Giáo án Ngữ văn 6 - HK II

H: Tóm tắt truyện “ Dế mèn phiêu lưu kí” và vị trí của văn bản được học trong toàn bộ tác phẩm - Truyện viết về thế giới loài vật nhỏ bé ở đồng quê rất sinh động, hóm hỉnh đồng thời cũng

Hiểu được nội dung và ý nghĩa của văn bản “ Bài học đường đời đầu tiên” Nắm được đặc sắc về nghệ

thuật miêu tả và kể chuyện của bài văn Rèn cho HS kĩ năng đọc và cảm thụ văn học Giáo dục cho HS

tính cách tôn trọng mọi người, không kiêu căng, tự phụ, sốc nỗi

B/ Chuẩn bị: GV: Đọc lại toàn bộ tác phẩm “ Dế mèn phiêu lưu kí” Chuẩn bị câu hỏi gợi mở, bức

tranh về dế mèn

HS: Đọc văn bản, soạn hệ thống câu hỏi SGK

C/ Kiểm tra : Sự chuẩn bị bài cũ của HS

D/ Tổ chức các hoạt động dạy họcg

*Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới từ sức hấp dẫn của “ Dế mèn phiêu lưu kí”.

*Hoạt động 2: GV h ướng dẫn HS đọc-hiêủ chú

thích Gọi HS nêu vài nét về tác giả Tô Hoài

H: Tóm tắt truyện “ Dế mèn phiêu lưu kí” và vị trí

của văn bản được học trong toàn bộ tác phẩm

- Truyện viết về thế giới loài vật nhỏ bé ở đồng quê

rất sinh động, hóm hỉnh đồng thời cũng gợi ra

những hình ảnh của xã hội con người và thể hiện

2/ Lưu ý 1 số chú thích:2.4.8.12

*Hoạt động 3: GV h ướng dẫn đọc hiểu văn bản

GV: gọi HS chia bố cục văn bản, nội dung chính

của từng phần.Đọc theo các phần

GV: Lưu ý về giọng đọc trong đoạn đặc tả Dế Mèn

và lời đối thoại của các nhân vật

GV: Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy? Đó là

lời của ai? việc chọn ngôi kể như trên có tác dụng

gì

GV: Cần nhấn mạnh việc chọn ngôi kể phù hợp

trong văn bản

GV: Yêu cầu đọc kĩ về đoạn văn số 1

GV: Ghi lại những chi tiết miêu tả ngoại hinh và

hành động của dế mèn?

HS: Đôi càng tôi mẫm bóng, những cái vuốt nhọn

hoắt, cái đầu nổi từng mảng rất bướng, 2 cái răng

đen nhánh nhai ngoàm ngoạp như 2 lưỡi liềm máy,

sợi râu dài và uốn cong

Điệu bộ, động tác: co cẳng lên, đạp phanh phách

vào các ngọn cỏ, cả người rung lên một màu râu

bóng mỡ, chốc chốc lại trịnh trọng khoan thai

GV: Em hãy nhận xét về trình tự và cách miêu tả

của đoạn văn?

HS: Vùa tả hình dáng chung vừa làm nổi bậc các

chi tiết quan trọng của đối tượng, vừa tả ngoại

GV:Hãy nhận xét về Dế Mèn qua điệu bộ,động tác,

cử chỉ và thái độ qua cách cư xử với mọi người

II/ Đọc hiểu văn bản

1/ Phân đoạn:

Đoạn 1: đầu thiên hạ rồi: Miêu tả vẻ đẹp cường tráng của

dế mènĐoạn 2: còn lại: câu chuyện về bài học đường đời đầu tiên của dế mèn

2/ Ngôi kể : Kể theo ngôi thứ nhất theo lời của Dế

MènĐiều đó đã tạo nên được sự thân mật, gần gũi giữa người kể và người đọc để biểu hiện thái độ tâm trạng, thái

- Tác giả vừa tả ngoại hình, vừa diễn tả cử chỉ, hành động,

HS: Đó là tính kiêu căng tự phụ về vẻ đẹp và sức

mạnh của mình, xem thường mọi người, hung

hăng, xốc nổi.Điều này thể hiện rõ ở động tác,hành

vi được tả và kể , nhất là phần cuối đoạn văn

GV: Hãy nhận xét về việc sử dụng từ ngữ trong

đoạn văn Thử thay thế bằng những từ đồng nghĩa

hay gẫn nghĩa khác?

HS: Hàng loạt tính từ đặc sắc góp phần khắc hoạ

tính cách , hình dáng của Dế Mèn

GV: Hãy rút ra nhận xét của bản thân về Dế Mèn,

Dế Mèn có nét nào chưa đẹp, chưa hoàn thiện

GV chốt: Vậy Dế Mèn là một chú dế như thế nào?

*Tiết2: Hướng dẫn Hs tìm hiểu đoạn 2 của văn

bản.Bài học đường đời đầu tiên

GV gọi HS đọc lại đoạn 2 Nội dung của đoạn 2 là

gì?

HS kể diễn biến bài học đường đời đầu tiên của Dế

Mèn GV: Tìm những câu văn, từ ngữ chỉ thái

độcủa Dế Mèn đối với dế choắt và mọi người xung

quanh? Hãy nhận xét về thái độ đó?

HS: Trả lời GV: gợi ý: chú ý đến lời lẽ cách xưng

hô, giọng điệu,

GV: Hãy nêu diễn biến tâm lý và thái độ của Dế

Mèn trong việc trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của

dế Choắt?

HS: Lúc đầu Mèn rất khoái chí, rủ dế choắt tham

gia hưng khi sự việc, xảy ra thì Mèn lại sợ sệt và

bỏ trốn

GV: Qua sự việc ấy, Mèn đã rút ra được bài học

đường đời đầu tiên của mình là gì?

HS: trả lời ,GVchốt ý và ghi bảng

GV: Em rút ra được bài học gìcho bản thân sau khi

học xong văn bản này?

GV nhận xét về cách viết truyện và cách miêu tả

nhân vật của Tô Hoài

HS: trả lời, gv chốt ý và ghi bảng

* Hoạt đông 4: GV hướng dẫn HS tổng kết.

*Hoạt động 5: GV củng cố và hướng dẫn luyện tập

Làm bài tập số 2 tại lớp

sử dụng nhiều tính từ đặc sắc vừa bộc lộ vẻ đẹp rất sống động, cường tráng và cả tính nết kiêu căng , xốcnổi, tự phụ, hung hăng của Dế Mèn

* Mèn là một chàng dế cường tráng, trẻ trung nhưng tính tình kiêu căng, xốc nỗi, tự phụ, hung hăng

Tiết 2:

b./ Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn:

- Mèn ra vẻ ta đây và rất coi thường dế Choắt, Mèn “ cà khịa” và trêu chọc tất cả những người xung quanh

-Mèn trêu chị Cốc nhưng khi chị Cốc cất tiếng thì “ Mèn lại chui tọt vào hang, nằm im thim thít”

-Trước cái chết của Choắt, Mèn vừa thương vừa thật sự ăn năn, hối hận Mèn đứng im lặng và nghĩ về bài học đường đời của mình: “ở đời đấy” (Lời của dế Choắt)

c/ Nhận xét về cách viết về loài vật của Tô Hoài:

- Truyện đọc viết theo lời đồng thoại, nhân vật chính là những con vật nhỏ bé, bình thường mà gần gũi

- Loài vật cũng biết nói năng, suy nghĩ vào hạt động như con người (nhân hoá)

III/ Ghi nhớ : ( SGK) IV/ Luyện tập:

E / Dặn dò :Tóm tăt nội dung đoạn trích-Hoc bài- soạn “ phó từ”

* Rút kinh nghiệm

B/ Chuẩn bị: GV: Bảng phụ- hệ thống câu hỏi, ví dụ minh hoạ

HS: Soạn trước các câu hỏi và bài tập SGK

C/ Kiểm tra: Trắc nghiệm.

1/ Dòng nào sau đây là cụm động từ?

A Cái máng lợn cũ kĩ C Đang đập vỡ một cái máng lợn

* Hoạt động 1: Giới thiệu bài thông qua câu hỏi gợi mở để HS ôn tập các từ loại đã học ở HKI

* Hoạt động 2: GV hướng dẫn HS tìm hiểu nội dung

bài học

+ Tìm hiểu phó từ là gì?

GV sử dụng Bảng phụ ghi ví dụ 1 ở SGK

H Các từin đậm bổ sung ý nghĩa cho từ nào?

HS: Đã đi, cùng ra, vẫn chưa thấy

GV: Những từ được bổ sung ý nghĩa thuộc từ loại

nào?

HS: Động từ, tính từ

H: Những từ in đậm đó ở vị trí nào của cụm từ?

HS: Trước hoặc sau ĐT, TT Cụm ĐT, cụm TT

H: Những từ đó được gọi là phó từ Vậy phó từ là gì?

Cho VD?

HS: Trả lời, GV: chốt ý cho HS ghi vào vở

GV: Gọi HS cho ví dụ, GV bổ sung, sửa chữa

GV: Gọi HS phân tích ví dụ để nhận diện phó từ trong

HS: Các phó từ: lắn, đừng, vào , không, đã , đang

H: Yêu cầu HS so sánh ý nghĩa của các cụm từ khi

không có các phó từ Từ đó, rút ra ý nghĩa của phó từ?

GV: Yêu cầu HS sắp xếp các phó từ vào trong bảng

phân loại đã cho ( HS điền)

GV: Hãy kể thêm những phó từ mà em biết thuộc mỗi

loại nói trên GV chốt lại ghi nhớ ở SGK gọi HS đọc

I/ Nội dung bài học:

1 Phó từ là gì?

VD: Đã đi Cũng raVẫn chưa thấy Thật lỗi lạc Soi gương được Rất ưa nhìn

 Phó từ là những từ chuyên đi kèm ĐT,

TT để bổ sung ý nghĩa cho ĐT, TT đó

 Phó từ có thể đứng trước hoặc đứng sau ĐT, TT

gian

Đã, đang, mới, sắp, sẽMức độ Thật, rất, quá

cực kì, hơi khá

lắm

Sự phủ định Không, chưa

chẳng

Sự tiếp diễn trình tự

Cũng, vẫn, đều, còn, cứ

nữa

Cầu khiến Hãy, đừng,

chớ, nên

Kết quả và hướng

Vào, ra, mất,đi

*Ghi nhơ SGK

*Hoạt động3 :Luyện tập -Bài tập1:Tìm các phó từ và

ý nghĩa bổ sung của phó từ

a/ Đã( thời gian) còn(tiếp diễn , tương tự)

Không( phủ định) đã, đều(tiếp diễn thứ tựđược

sắp(thời gan) cũng( tiếp diễn trình tự)

b đã(thời gian) được(khả năng)Bài tập2

E/ Dặn dò: Học bài- Làm bài tập-Chuẩn bị bài tìm hiểu chung về văn miêu tả

Nhận diện được đoạn văn, bài văn miêu tả

Hiểu được những tình huống nào thì người ta dùng văn miêu tả

B/ Chuẩn bị :GV: Hệ thống câu hỏi và bài tập gợi mở

HS :Soạn các câu hỏi ở SGK

C/ Bài cũ:Kiểm tra sự soạn bài của HS

D/ Tổ chức các hoạt động dạy và học

*Hoạt động 1: GV giới thiệu bài mới

*Hoạt động 2: GV hướng dẫn HS tìm hiểu nội dung bài

học Kiểm tra các hình thức của học sinh về văn

miêu tả đã học ở tiểu học

H hướng dẫn HS tìm hiểu các tình huống, suy nghĩ về các

tình huống với mỗi tình huống như vậy ta phải làm gì?

: Nêu những đặc điểu, tính chất nổi bật của sự vật, sự việc,

con người

H: Làm như vậy để làm gì?

HS: Dể giúp người đọc, người nghe hình dung những đặc

điểm tính chất đó làm cho những cái đó như hiện ra trước

mắt người đọc, người nghe

GV: gọi HS cho ví dụ những tình huống tương tự

H:Đối với tấc cả những tình huống đó,chúng ta phải dùng

văn miêu tả.Vậy thể nào là văn miêu tả?

H: Hãy chỉ ra hai đoạn văn miêu tả Dế Mèn và Dế Choắt?

qua đó hãy nêu đặc điểm tiêu biểu của Dế Mèn và Dế

1/ Thế nào là văn miêu tả

-Văn miêu tả là loại văn nhằm giupngwời đọc, người nghe hình dungnhững đặc điểm ,tình chấtnổi bật cụă vật, sự việc, con người, phong cách…làm cho những cái đó như hiện lên trước mắt người đọc

-Người viết văn phải biết quan sát tức

là biết chú ý những cái gì đáng chú ý biết nêu những gì đáng nêu

Đoạn2 :Tái hiện lại hình ảnh chú bé Lượm Đặc điểm nổi bật:Lượm nhanh nhẹn , vui vẻ , hồn nhiên,

Đoạn 3:Tái hiện cảnh vùng bãi ao, hồngập nước sau cơn mưa

Đặc điểm nổi bật: ồn ào , Huyên náo, sinh động

Bài tập2

*Hoạt động 3: GV hướng dẫn HS tổng kết, chốt lại ghi

nhớ SGK gọi 12HS đọc ghi nhớ

*Hoạt động 4: GV hướng dẫn HS làm luyện tập

GV lần lượt gọi HS đọc các đoạn trích và trả lời các câu

hỏi Cho HS thảo luận nhómcâu hỏi này Gọi đại diện nhóm

trả lời HS khác nhận xét- GV chốt lại ý chính treo bảng

phụ

Bài tập 2

A, Quan sát để tìm đặc điểm nổi bật của mùa đông:

-Thời tiết: lạnh lẽo , ẩm ướt, gió bấc , mưa phùn

-Bầu trời : âm u, như thấp xuống có nhiều mây và sương

mù, cây cối trơ trụi,khẳng khiu, lá rụng nhiều

-Trời luôn có những cơn mưa kéo dài

B, Đặc điểm của khuôn mặt mẹ

-Sáng đẹp

-Hiền hậu, nghiêm nghị

Vui vẻ, lo âu, trăn trở…

E/ Dăn dò: Học bài, Viết 2 đoạn văn cho bài tập 2 -Chuẩn bị bài “: Sông nước Cà Mau

*RKN:

A/ Mục tiêu cần đạt:Giúp học sinh cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên Cà

Mau-Nắm được nghệ thuật miêu tẩcnhr sông nước của tác giả

B/ Chuẩn bị: GV: Bài giảng, bảng phụ, tranh ảnh về vung sông nước Cà Mau

HS: Soạn bài theo hướng dẫn SGK

C/ Bài cũ: Qua đoạn trích “Bài học đường đời đầu tiên” cho biết thái độ của dế Mèn đối với dế Choắt,

thái độ đó được thể hiện qua những từ ngữ chi tiết nào?

Phân tích tâm trạng của Mèn trước, trong và sau khi trêu chị Cốc cho đến khi chứng kiến cái chết của

dế Choắt

D/ Tổ chức các hoạt động dạy và học

*Hoạt động 1: Giới thiệu bộ phim “Đất phương Nam” và truyện “Đất rừng phương Nam” của Đoàn

Giỏi Tự hào về vùng đất của tổ quốc qua đoạn trích “Sông nước Cà Mau”

*Hoạt động 2: Tìm hiểu phần chú thích

H: Em biết gì về nhà văn Đoàn Giỏi?

Nêu xuất xứ của bài văn “ Sông nước Cà Mau”

GV: Nhận xét bổ sung và cho HS ghi vài nét về tác giả và

tác phẩm

Cho HS đọc tác phẩm và tim hiểt chú thích SGK

Em hãy cho biết bố cục của văn bản.HS trả lời, GV chốt ý

2/ Chú thích: Lưu ý chú thích

1,3,5,8,9,11,12,17

3/Đọc văn bản

*Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản

H: Bài văn miêu tả cảnh gì?Tìm bố cục bài văn

H: Em có nhận xét gì về vị trí của người miêu tả? Vị trí đó

có thuận lợi không?

GV tích hợp với phần II Văn: Như vậy trong văn miêu tả

vị trí quan sát để miêu tả rất quan trọng-chúng ta sẽ tìm

hiểu thêm về kiểu kĩ năng này ở bài tiết 79

H: Trong đoạn đầu, ấn tượng của tác giả về cảnh sông

nước Cà Mau như thế nào? Qua những giác quan nào?

H: Để thể hiện đoạn văn trên tác giả đã sử dụng biện pháp

nghệ thuật gì? -HS trả lời GV giảng thêm: Tác giả phối

hợp tả xen kể,liêt kê,điệp từ ,những tính từ chỉ màu sắcvà

trạng thái cảm giác

H: Qua cách đặt tên cho dòng sông , con kênh ở Cà Mau

hãy nhận xét những địa danh này gợi lên những đặc điểm

gì ở nơi này? HS trả lời GV bổ sung và chốt lạivấn đề

H: Tìm hiểu những chi tiết nói về sông Năm Căn và rừng

đước ?

-HS:Con sông rộng >ngàn thước,nước ầm ầm đổ…thác, có

nươca bơi…song trắng, rừng đước,dựng lên cao ngất vô

H: Nêu cảm nhận của em về vùng sông nước Cà Mau ?

II/ Tìm hiểu văn bản

1/ Cảnh Sông nước Cà Mau

a/ Ấn tượng chung ban đầu về vùng sông nước Cà Mau

-Là không gian rộng lớn mênh mông với sông ngòi-Kênh rạch bủa giăng chi chít như mạng nhện, được bao trùm bời màu xanh của trời, nước và rừng cây

b/ Kênh rạch và rừng đước hai bên bờ sôngNăm Căn ở Cà Mau

-Cách đăt tên các dòng sông, con kênh, vùng đất gợi lên sự hoang dã và phong phúcủa thiên nhiên

-Dòng sông Năm Căn và vung rừng đước thật sự rông lớn và hùng vĩ

c/ Cảnh tấp nập ,trù phú, đa dạng , đông vui của chợ Năm Căn

Khung cảnh rộng lớn , tấp nập, hàng hoá

trù phú, thuyền bè san sát Nét độc đáo: chợ họp ngay trên sông nước,

sự đa dạng về màu sắc, trang phục và tiếng

H: Nghệ thuật của văn bản:? Nội dung?

-Biện pháp tu từ so sánh , nhân hoá

*Hoạt động 4: Hướng dẫn HS thực hiện phần ghi nhớ -GV

chốt lại bài Gọi HS đọc ghi nhớ

III/ Tổng Kết:Ghi nhớ SGK trang 23

*Hoạt động 5: Hướng dẫn HS thực hiện phần Luyện tập IV/ Luyện tập :

Bài tập 1: Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về vùng sông nước Cà Mau

E/ Củng cố-Dăn dò: Qua bài này em biết thêm gì về văn miêu tả - Nắm nội dung bài, học thuộc ghi

nhớ Làm bài tập và phần đọc thêm ở SGK - Đọc và soạn bài “Bức tranh em g¸I

Tiết 78:

NG:

A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp HS nắm được khái niệm và cấu trúc của so sánh Biết cách quan sát sự

giống nhau giữa các sự vật để tạo ra những so sánh đúng đến tạo được những so sánh hay

B/ Chuẩn bị: GV: Bài giảng, tìm thêm ví dụ ngoài SGK, Bảng phụ, phấn màu

HS: chuẩn bị các bài tập

C/ Bài cũ: 1/ Dòng nào dưới đây nêu lên những định nghĩa đúng nhất về phó từ

A Là những từ chuyên đi kèm với động từ để bổ sung ý nghĩa cho động từ

B Là những từ chuyên đi kèm với danh từ để bổ sung ý nghĩa cho động từ

C Là những từ chuyên đi kèm với tính từ để bổ sung ý nghĩa cho động từ

D Là những từ chuyên đi kèm với động từ để bổ sung ý nghĩa cho động từ,tình từ

2/ Đọc đoạn văn “ Thế là mùa xuân mong ước đã đến Trong không khí không con ngửi thấy hơi nước lạnh lẽo mà bây giờ đầy hương thơm và ánh sáng mặt trời Các cành cây đều làm tấm màu xanh”

Hãy nối cột A với cột B cho phù hợp A/ a.Đã B.1 Phó từ chỉ sự phủ định b.Không còn 2 Phó từ chỉ sự tiếp diễn tương tự

c.Đều 3 Phó từ chỉ sự quan hệ thời gian

4 Phó từ chỉ kết quả

5 Phó từ chỉ mức độ

D/ Tổ chức các hoạt động dạy và học

*Hoạt động 1: Giới thiệu bài:Giới thiệu các biện pháp tu từ thường được dùng trong văn chung trong

đời sống hàng ngàyphép so sánh

*Hoạt động 2: Học sinh tìm hiểu bài tập 1,2,3/24

để đi đến khái niệm so sánh

GV ghi bảng phụ câu a,b phần 1

H: Tìm những tập hợp hợp từ chứa hình ảnh so

sánh trong câu a.b

H: Các sự vật, sự việc nào được so sánh với nhau?

So sánh như vậy để làm gì?Vì sao có thể so sánh

được như vậy?

Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng

Mô hình của phép so sánhVếA(vật

để SS) Phương diện SS Từ SS Vế B( Vật dung để SS)Trẻ em

Rừng đước Sông ngòiKênh rạch

dựng lêncao ngấtbủa giăngchi chít

Như

Nhưnhư

búp trên cànhhai dãy

mạng nhện

b/ So sánh khác loại: So sánh vật với người: -Em như chim bồ câu.

-Cô ấy đẹp như một bông hoa

So sánh cụ thể-trừu tượng:

Tâm hồn tôi là một buổi trưa hèToả nắng xuống dòng sông lấp loáng Bài tập2: Khoẻ như voi - Đen như cột nhà cháy

E/ Củng cố dặn dò : Phần ghi nhớ và luyện tập

-Nắm nội dung bài-Học thuộc 2 ghi nhớ-Tìm thêm ví dụ

-Làm các bài tập còn lại-soạn bài bài “So sánh tt” -Tiết 79,80 học bài “Quan sát tưởng miêu tả”

Tiết 79.80

Tuần:19 QUAN SÁT ,TƯỞNGTƯỢNG, SO SÁNH VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ NS: NG:

A/Mục tiêu cần đạt: Giúp HS

Thấy được vai trò và tác dụng của quan sát ,tượng so sánh và nhận xét trọng văn miêu tả

Hình thành các kĩ năng trên khi nhận diện các đoạn, bài văn miêu tả và khi viết kiểu bài này

Tích hợp với phần văn ở văn bản “Sộng nước Cà Mau”và phần tiếng việt bài “ So sánh”

B/Chuẩn bị : GV: Bài giảng, bảng phụ, sách tham khảo

HS: soạn bài, làm bài tập SGK

C/ Bài cũ:1 Trong các tình huống sau, tình huống nào em sẽ vận dụng vào văn miêu tả?

A Cô giáo yêu cầu em tóm tắt lại văn bản “ bài học đường đời đầu tiên”

B Cô giáo yêu cầu em kể cho các bản nghe về cuộc phiêu lưu của Dế Mèn

C Cô giáo yêu cầu em giúp các bạn phân biệt được Dế Mèn, Dế Choắt

D Cô giáo yêu cầu em thuật lại sự việc Mèn trêu chị cốc

2.Người ta dùng văn miêu tả nhằm mục đích gì?

A Nhằm thể hiện quan điểm của nhà văn về cuộc sống

B Nhằm thuyết phục người đọc người nghe tin vào những gì mình viết

D/ Tổ chức các hoạt động dạy và học:

*Hoạt động 1: GV nêu câu hỏi-HS trả lời, dẫ dắt vào bài mới GV : Để viết được bài văn miêu tả hay

nhất thiết người đọc cần có một năng lực rất quan trọng Đó là những năng lực nào? HS trả lời-GV tómtắt ý Đó là quan sát,tưởng tượng so sánh và nhận xét GV hướng dẫn HS tìm hiểu, quan sát bằng cách giải thích

*Hoạt động 2: Tìm hiểu vai trò của quan sát, tượng so

sánh và nhận xét trong văn miêu tả GV hướng dẫn

HS đọc 3 đoạn văn trong SGK trang 27,28

H: Ở đoạn 1 tả ai? Đặc điểm nổi bậc của đối tượng

miêu tả là gì và được thể hiện qua những từ ngữ, hình

ảnh nào? HS trả lời-GV chốt ý-ghi ý chính của đoạn

văn 1

H: Đoạn 2 tả cảnh gì? Đặc điểm của cảnh được miêu

I/ Quan sát, tưởng tượng so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.

1/ Bài tập: Đọc 3 đoạn văn Đoạn 1: Tả chàng dế choắt gầy gò đáng thương

-Nhũng từ ngữ, hình ảnh thể hiện: gầy gò, dài lêu nghêu bé tí

Đoạn 2: Tả cảnh đẹp thơ mộng, hùng vĩ của

tả là gì? Thể hiện qua những từ ngữ hình ảnh nào?

( Tả cảnh đẹp thơ mộng, hùng vĩ của vùng sông nước

Cà Mau )HS trả lời-GV chốt lại ý chính của đoạn 2

H: Đoạn văn 3 tả cảnh gì? Đặc điểm của cảnh được

miêu tả là gì? Thể hiện qua những từ ngữ, hình ảnh

chi tiết nào? HS tả lời-GV chốt ý

H:Để tả đựợc như vậy người viết phải có những năng

lực cơ bản nào?HS tả lời-GV chốt ý-cho HS ghi

H: Em tìm những câu văn có sự liên tưởng, tưởng

tượng so sánh và nhận xét trong các đoạn văn trên Em

có nhận xét gì về sự liên tưởng so sánh ở đây(Sâu sắc,

dồi dào, tinh tế )

GV hướng dẫn HS đoc phần ghi nhớ SGK

GV treo bảng phụ đoạn văn ở bài tập 3 Em hãy so

sánh với đoạn nguyên văn để chỉ ra những chữ đã bị

lược đi? Những chữ đó có ảnh hưởng đến đoạn văn

miêu tả này như thế nào? HS trả lời-GV nhận xét

Hết tiết79, chuyển sanh tiết 80

vùng sông nước Cà Mau-Năm Căn

- Từ ngữ, hình ảnh thể hiện: Giăng chi chít như mạng nhện, trời xanh, nước xanh Đoạn 3: Tả cành mùa xuân đẹp, vui náo nức như ngày hội

*Muốn tả được như vậy chúng ta cần phải biết cách quan sát, tưởng tượng so sánh và nhận xét phù hợp, cần có cái nhìn sâu sắc, phùhợp và tinh tế

Ghi nhớ :SGK/28

GV chuyển ý hướng dẫn HS tìm hiểu thực hiện phần

luyện tập trong SGK (GV ghi bảng phụ bài tập 1,2)

*Hoạt động3: cho HS lần lượt đọc và tìm yêu cầu của

tùng bài tập-Gọi HS lên bảng làm-HS khac nhận xét

bổ sung-GV nhận xét, sửa lại , ghi điểm khuyến khích

GV lần lượt nêu các bài tập hướng dẫn HS làm các bài

tập

Bài tập:3 Quan sát và ghi chép lại những đặc điểm

ngôi nhà , hoặc căn phòng em ở Chỉ ra những đặc

điểm nổi bật nhất

Gọi HS lên bảng làm HS khác nhận xét bổ sung

GV nhận xét,sửa chữa,bổ sung và ghi điểm khuyến

khích

HS có thể chọn : hướng nhà , nền, mái, tường, cửa…

tuỳ ýtừng HS.nhưng lưu ýcho các em chỉ chọn những

hình ảnh tiêu biểu, nổi bật nhất

II/ Luyện tậpBài tập1 Miêu tả cảnh Hồ Gươm Tác giảđã lựa chọn đượcnhững hình ảnh rất tiêu biểu, đặc sắc.Đó là:

Mặt hồ sang long lanh,cầu Thê Húcmàu son, đền Ngọc Sơn,gốc đa già rễ sum xuê.Tháp Rùa xây ttrên gò đất giữa hồ.Đó là những đăc điểm nỗi bật mấcc hồ khác không có

Chọn các từ ngữ, hình ảnhtheo trình tự: gương bầu dục , cong cong,lấp ló,cổ kính, xanh um

Bài tập 2 Cho HS điền- GV nhận xét-Rung rinh bóng mỡ

-Đầu to nổi từng tảng -Răng đen nhánh,nhai ngoàm ngoạp

-Sợi râu dàivà cong rất đổi hung dũng

Trịnh trọng, khoan thaiđưa hai chân vút râu.Bài tập5GV hướng dẫn HS tự viết

-Mặt trời như mâm lữa khổng lồ ,( Mặt trời như quả cà chua chín , quả bong màu da cam)-Bầu trời sáng trongvà mát mẻ như khuôn mặtcủa em bé sau một giấc ngủ dài

-Những hang cây như những bức tường thành cao vút

E/ Củng cố-Dặn dò: Gọi HS đọc lại phần ghi nhớ SGK- Làm các bài tập

Xem trước bài luyện tậpnói về quan sát

Phân công soạn theo thứ tự :tổ 1, tổ 2, tổ 3, tổ 4 tương ứng với các bài: 1,2,3,4 Lập dàn ýcác đề chuẩn bị cho tiết luyện nói

Tuần 21

Tiết: 81,82

Văn bản: BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI

( Trích “ Con dế ma “ của Tạ Duy Anh)

NS:

NG:

A/ Mục tiêu cần đạt; Giúp HS nắm được nội dung ý nghĩa truyện, tình cảm trong sáng và long nhân

hậu của người em gái có tài năng đã giúp cho người anh nhận ra phần hạn chểơ chính mìnhvà vượt lênlong tự ái,

GD HS có thái độvà cách ứng xử đúng đắn với người khác, biết thắng được sự ghen tị và lòng tự tái trước tài năng hoặc thanhdf công của người khác

Nắm được nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lí nhân vật tron tác phẩm,

B/ Chuẩn bị:

GV Bảng phụ- tác phẩm và bức tranh vẻ em gái- HS chuẩn bị bàitheo hướng dẫn-Vẽ tranh

C/ Bài cũ :GV dùng bảng phụ để kiểm tra trắc nghiệm

1,chi tiết nào thể hiện sự rộng lớn và hung vĩ của dông song Năm Căn và rừng đước hai bên bờ song A,Con song rộng hơn ngàn thước Rừng đước …vô tận

BNước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác

C,Cá nước bơi hang đàn đen trũi …song trắng

D, Cả A, B , C, đều đúng

2Hình ảnh chợ Năm Căncó những đặc điểm gì?

A, Trù phú B, đa dạng C, độc đáo D, Cả A,B,C đều đúng

3 Nêu ý nghĩa của văn bản : Sông nước Cà Mau ?

D/ Tổ chức các hoạt độngdạy và học:

*Hoạt động1 Khởi động Trong cuộc sống thong

thường ngươita dể nảy sinh ra thói ghen tịmặc cảm,tự

tikhi đứng trước tài năng hay sự thành đạt của người

gần gũi với mìnhvà ngược lại , kẻ có tài năng hay được

đề cao cũng dể nảy sinh tính kiêu ngạo,tự mãn , coi

thường những người xung quanh Truyện ngắn:” Bức

tranh ….tôi”của Tạ Duy Anh đã để các nhân vật của

mình được bộc lộ

*Hoạt động 2:Đọc tìm hiểu chú thích

Bước 1tìm hiểun tác giả tác phẩm

Gọi hS đọc chú thích sao trong SGKGV cung cấp thêm

I/ Đọc –Tìm hiểu tác giả, tác phẩm

1 Tác giả ,tác phẩm:

Tạ Duy Anh (1959)m quê ở Hà Tây.là cây bút trẻ của nền văn học thời kì đổi mới.Tác phẩm từng đạt giải nhì trong cuộc thi viết

“Tương lai vẫy gọi” của báo Thiếu niên Tiềnphong

về tác giả và chốt cho HS ghi những nét chính

Bước 2cho HS đọc văn bản và tìm hểu các chú thích

khác- Tóm tắt tác phẩm

GV hướng đẫn HS đọc chú ý giọng điệu cho phù hợp

GV đọc mẫu một đoạn-Gọi Hs đọc tiếp GV nhận xét

Cho Hs kể tóm tắt văn bản

*Hoạt động 3 Đọc –Tìm hiểu văn bản

Bước1

H Truyện có những nhân vật nào ?Ai là nhân vật

chính? Ai là nhân vật trung tâm?truyện được kể theo

ngôi thứ mấy?đó là lời của nhân vật nào?điều đó có tác

dụng gì? HS trả lời GV chốt ý ghi bảng

Bước2 Tìm hiểundiễn biến tâm trạng của người anh

H: Diễn biến tâm trạng thái độ của người anh đối với

em gái như thế nàoqua ba thời điểm:

-Lúc thấy Kiều Phương tự chế màu để vẻ

-Lúc tài năng của Kiều Phương được phát hiện

-Lúc Kiều Phương đạt giải và bức tranh đó lại vẻ về

mình -Cho HS thảo luận nhóm -Gọi đại diện trả lời

H:Tại sao khi năng lực hội hoạ của em được phát hiện

người anh lại có tâm trạng không thể than với em như

trước được nửa?

H; Tâm trạng của người anh như thế nào khi đứng

trước bức tranh đạt giải của em gái? giải thích tâm

trạng đó?(ngạc nhiên-> hảnh diện->Xấu hổ)

H; Diễn biến tâm lí của người anh có hợp lí không?(Rất

hợp lí-.> Tạ Duy Ẩnh rất tinh tế)

Đoạn” Tôi không trả lời mẹ….con đấy”

Người anh đã hiểu ra được điều gì về cô em gái?

Qua đó em có suy nghĩ gì về nhân vật người anh?

Tiết2

Bước 3 Tìm hiểu nhân vật Kiều Phương

H:Nhân vật cô em gái trong truyện qua cái nhìn của

người anh là cô bé như thế nào?Thể hiện qua những chi

tiết nào ? Ngoai hình, hành động , tính cách…(TH Văn

miêu tả)

H: Em có cảm nhận gì về nhân vật cô em gái trong

truyện?điều gì khiến em cảm mến nhất ở nhân vâti

H:L Qua truyện em rủt ra đượcbài học gì về cách ứng

xử?trước tài năng và sự thành công của người khác?

H: Theo em người anhnên đối xử như thế nàosau khi sự

việc xảy ra?

*Hoạt động 3 GV hướng dẫncho HS tổng kết

đọc ghi nhớ SGK

*Hoạt động 4 Hướng dẫn luyện tập

Phương và người anh trai –Người anh

là nhân vật trung tâm Truyện kể theo lời của người anh

3 Tìm hiểu văn bản:

A,Diễn biếntâm trạng của nhân vật người anh

Thoạt đầu khi thấy em gái thích vẻvà mày

mò tự chế màuvẽ người anh coi đó như là những trò nghịch ngợm trẻ convà nhìn em với cái nhìn kẻ cả

-Khi tài năng của em được phát hiện người anh tự mặc cảm , tự ti thấy buồn, thất vọng

vì mình không có tài năng gì và cảm thấy như mình bị lãng quên -Có thái độ khó chịu,hay gắt gỏng ới em gái không còn thân với em như trướcnữa

-Khi xem trộm các bức tranh của Mèo ngườianh tỏ ra thầm phục tài năng của em

-Khi đứng trướcbức tranh đạt giải của em tâm trạng của người anh thoạt đầu “ ngỡ ngàng”ngạc nhiên( vì không ngờ người trongtranh lại là chính mình) đến hảnh diện rồi xấu hổvì tự thấy mình không xứng đáng , không “hoàn hảo” như trong tranh của em

*Người anh đã hiểu rằng bức tranh được vẻ bằng cả tâm hồn và lòngnhân hậu của cô em gái

3 /Nhân vật Kiều Phương

Là một cô bé hồn nhiên , hiếu động, có tài năng hội hoạ, có tình cảm trong sángvà giàu long nhân hậu

4, Bài học rút ravề thái độ ứng xửTrước tài năng hay sự thành công của người khácmỗi người cần vượt qualòng tự ti, mặc cảm để có được sự trân trọng và niềm vui thực sự , chân thành

-Lòng nhân hậu và độ lướngẽ giúp con người vượt lên chính bản thân mình

* Phần RKN:

Tuần:21

Tiết:83;84

Tập làm văn:LUYỆN NÓI VỀ QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG,

SO SÁNH VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ

NG:

NG:

A /Mục tiêu cần đạt: Giúp HS:

-Nắm chắc kiến thức về quan sát, tưởng tượng , so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

-Biết trình bày và diễn đạt một vấn đề bằng miệng trước tập thể lớp-Rèn kĩ năng nói

-Có thái độ dạn dĩ , tự tin trước tập thể , trước mọi người

B/Chuẩn bị : GV:Chuẩn bị dàn bài ghi lên bảng phụ - Một số đoạn văn

-HS lập dàn ý trước ở nhà theo sự phân công

C/ Bài cũ: Để làm tốt bài văn miêu tả ta vận dụng những kĩ năng nào?Nhằm mục đích gì?

-Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

D/ Tổ chức các hoạt động dạy và học:

*Hoạt động 1 GV giới thiệu bài mới

*Hoạt động 2 GV hướng dẫn HS tìm hiểu bài -

Gọi HS nhắc lại yêu cầu của tiết luyện nói

GV lần lượt gọi HS đọcđề của các bài tập GV

giao nhiệm vụ chuẩn bị thực hành theo nhóm

*Hoạt động3 Thực hành luyện nói

Bước 1 Yêu cầu các nhóm cử đại diện nhóm trình

bày kết quả thảo luận của nhóm trước lớp-Yêu

cầu nói chứ không đọc

Bước 2 Gọi HS nhận xét về bài của bạn –GV

nhận xét bổ sung

Ở bài tập1 Gv định hướng cho HS về hình tượng

Kiều Phương-Một hình tượng đẹpvới tài năng và

vẻ đẹp của tấm long nhân hậu

Bài tập2 GV hướng dẫn cho HS trình bày theo

dàn ývề người thân

-Giới thiệu người định tả

-Nêu các đặc điểmnổi bật về người đó

+Hình dáng +Tính cách

- Nhận xét và nêu tình cảm của em

HS trình bày -Lớp nhận xét

I/ Những yêu cầu của việc luyện nói

-Nội dung : Nói đúng yêu cầu của đề_Hình thức:

+ Nói to ,rõ, mạch lạc, thay đổi ngữ điệu khi cần+Tư thế tự nhiên, tự tin, biết quan sátlớp khi nói

II/ Thựchành luyện nói:

-Kiều Phương là em bé hồn nhiên, , hiếu động, tài nănghội hoạ., hiếm thấy.Có tình camtrong sángvà tấm lòng nhân hậu

Bài tập2Trình bày về em , chị, hoặc anh của mình

Ví dụ tả về chị em;

Chị em năm nay độ khoảng hai mươi tuổi, dáng

GV nhận xét bổ sung Kết thúc tiết 1

Bỗng phía sau rặng tre ,một vầng sáng lấp ló lúc

ẩn lúc hiện Trăng đã bắt đầu mọc Trăng lên tới

đâu , bầu trời dường như sang dần lên tới đó Mặt

trăng tròn to nhè nhẹ trôi sau những rặng tre khẽ

lay động theo chiều gió.Vầng trăng đang từ từ nhô

lên khỏi luỹ tre Trăng lơ lửng như cái đĩa vàng

giữa nền trời trong xanh Khoảng trời đêm trở nên

trong vắtvời vợi ,

*( Bầu trời có nhiều ngôi sao lấp lánh, chỗ nào

cũng chi chit dày đặc những tưởng trăng đang lạc

vào cánh đồng sao rộng lớn.)

-Cảnh vật lủc trăng đã lên cao

Trăng đẹp , vạn vật như bừng tĩnh dưới ánh trăng

Trăng chiếu sáng mảnh vườn , gốc cây, trăng trên

ngọn tre…trăng trãi ánh sáng trên con đường

làng, trăng dát bạc trên mặt nước…Trăng sang lên

trên sân mọi nhà.Trăng làm rạng rỡ những khuôn

mặt , cơn gió đêmdìu dịư huơng thơmngát của đất

trời , cỏ cây Trăng toả sang mặt hồ trông như

tấm thảm ngọc phản chiếu ánh trăng Lòng người

thanh thản nhẹ nhõm

.-Sinh hoạt của con người trong đêm trăng;

-Đâu đấy vang lên tiếng cười, nói trong trẻo của

trẻ con, câu chuyện học hành, chuyện đồng áng,

chuyện mùa màngdưới trăng sôi nổi như không

bao giờ cạn

-Trăng đêm nay sáng và đẹp quá, lũ chúng tôi mãi

mê ngắm trăng đếm sao rồi chơi trò chạy

đuổi ,trốn tìm, bắn bần…trò chơi thú vị dưới trăng

sáng càng thú vị hơn.Một số gia đình tranh thủ lúc

trăng sáng gặt những đám lúa chín cho kịp mùa

vụ.Đêm trăng sángẩn hiện nụ cười tươi của cô bác

nông dẩn trong vụ mùa bội thu, Cảnh làm việc,

giọnghát mượt mả trong đêm trăng mang theo

hương rạ hương đồng.thơm nồng,

-Cảnh vật khi trăng đã về khuya

Đêm về khuya, trăng càng lên caovà xa hơn.Bầu

trời vẫn trong xanh, lấp lánhhoà vào bức tranh

quê đêm trăng sángcòn có âm thanh của những

tiếng lá rơi,tiếngếchkêu , tiếng côn trùng văng

vẳng Cuộc sống quả thật rất thanh bình, yên ả…

*Kết bài:Đêm trăng quê hương thật là huyền dịêu,

thơ mộngvà đầy kỉ niệm, Có lẽ , sau này xa quê

tôi sẽ nhớ mãi về hình ảnh đêm trăng nơi quê nhà,

Nơi nhắc nhở tôi về quê hương-về tuổi thơ đầy kỉ

Bài tập 3 Dàn ý miêu tả cảnh đêm trăng sang nơi

+ trăng chiếu sang mảnh vườn , góc sân , trăng treo trên ngọn tre, trăng trãi ánh sang trên con đường làng, trăng dát bạc trên mặt nước…

+ Bầu trời trong , không khí mát lành dễ chịu +Đêm yên tĩnh vắng lặng dịu dịu hương thơm củađất trời, cây cỏ

Vầng trăng như cái kiềm vàng giữa những ánh saobàng bạc lấp lánh

-Sinh hoạt của con người trong đêm trăng-Cảnh vật lúc trăng đã về khuya

C, Kết bài: Cảm nghĩ chung về đêm trăng.- Cảm nghĩ về quê hương

Bài tập 4;Tả quang cảnh một buổi bình minh trên biển

- Mặt biển phẳng lặng, dịu êm

- Những tia sang từ đằng đông loé lên , chântrời đỏ rực

- Cảnh biển đẹp mơ màng dịu hơi sương

- Những con thuyền Cảnh tượng tráng lệ, hùng vĩ, rực rỡ

E/ Dặn dò: Nắm lại phương pháp làm văn miêu Tập viết đoạn văn miêu

tả Lập dàn ý đề:Miêu tả cánh đồng lúa chin vào buổi ban mai

- Tìm hiểu phương pháp tả cảnh

- nắm được nghệ thuật phối hợp miêu tả khung cảnh thiên mhiên và hoạt động của con người.

B/ Chuẩn bị: GV : Bảng phụ , tranh vẽ -Tư liệu về tác giả- HS Đọc văn bản- Trả lời các câu hói SGK C/Bài cũ: 1/ Trình tự nào thể hiện đúng diễn biến tâm trạng của người anh khi đứng trước bức tranh

của em ?

A, Ngạc nhiên, xấu hổ, hãnh diện B, Ngạc nhiên, hãnh diện , xấu hổ

C, Ngạc nhiên, tức tối , xấu hổ , C Tức tối, xấu hổ, hãnh diện

2/Vì săơ người anh lại xấu khi xem bức tranh em gái vẽ mình?

A, Em gái vẽ mĩnhấu quá B, EM gái vẽ mìnhđẹp hơn bình thường

C, EM gái vẽ mình bằng tâm hổn trong sángvà lòng nhân hậu D/Em gái vẽ sai về mình

3/Nêu bài học rút ra từ truyện “ Bức tranh của em gái tôi’

D/ Tổ chức các hoạt độngdạy và học

*Hoạt động1 GV giới thiệu bài: Thiên nhiên thật

phong phúvà đa dạng, mỗi nơi đều có một vẻ đẹp

riêng- Ta bắt gặp không gian rộng lớn,mênh mông

hoang dã của vùng cực nam tổ quốc qua bài

“SNCM” Hôm nay, chúng ta sẽ quay về vùng đất

miền Trung quê hương ta nơi có con song thu bồn

chảy qua với những con người lao động cần cù

quabài:”Vượt Thác’

*Hoạt động 2 Đọc hiểu chú thích

Bước 1Tìm hiểu tác giả tác phẩm

H: Em hãy cho biết vài nétvề tác giả , tác phẩm

HS trả lời-Gv bổ sung cho HS ghi vaif ý chính

Bước 2Hướng dẫn HS đọc văn bảnvà tìm hiểu chú

thích-Chú ý thay đổi nhịp điệu, giọng điệu cho phù

hợpvới nội dung từng đoạnGv đọc mẫu một đoạn

-gọi HS đọc tiếpGv kiểm tra việc đọc chú thích của

HS

*Hoạt động 3 Tìm hiểu văn bản

Cho HS tìm hiểu bố cục –Gv dung bảng phụ giới

3/ Lưu ý chú thích

II/ Đọc -Tìmhiểu văn bản

1/ Bức tranh thiên nhiên được miêu tả trong bài-đoạn song vùng đồng bằng hiền hoà , thơ mộng , thuyền , thuyền bètấp nập , cảnh quang hai bên bờrộng rãi và trù phú

theo trình tự nào?Vị trí của người miêu tả ở đâu?

Vị trí đó có thuận lợi không?

GV tích hợp với phần TLVvề văn miêu tả

Miêu tả theo hành trình của con thuyền do dượng

Hương Thưchỉ huy

H: Văn bản đề cập đến nội dung như thế nào?

H: Cảnh dông sôngvà hai bên bờ qua sự miêu tả

trong bài đã có sự thay đởi như thế nào theo từng

chặng đường của con thuyền?

(cho HS thảo luận theo 3 chặng đường GV ghi

bảng phụ- Gọi HS phát biểu sau khi thảo luận GV

chốt ý)

H: em có nhận xét gìvề bức tranh thiên nhiên ở

đây?HS trả lời-HS khác nhận xét bổ sung GV

nhận xét bổ sung chốt ýcho hS ghi

H: hãy cho biết nét đặc sắcvề nghệ thuật trong

đoạn văn miêu tả này?

H: Ở đoạn đầu và đoạn cuối của bài văn có hai

hình ảnh miêu tả các cây cổ thụ bên bờ sông Em

hãychỉ ra hai hình ảnh ấy và nêu ý nghĩa? HS trả

lời GV chốt ý cho HS ghi

Chuyển ý Thiên nhiên-> con người

H: Hãy tìm những chi tiết miêu tả nhânvật dượng

Hương Thư trong cuộc vượt thác?

H: Nêu ý nghĩa của hình ảnh so sánh: “Dượng

Hương Thư giống như một hiếp sĩ của Trường Sơn

oai linh hùng vĩ”

H:Qua bài văn em cảm nhận như thế nào về thiên

nhiên và con người lao động đã được miêu tả?

Nếu được thì cho HS đọc thêm

-Đoạn có nhiều thác ghềnh thì vườn tượt um tùm,nhiều cây cổ thụ, núi cao.” Nước từ trên caôphngsxuốnggiữa hai vách chảy đứt đuôi rắn”

-Khi qua nhiều thácdữ đồng ruộng lại mở ra

* Bức tranh thiên nhiên thật phong phú đa dạng , vừa êm đềmhiền hà , thơ mộng vừa rộng rãi phong phú hiểm trở và hung vĩ

Nghệ thuật : Sử dụng nghệ thuật so sánh nhân hoáđặc sắc

2/ Nhân vật dượng Hương Thư trong cảnh vượt thác

*Được miêu tả tập trung ở những động tác tư thế

và ngoại hình vớinhững hình ảnh vừa khái quát vừa gợi cảm

Hình ảnh so sánh: Dượng Hương Thư giống như một hiếp sĩcủa Trường Sơn oai linh hung vĩ thể hiện vẻ dũng mãnh , tưthế oai hung của con ngườitrước thiên nhiên

III/ Tổng kết: Ghi nhớ SGK/41

IV /.Luyện tập

E/ Dặn dò:Nắm nội dung và nghệ thuật

Cách miêu tả và sử dụng biện pháp so sánh-Đọc và chuẩn bị bài :buổi học cuối cùng

Tiết sau họcbài :So sánh(tt)

*Rút kinh nghiệm:

-Nắm được hai kiểu so sánh cơ bản : Ngang bằngvà không ngang bằng

-Hiểu được các tác dụngchính của so sánh

Bước đầu tạo được một số phép so sánhtrong văn nói và viết

B/ Chuẩn bị: GV bảng phụ -Tìm thêm một số ví dụ -HS chuẩn bị bài theo yêu cầu các câu hỏi SGK C/ Bài cũ :

1/ So sánh làgì?Tìm một câu văn có sử dụng phép so sánhtrong văn bản :”Sông nước Cà Mau”

2/Nối 2vế Avà B

A B

1 Công cha như núi Thái sơn a So sánh người với người

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

2 Thầy thuốc như mẹ hiền b.So sánh người với vật

3 Thân em như tấm lụa đào c.So sánh cái cụ thể với cái trừu tượngPhất phơ giữa chợ biết vào tay ai?

4.Ôi cái mũ vải mềm dễ thương như một bàn tay nhỏ d.So sánh vật với người

Chẳng làm đau một chiếc lá trên cành

D/ Tổ chức các hoạt động dạy và học

*Hoạt động1: GV giới thiệu bài :Khái niệm Mô

hình cấu tạo –Các kiểu so sánh và tác dụng của nó

*Hoạt động2 Tìm hiểu các kiểu so sánh

Gọi HS đọc bài tập SGk –GV treo bảng phụ

H: Tìm các phép so sánh trong khổ thơ đó?

H: Các từ ngữ dùng để so sánhtrong các câu có gì

khác nhau?

HS trả lời Gv chốt ý cho thêm ví dụ

H:Vậy có mấy kiểu so sánh? Đó là những kiểu

nào?

H: Tìm thêm những từ ngữ chỉ ý ngang bằng hoặc

không ngang bằng?Gọi HS đọc ghi nhớ SGK

/42Cho thêm ví dụ để phân tích

*Hoạt động3 Tìm hiểu tác dụng của phép so sánh

GV ghi bảng phụ đoạn văn 1/II SGK

GV gọi HS đọc

H: Tìm phép so sánhtrong đoạn văn HS thảo luận

nhóm –GV nhận kết quả thảo luận của hS treo lên

bảng Gọi HS khác nhận xét

GV nhận xét bổ sung các phép so sánh

+ có chiếc lá như mũi tên nhọn

+ Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo

I/ Các kiểu so sánh:

1/Bài tập tìm hiểu Ngôi sao thức chẳng bằng mẹ thức

Mẹ là ngọn gió2Bài học: Có 2kiểu so sánh:

Ví dụ: Đường vô xứ Nghệ quanh quanhNon xanh nước biếc như tranh hoạ đồ-Đối với việc thể hiệntư tưởng , tình cảmcủa người viết, tạo rănhngx lối nói hàm súcgiúp người

+Có chiếc lá như thầm bảo rằng …

Có chiếc lá như sợ hãi…

H: Trong đoạn văn đó phép so sánh có tác dụng

gì?

HS trả lời GV chốt lại 2ý

Gọi Hs đọc ghi nhớ SGK

GV củng cố bài gọi HS đọc 2ghi nhớ

*Hoạt động4Hướng dẫn HS thực hiện luyện tập

Gọi 3HS lên bảng làm bài tập HS nhận xét GV

nhận xét bổ sung

Bài tập1,2 Cho HS thực hiện ngay tại lớp

Bài tập 3 Hướng dẫn cho HS về nhà làm

Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm

So sánh không ngang bằng -Thể hiện tình cảm

c, Bóng Bác: ấm hơn ngọn lửa hồngBài tập2/43Các câu văn dung phép so sánh trong văn bản Vượt thác;:

-Thuyền rẽ sóng …như đang nhưđang nhở rừng.-những động tác thả sào, rút sào rập rang nhanh như cắt

-Dượng hương Thư như một pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn,

-Dượng Hương Thư giống như một hiệp sĩ của chốn Trường Sơn oai linh hung vĩ

E/ Dặn dò; Nắm nội dung bài- Làm hết các bài tập

Tìm thêm một số ví dụ- Soạn bài :Nhân hoá

-Sửa một số lỗi chính tả do ảnh hưởng của phát âm địa phương

-Có ý thức khắc phục các lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm

B/ Chuẩn bị: GV: Bài giảng, bảng phụ - các tư liệu làm ví dụ

C/ Tổ chức các hoạt động dạy và học

*Hoạt động 1: Khởi động-giới thiệu bài mới: GV giới thiệu tầm quan trọng của việc rèn luyện chính tả

*Hoạt động 2: GV đưa ra một số cặp phụ âm cuối

dễ mắc lỗi chính tả như c/t,n/ng một số thanh dễ

mắc lỗi i/iê,o/ô một số phụ âm đầu dễ mắc lỗi v/d

Mỗi hình thức, GV cho một vài ví dụ

Ghi các từ lên bảng-cho HS lên điền vào-HS khác

bổ sung- GV bổ sung sửa lỗi chính tả

I/ Nội dung luyện tập

1/Viết đúng một số cặp phụ âm cuối dễ mắc lỗi -c/t : Bát ngát/Man mác, khác thường…

-n/ng: dọc ngang/ngan ngát, than vãn/ thênh thang2/Viết đúng các thanh dễ mắc lỗi ?/~

Luỹ tre/ chim sẻ, vẻ đẹp/ bức vẽ…

Viết đúng một số nguyên âm dễ mắc lỗi Iê/i: Con chim/ cái liềm

o/ô: Lom khom/ côn trùng 4/ Viết đúng 1 số phụ âm đầu v/dVẫy cá/ sợi dây, dây điện/ vây cánh…

*Hoạt động 3: GV hướng dẫn HS thực hiện phần

luyện tập dưới nhiều hình thức

Viết chính tả: nghe viết -nhớ viết

Hướng dẫn HS làm một số bài tập chính tả: điền

vào chỗ trống –Tìm từ theo yêu cầu

GV đọc một số câu, đoạn văn có các từ có âm vần

dễ sai –HS điền vào

II/ Một số hình thức luyện tập

1/ Viết chính tả: nghe viết-nhớ viết 2/ Làm các bài tập chính tả: điền vào chỗ trống –Tìm từ theo yêu cầu

3/ Lập sổ tay chính tả

*Hoạt động4: Cho HS lập sổ tay chính tả, thường

xuyên ghi những từ khó, dễ nhầm

E/ Củng cố- dặn dò: Nắm nội dung bài-chú ý viết dung khi ghi bài, làm bài tập, bài kiểm tra

Xem trước bài “Phương pháp tả cảnh”

* RKN:

Tiết: 88 RA ĐỀ VỀ NHÀ NG:

A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp HS

_ Nắm được phương pháp tả cảnh và bố cục hình thức của một đoạn văn, một bài văn tả cảnh

- Luyện tập kĩ năng quan sát và lựa chọn, kĩ năng trình bày những điều quan sát, lựa chọn theo một thứ

tự hợp lý

B/ Chuẩn bị: GV: Bài tập, một vài bài văn- Đề bài tập về nhà –HS trả lời các câu hỏi ở SGK

C/ Bài cũ: Để làm một bài văn miêu tả ta cần vận dụng những kĩ năng nào?

Bố cục một bài văn tả cảnh?

D/ Tổ chức các hoạt động dạy- học:

*Hoạt động 1: Khởi động- giới thiệu bài: Tả cảnh

là một dạng trong văn miêu tả., đối tượng cần tả là

cảnh vật Thông thường là cảnh thiên nhiên hoặc

cảnh sinh hoạt…

*Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu phương

pháp viết văn tả cảnh

Gv chia lớp ra nhiều nhóm, mỗi nhóm đọc một

đoạn và chuẩn bị trả lời câu hỏi

Cho HS thảo luận- trao đổi và trả lời GV tóm tắt

các ý kiến của HS- nhận xét, bổ sung…

H: Đoạn a miêu tả hình ảnh dượng Hương Thư

trong cuộc vượt thác.Tai sao có thể nói qua hình

ảnh nhân vật ta có thể hình dung ra những nét tiêu

biểu của cảnh sắc ở khúc sông có nhiều thác dữ?

H: Đoạn văn b tả cảnh gì?

H: Người viết miêu tả những cảnh vật theo thứ tự

nào? Liệu có đảo ngược được thứ tự này không?

Vì sao?(Không thể đảo ngược

H: Chỉ ra 3 phần của bài văn ở mục c và nêu ý

chính của mỗi phần? HS trả lời- GV nhận xét bổ

sung

H: Nhận xét về trình tự miêu tả của tác giả ở đoạn

giữa như thế nào?

chốt vấn đề theo ghi nhớ SGK- Cho HS đọc phần

ghi nhớ

*Hoạt động 3 Hướng dẫn HS luyện tập

GV gọi HS đọc đề bài –Nêu yêu cầu cho HS trả

lời theo sự gợi ý trong SGK

H: Nếu phải tả quang cảnh lớp học trong giờ viết

bài tập làm vănthì em sẽ quan sát và chọn những

hình ảnh tiêu biểu nào?Em sẽ tả theo thứ tự nào?

từ ngoài vào trong hay từ trên xuống dưới?

Viết phần mở bài và phần kết bài

Giao cho tổ1,2 viết phần mở bài - Tổ3,4 viết phần

kết bài- Đại diện nhóm trình bày.Nhóm khác nhận

xét bổ sung GV nhân xét chốt ý

GV hướng dẫn cho HS làm bài tập 2 :Tả cảnh sân

trường trong giờ ra chơi Cho HS về nhà làm bài

GV cho HS đọc văn bản: Biển đẹp

Yêu cầu Hs xác định dàn ý và nêu nội dung của

từng phầm

*Hoạt động 4 GV ra bài viết số 5 Về nhà làm

GV hướng dẫn HS lập dàn ý hai đề bài đã cho

I/ Phương pháp viết văn tả cảnh

1 /Bài tập :

A, Đoạn văn : Miêu tả hình ảnh dượng Hương Thư trong một chặng đường của cuộc vượt thácvới tư thế dũng mãnh hào hùng

B, Đoạn văn : Tả dông sông Năm Căn lớn hung vĩ

-Từ trên bảng xuống dưới lớp học

- Từ không khí chung đến bản thân người viếtViết phần Mở bài và phần kết bài

Bài tập 2:Tả quang cánh sân trường giờ ra chơiBài tập3 Bố cục:

Mở bài; giới thiệu cảnh biển đẹp

Thân bài; tả vẻ đẹpmàu sắc , hình khối của biển ở nhiềugóc độ khác nhau: Buổi sang , buổi trưa, buổi chiều, ngày mưa rào , ngày nắng ấmKết bài: Suy nghĩ của người viết về sự đổi cảnh sắc ở biển

III/ Ra đề bài viết số 5 Chọn một trong hai đề

Biểu điểm: Nhìn: từ xa Nhìn gần

Gần hơn

C Kết bài:: Tình cảm của emđối với cánh đồng lúaLưu ý HS : Tả theo trình tự hợp lí : Từ xa đến gần, từ khái quát đến cụ thể: Mặt trời , bầu trời, cánh đồng, từng thửa ruộng , khóm lúa, hạt lúa , hương thơm

Biết sử dụng các phép tu từ so sánh, nhân hoá vào bài làm, dung từ tượng hình , tượng thanh , từ láy để làm cho bài văn miêu tả sinh động biểu cảm

Dàn ý đề2(Xem ở tiết luyện nói 83,84)

E/ Dặn dò:

_ Làm bài trên đôi giấy vở , ghi rõ họ tên có kẻ khung ghi điểm, lời phê

Nắm phương pháp làm bài -Nắm phương pháp tả người

-chuẩn bị bài: Buổi học cuối cùng

Nắm được tác dụng của phương thức kể chuyện bằng ngôi thứ nhất Nghệ thuật kể chuyện thể hiện tâm lí nhân vật qua ngôn ngữ, cử chỉ

B/ Chuẩn bị: -GV :Bảng phụ- Hệ thống câu hỏi-Tư liệu liên quan

-HS :Đọc văn bản - Trả lời câu hỏi theo SGK

C/ Bài cũ : Kiểm tra 15 phút ( Đề và đáp án kèm theo)

D/ Tổ chức các hoạt động dạy và hoc:

*Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới: Lòng yêu nước là

một tình cảm rất thiêng liêngđối với mỗi người nó có

nhiều cách biểu hiện khác nhau Câu chuyện cảm

động về long yêu nước trong tình yêu tiếng mẹ

đẻ.được nhà văn An Phông Xơ Đô Đêdiễn tả.trong

tac phẩm “ Buổi học cuối cùng” như thế nào? ….

*Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc –Tìm hiểu chú thích

*Hoạt động3: Hướng dẫn tìm hiểu văn bản

Bước 1 Tìm hiểu chung về văn bản

H: Câu chuyện diễn ra trong hoàn cảnh , thời gian

địa điểm nào? Em hiểu gì về tên văn bản

H: Truyên được kể theo lời của nhân vật nào? Ngôi

kể thứ mấy? Nhân vật nào gây cho em ấn tượng

nhất? Bố cục văn bản

Bước 2: GV hướng dẫn tìm hiểu diễn biến tâm trạng

của PhRăng –GV gợi ý các câu hỏi –Cho HS thảo

luận nhóm

I/ Đọc hiểu chú thích:

1 Tác giả , tác phẩm; SGK 2Đọc văn bản

3 Lưu ý các chú thích

II/ Đọc –Tìm hiểu văn bản

1 Tìm hiểu chung về văn bản

-Truyện kể theo ngôi thứ nhất qua lời kể của Phrăng

Diễn biếnbuổi học cuối cùng.

+Đoạn còn lại :Cảnh kết thúc buổi học cuối cùng.

2/ Diễn biến tâm trạng Phrăng trong buổi học cuối cùng

-Lo lắng: vì trể giờ và chưa thuộc bài ,

H: Vào buổi sang diễn ra buổi học cuối cùngchú bé

Phăng thấy có gì khác lạ trên đường đến trường ,

quang cảnh ở trường ,và không khí trong lớp học

những điều đó báo hiệu việc gì xãy ra?Trước cảnh

ấy tâm trạng của Phrăng như thế nào? (Lo lắng,

ngạc nhiên …

H; Khi được thầy HaMen cho biết đây là buổi học

cuối cùng Phrăng có tâm trạng gì?(Tiếc nuối,ân

hận…)

Vì sao cậu lại tiếc nuối ân hận?

GV cho HS đọc lại đoạn “ Bài họcPháp văn….giã

từ”

H: Phrăng có tâm trạng gì?Vì sao? (Xấu hổ ,tự giận

mình)

H: Ý nghĩ ,tâm trạng của Phrăng còn diễn biến ra

sao trong buổi học cuối cùng? Đặc biệt là thái độ đối

với việc học tiếng Phápcủa mình ra sao?

H:Vì sao nhận thức và tâm trạng của Phrăng lại có

những biến đổi sâu sắc đến như vậy? Qua đó cho ta

hiểu thêm điều gì về nhân vật này?

HS trả lời –HS khác bổ sung- GV nhận xét chốt ý

ghi bảng

Kết thúc tiết 1

Bước 3 Giúp HS tìm hiểu nhân vật thầy Hamen

H: Nhân vật thầy HaMen trong buổi học cuối cùng

được miêu tả như thế nào? Có gì đặc biệt về trang

phục, lời nói, thái độ của thầy đối với HS?

H: Thầy đã nói gì về tiếng Pháp? Những lời nói đó

thể hiện điều gì?

HS trả lời-GV : Lời nói của thầy Hamen vừa sâu sắc

vừa tha thiếtbiểu lộ tình yêu nước sâu đậm , long tự

hào về tiếng nói của dân tộc mình

H: Tìm những câu văn có sử dụng phép so sánh.? So

sánh nào mang ý nghĩa sâu sắc nhất?Ý nghĩa của

phép so sánh đó?(Khi một dân tộc,,,chốn lao tù)

GV bình giảng thêm về sức mạnh của tiếng nói dân

tộc.

Lien hệ đến đất nước Việt Nam ta

H: Em hiểu gì về lời nói của thầy: “Khi một dân

tộc… lao tù”H: Hình ảnh nào của thầy Hamen gây

cho em xúc động nhất? Vì sao? Em có suy nghĩ gì về

nhân vật nầy?

Bước 4 Tìm hiểu các nhân vật khác.

H: Trong truyện có những nhân vật nào khác?

H: Vì sao các cụ gia đến lớp trong buổi học này?

H: Em có nhận xét gì về hành động của các cụ già

đến lớp trong buổi học này?(Tinh thần và thái độ của

các cụ đối với nền văn hoá của dân tộc)

H: Chi tiết cụ Hô dê tập đánh vần đã thể hiện điều

gì? (Tình yêu mãnh liệt đối với ngôn ngữ dân tộc)

*Hoạt động 4: Hướng dẫn tổng kết:

H: Qua câu chuyện này em đã rút ra được giá tri tư

tưởng và nghệ thuật gì?

HS trình bày-GV định hướng cho HS theo mục ghi

nhớ và một số nội dung quan trọng theo chủ đề của

định trốn học -Ngạc nhiên: Thấy xung quanh khác lạ, quang cảnh trường yên tĩnh, trang nghiêm khác ngày thường.

-Choáng váng, sững sờ: Khiđược biết đây

là buổi học tiếng Pháp cuối cùng.

-Tiếc nuối, ân hậnvề sự lười nháchọc tập ham chởitước đây của mình.

-Xấu hổ , tự giận mình không học được quy tắc phân từ long rầu rĩ, không dám ngẩng đầu lên.

-Kinh ngạc khi thấy mình hiểu bài nhanh.

* Sự đột biến này là do xuất phát từ tình yêu tiếng nói của dân tộcmà trước đây Phrăng coi thường

-Khâm phục , tự hào về thầy vì thầy đã khơi gợi ở Phrăng tình cảm thiêng liêng đối với tiếng nói dân tộc

*Phrăng là chú bé hồn nhiên, chân thật , biết lẽ phải quí trọng thầy cô, dành tình yêu cho tiếng nói dân tộc, cho quê hương, yêu tiếng nói dân tộc và biết quý trọng thầy cô.

3/Thầy giáo Hamen

Trang phục: Trang trọng Thái độ: dịu dàng với HS Lời nói của thầy (Qua hình ảnh so sánh)

đã thể hiện sức mạnh của tiếng nói dân tộc: “Khi một dân tộc…chốn lao tù” Đặc biệt cảm động là hình ảnh của thầy Hamen ở cuối buổi học-Nỗi đau đớn,xúc động của thầy đã lên đến cực điểmlòng yêu nước nồng nhiệt của thầycủa nhân dân

4/ Các nhân vật khác

Các cụ gia đã đến để chứng kiến buổi học cuối cùng

Hình ảnh cụ Hôde Tất cả đều thể hiện một tình cảm thiêng liêng, trân trọng của người dân đối với ngôn ngữdân tộc mình

III/ Tổng kết: Ghi nhớ SGK +Nội dung: Giá trị thiêng liêng và sức mạnh to lớn của tiếng nói dân tộc trong cuộc đấu tranh giành độc lập tự do Phài yêu quý, giữ gìn và học tập để nắm vững tiếng nói của dân tộc Vì đó là biểu hiện cụ thể của lòng yêu nước

+ Nghệ thuật

IV/ Luyện tập

Làm bài tập 1,2 SGK

văn bản và hướng các em vào việc liên hệ thực tế với

chúng ta hiện nay.

Gọi HS đọc ghi nhớ SGK

*Hoạt động 5: Hướng dẫn HS luyện tập

Hướng dẫn các em làm bài tập ở SGK, có thể cho

các em một bài văn thuyết minh về ngôn ngữ dân

tộc của chung ta hiện nay

Nắm được khái niệm nhân hoá, các kiểu nhân hoá

Tác dụng chính của phép nhân hoá

Biết sử dụng các kiểu nhân hoá trong bài viết của mình

B/ Chuận bị: GV: bảng phụ ghi ví dụ, bài tập thêm

HS: Soạn trước các câu hỏi ở SGK

C/ Bài cũ: Thịt da em hay là sắt là đồng

Khi một dân tộc vào vòng nô lệ, chừng nào họ vẫn giũ vững được tiếng nói của dân tộc mình thì chẳng khác nào nắm được chìa khoá chốn lao tù.

Hai câu trên đã sử dụng phép so sánh nào?

A/ So sánh hơn B/ So sánh kém C/ So sánh ngang bằng D/ Cả A,B,C đều sai

Nêu tác dụng của so sánh ở trên?

D/ Tổ chức các hoạt động dạy và học

*Hoạt động 1: khời động- Giới thiệu bài: Qua

phép tu từ so sánh dẫn dắt vào bài

*Hoạt động 2:Hướng dẫn HS tìm hiểu khái

niệm nhân hoá

GV dung bảng phụ ghi đoạn thơ ở SGK

H: Trong đoạn thơ tác giả tả cảnh gì? ( cảnh

trời sắp mưa)

H:Những từ ngữ nào miêu tả hoạt động của sự

vật đó? ( ông ,mặc áo giáp, ra trận, múa gươm,

Ví dụ: Đã ngủ rồi hả trầu Tau đã đi ngủ đâu

hoạt động của ai? ( của con người)

GV cách gọi tả như vậy là biệnpháp tu từ nhân

hoá.

Vậy nhân hoá là gì? Cho ví dụ

HS trả lời –GV chốt ghi bảng

GV cho thêm ví dụ -Gọi HS cho thêm ví dụ

Gv gọi HS đọc mục 2 trên bảng phụ -So sánh

cách diễn đạt ở mục 2 và mục 1cách nào hay

hơn ? vì sao?

HS trả lời –GV : Cách 1 hay hơn có hình ảnh

hơn vì làm cho sự vật gần gủi với con người và

thể hiện được tìnhcảm của người viết.

Cách 2: mang tính chất miêu tả , tường thuật

H; Hãy nêu tác dụng của phép nhân hoá?

Tìm trong các vb đã học những câu văn dung

phép nhân hoá?

*Hoạt động 3: Hướng dẫn cho HStìm hiểu các

kiểu nhân hoá

GV dung bảng phụ ghi các vídụ a,b,c ởmụcII

SGK

H: Những sự vật nào được nhân hoá?

(Miệng ,tai mắt ,chân , tay(a) –Tre (b) –trâu (c)

H: Những sự vật trên được nhân hoá bằng

cách nào? GV gợi ý: các từ : lão , bác dung để

gọi ai? Các từ : chống, xung phongđể chỉ hoạt

động của ai? Các từ : ơi, hỡi dung để xưng hô

với ai?

H: hãy cho biết các kiểu nhân hoá?

HS trả lời –GV chốý -Gọi HS cho thêm ví dụ

GV cho HS đọc ghi nhớ SGK

*Hoạt động4 Hướng dẫn làm bài tập

Bài tập 1 cho HS thảo luận

Bài tập 2 GV dung bảng phụ ghi2 đoạn văn

II/ Các kiểu nhân hoá;

1/ Dùng những từ vốn gọi người để gọi sự vật

Ví dụ: Bác giun đào đất suốt ngày Trưa nay chết dưới gốc cây sau nhà 2/ Dùng những từ vốn chỉ tính chất hoạt độngcủa người để chỉ tính chất ,hoạt động của vật

Ví dụ; Ông trời mặc áo giáp đen

Ra trận 3/ Trò chuyện , xưng hô với vật như đối với người

Ví dụ: - Núi cao chi lắm núi ơi Núi che mặt trời không thấy người thương -Trăng ơi từ đâu đến

Bài tập 2: So sánh cách diễn đạt của 2 đoạn văn

- -đoạn1 sử dụng phép nhân hoá làm cho lời văn gợi cảm , sinh động hơn.

Bài tập 3: Cách1 sử dụng phép nhân hoá , thích hợp văn biểu cảm

- Cách2 văn thuyết minh Bài tập4 Các phép nhân hoá E/ Dặn dò : -GV treo bảng phụ cho HS làm bài tập trắc nghiệm

-Học thuộc ghi nhớ SGK – Làm bài tập – Tìm hiểu bài : Ẩn dụ

*RKN

Tuần 23

Tiết; 92 Tập làm văn: PHƯƠNG PHÁP TẢ NGƯỜI NS: NG:

A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp HS:

-Nắm được cách tả ngườivà bố cục hình thức của một đoạn , một bàivăn tả người

- Luyện tập kĩ năng quan sát và lựa chọn – kĩ năng trình bày những điều quan sát được theo một trình tự hợp lí

B/ Chuẩn bị; GV : Bảng phụ - một số đoạn văn tả người – bài văn tả người

HS : Soạn bài theo câu hỏi ở SGK

C/ Bài cũ: -Muốn làm tốt bài văn miêu tả cảnh ta phải làm gì?Ca cs thao tác như thế nào? -Trình bày dàn ý của bài văn tả cảnh?

D/ Tổ chức các hoạt đông dạy và học

*Hoạt đông1 GV giới thiệu bài mớithong qua cách

gợi dần cho HS về hai thể loại văn miêu tả: Tả

cảnh ,tả người

*Hoạt động 2 Hướng dẫn HS tìm hiểu phương

pháp viết đoạn văn , bài văn tả người

GV gọi 3HS đọc các đoạn văn ở SGK

H: Mỗi đoạn văn tả ai?Ngưởi được tả có đặc điểm

gì nỗi bậc? đăc điểm đó được thể hiện qua những

+ Tả chân dung thường gắn với những

HS : Đoạn 1 Tả dượng Hương Thưchống thuyền

vượt thác -Đặc điểm : dày dạn, cứng rắn, dày dạn

Đoạn2 Tả chân dung Cao Tử

Đặc điểm : thấp , lùn ,gầy, gian hung

_Đoạn 3Tả hình ảnh hai người trong keo vật

Đặc điểm: Quắp : lăn xả , nhanh nhẹn

Cả ngũ :Lờ mờ, chậm chạp ,nhưng có

thần lực ghê gớm

H: Trong các đoạn văn trên đoạn nàokhắc hoạ

chân dung nhân vật , đoạn nào tả người gắn với

công việc? Yêu cầu lựa chọn các chi tiếtvà hình

ảnh có gì khác nhau không?

Tả chân dung thường gắn với những hình ảnh như

thế nào/dung nhiều từ loại gì?

H: Tả người gắn với hành động cũng vậy hay sao?

HS trả lời GV nhận xét chốt ý

GV Đoạn văn 3 gầnnhw một bài vănmiêu tả hoàn

chỉnhcó 3 phầnhãy chỉ ra và nêu nội dung chính

từng phần? thử đặt nhan đề cho bài văn?

HS: MB;Từ đầu …ầm ầmGiới thiệu chung quang

*Hoạt động3 Hướng dẫn luyện tập:

GV cho HS thảo luận đề bài tập 1

-Tổ1 Đề 1 Tổ 2 đề 2 -Tổ 3,4 đề 3,

GV hướng dẫn cho HS khi tả cụ già , em bé là tả

chân dung nên tìm các danh từ , tính từ biểu hiện

đặc điểm của từng đối tượngđể tả, sử dụng so

sánh.

Khi tả cô giáo đang giảng bài là tả người gắn với

hoạt động nên tìm động từ, tính từ chỉ hoạt động,

tính chất để tả

Gọi đại diện nhóm trình bày nhóm khác nhận xét

GV nhận xét chốt ý - GV có thể cho một số

đoạn văn tả người cho HS tham khảo rồi hướng

cho các em viết đoạn

Bài tập 2 GV hướng dẫn cho HS về nhà làm

hình ảnh tĩnh, dùngnhiều danh từ , ti nhs

từ, it dung động từ +Tả người gắn hành động thườngdùng những hình ảnh động, dung nhiều Động từ , tính từ,ít dung danh từ

2/ Bố cục bài văn tả người:

a, Mở bài: Giới thiệu người được tả.

b, Thân bài: Miêu tả chi tiết , cử chỉ, lời nói, hành động

c, Kết bài: Nhận xét nêu cảm nghĩ của người viết về người được tả

II/ Luyện tập:

Bài tập 1 Nêu các chi tiết tiêu biểu mà em

sẽ lựa chọn khi miêu tả các đối tượng sau, a./ Môt em bé khoảng 4,5 tuôi;

-Khuôn mặt bầu bĩnh , trắng hồng -Mắt em đen long lánh, môi đỏ như son, -Miệng cười lúng luyến, răng sún , giọng nói ngọng ngiụ

-Tóc mềm nhưng lưa thưa , vàng hoe

- Hay vòi vĩnh, dễ khóc…

b/ Cụ già cao tuổi : -Da nhăn nheo, nhưng đỏ hồng, tóc bạc như mây , mắt tinh tường , chân chậmchạp, tai nghe không nghe rõ

- Hay nhai trầu, kể chuyện

C, Cô giáo đang say sư giảng bài -Giọng nói trong trẻo ,dịu dàng,say sưa giảng bài

-Đôi mắtnhìn xuống lớp học triều -Bàn tay dịu dàng , giọng nói,

mến Bước chân nhẹ nhàng chậm rãi trên bục giảng.

Bài tập 2 Lập dàn bài cho một trong 3đề bài trên

Bài tập 3 : HS tự làm E/ Dặn dò: Nắm nội dung bài – Làm các bài tẩp trong SGK -Chuẩn bị bài :Luyện nói tả người- Soạn bài : Đêm nay Bác không ngủ

*RKN

-Nắm được những đặc sắc nghệ thuật của bài thơ Kết hợp miêu tả , kể chuyện với biểu hiện cảm xúc , tâm trạng , những chi tiết giản dị , tự nhiên, mà giàu sức truyền cảm Thể thơ năm

chữthích hợp với bài thơ có yếu tố kể chuyện.

- Rèn kĩ năng cảm thụ những chi tiết thơ giàu sức biểu cảm.

Tiết1: Phân tích đoạn thơ đầu

B/ Chuẩn bị: - GV : Bài giảng , tranh ảnh về Bác - Bảng phụ

-HS : Soạn bài theo hệ thống câu hỏi

C/ Bài cũ: GV dung bảng phụ kiểm tra trắc nghiệm

1/ Dòng nào nói đúng tâm trạng của thầy giáo Ha men trong buổi học cuối cùng?

A, Đau đớn và xúc động B,Bình tĩnh, tự tin C/ Bình thường như bao buổi khác D/ Tức tối và căm phẩn

2/ Qua câu chuyện” Buổi học cuối cùng” theo em tác giả muốn nói lên điều gì?

D/ Tổ chức các hoạt động dạy và học

Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng

*Hoạt động1 Giới thiệu bài : GV đọc đoạn thơ của Tố

Hữu để dẫn dắt vào bài

*Hoạt động2 Hướng dẫn đọc tìm hiểu chú thích

Bước1 Tìm hiểu tác giả ,tác phẩm

H: Em hãy cho biết vài nét về tác giá HS trả lời –Gv

bổ sung- GV giới thiệu hoàn cảnh xuất xứ của bài thơ

Bước2 Hướng dẫn HS đọc văn bản

GV lưu ý cách đọc-GV đọc mẫu một đoạn HS đọc

tiếp

Bước 3Tìm hiểu chú thích

*Hoạt động3 :Tìm hiểu văn bản

Bước 1 Tìm hiểu chung về bài thơ

H: Bài thơ được làm theo thể thơ gì ?

HS trả lời –GV nói thêm về thể thơ 5chữ

H: Bài thơ được trình bày theo phương thức biểu đạt

?

H: Bài thơ kể lại câu chuyện gì?

H: Em hãy hình dung vf kể lại câu chuyện đó?

H: Đọc xong bài thơ em thấy anh đội viên đã thức

giấc mấy lần vào đêm ấy?

HS trả lời GV chuyển ý

Bước 2 Tìm hiểuhình tượng của Bácvà tình cảm anh

đội viên trong lần đầu tiên anh thức giấc GV gọi HS

đọc đoạn đầu của bài thơ

H: Lần đầu tiên thức giấc anh đội viênthấy Bác đang

làm gì?

HS: Ngồi lặng yên trầm ngâm , dém chăn…

H: Khi chứng kiến những việc làm của Bác tình cảm

anh đội viên thể hiện qua những câu thơ, từ ngữ,

hình ảnh nào?

HS trả lời GV bổ sung

H: Những từ ngữ, hình ảnh đó thể hiện tình cảm,

cảm xúc gì của anh đội viên?

HS: Ngạc nhiên, yêu thương, xúc động, lo lắng…

GV chốt ý cho HS ghi

H: Qua hành động , cử chỉ của Bác đối với các anh

đội viên em thấy Bác là người như thế nào?hình ảnh

“ người cha’ gợi cho em cảm xúc gì?

HS: Gần gũi, bình dị như người cha, người mẹ chăm

sóc cho các con

GV tích hợp với tiếng Việt bài Ẩn dụ

H: Rõ rang là anh đội viên đang thức và đangchứng

kiến những việc làmcủa Bácnhưng tại saot/giả

lạiviết:” Anh đội viên mơ màng/ Như nằm trong giấc

mộng

HS trả lời GV bình thêm

GV đọc hai câu thơ:” Bóng Bác cao …ngọn lửa

hồng”

Em hiểu gì về hai câu thơ trên?

H:Tác giả đã sử dụngbiện pháp tu từ gì trong hai câu

thơ đó? Tác dụng của nó?

HS trả lời HS khác bổ sung- GV bình và tích hợp với

TV trong bài so sánh -GV chốt ý cho Hs ghi

Kết thúc tiết1 chuyển ý qua tiết2

I/ Đọc- Tìm hiểu chú thích

1/ Tác giả và tác phẩm(SGK/66)

2/ Đọc văn bản 3/ Lưu ý chú thích;2,5,7,8,9,10,12,13

II/ Tìm hiểu văn bản

1/ Tìm hiểu chung bài thơ

-Thể thơ 5 chữ( thơ ngũ ngôn)

- Bài thơ được trình bày như một câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác trên đường đi chiến dịch trong thời kì chống Pháp.

2/ Hình tượng của Bác và tình cảm anhđộiviên

Hình tượng của Bác

+Lần đầu tiên anh thức giấc thấy Bác:

-Ngồi trầm ngâm -Đốt lửa

-Dém chăn

* Hình ảnh Bác gần gũi, bình dị ấm áp như người cha, người

mẹ đối với con

-Bác hiện ra thật lớn lao, vĩ đại, thiêng liêng

“ BóngBác…ngọn lửa hồng

+ Lần thứ 3 thức dậy

Tình cảm của anh đội viên

-Ngạc nhiên, xúc động, yêu

thương ,lo lắng, cho sức khoẻ của Bác.

- Anh đội viên đã cảm nhận được sự lớn lao, vĩ đại và

ấm áp, gần gũi của Bác qua hình ảnh

so sánh

Bước 3 Tìm hiểu hình tượng của Bác và tình cảm của

anh đội viển trong lần thứ 3 khi anh thức giấc

GVgọi Hs đọc đoạn đầu bài thơ-Gọi HS khác đọc tiếp

H: Lần thứ ba thức dây anh đội viên thấy Bác vẫn

còn thức và ngồi đinh ninh như vậy Thái độ anh đội

viên như thế nào?

H: Tình cảm của anh đối với Bác ra sao/?

H: Em hiểu thế nào về cấu tứ của hai câu thơ

Mời Bác ngủ Bác ơi!/ Bác ơi mời bác ngủ”

H: trước sự lo lắng , nằn nì của anh đội viên thái độ

của Bác ra sao?

H; Câu trả lời của Bác:”Bác thương đoàn dân

công…Mong trời sang mau mau”thể hiện nỗi lòng

của Bác như thế nào?

H: Tại sao anh đội viên lại thấy lòng vui sướng …và

thức luôn cùng Bác

HS trả lời Gv lien hệ với thơ Tố Hữu

Ta bên Người, Người toả sang trong ta

Ta bỗng lớn ở bên Người một chút

H; Tình cảm của anhđội viên chinh là tình cảm của

ai? HS trả lời Gv khái quát lại

H:Qua bài thơ hình ảnh Bác hiện lên như thế nào?

HS trả lời Gv khái quát cho HS ghi – GV liên hệ

Bác ơi tim Bác mênh mông thế

Ôm cả non sông vạn kiếp người

Bước 4 Tìm hiểu ý nghĩa khổ thơ cuối

Cho Hs đọc khổ thơ cuối

H: Em hiểu gì về khổ thơ cuối? HS trả lời GV bình

đưa thêm một vài bài thơ về đêm không ngủ của Bá

Bước 5 Tìm hiểu về thể thơ và đăc điểm nghệ thuật

GV Bài thơ đươc viết theo thể thơ ngủ ngôn,Em có

nhận xét gì về cách gieo vần của bài thơ?Cách dung

các từ láy? biện pháp tu từ? Phương thức biểu đạt?

*Hoạt động4 Hướng dẫn tổng kết

H: Nêu nội dung và nghệ thuật của bài thơ?

HS trả lời –Gv tổng kết_Gọi HS đọc phần ghi nhớ

SGK

*Hoạt động5Hướng dẫn luyện tập

anh nhìn thấy : -Bác vẫn ngồi đinh ninh/ Chòm râu im phăngphắc

-=>Biểu hiện chiều sâu tâm trạng của Bác

-Bác bộc lộ nỗi lòng yêu thương, sự lo lắng đối với tất cả bộ độivà nhân dân” Bác thương đoàn dân công mau mau”

Tấm long yêu thương mênh mông sâu nặng, sựchăm loan cần , chu đáo của Bác đối với chiến sĩ đồng bào.

* Bác hiện lên trong bài thơ thật giản dị, gần gũi, chân thực

mà hết sức lớn lao, vĩ đại, thiêng

-Sự lo lắng đã trở thành sự hốt hoảng thực sự

- Từ: “ thì thầm hỏi nhỏ”đến năn nỉ ‘ Vội vàng nằng nặc;

“ Mời Bác ngủ Bác ơi

Bác ơi! mời Bác ngủ”

-.> Thể hiện sự thiết tha năn nỉ của anh đội viên vì lo cho Bác

-Anh thấu hiểu được tình thương

và đạo đức cao cả củaBác anh chiến sĩ

đã lớn hơn thêm về tâm hồn, tình cảm -Tình cảm của anh đội viên cũng là tình cảm chung của

bộ đội và nhân dân

ta đối vơí Bác.

3/Ý nghĩa khổ thơ cuối:

Làm cho người đọc thấu hiểu một chân lí đơn giản mà lớn lao: “ đêm không ngủ là

lẽ thường tình của cuộc đời Bác vì cuộc đời của Người dành trọn vẹn cho nhân dân cho tổ quốc.

4/Nghệ thuật

-Thể thơ năm chữ - Gieo vần liền- Dùng nhiều từ láy- Biện pháp tu từ so sánh , ẩn dụ

-Kết hợp: tả , kể ,biểu cảm III/ Tổng kết: Ghi nhớ SGK

- Bước đầu có khả năng tự tạo ra một số ẩn dụ

B/ Chuẩn bị: GV : Bảng phụ- các ví dụ thêm ngoài SGK

HS: Soạn các câu hỏi ở SGK

C/ Bài cũ: GV dung bảng phụ kiểm tra trắc nghiệm

Câu1 khoanh vào câu văn không sử dụng phép nhân hoá?

A, Cô chào mào,anh sáo sậu, cậu sáo măng B, Sấm cười khanh khách