vào cốc nước
Đặt câu hỏi :
1) Thí ngiệm lần 1, tại sao hai nắp chai lại nổi?
2) Thí nghiệm lần 2, tại sao nắp chai nhựa lại nổi, nắp chai kim loại lại chìm?Để có thể trả lời các câu hỏi này, ta phải biết điều kiện nào vật nổi, điều kiện nàovật chìm
Trang 34Hoạt động học của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Hoạt động 1 : Tìm hiểu điều kiện
để vật nổi, vật chìm ( 12 phút)
HS trả lời cá nhân
3 HS lần lượt lên bảng gắn các
vectơ lực vào hình vẽ và trả lời
điền vào các chỗ trống
a Vật chìm xuống dưới :
b Vật lơ lửng (vật đứng yên )
c Vật nổi lên trên
Hoạt động 2 : Tìm hiểu độ lớn
của lực đẩy Archimède khi vật nổi
trên mặt thoáng của chất lỏng
( 10 phút)
HS trả lời cá nhân
HS trả lời cá nhân (P = F vì vật
đứng yên)
HS trả lời cá nhân ( câu B)
Hoạt động 3 : Vận dụng, củng cố
( 16 phút)
HS làm việc theo nhóm và cử đại
diện nêu cách chứng minh Các
nhóm khác so sánh và nhận xét
HS trả lời cá nhân
HS trả lời cá nhân
HS thảo luận nhóm và cử đại diện
nêu kết quả Các nhóm khác so
sánh, nhận xét
FA = FB, FA < PA , FB = PB, PA >
PB
HS trả lời cá nhân
- Cho học sinh làm C1
- Treo hình 12.1 lên bảng và cho học sinh làm
C2.Yêu cầu Hs nhận xét độ lớn của P & FA trongtừng trường hợp và nhận xét
a Vật chìm xuống dưới :
b Vật lơ lửng (vật đứng yên )
c Vật nổi lên trên
GV : Cho HS nêu điều kiện vật nổi vật chìm ?
GV treo tranh 12.2 phóng to lên bảng HS quansát & nhận xét làm C4
+ Vậy : P là gì ? ; FA là gì ? cách tính ?
- Cho học sinh làm C5
- Cho học sinh làm C6 Gợi ý : Dựa vào kết quảcủa C2 để chứng minh
- Cho học sinh làm C7
- Cho học sinh làm C8 Biết thuỷ ngân có trọnglượng riêng 103.000N/m3, thép có trọng lượng
Trang 35Thí nghiệm 1 : Trọng lượng 2 nắp
bằng lực đẩy Archimède
Thí nghiệm 2 : Trọng lượng nắp
nhựa bằng lực đẩy Archimède,
trọng lượng nắp kim loại lớn hơn
lực đẩy Archimède ( hoặc có thể
dùng dnắp và dnước để giải thích)
riêng 78.000/m3
- Cho học sinh làm C9
- Cho học sinh giải thích vấn đề nêu ra ở đầubài
IV HƯỚNG DẪN:
- Học bài và làm bài tập SBT
- Đọc mục có thể em chưa biết trang 45SGK
- Sưu tầm một số câu ca dao, tục ngữ có từ “ công” trong câu
V RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 36TiÕt 15
Tªn bµi d¹y: Ngµy gi¶ng 01/12 /2008
I MỤC TIÊU :
1 Kiến thức:
Nêu được các ví dụ về các trường hợp có công cơ học và không có công cơhọc
Phát biểu được công thức tính công, nêu được tên các đại lượng và đơn vị ,
Vận dụng được công thức A = F.s để tính công trong trường hợp phương củalực cùng phương với chuyển động của vật
Mỗi nhóm một thanh nam châm, một quả nặng bằng thép có buộc sợi chỉ
Giáo viên và học sinh sưu tầm một số câu ca dao, tục ngữ có từ “công”
Giáo viên có một giá đỡ, một ròng rọc, dây buộc quả nặng
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1) Kiểm tra bài cũ :
GV : Đặt các câu hỏi sau : hai HS
1) Nêu điều kiện để một vật khi một vật được nhúng chìm vào một chất lỏng sẽnổi lên mặt thoáng, sẽ chìm xuống và lơ lửng trong chất lỏng (3đ)
2) Khi một vật nổi trên mặt thoáng của chất lỏng, ta có kết luận gì về trọnglượng vật và lực đẩy Archimède? (3đ)
3) Làm bài tập 12.2 trang 17 SBT Hình 12.2 (3đ)
4) Gọi dV là trọng lượng riêng của vật, dl là trọng lượng riêng của chất lỏng hãynêu vị trí của vật khi dV = dl , dV < dl , dV > dl (3đ)
5) Làm bài tập 12.4 trang 17 SBT Hình 12.2 (4đ)
Bổ xung : nước có trọng lượng riêng 10.000N/m3
6) Làm bài tập 12.5 trang 17 SBT Hình 12.3 (4đ)
2) Đặt vấn đề:
GV cho học sinh cả lớp nêu ra một số câu ca dao, tục ngữ có từ “công”
HS : làm việc cá nhân
“ Có công mài sắt có ngày nên kim” “Dã tràng xe cát bể Đông,
Trang 37“ Công cha như núi thái sơn” Nhọc lòng mà chẳng nên côngcán gì”
“ Uống nước nhớ ( công) người đào giếng” -Mất công đứng chờ
GV đặt vấn đề : Các từ “công” trong các câu trên có ý nghĩa giống nhau trong mônVật lý không? Để hiễu rõ và phân biệt được điều đó hôm nay ta cùng nghiên cứubài Công cơ học
3 Bài mới:
Hoạt động học của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Hoạt động 1ù : Tìm hiểu khi nào có công cơ học
(10’)
HS thí nghiệm theo nhóm
HS làm việc cả lớp, các nhóm cử đại điện trả
lời các câu hỏi của giáo viên
HS : Làm việc cả lớp Theo dõi bạn đọc mục 1
trong SGK
HS : Trả lời cá nhân
HS : Trả lời cá nhân (1) lực , (2) chuyển dời,
dịch chuyển, chuyển động
Hoạt động 2 : Vận dụng 1 ( 5 phút)
HS trả lời cá nhân (a , c, d)
HS trả lời cá nhân a) Lực kéo của đầu tàu, b)
trọng lực, c) người công nhân
HS làm việc cả lớp HS nhận xét câu trả lời
- Đặt câu hỏi gợi ý :1) Khi nam châm tác dụng mộtlực hút thì quả nặng thay đổichuyển động như thế nào?
2) Khi quả nặng chạm vào namchâm, lực hút của nam châm cócòn tác dụng lên quả nặngkhông?
- Trong trường hợp thứ nhất tanói lực hút của nam châm sinh racông cơ học, trong trường hợpthứ hai ta nói lực hút của namchâm không sinh ra công cơ học
- Cho một học sinh đọc mục 1.Nhận xét trong SGK
- Cho học sinh làm C1.không?
- Cho học sinh làm C2
- Cho một hocï sinh đọc 2 câucuối trang 46
- Cho học sinh làm C3
- Cho học sinh làm C4
- Cho học sinh trả lời câu hỏi nêu
ra ở đầu bài (Phân biệt từ
Trang 38HS : Trả lời cá nhân.
HS : Làm việc cả lớp HS theo dõi bạn đọc
HS : Cả lớp quan sát thí nghiệm
Hoạt động 4 : Vận dụng 2 : (13 phút)
HS làm việc cá nhân.Một học sinh lên trình
bày trên bảng Cả lớp nhận xét và so sánh kết
quả
HS làm việc cá nhân Một học sinh lên trình
bày trên bảng Cả lớp nhận xét và so sánh kết
quả
HS trả lời cá nhân ( Vì trọng lực vuông góc
với phương chuyển dời của hòn bi)
“công” trong mỗi câu ca dao, tụcngữ)
GV đặt câu hỏi: Vậy công cơ họcphụ thuộc vào đại lượng nào?Phụ thuộc như thế nào?
- Cho một học sinh đọc công thứctính công cơ học
- Giới thiệu đơn vị của công làJoule
1J = 1Nm
- Cho một học sinh đọc phần chú
ý cuối trang 47 SGK
GV minh hoạ bằng thí nghiệmròng rọc cố định
- Cho học sinh làm C5
- Cho học sinh làm C6
- Cho học sinh làm C7
IV HƯỚNG DẪN:
- Làm bài tập 13.1, 13.3, 13.4 trang 18 SBT
- Đọc mục có thể em chưa biết trang 48 SGK
- Ôn tập về công dụng chung của các máy cơ đơn giản Tìm hiểu xem dùng cácmáy cơ đơn giản có lợi về công hay không?
V RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 39- Học sinh ôn tập bài học, giáo viên chuẩn bị cho mỗi học sinh bảng tổng kết các
công thức trong chương I và một số đề bài toán Vật lý
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1) Kiểm tra bài cũ
GV đặt các câu hỏi sau :
1) Công suất được xác định như thế nào? (2đ)
2) Nêu công thức tính công suất, nêu tên và đơn vị các đại lượng có trong côngthức.(3đ)
3) Nêu tên các đơn vị tính công suất và so sánh các đơn vị này với nhau.(2đ) 4) Làm bài tập 15.2, 15.6.(3đ)
2) Bài mới:
Hoạt động của thầy Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1 : Ôn tập lý thuyết
GV đặt các câu hỏi sau :
5) Chuyển động cơ học là gì?
HS : Toàn bộ phần này làm việc cảlớp, học sinh trả lời cá nhân theo sự
Trang 406) Nêu một ví dụ chứng tỏ một vật chuyển
động so với vật này nhưng lại đứng yên đối
với vật khác
7) Độ lớn của vận tốc đặc trưng cho tính
chất nào của chuyển động?
8) Chuyển động không đều là gì?
5) Lực có tác dụng như thế nào đối với vận
tốc? Nêu ví dụ minh hoạ
6) Nêu các đặc điểm của lực và cách biểu
diễn lực bằng vectơ
5) Thế nào là hai lực cân bằng? Một vật
chịu tác dụng của các lực cân bằng thì sẽ
thế nào khi a) Vật đang đứng yên
b) Vật đang chuyển động
6) Lực ma sát xuất hiện khi nào? Nêu 2
ví
dụ về lực ma sát
7) Nêu 2 ví dụ chứng tỏ vật có quán tính
10)Tác dụng của áp lực phụ thuộc những
yếu tố nào?
11) Một vật nhúng chìm trong chất lỏng chịu
tác dụng của một lực đẩy có phương, chiều
như thế nào?
12) Điều kiện để một vật chìm xuống, nổi
lên lơ lửng trong chất lỏng
13) Trong khoa học thì “Công cơ học” chỉ
dùng trong trường hợp nào?
Hoạt động 2 : Tổng kết các công thức
cần nhớ
Lần lượt từng HS lên điền vào bảng
- Đặt các câu hỏi gợi ý để học sinh điền vào