giáo án vật lí 9 ki II rất hay

2.Luyện tập thím về vận dụng câc kiến thức văo một số trường hợp cụ thể.II.CHUẨN BỊ:Hs trả lời câu hỏi ở mục tự Tự kiểm tra trong SGK III.TỔ CHỨC CÂC HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH: HOẠT ĐỘNG CỦ

2.Luyện tập thím về vận dụng câc kiến thức văo một số trường hợp cụ thể.

II.CHUẨN BỊ:Hs trả lời câu hỏi ở mục tự Tự kiểm tra trong SGK

III.TỔ CHỨC CÂC HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH:

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

*Hoạt động(12ph)1:Báo

cáo trước lớp và

trao đổi kết quả tự

kiểm tra(từ câu 1đến

5-CẢM ỨNG XOAY CHIỀU;SỐ

ĐƯỜNG SỨC TỪ XUYÊN QUA TIẾT

DIỆN S CỦA CUỘN DÂY BIẾN

THIÊN

6-TREO THANH NAM CHÂM BẰNG

MỘT SỢI CHỈ MỀM Ở CHÍNH

GIỮA ĐỂ CHO THANH NAM CHÂM

NẰM NGANG ĐẦU QUAY VỀ

HƯỚNG BẮC ĐỊA LÝ LÀ CỰC

BẮC CỦA THANH NAM CHÂM.

7-B

8-GIỐNG NHAU:CÓ HAI BỘ PHẬN

CHÍNH LÀ NAM CHÂM VÀ CUỘN

DÂY DẪN.

KHÁC NHAU: MỘT LOAI CÓ RÔTO

LÀ CUỘN DÂY,MỘT LOẠI CÓ

RÔTO LÀ NAM CHÂM

9-HAI BỘ PHẬN CHÍNH LÀ NAM

CHÂM VÀ KHUNG DÂY DẪN.

KHUNG QUAY ĐƯỢC ĐƯỢC VÌ KHI

TA CHO DÒNG ĐIỆN MỘT CHIỀU

CHẠY QUA KHUNG DÂY THÌ TỪ

TRƯỜNG CỦA NAM CHÂM SẼ TÁC

DỤNG LÊN KHUNG DÂY NHỮNG LỰC

TỪ LÀM CHO KHUNG DÂY QUAY

+Yêu cầu Hs trả lời các câu hói sau:

-Nêu cách xác định hướng của lực từ

do một thanh nam châm tác dụng lên cực bắccủa một kim nam châm và lực điện từ của thanh nam châm đó tác dụng lên một dòng điện thẳng

-So sánh lực từ do một nam châm vĩnh cửu với lực từ do một nam châm điện chạy bằng dòng điện xoay chiều tác dụng lên cực bắc của một kim nam châm

-Nêu quy tắc tìm chiều của đường sức từ của nam châm vĩnh cửu và của nam châm điện chạy bằng dòng điện mộy

của nam châm và lực

từ của dòng điện

NGOÀI VÀO TRONG VÀ

VUÔNG GÓC VỚI MẶT

PHẲNG HÌNH VẼ

11.ĐỂ GIẢM HAO PHÍ TOẢ

NHIỆT TRÊN ĐƯỜNG DÂY

=6V12Dòng điện không đổi

trong cuộn này không

xuất hiện dòng điện

Dặn dò;Chuẩn bị bài mới

-GV yêu cầu hs trả lời những câu hỏi sau:

?Định luật truyền thẳng ánh sáng được phát biểu như thế nào.

?Có thể nhận biết được đường truyền của tia sáng bằng những cách nào.

IV-NHỮNG KINH NGHIỆM RÚT RA TỪ CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

2

Tuần :23

Tiết thứ :45

Chương III:QUANG HỌC

xạ ánh sáng

I.MỤC TIÍU:

-Nhận biết được hiện tượng khúc xạ ânh sâng

-Mô tả được TN quan sât đường truyền của tia sâng từ không khí sang nước vă ngược lại

-Phđn biệt được hiện tựơng khúc xạ ânh sâng với hiện tượng phản xạ ânh sâng

-Vận dụng được kiến thức đê học để giải thích một số hiện tượng đơn giản do sự đổi

hướng của tia sâng khi truyền qua mặt phđn câch giữa hai môi trường gđy nín

II.CHUẨN BỊ: Đối với mỗi nhóm:

-Một bình thuỷ tinh hoặc bình nhựa trong;một bình chứa nước

sạch;một ca múc nước;một miếng gỗ phẳng;mềm để có thể cắm được đinh ghim;3 đinh ghim

Đối với GV:

-Phim trongû(hình 40.1) - Một bình thuỷ tinh hoặc bình nhựa trong

hình hộp chữ nhật đựng nước;một miếng gỗ phẳng (hoặc nhựa)để làm màn hứng tia sáng - Một nguồn sáng có thể tạo được chùm sáng hẹp(nên dùng bút laze để hs dễ quan sát tia sáng)

III.TỔ CHỨC CÂC HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH:

*Hoạt động1(5ph):

Ôn lại kiến thức

có liên quan đến

bài mới.Tìm hiểu

hình 40.1(hoặc làm

thí nghiệm)

A/Từng hs chuẩn bị

câu trả lời câu

hỏi của gv đưa ra

B/ Từng hs quan

sát H40.1trả lời

câu hỏi đầu bài

*Hoạt

động2(15ph)Tìm

hiểu sự khúc xạ

-GV yêu cầu hs trả lời những câu hỏi sau:

?Định luật truyền thẳng ánh sáng được phát biểu như thế nào.

?Có thể nhận biết được đường truyền của tia sáng bằng những cách nào.

-GV yêu cầu hs thực hiện mục I phần I

Chương III:QUANG HỌC Bài40:Hiện

tượng khúc xạ ánh sáng

I.HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG:

1Quan sát

tượng tia sáng truền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác bị gãy

-Quan sát GV tiến

hành TN.Thảo luận

nhóm để trả lời

-Aïnh sáng truyền trong không khí và trong nước đã tuân theo định luật nào?

-Hiện tượng Aïnh sáng truyền từ không khí sang nước có tuân theo định luật truyền thẳng ánh sáng không?

-Hiện tượng khúc xạ ánh sáng là gì?

GV yêu cầu hs đọc

phần Một vài khái

niệm

Sau đó GV tiến hành thí nghiệm như hình 40.2 sgk.Yêu cầu hs trả lời C1;C2và các câu hỏi sau:

-Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước,tia khúc xạ nằm nằm trong mặt phẳng nào?So sánh góc tới và góc phản xạ?

- Ghi kết luận vào vở và trả lời C3

-Yêu cầu hs trả lời C4.Gợi ý phân tích tính khả thi của phương án vừa đưa ra:

1.Để nguồn sáng trong

khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường,được gọi là hiện tượng khúc xạ

Góc SIN là góc tới

kí hiệu là i Góc KIN ’ là góc

*Hoạt động3:

(12ph)Tìm hiểu sự

khúc xạcủa tia

sáng khi truyền

2 Để nguồn sáng ngoài nước,ánh sáng qua đáy bình qua nước rồi chiếu ra không khí

Nếu hs không đưa ra được phương án nào thì hướng dẫn hs làm

TN trong sgk:

Bước1:

-Cắm 2 đinh ghim A,B-Đặt miếng gỗ đứng trong nước từ từ đổ nước vào trong bình cho tới vạch phân cách

- hướng dẫn hs cắm đinh ghimA sao cho tránh hiện tượng phản xạ toàn phần;

Bước2:

-Tìm vị trí đặt mắt

để nhìn thấy đinh B che khuất đinh A ở trong nước

-Đưa đinh C che khuất đinh Avà B

-mắt chỉ nhìn thấy đinhB mà không nhìn thấy đinh A chứng tỏ điều gì?

-Giữ nguyênvị trí mắt nếu bỏ ghim B,C thì nhìn thấy A không?vì sao?

Bước3:

-Nhắc miếng gỗ ra khỏi nước dùng bút kẻ đường nối vị trí 3 đinh ghim

4Thí nghiệm ì5Kết luận;

truyền từ không khí vào trong nước thì-Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng chứa tới;

-Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tơí

II.Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí

1.Dự đoán2.Thí nghiệm kiểm tra

3 Kết luận:

truyền từ nước sang không khí thì

-Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng chứa tới;

-Góc khúc xạ lớn hơn góc tớí

III.Vận dụng

nhóm rồi trả lời

câu hỏi của GV để

rút ra kết luận

*Hoạt động4:Vận

dụng(10ph)

-HS trả lời các

câu hỏi của GV

trong suốt cũ

-Góc phản xạ

cách và tiếp tục

đi vào môi trường

trong suốt thứ hai

Nêu kết luận về hiện tượng KXAS từ không khí vào nước và ngược lại

-Yêu cầu trả lời các câu hỏi C7 và C8(gv phát biểu chính xác lại cho hs):

-HS đọc phần ghi nhớ

và phần có thể em chưa biết ở sgk và về nhà học bài,làm các bài tập ở SBT

-GV cho hs trả lời

các câu hỏi C4 và C5

-GV củng cố bài học

bằng các câu hỏi sau:

+Vì sao lại có hao phí điện năng trên đường dây tải điện?

+Nêu công thức tính

6

công suất hao phí điện năng trên đường dây tải điện?

+Biện pháp nào có lợi nhất để giảm hao phí điện năng trên đường dây tải điện?

-GV cho cá nhân hs tự

đọc phần ghi nhớ và phần có thể em chưa biết ở sgk và dặn dò hs về nhà học bài,làm các bài tập

ở SBT

-Cho HS kẻ bảng 1 trang 111 vào vở và1tờ giấy có vòng tròn chia độ hoặc thước đo độ

IV-NHỮNG KINH NGHIỆM RÚT RA TỪ CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

Tuần :23

Tiết thứ :45 Baì 41:QUAN HỆ GIỮA GÓC TỚI VÀ GÓC KHÚC XẠ

I-MỤC TIÊU:

1 Mô tả được sự thay đổi của góc khgúc xạ khi góc tới tăng hoặc giảm

2 Mô tả được TN thể hiện mối quan hệ giữa góc tới và góc khúc xạ

II-CHUẨN BỊ: Đối với mỗi học sinh

- 1 miếng thuỷ tinh hoặc nhựa trong suốt hình bán nguyệt, mặt phẳng đi qua đường kính được dán giấy kín chỉ để một khe hở nhỏ tại tâm I của miếng thuỷ tinh (hoặc nhựa)

- 1 miếng gỗ phẳng

- 1 tờ giấy có vòng tròn chia độ hoặc thước đo độ

- 3 chiếc đinh ghim

TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH:

Ho ạt đ ộng 1.(10 ph út)

Ôn tập những kiến thức

có liên quan đến bài mới.

Từng HS trả lời các câu hỏi

của GV đưa ra

c) Dựa vào bảng kết quả

TN, cá nhân suy nghĩ, trả lời

câu hỏi của GV để rút ra kết

- Khi góc tới tăng, góc khúc xạ

có thay đổi không? Trình bày một phương án TN để quan sát hiện tượng đó

-GV hướng dẫn HS tiến hành TN

theo các bước đã nêu

- Yêu cầu HS đặt khe hở I của miếng thuỷ tinh đúng tâm của tấm tròn chia độ

- Kiểm tra các nhóm xác định vị trí cần có của đinh ghim A’

- GV yêu cầu đại diện một vài

nhóm trả lời C1

Có thể gợi ý HS bằng cách đặt câu hỏi:

?Khi nào mắt ta mhìn thấy hình ảnh của đinh ghim A qua miếng thuỷ tinh

?Khi măt ta chỉ nhìn thấy đinh ghim A’,chứng tỏ điều gì

GV yêu cầu hs trả lời câu C2.

Baì 41: QUAN H Ệ GIỮA GÓC TỚI VÀ

GÓC KHÚC XẠ

I.Sự thay đổi góc khúc xạ theo góc tới

1.Thí nghiệm2.Kết luận:

Khi ánh sáng truyền từ không khí sang thuỷ tinh:

-Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới -Góc tới tăng(giảm) thì góc khúc

xạ cũng tăng(giảm)

3.Mở rộng:

Khi ánh sáng truyền từ không khí sang các môi trường trong suốt khác thì kết luận trên vẫn đúng.

8

-Nối B với M cắt PQ tại I

Nối I với A ta có đường truyền

của tia sáng từ A đến mắt

C4:IG là đường biểu diễn tia

khúc xạ của tia tới SI

Sau đó yêu cầu hs trả lời câu hỏi:Khi ánh sáng truyền từ không khí sang thuỷ tinh,góc khúc xạ và góc tới quan hệ với nhau như thế nào?

+Yêu cầu hs trả lời câu hỏi:

Khi ánh sáng truyền từ không khí sang các môi trường trong suốt khác,góc khúc xạ và góc tới quan

hệ với nhau như thế nào?

Đối với Hs yếu kém thì có thể yêu cầu tự đọc phần ghi nhớ trong sgk,rồi trả lời câu hỏi của GV

+Yêu cầu Hs trả lời câu C3.Có thể gợi ý để hs trả lời câu này như sau:

-Mắt nhìn thấy A và B?Từ đó vẽ đường truyền của tia sáng trong không khí tới mắt

+xác định điểm tới và vẽ đường truyền của tia sáng từ A đến mặt phân cách

+yêu cầu hs trả lời C4

*Nhắc nhở hs chuẩn bị bài mới;làm bài tập trong sách bài tập; đọc phần có thể em chưa biết;học phần ghi nhớ

Tuần :23

I-MỤC TIÍU:

1.NhỊn d¹ng ®îc thÍu kÝnh hĩi tô

2.M« t¶ ®îc sù khóc x¹ cña c¸c tia s¸ng ®Ưc biÖt(tia tíi quang t©m, tia song song víi trôc chÝnh,tia cê

ph-¬ng ®i qua tiªu ®iÓm)qua thÍu kÝnh hĩi tô

3.VỊn dông ®îc kiÕn thøc ®· hôc ®Ó gi¶i bµi tỊp ®¬n gi¶n vÒ TKHT vµ gi¶i thÝch mĩt vµi hiÖn t îng thíng gƯp trong thùc tÕ

II-CHUẨN BỊ: Đối với mỗi học sinh

-Mĩt TKHT cê tiªu cù kho¶ng12 cm;mĩt gi¸ quang hôc;mĩt mµn ch¾n ®Ó quan s¸t ®íng truyÒn cña chïm s¸ng;mĩt nguơn sangsphats ra mĩt chïm gơm 3 tia s¸ng song song

Mĩt b¶ng phô kÎ h×nh 42.5;42.6

TỔ CHỨC CÂC HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH:

Ho ạt đ ộng 1.(5 ph út)

Ôn tập những kiến thức

có liín quan đến băi mới.

Hai hs lªn b¶ng lµm theo yªu

-GV yíu cầu HS vÏ tiÕp ®íng ®i

cña tia tíi trong 2 tríng hîp sau:

-Tia sâng truyền từ không khí sang thuỷ tinh.

-Tia sáng truyền từ nước sang không khí.

-GV hướng dẫn HS tiến hănh

TN

*Theo dđi,gióp ®ì c¸c nhêm hs yÕu.Chó ý c¸c em ®Ưt c¸c dông

cô ®óng vÞ trÝ

*§ỉi víi hs kh¸ giâi,tríc khi bỉ trÝ TN nh h×nh 42.2Gv cê thÓ lµm TN sau ®©y:

Dïng TKHT høng mĩt chïm s¸ng song song(chïm s¸ng mƯt tríi hoƯc ¸nh s¸ng ngôn ®Ìn dƯt

ị xa)lªn mµn høng ¶nh.Tõ tõ dÞch chuyÓn tÍm b×a ra xa TKHT,yªu cÌu hs quan satsTn

vµ tr¶ líi c©u hâi:KÝch thíc vÖt s¸ng trªn mµn thay ®ưi thÕ nµo?

Dù ®o¸n chïm khóc x¹ ra khâi TKHT cê ®Ưc ®iÓm g×?Sau khi

hs tr¶ líi c¸c c©u hâi trªn míi

bỉ trÝ TN nh h×nh 42.2 sgk+Yíu cầu hs trả lời C1+GV th«ng b¸o vÒ tia tíi vµ tia

lê

Bà 42 THÍU KÝNH HĩI Tô

I §Ưc ®iÓm cña thÍu kÝnh hĩi tô

1.ThÝ nghiÖm

2.H×nh d¹ng cña thÍu kÝnh hĩi tô

* PhÌn r×a cña TKHT mâng h¬n phÌn gi÷a

Tìm hiểu các khái niệm trục

chính,quang tâm,tiêu điểm,

C5:Điểm hội tụ F của chùm

tia tới song song với trục

chính,nằm trên trục chính

Biễu diễn chùm tia tới và

chùm tia ló

Cá nhân đọc phần thông báo

và trả lời câu hỏi của GV

d) Tìm hiểu khái niệm về tiêu

cự Cá nhân đọc phần thông

báo về tiêu cự

Hoạt động5.( 10 phỳt)

+Yờu cầu hs trả lời C2

+Yờu cầu hs trả lời C3

+GV cho hs đọc phần thông báo

về TKHT thờng dùng trong thực tế.Nhận biết TKHT dựa vào hình vẽ và kí hiệu của TKHT

+Yờu cầu hs trả lời C4

-Hớng dẫn hs quan sát TN rồi

đ-a rđ-a dự đoán

-Yêu cầu hs đa ra phơng án kiểm tra dự đoán.(có thể dùng thớc thẳng)

*Thông báo về khái niệm về quang tâm.GV làm thí nghiệm.Khi chiếu tia sáng bất

kỳ qua quang tâm thì nó tiếp tục truyền thẳng không đổi hớng

*-Hớng dẫn hs tìm hiểu khái niệm tiêu điểm

-Yêu cầu hs thực hiện lại TN

nh hình 42.2 SGK để trả lời C5,C6

-Yêu cầu hs trả lời câu hỏi sau:

Tiêu điểm củaTKHT là gì?Mỗi thấu kính có mấy tiêu điểm?vị trí của chúng có đặc điểm gì?

-Gv phát biểu chính xác các câu trả lời C5,C6

*Thông báo về khái niệm về tiêu cự

*GV làm thí nghiệm đối với tia tới qua tiêu điểm

*Yêu cầu hs trả lời câu hỏi sau:

*Đờng truyền của ba tia sáng đặc biệt:

+Tia tới quang tâm thì nó tiếp tục truyền thẳng theo phơng của tia tới.+Tia tới song song với trục chính thì tia ló qua tiêu điểm

+Tia tới qua tiêu điểm thì tia ló song

song với trục chính

S





Củng cố vă vận dụng

C8:TKHT lµ thÍu kÝnh cê r×a

mâng h¬n phÌn gi÷a.NÕu

chiÕu mĩt chïm s¸ng tíi song

song víi trôc chÝnh cña trôc

IV-NHỮNG KINH NGHIỆM RÚT RA TỪ CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

12

Tuần :23

THấU KíNH HộI Tụ

I-MỤC TIấU:

1 Nêu đợc trong trờng hợp nào thấu kính hội tụ cho ảnh thật và cho ảnh ảo của một vật và chỉ ra đợc

đặc điểm của các vật này

2 Dùng các tia sáng đặc biệt dựng đợc ảnh thật và ảnh ảo của một vật qua thấu kính hội tụ

II-CHUẩN Bị: Đối với mỗi nhóm học sinh

- 1 thấu kính hội tụ có tiêu cự khoảng 12cm

- 1 giá quang học

- 1 cây nến cao khoảng 5cm

- 1 màn để hứng ảnh

- 1 bao diêm hoặc bật lửa

Đối với GV :Một bảng phụ kẻ bảng 1

Kết quả

quan sát Khoảng cách từ vật đến thấu kính(d) Đặc điểm của ảnh

Thật hay ảo?

Cùng chiều hay ngợc chiều so với

vật?

Lớn hơn hay nhỏ hơn vật?

1 Vật ở rất xa thấu kính

3 f < d <2f

III- Tổ CHứC HOạT Động của học sinh

Hoạt động 1.(5 phút)

Ôn tập những kiến thức

liên quan đến bài mới

Từng HS trả lời các câu hỏi

ảnh của vật tạo bởi thấu kính hội

BởI THấU KíNH HộI Tcuw

I Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ

1.Thí nghiệm2Hãy ghi các nhận xét ở trên vào bảng 1

Hoạt động 2(15 phút)

Tìm hiểu đặc điểm đối với

ảnh của một vật tạo bởi thấu

kính hội tụ.

a) Các nhóm bố trí TN nh

hình 43.2 SGK, đặt một vật

ngoài khoảng tiêu cự, thực

hiện các yêu cầu của C1 và

Dựng ảnh của 1 vật tạo bởi

thấu kính hội tụ.

a)Từng học sinh thực hiện C4

Dùng 2 trong 3 tia đã học

để dựng ảnh

Hình 43.3

b)Dựng ảnh của một vật sáng

AB tạo bởi thấu kính hội tụ

tụ ngợc chiều với vật không?

Cần bố trí TN nh thế nào để tìm hiểu vấn đề trên?

+ Hớng HS làm TN

Trờng hợp vật đợc đặt rất xa thấu kính để hứng ảnh ở tiêu

điểm là khó khăn GV có thể ớng dẫn HS quay thấu kính về phía cửa sổ lớp để hứng ảng của cửa sổ lớp lên màn

Cho các nhóm thảo luận trớc khi nhận xét đặc điểm của ảnh vào bảng 1

+ Hớng dẫn HS làm TN để trả

lời câu C3 Có thể yêu cầu HS trả lời thêm câu hỏi: Làm thế nào để quan sát đợc ảnh của vật trong trờng hợp này ?

+ Cho các nhóm thảo luận trớc khi ghi các nhận xét về đặc điểm của ảnh vào bảng 1 SGK

+ Trớc hết yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

- Chùm tia tới xuất phát từ S qua thấu kính cho chùm tia ló đồng quy ở S’ S’là gì của S ?

- Cần sử dụng mấy tia sáng xuất phát từ S để xác định S’ ?

- GV thông báo khái niệm ảnh của điểm sáng

II.Cách dựng ảnh 1.Dựng ảnh của một vật sáng

Từ B’ hạ vuông góc với trục

chính của thấu kính, cắt trục

chính tại A’ A’là ảnh của

điểm A A’B’ là ảnh của AB

tạo bởi thấu kính hội tụ

ảo của dòng chữ khi dòng chữ

nằm trong khoảng tiêu cự của

thấu kính Tới 1 vị trí nào đó

+ Đề nghị HS trả lời các câu hỏi:

- Hãy nêu đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ

- Nêu cách dựng ảnh của một vật qua thấu kính hội tụ

Đối với HS trung bình yếu, có thể cho HS tự đọc phần ghi nhớ trong SGK, rồi trả lời câu hỏi

IV-NHỮNG KINH NGHIỆM RÚT RA TỪ CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

16

3 Vận dụng đợc các kiến thức đã học để giải thích một vài hiện tợng thờng gặp trong thực tế.

II- CHUẩN Bị:Đối với mỗi nhóm HS

- 1 thấu kính phân kỳ tiêu cự khoảng 12cm

- 1 giá quang học

- 1 nguồn sáng phát ra 3 tia sáng song song

- 1 màn hứng để quan sát đờng truyền của tia sáng

III- Tổ CHứC HOạT ĐộNG của học sinh

Hoạt động 1(5 phút)

Ôn tập những kiến thức có

liên quan đến bài mới.

Từng HS trả lời câu hỏi của

GV nếu GV yêu cầu

dày phần rìa so với độ dày

phần giữa ,nếu phần rìa mỏng

C3:Chùm tia tới song song

cho chùm tia ló là chùm tia

phân kỳ nên ta gọi TK đó là

TKPK

Hoạt động 3 (8phỳt)

Tìm hiểu các khái niệm trục

chính,quang tâm,tiêu điểm,

*GV yêu cầu HS trả lời C1.Thông báo về TKPK

*GV yêu cầu HS nêu nhận xét

về hình dạng của TKPK và so sánh với TKHT(C2)

+ Hớng dẫn HS làm TN nh hình 44.1 để trả lời câu C3

*gợi ý:Dự đoán xem tia nào đi thẳng,Tìm cách kiểm tra dự

đoán(Dùng bút đánh dấu đờng truyền tia sáng trên màn hứng.Dùng thớc thẳng để kiểm tra)

+ Hớng dẫn HS làm TN nh hình

I Đặc điểm của thấu kínky phân kỳ

1.Quan sáy và nhận biết

2.Hình dạng của thấu kính hội tụ

* Phần rìa của TKPK dày hơn phần giữa

18

dùng thớc để kiểm tra.

Cá nhân đọc phần thông báo

về trục chính trong sgk và trả

lời câu hỏi của GV

b)Tìm hiểu khái niệm về

lời theo yêu cầu của GV

C5:Nếu keis dài chùm tia ló ở

TKPK thì chúng sẽ gặp nhau

tại một điểm trên trục chính,

cùng phía với chùm tia tới

-Tia ló của tia tới (1) kéo dài

đi qua tiêu điềm

-Tia ló của tia tới (2)qua

Đối với HS khá giỏi làm lại thí nghiệm: chiếu chùm tia bất kỳ qua quang tâm sẽ có tia ló đi thẳng không đổi hớng

Dùng bút đánh dấu đờng truyền tia sáng trên màn hứng.Dùng th-

ớc thẳng để kiểm tra.TN nh hình 44.1 ,quan sát ,thảo luận để trả

lời câu C5

Có thể kiểm tra dự đoán(Dùng bút đánh dấu đờng truyền tia sáng trên màn hứng.Dùng thớc thẳng để kiểm tra.)

*GV yêu cầu HS trả lời C6 lên bảng và trình bày ý kiến của mình

*GV yêu cầu HS đọc phần thông báo và trả lời câu hỏi sau:Tiêu

C8 ;Kính cận là TKPK.có thể

nhận biết bằng 2 cách:

-Phần rìa dày hơn phần giữa

-Đặt TK này gần dòng chữ

nếu qua TK mà nhìn thấy nhỏ

hơn so với thấy trực tiếp

C9: TKPK có những dặc

điểm ngợc với TKHT:

Ngoài 2ý của C8 thì khi cho

chùm tới song song tới TKPK

thì chùm tia ló ra là chùm tia

phân kỳ

-Yêu cầu các nhóm thực hiện lại

TN nh hình 44.1 SGK.Thảo luận nhóm để trả lời C4

*gợi ý:Dự đoán xem tia nào đi thẳng,Tìm cách kiểm tra dự

đoán(Dùng bút đánh dấu đờng truyền tia sáng trên màn hứng.Dùng thớc thẳng để kiểm tra

Yêu cầu đại diện các nhóm trả

lời C4.Gv uốn nắn cho HS

IV-NHỮNG KINH NGHIỆM RÚT RA TỪ CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

2 Dïng 2 tia s¸ng ®Ưc biÖt (tia tíi quang t©m vµ tia tíi song song víi trôc chÝnh) dùng ®îc ¶nh cña mĩt vỊt t¹o bịi thÍu kÝnh ph©n k×.

II-CHUẨN BỊ: §ỉi víi mìi HS

- 1 thÍu kÝnh ph©n k× cê tiªu cù kho¶ng 12cm

- 1 gi¸ quang hôc

- 1 c©y nÕn cao kho¶ng 5cm

- 1 mµn ®Ó høng ¶nh

III- Tư CHøC HO¹T §ĩNG cña hôc sinh

Ho¹t ®ĩng 1(5 phót)

¤n tỊp nh÷ng kiÕn thøc cê

liªn quan ®Õn bµi míi.

Tõng HS tr¶ líi c¸c c©u hâi

cña GV nÕu ®îc yªu cÌu

Ho¹t ®ĩng 2(10 phót)

T×m hiÓu ®Ưc ®iÓm cña ¶nh

cña 1 vỊt t¹o bịi thÍu kÝnh

+ Yªu cÌu HS tr¶ líi c¸c c©u hâi sau:

- Nªu c¸ch nhỊn biÕt thÍu kÝnh ph©n k×

? ThÍu kÝnh ph©n k× cê ®Ưc ®iÓm g×

kh¸c víi thÍu kÝnh hĩi tô ?

- VÏ ®íng truyÒn cña hai tia s¸ng ®·

hôc qua thÍu kÝnh ph©n k×

+ Yªu cÌu HS tr¶ líi c¸c c©u hâi sau:

- Muỉn quan s¸t ¶nh cña mĩt vỊt t¹o bịi thÍu kÝnh ph©n k×, cÌn cê nh÷ng dông cô g×? Nªu c¸ch bỉ trÝ vµ tiÕn hµnh TN

- §Ưt mµn s¸t thÍu kÝnh §Ưt vỊt ị vÞ trÝ bÍt k× trªn trôc chÝnh cña thÍu kÝnh

vµ vu«ng gêc víi trôc chÝnh

- Tõ tõ dÞch chuyÓn vỊt ra xa thÍu kÝnh Quan s¸t trªn mµn xem cê ¶nh cña vỊt hay kh«ng?

- TiÕp tôc lµm nh vỊy khi thay ®ưi vÞ trÝ cña vỊt trªn trôc chÝnh

- Qua thÍu kÝnh ph©n k×, ta lu«n nh×n thÍy ¶nh cña mĩt vỊt ®Ưt tríc thÍu kÝnh nhng kh«ng høng ®îc ¶nh ®ê trªn mµn VỊy ®ê lµ ¶nh thỊt hay ¶nh ¶o?

+ Yªu cÌu HS tr¶ líi C3 Gîi ý:

22

qua thấu kính, ảnh này là

điểm đồng quy khi kéo dài

chùm tia ló

- Từ B’ hạ vuông góc với trục

chính của thấu kính, cắt trục

chính tại A’ A’ là ảnh của

điểm A

- A’B’ là ảnh của vật AB tạo

bởi TKPK

C4: + Dựa vào tia đi song

song với trục chính và tia đi

qua quang tâm của TKPK để

dựng ảnh của vật AB

Hoạt động 4(10 phút)

So sánh độ lớn của ảnh

ảo tạo bởi thấu kính phân kì

và thấu kính hội tụ bằng

cách vẽ.

a) Từng HS dựng ảnh của 1

vật đặt trong khoảng tiêu cự

đối với cả thấu kính hội tụ và

- Khi dịch vật AB vào gần hoặc

ra xa thấu kính thì hớng của tia khúc xạ của tia tới BI (tia đi song song với trục chính) có thay đỏi không ?

- ảnh B’ của điểm B là giao điểm của những tia nào?

+ Theo dõi và giúp đỡ các nhóm HS yếu dựng ảnh.

+ Yêu càu HS nhận xét đặc điểm của

ảnh ảo tạo bởi 2 loại thấu kính.

+ Yêu cầu HS trả lời C6.

+ Hớng dẫn HS làm C7:

- Xét hai cặp tam giác đồng dạng

- Trong từng trờng hợp, tính tỷ số

+ Đề nghị một vài HS trả lời C8.

TuÌn 25

TiÕt 50 Bài 46: THùC HµNH

§O TI£U Cù CñA THÍU KÝNH HĩI Tô

I-MỤC TIÊU :

1 Tr×nh bµy ®îc ph¬ng ph¸p ®o tiªu cù cña thÍu kÝnh hĩi tô.

2 §o ®îc tiªu cù cña thÍu kÝnh hĩi tô theo ph¬ng ph¸p nªu trªn.

II-CHUẨN BỊ:§ỉi víi mìi nhêm hôc sinh

- 1 thÍu kÝnh hĩi tô cê tiªu cù cÌn ®o (f vµo kho¶ng 15cm)

- 1 vỊt s¸ng ph¼ng cê d¹ng ch÷ L hoƯc F, khoÐt trªn 1 mµn ch¾n s¸ng S¸t ch÷ ®ê cê g¾n mĩt miÕng kÝnh mí hoƯc 1 tí giÍy bêng mí VỊt ®îc chiÕu s¸ng b»ng 1 mĩt ngôn ®Ìn

Phßng thùc hµnh ®îc che tỉi ®Ó HS cê thÓ nh×n rđ ¶nh cña vỊt trªn mµn ¶nh.

III- Tư CHøC HO¹T §ĩNG cña hôc sinh

Ho¹t ®ĩng 1(15 phót)

Tr×nh bµy viÖc chuỈn bÞ

b¸o c¸o thùc hµnh, ®ê lµ

viÖc tr¶ líi c¸c c©u hâi vÒ

c¬ sị lÝ thuyÕt cña bµi thùc

kho¶ng b»ng nhau vµ cho

+ Lµm viÖc víi c¶ líp ®Ó kiÓm tra phÌn chuỈn bÞ lÝ thuyÕt cña HS cho bµi thùc hµnh Yªu cÌu mĩt sỉ HS tr×nh bµy c¸c c©u tr¶ líi ®ỉi víi tõng c©u hâi nªu ra ị phÌn 1 cña mĨu b¸o c¸o vµ hoµn chØnh c©u tr¶ líi cÌn cê

+ KiÓm tra viÖc b¸o c¸o thùc hµnh cña HS nh mĨu ®· cho ị cuỉi bµi

+ §Ò nghÞ ®¹i diÖn c¸c nhêm nhỊn biÕt : h×nh d¹ng vỊt s¸ng, c¸ch chiÕu

®Ó t¹o vỊt s¸ng, c¸ch x¸c ®Þnh vÞ trÝ cña thÍu kÝnh, cña vỊt vµ mµn ¶nh

+ Lu ý c¸c nhêm HS :

- Lóc ®Ìu ®Ưt thÍu kÝnh ị gi÷a gi¸

quang hôc , rơi ®Ưt vỊt vµ mµn ị gÌn thÍu kÝnh, c¸ch ®Òu thÍu kÝnh CÌn

®o c¸c kho¶ng c¸ch nµy ®Ó ®¶m b¶o

do=d’o

- Sau ®ê xª dÞch ®ơng thíi vỊt vµ mµn nh÷ng kho¶ng lín b»ng nhau

II.Nội dung thực hành:

1.L¾p r¸p thÝ nghiÖm2TiÕn hµnh thÝ nghiÖma)§o chiÒu cao cña vỊt

b)DÞch chuyÓn vỊt vµ mµn ¶nh ra

xa dÌn TK nh÷ng kho¶ng b»ng nhau cho ®Õn khi thu ®îc ¶nh rđ nÐt

c)Khi ®· thÍy ¶nh rđ nÐt,cÌn kiÓm tra l¹i xem hai ®iÒu kiÖn d=d’vµ h=h’ cê ®îc hay kh«ng

d)NÕu hai ®iÒu kiÖn trªn ®· ®îc tho¶ m·n th× ®o kho¶ng c¸ch tõ vỊt

®Õn mµn ¶nh vµ tÝnh tiªu cù cña

Khi ¶nh hiÖn trªn mµn gÌn rđ nÐt th×

dÞch chuyÓn vỊt vµ mµn nh÷ng kho¶ng b»ng nhau cho tíi khi thu ®-

îc ¶nh rđ nÐt cao b»ng vỊt KiÓm tra

®iÒu nµy b»ng c¸ch ®o chiÒu cao h’

cña ¶nh ®Ó so s¸nh víi chiÒu cao h cña vỊt : h=h’

GV nhỊn xÐt tiÕt TH:Tinh

thÌn,th¸i ®ĩ,kü n¨ng vµ t¸c phong lµm viÖc cña c¸c nhêm trong tiÕt TH

*GV thu b¸o c¸o thùc hµnh vµ chuỈn bÞ bµi hôc sau

1)Trả lời câu hỏi:

2)Bảng kết quả đo

III.Mẫu báo cáo thực hành:

1)Trả lời câu hỏi:

2)Bảng kết quả đo:

26

F =

A’ h B’

B h A