SINH 8 T7-T12 ( đ )

Phân biệt đợc các loại xơng dài, xơng ngắn, xơng dẹt về hình thái, cấu tạoPhân biệt đợc các loại khớp xơng, nắm vững cấu tạo khớp động Tranh cấu tạo một đốt sống điển hình, hình 7.4 1..

Trang 1

Phân biệt đợc các loại xơng dài, xơng ngắn, xơng dẹt về hình thái, cấu tạo

Phân biệt đợc các loại khớp xơng, nắm vững cấu tạo khớp động

Tranh cấu tạo một đốt sống điển hình, hình 7.4

1 ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

? Nơron có cấu tạo nh thế nào? Nó có đặc tính gì?

? Hãy cho ví dụ một phản xạ và phân tích đờng đi của xung thần kinh trong phản xạ đó?

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Yêu cầu học sinh quan sát tranh

7.1; 7.2; 7.3

Nêu câu hỏi sgk

? Bộ xơng có chức năng gì? Chức

phận nào là chính?

? Tìm những điểm giống nhau và

khác nhau giữa xơng tay và xơng

chân? Giải thích vì sao có sự khác

nhau đó?

Quan sát hình vẽ, xử lí thông tinThảo luận nhóm – tìm câu trả lời

Đại diện trình bày đán án Các nhóm có

ý kiến khác bổ sung, hoàn chỉnh kiếnthức

* Chức năng bộ xơng:

Tạo khung nâng đỡ cơ thể Chỗ bám vững chắc cho các phần mềm nh gân, cơ

Tạo thành các khoang bảo vệ các nội quan

Cùng với hệ cơ giúp cơ thể vận động

và lao động dễ dàng (nhiệm vụ chính)

 Xơng tay, chân có các phần tơng đồngnhau nhng khác nhau:

+ Về kích thớc

Trang 2

Gv nhận xét, điều khiển hoạt

Gv: Tuy nhiên do quá trình tiến

hoá mà bộ xơng ngời có nhiều đặc

Hs quan sát mô hình-> nắm đợc các

đặc điểm cấu tạo của bộ xơng

Hs nêu đợc: Bộ xơng ngời có cấu trúc

và sự sắp xếp giống nh ở ĐV

Hs lên bảng xác định các phần bộ xơngtrên mô hình

Bộ xơng ngời gồm 3 phần:

- Xơng đầu:

Xơng sọ: phát triển Xơng mặt: nhỏ

Xơng các chi: xơng tay và xơng chân

Hoạt động 2 Phân biệt các loại xơng

Yêu cầu hs tìm hiểu thông tin trả

lời câu hỏi

Có mấy loại xơng ?

Dựa vào đâu để phân biệt?

Đặc điểm của từng loại ?

Trang 3

Hoạt động 3 Các khớp xơng

Gv yêu cầu hs đọc thông tin

Nêu câu hỏi

Điều đó có ý nghĩa nh thế nào đối

với hoạt động sống của con ngời?

Gv nhận xét kết quả, đa ra đáp án đúng

Vì sao khi sai khớp phải chữa ngaykhông

để lâu đợc?

Gv bổ sung: Để lâu bao khớp không tiết

dịch nữa, sau này có chữa khỏi, xơng vẫn

bổ sung

Khớp động: Cử động dễ dàng nhờ 2

đầu xơng có lớp sụn tròn, giữa là dịch khớp (hoạt dịch), ngoài là dây chằng

Khớp bán động:Cử động của khớp hạn chế (do giữa 2 đầu xơng là đĩa sụn-> hạn chế sự cử động)

Khớp bất động: Các xơng gắn chặt bằng khớp răng ca => Không cử

động đợc

Thảo luận nhóm tự rút ra kiến thức

Hs trình bày đợc nêu đợc

.Xơng chi: phần lớn la khớp động -> Giúp ngời linh hoạt trong vận động

và lao động Xơng thân: phần lớn là khớp bán

động -> phù hợp với đặc điểm ít vận

động Xơng đầu:phần lờn là khớp bất động -> tạo cho khối xơng đợc vững chắc ( bảo vệ tốt bộ não )

4.Củng cố

Gv chiếu bảng trong phần bài tập

1, Hãy chọn các từ và cụm từ: Đốt sống, chức năng, các xơng sờn, các phần tơng ứng, phổi Điền vào chổ trống thay cho các số 1, 2, 3, 4, 5 để hoàn chỉnh các câu sau

Cột sống gồm nhiều (1) khớp với nhau và cong ở 4 chổ thành hình chữ S tiếp nhau, giúp cơ thể đứng thẳng.

Trang 4

Các (2) gắn với cột sống và gắn với xơng ức tạo thành lồng ngực bảo vệ tim và (3) Xơng tay và xơng chân có (4) với nhau nhng phân hoá khác nhau phù hợp với (5)

đứng thẳng và lao động.

2, Hãy chọn các từ và cụm từ thích hợp để hoàn chỉnh các câu sau khi nói đến cấu tạo của bộ xơng ngời.

a, Bộ xơng ngời chia ra phần Các phần chính của bộ xơng là

b, Cột sống gồm đốt sống khớp với nhau và cong ở chỗ tạo thuận lợi cho t thế

c, Lồng ngực là do các với cột sống và gắn với xơng tạo ra khoang ngực

d, Căn cứ vào hình dạng và cấu tạo ngời ta chia xơng ngực thành loại xơng.

Đó là xơng

3, Điền các đặc điểm và vai trò của 3 loại khớp vào bảng sau:

Trang 5

Quan sát tranh hình, thí nghiệm -> Tìm ra kiến thức

Có kĩ năng lắp đặt thí nghiệm đơn giản trong giờ học lí thuyết

Mẫu vật: Hai xơng đùi ếch, các đốt sống ca đôi

Dụng cụ: Panh, đèn cồn, cốc nớc lã, cốc đựng dung dịch axít HCL 10%, đoạn dây đồng( hoặc thép nhỏ) một đầu quấn chặt vào que cầm, đầu kia buộc vào mẩu xơng ( ếch hoặc chân

Hs: Xơng đùi ếch hay xơng sờn gà

Bộ xơng ngời gồm mấy phần? Mỗi phần gồm những xơng nào?

Nêu rõ vai trò của từng loại khớp?

Vai trò của bộ xơng đối với đời sống con ngời?

Trang 6

Gv đặt vấn đề:

? Sức chịu đựng của xơng có liên

quan gì đến cấu tạo của xơng?

Để trả lời vấn đề này

Gv yêu cầu hs n/c thông tin, quan sát

a, Cấu tạo của x ơng dài

Hs nghiên cứu sgk, quan sát vật mẫu,hình vẽ 8.1, 8.2 -> Thảo luận nhómthống nhất ý kiến

Đại diện nhóm trình bày Các nhóm

có ý kiến khác bổ sung

Thân xơng hình ống Đầu xơng là các mô xơng xốp có các nan xơng xếp hình vòng cung, bọc đầu xơng là lớp sụn

Thảo luận nhóm

Đại diện trình bày đán án Các nhóm

có ý kiến khác bổ sung, hoàn chỉnhkiến thức

Hình ống: Làm cho xơng nhẹ và vững chắc

Nan xơng: Phân tán lực làm tăng khả năng chịu lực

Nêu đợc

Đảm bảo độ bền vững Tiết kiệm nguyên liệu

Ví dụ: Cột trụ cầu, vòm cửa, tháp Epphen

Đọc bảng hiểu rõ về cấu tạo và chứcnăng của xơng dài

nhiều nan xơng trong chứa tuỷ đỏ

Trang 7

Gv treo

Tranh 8.4 (sgk) giới thiệu ví trí của

sụn tăng trởng

Tranh 8.5 mô tả thí nghiệm chứng

minh vai trò của sụn tăng trởng

Gv nêu câu hỏi sgk

? Quan sát hình 8.5 hãy cho biết vai

Sự phân chi của các tế bào lớp sụn tăng ởng làm xơng dài ra

Hoạt động 3 Thành phần hoá học và tính chất của xơng

Chuẩn bị dụng cụ

Gv biểu diển thí nghiệm

Hs quan sát hiện tợng thí nghiệm

1- 2 hs kiểm tra độ mềm dẻo của

x-ơng-> nhận xét

Hs bóp thử phần xơng còn lại (đặtlên giấy gõ nhẹ) Quan sát hiện tợng

Thảo luận nhóm Thống nhất

Trang 8

Gv giới thiệu

+ ở xơng ngời lớn:

Chất cốt giao chiếm 1/3

Chất vô cơ chiếm 2/3

+ ở xơng trẻ em: Chất cốt giao chiếm

tỉ lệ cao hơn ngời già nên xơng có

Ghi nhớ thông tin giải thích đợc

Hs : tỉ lệ chất cốt giao giảm

Thức ăn đầy dủ canxi giúp trẻ pháttriển chiều cao

4.Củng cố

Gv yêu cầu hs làm bài vào vở bài tập

1, Tìm những cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống để hoàn thiện các câu sau

trong xơng chứa tuỷ đỏ là nơi hồng cầu, khoang xơng chứa (ở trẻ em) hoặc ( ở ngờilớn)

có tính đàn hồi Xơng lớn lên về bề ngang là nhờ của các TB màng xơng, xơng dài ra nhờ

sự phân chia của các

)

2, Xác định các chức năng tơng ứng vơi các phần của xơng ở bảng sau bằng cách

r

ả l ờ i

e) Chịu lực

Trang 9

g) Xơng dài ra

5 Hớng dẫn về nhà

Hoàn thành bài tập sgk

? Vì sao trẻ em Việt Nam thờng mắc bệnh còi xơng?

? Đi, ngồi không đúng t thế thờng gây hậu quả gì?

Đọc “em có biết"

Tiết 9

I Mục tiêu

1, Kiến thức: Hs trình bày đợc đặc điểm cấu tạo của TB cơ và bắp cơ.

Giải thích đợc tính cất cơ bản của cơ là sự co cơ và nêu đợc ý nghĩa của sự co cơ

2, Kỹ năng

Quan sát tranh hình, nhận biết kiến thức

Thu thập thông tin, khái quát hoá vấn đề

Trang 10

III Tiến trình bài giảng

2.Kiểm tra bài cũ

? Trình bày cấu tạo và chức năng của xơng dài?

? Nêu thành phần hoá học và tính chất của xơng?

3 Bài mới

Gv giới thiệu các nhóm cơ chính của cơ thể: Cơ đầu - cổ, cơ thân (ngực, bụng, lng), cơ chitrên và chi dới Chỗ bám của cơ vân (bám vào xơng) khi cơ co làm cho xơng nh thế nào? (cử

động) Vì vậy cơ vân còn đợc gọi là cơ xơng

Hoạt động 1 Cấu tạo bắp cơ và tế bào cơ

Gv treo tranh vẽ bắp cơ (9.1)

Gv treo bảng phụ bài tập

Điền từ vào chỗ trống cho thích hợp

Nêu câu hỏi

? Bắp cơ có cấu tạo nh thế nào?

Tế bào cơ có cấu tạo nh thế nào ?

-> thảo luận bài tập

1 đại diện nhóm trình bày, lớp bổsung

Yêu cầu:

1 Gân 2 Bụng cơ 3 Bó cơ 4 Sợi cơ

5 Tơ cơ 6 Tơ cơ mảnh 7 Tơ cơ dày

Cá nhân thực hiện, các ý kiến khác bổsung

* Bắp cơ gồm nhiều bó cơ, mỗi bó cơ gồm nhiều sợi cơ hai đầu bắp cơ có gân bám vào xơng qua khớp

* Tế bào cơ ( sợi cơ ): gồm nhiều tơ cơ

Có hai loại tơ cơ:tơ cơ dày và tơ cơ mỏng xếp xen kẽ nhau theo chiều dọc -> tạo nên vân sáng , vân tối xen kẽ.

Đơn vị cấu trúc gồm đĩa tối và hai nửa

đĩa sáng hai đầu ( thực hiện chức năng

co cơ )Thảo luận nhóm để thống nhất ý kiến

Trang 11

* Hoạt động 2 tính chất của cơ

Gập cẳng tay vào sát với cánh tay, em

thấy bắp cơ ở trớc cánh tay thay đổi nh

thế nào?

Vì sao có sự thay đổi đó?

Vậy tính chất của cơ là gì ?

Cơ chế hoạt động ?

Gv nhận xét, chốt kiến thức

Hs quan sát theo dõiThảo luận nhóm Đại diện trình bày trớclớp, các nhóm có ý kiến khác bổ sung

* Hoạt động của cơ chịu sự điều khiển của hệ thần kinh

2 hs làm thí nghiệm – Cả lớp theo dõi

hiện tợng xảy ra->Bàn chân tự động đá hất lên phía trớc

-Khi gập cảng tay bắp cơ co ngắnlại, to ra

-Khi cơ co, tơ cơ mảnh xuyên sâuvào vùng phân bố của tơ cơ dày làm cho tế bào cơ ngắn lại

* Tính chất của cơ là co và giãn

* Khi cơ co các tơ cơ mảnh xuyên sâu vào vùng phân bố của tơ cơ dày -> Đĩa sáng ngắn lại, đĩa tối dày lên (Bắp cơ ngắn lại, to về bề ngang)

Hoạt động 3 ý nghĩa của hoạt động co cơ

Gv treo tranh 9.4 Hớng dẫn hs quan

sát

Nêu câu hỏi

?Hãy cho biết sự co cơ có tác dụng gì?

? Thử phân tích sự phối hợp hoạt động

co, dãn giữa cơ hai đầu (cơ gấp) và cơ

ba đầu (cơ duỗi) ở cánh tay diễn ra nh

thế nào?

Gv nhận xét giải thích đầy đủ hơn (nếu

Hs quan sát, thu thập thông tin Thảo luận nhóm Đại diện trả lời,các ý kiến khác bổ sung

Cơ co giúp xơng cử động -> cơ thể vận động , lao động, di chuyển

Hs : co hai đầu co -> cơ ba đầuduỗi (và ngợc lại) Sự phối hợpcủa hai cơ giúp cánh tay vận động( gập, duỗi )

Trang 12

cần)

Các cơ trên cơ thể thờng sắp xếp thành

từng cặp đối kháng (cơ này kéo xơng về

một phía thì cơ kia kéo về ngợc lại)

4 Củng cố

Gv yêu cầu hs làm bài vào vở bài tập

tế bào cơ, xơng cử động, cơ thể, dãn, hai xơng, cơ điền vào chỗ trống để hoàn thiện các câu

sau:

vào của tơ cơ dày làm tế bào cơ ngắn lại, đó là

2 Hãy đánh dấu nhân (x) vào đầu câu trả lời đúng nhất

Đặc điểm cấu tạo nào của TB cơ phù hợp với chức năng co cơ? (chứng minh tính thốngnhất giữa cấu tạo và chức năng của TB cơ)

a TB cơ gồm nhiều đơn vị cấu trúc nối liền với nhau làm TB cơ dài

b TB cơ gồm nhiều bó cơ tập hợp thành bắp cơ

c TB cơ có các tơ cơ mảnhh xếp xen kẽ với các tơ cơ dày và có khả năng xuyên sâuvào vùng phân bố của tơ cơ dày khi cơ co

Đáp án: c

3, Sợ co co cơ thực hiện theo cơ chế nào?

Gọi 1 hs đọc kết luận chung cuối bài

Trang 13

1, Kiến thức: Chứng minh đợc cơ co sinh ra công Công của cơ đợc sử dụngvào lao động và

di chuyển

Trình bày đợc nguyên nhân của sự mỏi cơ và nêu các biện pháp chống mỏi cơ

Nêu đợc lợi ích của sự luyện tập cơ, từ đó mà vận dụng vào đời sống Thờng xuyên luyện tậpthể dục thể thao và lao động vừa sức

2, Kỹ năng :Rèn cho hs một số kĩ năng

Thu thập thông tin, phân tích, khái quát hoá

Vận dụng lí thuyết vào thực tế -> Rèn luyện thân thể

Hoạt động nhóm

3, Thái độ: Giáo dục ý thức bảo vệ, giữ gìn rèn luyện cơ

II Chuẩn bị

1 Phơng pháp: Đàm thoại, trực quan, thực hành thí nghiệm, hoạt động nhóm

2 Đồ dùng dạy học: Máy ghi công của cơ và các loại quả cân

Hs : ôn tập lí thuyết về lực

? Trình bày cấu tạo của một bắp cơ?

? Chức năng của cơ? Co cơ thực hiện theo cơ chế nào?

3 Bài mới

co cơ và phải làm gì để tăng hiệu quả hoạt động co cơ - Đó là nội dung của bài học

Hoạt động 1 Công cơ

Gv yêu cầu hs đọc thông tin, điền từ thích

Khi cơ co tạo lực tác dụng vào vật, làm

vật di chuyển sinh ra công ( đơn vị là Jun )

Hoạt động của cơ chịu ảnh hởng của

trạng thái thần kinh, nhịp điệu lao động và

khối lợng của vật phải di chuyển

Hs làm việc cá nhân Chọn và điền từ thíchhợp

Hs đọc bài làm của mình, các ý kiến khác bổsung

Thảoluận nhóm Các ý kiến trình bày góp ý

- Công cơ sủ dụng cho vận động và lao động

- Hoạt động của cơ phụ thuộc trạng thái thần kinh, nhịp độ lao động, khối lợng của vật

Hs tự hoàn thiện kiến thức

Hoạt động 2 sự mỏi cơ

Trang 14

Gv hớng dẫn hs làm thí nghiệm với máy

ghi công cơ

Với khối lơng ntn công sinh ra lớn

nhất ?

Nhận xét biên độ co cơ trong quá trình

thí nghiệm kéo dài ?

Chạy một quãng đờng dài em có cảm

giác gì ?

Hiện tợng cơ hoạt động giảm dần sau

khi làm việc quá sức gọi là gì ?

Sự mỏi cơ là gì ?

Em đã bao giờ bị mỏi cơ ?

Gv yêu cầu học sinh nghien cứu thông

- TN kéo dài hoạt động của cơgiảm dần

- đó là sự mỏi cơ

Mỏi cơ là hiện tợng cơ làm việc nặng và lâu -> biên độ co cơ giảm

a) Nguyên nhân của hiện tợng mỏi cơ?

Nghiên cứu thông tin trả lời câuhỏi

Do lợng oxi cung cấp cho cơ thể thiếu

->tạo ra sản phẩm là axit Axitlactic tích tụ -> đầu độc cơ , gây mỏi cơ.

Gọi 1 hs đọc câu hỏi sgk

? Khi bị mỏi cơ cần làm gì để cơ hết

mỏi?

? Trong lao động và học tập cần có

những biện pháp gì để cho cơ lâu mỏi

và có năng suất lao động cao?

b) Biện pháp chống mỏi cơ

Thảo luận nhóm

Cử đại diện trả lời Thống nhất đợc:

Khi mỏi cơ cần: Nghỉ ngơi kết hợp với xoa bóp

Khi làm việc nên: Nhịp nhàng, vừa sức

và tinh thần cần vui vẻ, thoải mái.

* Hoạt động 3 Luyện tập cơ

Gv nêu câu hỏi sgk - hớng dẫn hoạt

động

? Những hoạt động nào đợc coi là sự

luyện tập

? Luyện tập thờng xuyên có tác dụng

nh thế nào đến các hệ cơ quan trong cơ

thể và dẫn đến kết quả gì đối với hệ cơ?

Luyện tập thờng xuyên, vừa sức

Trang 15

Gv nhận xét, chốt kiến thức

4 Củng cố

Yêu cầu hs đọc kết luận SGK

Chọn các cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống để hoàn thiện các câu sau:

Khi cơ co để sinh ra công Sự Oxi hoá các chất dinh dỡng tạo ra cung cấp cho Làmviệc quá sức và kéo dài dẫn tới Nguyên nhân của sự mỏi cơ là do cơ thể không đợc nêntích tụ Axít lắc tíc đầu độc cơ Để tăng cờng khả năng và giúp cơ làm việc dẻo dai cần thờng xuyên thể dục thể thao

Hãy đánh dấu nhân (x) vào đầu các câu trả lời đúng

Nguyên nhân của sự mỏi cơ:

B Lợng Oxi cung cấp thiếu D Lợng axít lắc tíc tích tụ đầu độc cơ

5 Hớng dẫn về nhà

Học bài cũ

Làm bài tập 1,2,3 SGK

Chuẩn bị trớc bài 11

Trang 16

Tiết 11

I Mục tiêu

1, Kiến thức:Chứng minh đợc sự tiến hoá của ngời so với động vật thể hiện ở hệ cơ xơngVận dụng đợc những hiểu biết về hệ vận động để giữ vệ sinh, rèn luyện thân thể, chống cácbệnh tật về cơ xơng thờng xảy ra ở tuổi thiếu niên

2, Kỹ năng:.Rèn những kỹ năng:

Phân tích , tổng hợp, t duy lô gíc

Nhận biết kiến thức qua kênh hình và kênh chữ

Vận dụng, lí thuyết vào thực tế

3, Thái độ: Giáo dục ý thức bảo vệ giữ gìn hệ vận động để có thân hình cân đối

Phiếu trắc nghiệm cho tất cả hs

? Công của cơ là gì ? Công cơ có trị số lớn nhất khi nào?

? Nguyên nhân của sợ mỏi cơ?

? Thờng xuyên luyện tập cơ có ý nghĩa gì?

3 Bài mới

Chúng ta biết rằng ngời có nguồn gốc từ động vật, nhng ngời không phải là động vật mà trởthành ngời thông minh đó chính là kết quả của quá trình tiến hoá loài ngời dẫn tới nhiều biến

đổi, trong đó có sự biến đổi của hệ cơ xơng

Bài học này giúp ta tìm hiểu những đặc điểm tiến hoá của hệ vận động ở ngời

Hoạt động 1 sự tiến hoá của bộ xơng ngời so với bộ xơng thú

Đại diện nhóm trình bày kết quảtrớc lớp

Các nhóm đổi phiếu học tập chonhau và cho điểm theo đáp án

đúng của gv, bổ sung, sai cho bạn.Sau đó đổi lại

Tiêu đề	Vận động
Người hướng dẫn	Gv. Đoàn Trung Đức
Trường học	Trường THCS Hùng Cường
Chuyên ngành	Sinh học
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2008
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	23
Dung lượng	227 KB