Đổi mới phương pháp dạy học trong phân môn vẽ tranh

Vẽ tranh ở THCS là một phân môn trong bộ môn mỹ thuật, có tính tổng hợp nhiều môn học nh: Vẽ theo mẫu, mầu sắc, phơng pháp sắp xếp hình mảng, đậm nhạt nhằm ghi lại, tạo lên hình ảnh của

I Phần mở đầu

I.1/ Lý do chọn đề tài.

Mỹ thuật gắn liền với cuộc sống con ngời Dạy mỹ thuật trong nhà trờng THCS là một yêu cầu rất quan trọng trong chơng trình đào tạo Mỹ thuật cùng các môn học khác góp phần hoàn thiện nhân cách con ngời

Vẽ tranh ở THCS là một phân môn trong bộ môn mỹ thuật, có tính tổng hợp nhiều môn học nh: Vẽ theo mẫu, mầu sắc, phơng pháp sắp xếp hình mảng,

đậm nhạt nhằm ghi lại, tạo lên hình ảnh của một phong cảnh sinh hoạt hoặc nêu lên một vấn đề trong cuộc sống

Các em học sinh THCS đã có t duy hơn học sinh Tiểu học, mẫu giáo, các

em đã biết quan sát xung quanh và thể hiện đợc tranh vẽ theo đề tài cho trớc

Đặc biệt lứa tuổi các em rất thích học hỏi và có ấn tợng mạnh với một phong cảnh đẹp,với những cảnh sinh hoạt gần gũi với các em là: Học tập, gia đình, vui chơi, lao động với những ngời thân bên cạnh các em

Vẽ tranh đề tài trong trờng THCS giúp học sinh thể hiện đợc những nhận thức cái đẹp của thế giới khách quan trên tranh vẽ bằng đờng nét, mầu sắc và cảm xúc của bản thân Qua đó hình thành ở các em thị hiếu thẩm mỹ và cảm quan thẩm mỹ

Thực tế trong trờng THCS, học sinh vẽ tranh đề tài có nhiều cách khác nhau Trong đó nổi bật là hai cách: Vẽ theo cảm nhận của bản thân có sáng tạo

và vẽ bắt trớc ngời lớn, tranh truyện Trong khi đó một số giáo viên hiểu cha sâu sắc về cách nhìn nhận đanh giá tranh của học sinh

Do những đặc điểm trên, tôi mạnh dạn đa ra môti vài ý kiến để học sinh THCS vẽ tranh đề tài đợc tốt hơn

I.2/ Tính cần thiết của đề tài.

Đề tài viết ra khi áp dụng vào giảng dạy sẽ giải quyết đợc những vấn đề sau:

Định hớng cho học sinh vẽ tranh theo suy nghĩ, cảm nhận của bản thân và

có sáng tạo

Xoá bỏ tình trạng học sinh vẽ tranh theo kiểu bắt chớc giáo viên hay một tranh nào đó trong sách, báo, truyện tranh

Định hớng cho một số giáo viên có cách nhìn nhận đánh giá tranh của học sinh một cách sâu sắc và đúng đăn hơn

I.3/ Mục đích nghiên cứu.

Tìm hiểu, nghiên cứu, hệ thống hoá các quan điểm khác nhau về vẽ đề tài

và phơng pháp dạy vẽ tranh đề tài ở trờng THCS

Qua đó xác định một phơng pháp tốt để định hớng cho học sinh

I.4/ Đối tợng, phạm vi, thời gian nghiên cứu

4.1/ Đối tợng nghiên cứu.

Là học sinh trờng THCS Mạo Khê II

4.2/ Phạm vi nghiên cứu.

Phạm vi luận văn nghiên cứu về đặc điểm tranh vẽ theo đề tài ở trờng THCS

và phơng pháp dạy vẽ theo đề tài

4.3/ Thời gian nghiên cứu

Trong nhiều năm

I.5/ Đóng góp mới về mặt lý luận thực tiễn.

*/ Về mặt lý luận.

Mục đích của nền giáo dục của chúng ta là đào tạo những con ngời phát triển toàn diện ( đức, trí, thể, mĩ) Hài hoà cân đối giữa các mặt Nếu thiếu một trong các mắt đó thì việc đào tạo sẽ mất cân đối

Thực hiện giáo dục thẩm mỹ phải thông qua nhiều hoạt động, nhiều môn học, trong đó mĩ thuật giữ một vị trí quan trọng là môn cơ sở của mỹ dục Môn

mỹ thuật chỉ ra những quan điểm những tiêu chuẩn của cái đẹp Vì vậy đã từ lâu môn mỹ thuật là một môn học chính thức trong chơng trình giảng dạy trong nhà trờng phổ thông nó gắn bó chặt chẽ với các môn học khác để tạo ra và nâng cao chất lợng

Vẽ tranh là một trong những phân môn trong chơng trình mỹ thuật ở trờng THCS Vẽ tranh cùng các phân môn khác đều nhằm mục đích phát triển khả năng sáng tạo của học sinh

*/ Về mặt thực tiễn.

Hiện nay môn mỹ thuật đã đợc dạy đồng đều, nhất quán ở tất cả các trờng THCS Có điều do quan niệm cha đúng của một số gia đình, nhà trờng, xã hội, còn cho là môn học phụ nên dẫn đến việc giảng dạy cha đồng bộ, cha quan tâm

đến bộ môn

Muốn cho môn Mỹ thuật đạt hiệu quả cao thì vẽ tranh là phân môn phải đợc

đa lên hàng đầu, vì đây là môn học gây nhiều hứng thú cho học sinh nhất

Mục đích của vẽ tranh là nhằm rèn luyện và phát triển ở học sinh trí nhớ, trí tởng tợng sáng tạo giúp các em thể hiện đợc những nhận thức về cái đẹp của thế giới khách quan, trên tranh vẽ bằng đờng nét, màu sắc và cảm xúc của bản thân Qua đó hình thành ở các em thị hiếu thẩm mỹ và tình cảm thẩm mỹ, các em sẽ yêu cái đẹp và mong muốn thể hiện nó trong cuộc sống ở mỗi lứa tuổi học sinh

có nhận thức khác nhau nên trong nhiều năm học qua tôi đã rút ra đợc một số kinh nghiệm dạy học sinh cách vẽ tranh đạt kết quả cao và luôn gây hứng thú cho các em trong các giờ học

II phần nội dung.

II.1/ Thực trạng vấn đề

II.1.1/ sơ lợc về trờng nơi tác giả viết đề tài.

*/ Thuận lợi:

Trờng THCS Mạo Khê II nằm ở trung tâm thị trấn Mạo Khê, một thị trấn lớn, có tốc độ phát triển kinh tế nhanh, mạnh

Nhà trờng đã mua sắm thiết bị dạy học tơng đối đầy đủ

Nhà trờng đã có phòng học bộ môn riêng

+/ Đối với HS : có điều kiện thuận lợi tiếp cận các thông tin văn hoá, phần lớn HS là con em công nhân viên chức nhà nớc, phụ huynh học sinh có nhiều sự quan tâm tới việc học tập của con em họ

+/ Đối với GV: Đã đợc dự các lớp tập huấn đổi mới phơng pháp giảng dạy do

Sở, Phòng Giáo dục- Đào tạo tổ chức Đặc biệt GV đã đợc tham dự lớp bồi dỡng tin học do phòng giáo dục tổ chức

* Khó khăn:

+/ Đối với trờng: Tuy đã đợc trang bị máy chiếu, máy vi tính nhng còn cha đủ cho các phòng học

+/ Đối với giáo viên:

Trình độ tin học còn cha cao

+/ Với học sinh:

+ Phần lớn học sinh còn coi đây là môn phụ trong các môn học nên việc

đầu t thời gian cho việc học môn này còn ít Các em thích vẽ nhng lại không muốn vẽ theo sự hớng dẫn của giáo viên mà thích chép lại một tranh nào đó trong sách giáo khoa Nên bài vẽ nhìn tởng đẹp nhng lại khô cứng không đẹp vì

nó không có hồn

Mặt khác khả năng tiếp thu của HS còn cha đồng đều trong một lớp học, một số em còn lời học và không có đồ dùng đầy đủ, do vậy ảnh hởng lớn đến chất lợng bộ môn

+ Việc đầu t của phụ huynh học sinh cho việc học của con em mình về bộ môn Mỹ thuật còn ít

II1.2/ một số thành tựu,( kết quả ) đạt đợc.

Mục đích của môn Mỹ thuật ở trờng phổ thông chủ yếu là giáo dục thẩm

mĩ, tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc, làm quen và thởng thức vẻ đẹp của thiên nhiên xung quanh và của các tác phẩm Mỹ thuật, qua đó vận dụng những hiểu biết về cái đẹp vào sinh hoạt và học tập hằng ngày Trong thời gian giảng dạy

Mỹ thuật tại trờng THCS Mạo Khê II tôi nhận thấy: Đa số các em học sinh rất yêu thích môn học và khi học đã biết vận dụng những hiểu biết về cái đẹp vào sinh hoạt và học tập hằng ngày nh: Các lớp đã tự biết sắp xếp trang trí phòng học

của lớp mình một cách khoa học và đẹp Các em có năng khiếu đa tham gia các cuộc thi vẽ tranh của trờng tổ chức và đạt kết qủa tốt Các em đã có tranh tham gia chơng trình phát thanh măng non do Hội liên hiệp Phụ nữ Tỉnh Quảng Ninh

tổ chức Đặc biệt các em thờng xuyên tham gia vẽ tranh tuyên truyền về các tệ nạn xã hội Kết quả cuối năm của bộ môn thờng đạt từ 70% - 75% Khá và Giỏi, không có học sinh có học lực Kém trong môn học này

II1.3/ Một số tồn tại và nguyên nhân.

*/Tồn tại:

 Học sinh vẫn có thói quen vẽ tranh theo kiểu bắt chớc một tranh ở đâu đó của ngời lớn hay hình minh hoạ của một tác phẩm văn học

 Khi vẽ tranh thờng không chú trọng đến bố cục

 Vẫn còn thói quen dùng thớc trong khi vẽ tranh

 Hình ảnh còn nghèo nàn đơn điệu

 Mầu sắc còn thiếu đậm

*/ Nguyên nhân:

 Do còn thiếu giáo viên dạy mĩ thuật nên một số lớp còn tình trạng giáo viên không có chuyên môn tham gia giảnh dạy mĩ thuật, nên cứ đến giờ vẽ

là cho học sinh vẽ theo sách và dùng thớc kẻ vẽ tranh dẫn đến học sinh

có thói quen chép tranh, dùng thớc kẻ ngôi nhà đờng đi

 Học sinh không đợc học bài bản nên không biết cách tìm bố cục cho tranh vẽ

 Không đợc luyện nhiều, ký hoạ nhiều dẫn đến hình ảnh trong tranh còn nghèo nàn đơn điệu

 Mầu sắc thì đa số học sinh chỉ thích dùng nhiều mầu để tô lên tranh mà không chú trọng đến không gian, ánh sáng, nên tranh vẽ nhiều mầu mà vẫn thiếu đậm

II.1.4/ Một số vấn đề đặt ra:

- Đặc điểm tranh vẽ của học sinh THCS

- Tranh vẽ ở lứa tuổi THCS

- Sự khác biệt giữ tranh vẽ của hoạ sĩ và tranh vẽ của học sinh

- Sự tác động của giáo viên dạy mĩ thuật đối với học sinh,

- Sử dụng tranh thị phạm nh nào cho có hiệu quả

- áp dụng CNTT vào giảng dạy ở phần nào cho phù hợp và có hiệu quả

- Sử dụng những phơng pháp nào để phù hợp với phân môn vẽ tranh và sử dụng nh nào để học sinh tiếp thu bài tốt nhất

II.2/ áp dụng trong giảng dạy.

II.2.1/ Các bớc tiến hành:

Trẻ em rất thích vẽ, vẽ là nhu cầu của trẻ Hội hoạ đối với trẻ em nói chung

và đối với học sinh THCS nói nói riêng, là cả một thế giới muôn hình mầu sắc với những nét ngây thơ sinh động

a Tranh vẽ ở lứa tuổi học sinh THCS

ở lứa tuổi này t duy của học sinh có tính tru tợng lô gích, t duy trừu tợng tranh vẽ của học sinh dần dần sát với thực tế và tính liệt kê, tính ớc lệ trong tranh

của các em cũng dần mất đi ở lứa tuổi tiếp theo

Màu sắc đã biết pha trộn với nhau và dùng nhiều màu hơn

Bố cục tranh đã biết sắp xếp các ý đồ hơn ở lứa tuổi học sinh Tiểu học Hình vẽ đã biết so sánh hình trong tranh và hình ở ngoài thực tế Tuy nhiên vẫn rất ngây thơ, ngộ nghĩnh

b Sự khác biệt giữa tranh vẽ của hoạ sĩ và tranh vẽ theo đề tài của học sinh THCS

Tranh vẽ của hoạ sĩ là sự sắp xếp logic, là ý thức Với hoạ sĩ khi vẽ tranh

về một đề tài gì thì phải thâm nhập vào cuộc sống đó, phải kí hoạ hoặc quan sát nhiều lần, làm nhiều phác thảo Có nghĩa là phải đi lấy tài liệu từ thực tế rồi mới cho ra đời một bức tranh

Còn với học sinh, chúng vẽ theo sự cảm nhận của chính mình, chúng nhìn nhận mọi sự vật xung quanh rất đơn giản, chúng chỉ quan sát hình thức bề ngoài, chứ ít để ý đến nội dung bên trong Đây cũng chính là t duy của học sinh THCS

c Thực tế của học sinh THCS với tranh vẽ theo đề tài.

Học sinh THCS rất thích vẽ tranh theo đề tài, vì trong tranh thể hiện đợc những xúc cảm, tình cảm của các em Các em vẽ về tất cả cảnh vật và con ngời thân quen gần gũi với các em, gắn bó cuộc sống của các em

Tôi là giáo viên giảng dạy môn mỹ thuật Đã có thời gian tôi dạy ở một tr-ờng thuộc vùng nông thôn Tôi nhận thấy trong tranh vẽ theo đề tài của học sinh trờng mình, các em vẽ chủ yếu về cảnh nông thôn: Có cây đa, bến nớc, sân đình,

đống rơm, cây chuối rất gần gũi với các em, các em vẽ về cảnh quê hơng có bố

mẹ, có những ngời nông dân lao động trên cánh đồng quê hơng mình

Ví dụ: Tranh vẽ theo đề tài: Ngày Tết và mùa xuân (Mỹ thuật 6) Các em th ờng

vẽ rất nhiều ngời Đó là những ngời các em thờng gặp, các bạn ăn mặc đẹp đi chơi xuân, bố mẹ, anh chị em đi chợ tết, đi chúc tết, đi chùa xem và tham gia các trò chơi dân gian mà các em vẫn thờng chơi hoặc xem nh: Chơi đu, đấu vật, kéo co cảnh ở đây là cảnh chùa triền, đình làng, có những cây cổ thụ to lớn Mầu sắc tng bừng tơi sáng,chủ yéu là mầu nguyên chất không pha trộn Các em vẽ

nh chính các em đang chơi trong ngày Tết đó

Khác với trẻ em nông thôn, hiện nay tôi đang dạy ở một trờng thị trấn ( tr-ờng THCS Mạo Khê II - Đông Triều _ Quảng Ninh ) Trẻ em thành phố, thị xã,

các em thờng vẽ về phố phờng, những dãy nhà cao tầng, đờng phố tấp lập xe cộ qua lại với rất nhiều ngời, các em vẽ về nhà máy, có những cô chú công nhân lao

động Đấy là những hình ảnh thân quen gần gũi của trẻ em thị xã

Còn với trẻ em vùng biển thì lại vẽ nhiều biển, vẽ những ng dân với nớc da

đen sạm, chắc khoẻ

Tình cảm của quê hơng, của những ngời thân, đợc các em tiếp nhận và tạo

đợc xúc cảm trong bản thân các em và đã đợc các em thể hiện trong tranh vẽ của mình Các em muốn biểu đạt, muốn nói về những xúc cảm đó bằng hình vẽ, bằng màu với mọi ngời Những tranh vẽ bằng xúc cảm thực sự là những bức tranh đẹp, bởi trong những loại tranh đó ngời xem thấy đợc cái không khí, tình cảm thực sự của ngời vẽ Hồ Chủ Tịch có nói: "Bác nghĩ rằng nghệ thuật phải gắn với cuộc sống "

Trong thực tế không phải tất cả học sinh THCS vẽ tranh theo đề tài bằng tình cảm thật của mình Còn có em cha hiểu đúng về vẽ tranh, các em thờng vẽ ngời phải giống ngời thật, cảnh phải nh cảnh thật, có em còn bắt chớc ngời lớn,

vẽ theo nh tranh ngời lớn, có em lại tô lại ảnh và tranh truyện Đây là một nhận thức sai của các em - Giáo viên cần phải phân tích cho các em rõ hơn

Những tranh đó, ngời xem không thấy đợc không khí thật của nội dung,

mà chỉ thấy gò cứng, trong tranh không thất đợc sự sáng tạo Tô lại tranh truyện hoặc tranh của ngời khác sẽ không tạo ra sự hứng thú, say mê tìm tòi và thể hiện cái mới Hình ảnh trong tranh bị cứng nhắc, vì các em cố gò cho giống hình thực, cảnh thực, em đâu biết rằng: Có những cái vô duyên trong hiện thực lại có duyên trong nghệ thuật, và có cái có duyên trong hiện thực lại vô duyên trong nghệ thuật Hội hoạ lấy từ cuộc đời và trả về cuộc đời ở dạng tinh khiết hơn

Màu sắc ở loại tranh này thờng là gọn gàng khô cứng ít tạo đợc cảm xúc

đối với ngời xem, màu bị lệ thuộc vào thiên nhiên, hoặc lệ thuộc vào ngời khác Các em tô màu cây thờng là xanh, tóc đen, mây trắng, nắng hồng

Tranh vẽ bắt chiếc ngời lớn, tô lại trong tranh truyện là loại tranh cha đẹp, vì trong tranh không phải là những ngời luôn gần gũi với các em, không có tình cảm thật sự của các em, mà chỉ là những hình ảnh mợn, những con ngời xa lạ mà các em thoáng nhìn tởng là đẹp, là tốt Do hình ảnh mợn nên màu sắc cũng không thể tạo đợc và cũng phải lệ thuộc Nh vậy những bức tranh đó không phải không đợc đánh giá cao, bởi không có sự sáng tạo Cố Thủ tớng Phạm Văn Đồng

đã định nghĩa: "Nghệ thuật là hiểu biết, khám phá, sáng tạo." Sự sáng tạo trong nghệ thuật sẽ nảy sinh những cái mới, cái đẹp, cái rung động lòng ngời

d Sự tác động của giáo viên dạy Mỹ thuật đối với học sinh.

Các Mác nói "Nếu anh muốn thởng thức nghệ thuật thì anh phải là ngời

đ-ợc giáo dục về nghệ thuật" Mác thờng nói: "Một bản nhạc hay cũng không có ý nghĩa gì với một đôi tai không xành âm nhạc"

Với mỗi học sinh, đặc biệt là học sinh THCS muốn cảm nhận đợc cái đẹp, biến cái đẹp thành cái của mình thì việc đầu tiên phải học về cái đẹp Cái đẹp ở

đây là cái đẹp trong cuộc sống đợc chắt lọc để đa vào tranh Điều đó rất cần có

sự hỗ trợ của ngời lớn, nhà trờng, đặc biệt là giáo viên giảng dạy trực tiếp môn

mỹ thuật Bác Hồ dặn: "Mỗi con ngời đều có cái thiện và cái ác ở trong lòng Ta phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con ngời nảy nở nh hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi." Nh ở phần trên đã nói, thực ttế học sinh THCS vẽ tranh đề tài theo hai hớng: Tranh vẽ theo cảm xúc và tranh vẽ bắt chớc ngời khác Trớc thực trạng đó, giáo viên phải nắm đợc những yêu cầu đối với một bài vẽ tranh đề tài

Ví dụ: Với một đề tài: "Ngày Tết và mùa xuân" (Lớp 6)

Yêu cầu đối với đề tài này, học sinh chỉ cần làm toát lên đợc cái không khí của ngày Tết và Mùa Xuân chứ không nên đòi hỏi cao quá nh: Động tác rõ ràng công việc cụ thể Yêu cầu cao không phù hợp với lứa tuổi, sẽ ảnh hởng tới sự hứng thú của học sinh

Đối với một giờ học vẽ mà không gây đợc hứng thú cho học sinh thì không có kết quả cao, và cũng không còn nghĩa của giờ học vẽ nữa

Tôi đã có dịp đi dự giờ vẽ theo đề tài: "Vệ sinh môi trờng" (lớp 7) của một giáo viên trờng bạn Khi hứơng dẫn học sinh cách vẽ, giáo viên vẽ mâu lên bảng từng bớc đến hoàn thành bức tranh Khi học sinh thực hành giáo viên không xoá bảng, bức tranh của cô vẽ trên bảng vẫn còn đó, các em cú thế chép theo, thế là lớp học có 48 em thì có 48 bài vẽ tơng đối giống nhau Cuối buổi giáo viên chấm bài, cứ ai vẽ giống cô nhất, sẽ điểm cao nhất

Tiết dạy vẽ tranh nh vậy cha đạt đợc yêu cầu, vì cô giáo đã biến tiết dạy thành tiết học công thức, cứng nhắc, quá nặng nề căng thẳng

Với mỗi ngời giáo viên giảng dạy mỹ thuật: Là thông qua bài dạy kích thích, gợi mở tạo điều kiện để học sinh đợc tiếp xúc nhiều với nghệ thuật và phát huy tính tích cực, độc lập sáng tạo trong các bài tập thực hành và trong cách suy nghĩ, cách cảm thụ trớc cái đẹp Có nh vậy thì kết quả dạy và học sẽ cao hơn và

có nghĩa hơn Dạy vẽ trong trờng THCS nếu có kết quả tốt sẽ có ảnh hởng rất lớn với môn học khác, mỹ thuật cùng với những môn học khác phát triển và hoàn thiện nhân cách của trẻ, nếu giáo viên không định hớng đợc cho học sinh, không nhận thấy cái đẹp trong tranh thiếu nhi thì sẽ làm thui trột sự phát triển thẩm mỹ của trẻ

Ngời giáo viên dạy môn Mỹ thuật phải cần có quan niệm đúng với môn của mình, có nh vậy mới phát huy đợc tính tích cực của học sinh Giáo viên cần

tìm tòi, sáng tạo những phơng pháp tốt nhất để dạy cho học sinh phát huy tính t-ởng tợng thị giác và khả năng tổ hợp Giáo viên cần tạo điều kiện để học sinh phát triển cảm giác về màu sắc, học cách chọn và dùng màu, bố trí hợp lý sự sáng tối, từng bớc dạy cho các em tạo dựng ý đồ nghệ thuật tìm con đờng và

ph-ơng tiện tốt nhất để thể hiện ý đồ đó

e Phơng pháp hớng dẫn học sinh THCS vẽ tranh đề tài

+ Tranh thị phạm

Chuẩn bị tốt cho giờ dạy cụ thể: Nắm vững yêu cầu của bài, chuẩn bị đầy

đủ đồ dùng dạy học Đồ dùng dạy học cho giờ vẽ cho đề tài thờng là những bài

vẽ của học sinh cũ, đồ dùng phải gần gũi, gắn bó với các em Gọi là tranh thị phạm

Ví dụ: Đối tợng học sinh là trẻ em nông thôn thì hình ảnh giáo viên đa ra

nên dùng: Cảnh làng quê có những cây tre, đống rơm, đàn gà và những ngời nông dân lao động.và ngợc lại với trẻ em thị trấn, thành phố thì hình ảnh GV đa

ra nên dùng là: Cảnh đờng phố có nhiều nhà cao tàng, có xe cộ đi lại tấp lập, có nhà máy,xí nghiệp Tranh thị phạm trong giờ dạy mỹ thuật có vai trò rất quan trọng đến chất lợng bài vẽ

- Sử dụng tranh thị phạm có hiệu quả:

- Giới thiệu đúng lúc, đúng chỗ

- Phân tích rõ trọng tâm

- Cất đồ dùng dạy học, để học sinh nhớ lại, suy nghĩ và tởng tợng

+ Các giai đoạn tiến hành

Vẽ tranh theo đề tài thờng gồm hai phần lớn.

- Phần một:

Giới thiệu nội dung bao gồm: Cung cấp kiến thức và vạch ra cách vẽ, hớng dẫn từ đơn giản đến phức tạp, từ khái quát đến chi tiết

Giai đoạn này không kéo dài quá mời phút( tổng số 45 phút) Tâm lý học sinh không thích nghe nhiều, mà thích vẽ ngay, các em thích thể hiện ngay trí t-ởng tợng của mình, không cần biết có đẹp hay không Ơ lứa tuổ học sinh THCS các em vẽ có sự so sánh, hình vẽ gần với thực tế nên ở giai đoạn này các em cảm thấy khó vẽ Do vậy giáo viên cần phải giảng giải phân tích cho học sinh hiểu Giáo viên cần có phơng pháp thích hợp để lôi cuốn sự chú ý của học sinh vào nghe giảng

- Phần hai:

Học sinh làm bài tập Phần này có ý nghĩa quyết định đến kết quả bài dạy,

nó đợc thể hiện một cách sinh động, rõ ràng ngay trên bài vẽ của học sinh: Đẹp hay cha đẹp

Khi giáo viên ra đề tài, để các em tự xác định nội dung vẽ, không nên áp

đặt, mà phải hớng học sinh tìm nội dung gần gũi gắn bó đối với các em

Ví dụ: Đề tài “Phong cảnh mùa hè” nghe tởng là dễ nhng học sinh rất khó

sác định đợc nội dung để vẽ, vì vậy ngời giáo viên cần phải hơng học sinh đên những gì gần gũi với các em nh: Hoa gì báo hiệu mùa hè đến?( Hoa phợng) Mầu sắc mùa hè khác với các mùa khác nh thế nào?( Mầu sắc của mọi vật rõ ràng hơn,) Hoa gì chỉ nở vào mùa hè?( Hoa sen, hoa súng)

Tìm bố cục: Đối với học sinh chuyên nghiệp, bố cục là sự sắp xếp ý tởng, ở giai đoạn này thời gian cũng rất nhiều, do vậy mỗi bài vẽ đề tài cần làm 4-5 cái phác thảo để so sánh và quan trọng hơn là tập t duy hình ảnh cụ thể

Còn với học sinh THCS, cac em vẽ theo trí tởng tợng của mình, không so sánh với hình ảnh thực, với lại thời gian chỉ có 45 phút cho cả tiết học( từ lúc nghe giảng đến hoàn thành tiết học) Do vậy việc tìm bố cục phải rất nhanh và hình ảnh phải gắn bó với các em

Tìm mầu: Hoàn toàn do các em, nhng giáo viên phải nói đợc cảm xúc trong mầu sắc Ví dụ: Vui thờg dùng mầu ấm nong, êm ả thờng dùng mầu lạnh không nên quá lệ thuộc vào thiên nhiên

Thể hiện: Tạo cho các em có ý thức toàn diện, đồng bộ, tỷ lệ khung trong

tờ giấy Vì cái đẹp phải có nền, hình, mảng Cái đẹp ở đây là cái đẹp trong chỉnh thể

ở phần hai: Sự quan tâm, nhắc nhở, gợi ý, động viên, khuyến khích hay bổ sung kiến thức uốn nắn những sai lệch của giáo viên đối với học sinh, có tác

động không nhỏ đến kết quả bài vẽ của học sinh Nừu ở phần một thời gian có hạn, giáo viên chỉ cung cấp những kiến thức cơ bản, vạch ra cách giải quyết chung chung cho tất cả học sinh, thì phần hai là phần thể hiện biến hoá, sáng tạo của học sinh Bài vẽ phong phú là ở phần này Giáo viên sẽ phải làm việc với từng em trên từng bài vẽ, mỗi học sinh có cách nhìn, cách nghĩ, cách cảm tởng khác nhau về bài học Chỉ ra cho học sinh những cái đợc cái cha đợc ngay trên bài vẽ chứ không đợc vẽ hộ cho học sinh hoặc vẽ mẫu để học sinh chép lại Có

nh vậy mới thực là dạy của giáo viên và học sinh lúc ấy mới thực là học Phần này kéo dài 25 phút, Không nên phó thác cho học sinh tự “ xoay sở” một mình

Đây cũng là đặc điểm của dạy mĩ thuật ở phần này ngoài làm việc với các học sinh, Giáo viên có thể nói chuyện xung quanh nội dung bài vẽ vẫn không ảnh h-ởng đến chất lợng

Ví dụ:

1. Cô giáo có thể kể chuyện về quê hơng để khắc sâu tình cảm của các em

đối với quê hơng

2. Chiếc lá có mầu sắc khác nhau, lá non thì màu xanh non, lá già thì mầu xanh đậm, vào cuối mùa thu lá chuyển hẳn sang mầu vàng, mầu đỏ rồi lá rụng, có chiếc lá thì bản chất của nó da có màu đỏ, màu tía ( lá cây Tía Tô)

+ Các phơng pháp giảng dạy:

Đối với tranh vẽ theo đề tài ở trờng THCS nên dùng các phơng pháp sau:

a Phơng pháp thuyết trình:

Nên đặt ra câu hỏi trớc cho cả lớp suy nghĩ để tìm ra cách trả lời (hoặc không) rồi sau đó giáo viên bổ sung tóm tắt, nhấn mạnh để làm rõ nội dung

b Phơng pháp gợi mở:

Thờng nâng cao năng lực t duy, khả năng sáng tạo của học sinh Những câu hỏi có tính nghi vấn: Còn có thể vẽ gì nữa? Hình vẽ này đã đẹp cha? Màu nào dùng vào đây sẽ đẹp hơn Kích thích độc lập suy nghĩ, lòng tự tin vào khả năng của mỗi học sinh Các em sẽ tự tìm ra cách vẽ, cách sửa chữa theo ý mình,

nh vậy bài vẽ mới thật sự là bài vẽ của học sinh Giáo viên chỉ là ngời chỉ đờng dẫn lối, học sinh phải độc lập sáng tạo dới sự chỉ dẫn của giáo viên

Cuối cùng bài vẽ đẹp hay không một phần rất lớn phụ thuộc vào việc học sinh có thích vẽ hay không Do vậy giáo viên cần suy nghĩ dạy sao cho vui, ngay

từ phút đầu của giờ học dù là đề tài đơn giản hay phức tạp, gần gũi hay xa lạ cũng phải tạo cho học sinh không khí hào hứng, chờ đón (mong muốn đợc vẽ, mong muốn vẽ đẹp, có tranh đẹp)

Giáo viên có thể đặt câu hỏi bằng câu chuyện nhỏ Gây cho học sinh sự ngạc nhiên, suy nghĩ chủ động hớng tới bài học, và cũng là cách vào bài có hiệu quả cao hơn cả

Mỗi môn học có đặc trng riêng, có cách dạy riêng Mỹ thuật là môn nghệ thuật, nghệ thuật tạo ra cái đẹp Cái đẹp có cái chung, có cái riêng Cái đẹp là cái mới, là cái đẹp nhiều hình vẽ Bài vẽ của học sinh phải khác nhau về nội dung,

về bố cục (sắp xếp) về hình vẽ, về màu sắc Vì học sinh tiếp thu kiến thức chung, nhng thể hiện theo cách nhìn, cách nghĩ và quan trọng hơn cả là cách cảm thụ riêng của mình Làm cho học sinh thích vẽ, đó là bí quyết của phơng pháp dạy

vẽ tranh theo đề tài ở bậc THCS

c Phơng pháp thực hành - luyện tập.

Phơng pháp này cũng là một phơng pháp rất quan trọng trong dạy mỹ thuật Bởi vì nếu chỉ có lý thuyết mà không có thực hành thì không đạt kết quả tốt N.P.Xa- Cu- Li- Na nhà tâm lý học Nga cho rằng: Hoạt động tạo hình chỉ có tính chất sáng tạo khi sự cảm thụ thẩm mỹ đợc phát triển và trẻ đã nắm đợc những kĩ năng, kĩ xảo cần thiết để thể hiện bài vẽ