giáo án Ngữ văn từ tuần 1-tuần 5

Chỉ ra và hiểu đợc ý nghĩa của những chi tiết tởng tợng, kì ảo của truyện.. Bài mới 1.ĐVĐ: 1’ Truyền thuyết là một thể loại tiêu biểu, rất phát triển ở Việt Nam, đợc nhân dân bao đời yêu

Tiết: 1 CON RỒNG, CHÁU TIấN

(Truyền thuyết)

Ngày soạn: 15/8/09

Ngày dạy: 18/8/09

1.Kiến thức : - Bớc đầu nắm đợc định nghĩa truyền thuyết

- Hiểu đợc nội dung, ý nghĩa của truyền thuyết " Con Rồng cháu Tiên " Chỉ ra và hiểu đợc ý nghĩa của những chi tiết tởng tợng, kì ảo

của truyện Kể đợc truyện

2 Kỹ năng: Rốn kĩ năng đọc diễn cảm truyện và kể lại truyện

3 Thỏi độ: Giỏo dục HS cú ý thức tự hào dõn tộc, yếu quý truyền thống dõn tộc,

đoàn kết thõn ỏi với mọi người.

B

PHƯƠNG PHÁP : Đàm thoại, thuyết trỡnh, thảo luận

C CHUẨN BỊ:

1 Giỏo viờn : Soạn bài, đọc các tài liệu tham khảo có liên quan đến bài soạn, chuẩn

bị tranh minh hoạ đợc cấp

2 Học sinh: Đọc bài và soạn bài, trả lời các câu hỏi ở cuối mỗi bài

D TIẾN TRèNH:

I Ổn định: 1’ Sĩ số: Vắng:

II Bài cũ: 2’ Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS

III Bài mới

1.ĐVĐ: 1’ Truyền thuyết là một thể loại tiêu biểu, rất phát triển ở Việt Nam,

đợc nhân dân bao đời yêu thích Truyện Con Rồng Cháu Tiên là một truyện truyền thuyết tiêu biểu, mở đầu cho chuỗi truyền thuyết về thời đại các vua Hùng cũng nh truyền thuyết Việt Nam nói chung Nội dung, ý nghĩa của truyện Con Rồng cháu Tiên là gì ? Để thể hiện nội dung, ý nghĩa ấy truyện đã dùng những hình thức nghệ thuật độc

đáo nào? Vì sao nhân dân ta, qua bao đời, rất tự hào và yêu thích câu truyện này? Tiết học hôm nay sẽ giúp trả lời những câu hỏi ấy

2.Triểnkhai:

Hoạt động 1: (4’) Hướng dẫn tỡm hiểu về thể loại truyện.

* GV gọi HS đọc chú thích trong SGK và cho biết:

? Truyện truyền thuyết là gì ?

* GVbổ sung: Thực ra tất cả các thể loại, tác phẩm đều

có cơ sở lịch sử Truyền thuyết Việt Nam có mối quan

I Giới thiệu về thể loại truyện:

1.Truyện truyền thuyết:

- Là truyện dân gian kể về các nhân vật

và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ

hệ chặt chẽ với thần thoại nhng những yếu tố thần

thoại ấy đã đợc lịch sử hoá Thể thần thoại cổ đã đợc

biến đổi thành những truyện kể về lịch sử nhằm suy

tôn tổ tiên đã có công dựng nớc và ca ngợi những sự

tích thời dựng nớc

*GV: Giới thiệu qua các truyện truyền thuyết sẽ học ở

lớp 6

? Truyện con Rồng cháu Tiên thuộc loại truyện gì ? Vì

sao ?

* HS trả lời

* GV: chốt, ghi bảng

-Thờng có yếu tố tởng tợng, KT ảo

- Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử

2 Truyện " Con Rồng cháu Tiên " :

- Thể loại : Truyền thuyết.\

Hoạt động 2: (7’) Hướng dẫn đọc và tỡm hiểu chỳ thớch.

* GV nờu cỏch đọc: Phát âm đúng, giọng đọc đúng

- Chú ý: giọng, lời nói của LLQuân khẳng khái, rõ

ràng; lời của Âu Cơ: dịu dàng, thắc mắc

* GV: đọc mẫu 1 đoạn, 2 HS đọc tiếp

* GV: nhận xét, sửa lỗi( nếu có)

* GV: cho H/S tìm hiểu kỹ các chú thích 1,2,3,4- đây

là các từ có nguồn gốc từ Hán Việt Vậy cách hiểu từ

HV NTN ? Tại sao nó lại có trong TV, các tiết TV sẽ

giúp ta hiểu rõ hơn

II Đọc và tỡm hiểu chỳ thớch:

Hoạt động 3: (20’) Hướng dẫn tỡm hiểu văn bản.

? Em hãy cho biết truyện này có thể chia thành mấy đoạn?

Nội dung mỗi đoạn?

* HS trả lời

* GV nhận xột, bổ sung

? Kể tóm tắt đoạn 1

? Em biết gì về nguồn gốc, hình dạng của Lạc long

Quân và Âu Cơ?

III Tỡm hiểu văn bản:

1 Bố cục: 3 đoạn

2 Phõn tớch:

2.1.Nguồn gốc, hình dạng của Lạc Long Quân và Âu Cơ

*Nguồn gốc : đều là thần

- Long Quân: nòi Rồng, con thần Long Nữ

- Âu Cơ: nòi Tiên, thuộc họ thần Nông

*Hình dạng:

- LQ có sức khoẻ vô địch, có nhiều phép lạ…

? Em có nhận xét gì về những chi tiết miêu tả nguồn

gốc và hình dạng của LQ và Âu Cơ?

? Cảm nhân của em về sự kỳ lạ, lớn lao, đẹp đẽ của

LQ và Âu Cơ?

* HS phỏt biểu

* GV kết luận

* GV chuyển ý: Đôi trai tài gái sắc gặp nhau, yêu

nhau, kết duyên với nhau Vậy việc kết duyên và

chuyện sinh nở của Âu Cơ có gì lạ-> phần 2

? Việc kết duyên và chuyện sinh nở của Âu Cơ có gì

lạ? Em có nhận xét gì về các chi tiết này?

? Em hiểu thế nào là chi tiết tởng tợng kỳ ảo trong

truyện truyền thuyết? Vai trò của nó trong truyện?

* GV: Là chi tiết không có thật, đợc tác giả dân gian

sáng tạo nhằm mục đích nhất định Những chi tiết này

trong đời sống không thể xảy ra Đây chỉ là những chi

tiết mà ngời xa tởng tợng ra nhằm nói lên điều gì đó

mà họ mong muốn vì tởng tợng nên thờng kỳ ảo 

làm cho chuyện trở nên huyền diệu, lung linh, ly kỳ,

hấp dẫn, nhng lại hàm chứa ý nghĩa sâu sắc.

? Vậy theo em chuyện sinh nở của Âu Cơ có ý nghĩa

gì?

* HS trả lời

* GV mở rộng:

- Toàn thể nhân dân ta đều sinh ra trong một bọc, cùng

chung một nòi giống tổ tiên Từ đó mà 2 tiếng đồng

bào thiêng liêng ruột thịt đã vang lên tha thiết giữa lúc

Bác Hồ đọc tuyên ngôn độc lập 2.9.1945 khai sinh ra

nớc Việt Nam dân chủ cộng hòa “Tôi nói đồng bào

nghe rõ không?” - Ngời đã nhắc lại 2 tiếng đồng bào,

từ câu chuyện Bố Rồng, mẹ Tiên trong ngày mở nớc

x Âu Cơ xinh đẹp tuyệt trần…

-> Chi tiết tởng tợng kì lạ, đẹp đẽ, lớn lao

*LQ mang vẻ đẹp kì vĩ, dũng mãnh, nhân hậu

*Âu Cơ mang vẻ đẹp dịu dàng, trong sáng, thơ mộng

-> Đó chính là vẻ đẹp anh hùng mà tình nghĩa của dân tộc VN

2.2) Việc kết duyên và chuyện sinh nở của Long Quân và Âu Cơ

* Rồng ở biển cả, tiên ở núi cao gặp nhau  yêu nhau  kết duyên

* Âu Cơ có mang sinh ra cái bọc trăm trứng, nở thành 100 con trai Đàn con không cần bú mớm tự lớn nh thổi, mặt mũi khôi ngô, khỏe mạnh nh thần

 Hoang đờng, kỳ ảo

=> Giải thích cội nguồn của dân tộc Việt Nam

=> Để từ đó mọi ngời Việt Nam đều tự hào về nòi giống, hiện diện về tổ tiên mình khi ý thức đợc rằng mình là con Rồng cháu Tiên

- Nhng dù cho có kỳ lạ, hoang đờng nh thế nào cũng

phải xuất phát từ hiện thực => Những chi tiết ấy cho ta

thấy trí tởng tợng phong phú của ngời xa, sự thăng hoa

của cảm xúc

GV : Treo tranh:

? Em hãy quan sát tranh, theo dõi đoạn 3 và cho biết

chuyện gì đã xảy ra với gia đình Long Quân và Âu

Cơ?

? Long Quân và Âu Cơ đã chia con nh thế nào ? Và

chia nh vậy để làm gì?

* HS thảo luận, cử đại diện trỡnh bày

* GV nhận xột, chốt

* Liên hệ: ? Chúng ta đã làm đợc những gì để thực

hiện ý nguyện này của Long Quân và Âu Cơ? (Hai

cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ)

Ngời Việt Nam ta dù ở miền xuôi hay miền ngợc…,

nớc ngoài đều cùng chung một cội nguồn, đều là con

của Long Quân và Âu Cơ (Đồng bào: cùng 1 bọc

trứng sinh ra),

* HS đọc ghi nhớ SGK

* Chia con:

- 50 xuống biển

- 50 lên rừng Cai quản 4 phơng, gặp khó khăn thì giúp đỡ nhau

 Thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất của nhân dân ta ở mọi miền đất

n-ớc Vì vậy phải luôn thơng yêu, đoàn kết

3 Ghi nhớ: SGK trang 8

Hoạt động 4: (5’) Hướng dẫn luyện tập.

* GV nờu yờu cầu của bài tập 1

* HS thảo luận (2’), trả lời

* GV nhận xột., chốt

* GV yờu cầu HS kể lại truyện với cỏc yờu cầu sau:

- Đỳng cốt truyện, chi tiết cơ bản

- Cố gắng dựng lời văn (núi) của cỏ nhõn để kể

- Kể diễn cảm

IV Luyện tập.

1 Bài tập 1:

- Người Mường: Quả trứng to nở ra con người

- Người Khơ Mỳ: Quả bầu mẹ

=> Sự giống nhau khắng định sự gần gũi về cội nguồn và sự giao lưu văn hoỏ giữa cỏc tộc người trờn đất nước ta

2 Bài tập 2: Kể lại truyện

IV Củngcố: 2’ ?Truyện cho ta biết thêm điều gì về xã hội , phong tục tập quán của

ngời Việt cổ xa? Khi biết mình là dòng dõi tiên rồng thì em có suy nghĩ gì?

? Em hãy nêu ý nghĩa lịch sử của chuyện?

V Dặn dò: 3’ - Nắm được định nghĩa về truyền thuyết; Học thuộc lòng ghi nhớ

- Đọc phần đọc thêm SGK trang 8

- Chuẩn bị bài: Bánh chưng, bành giầy

- Đọc kĩ văn bản và trả lời các câu hỏi SGK trang 12

VI Bổsung: