Giáo án Ngữ văn 6 chuẩn KTKN cả năm

Chính nhờ sự khai phá, mở mang của một trăm người con Long Quân và Âu Cơ mà đất nước Văn Lang xưa, tổ quốc Việt Nam ngày nay của chúng - Ý nguyện phát triểndân tộc: làm ăn, mởrộng và giữ

đã có trọn bộ giáo án ngữ văn 6 chuẩn kiến thức kỹ

 Bước đầu nắm được định nghĩa truyền thuyết

 Hiểu được nội dung, ý nghĩa và những chi tiết tưởng tượng kỡ ảo của truyện “Con rồngchỏu tiờn”

2 Kĩ năng :

Bước đầu rốn luyện kĩ năng: đọc văn bản nghệ thuật, nghe kể chuyện

3 Thỏi độ :

Bồi dưỡng học sinh lũng yờu nước và tinh thần tự hào dõn tộc, tinh thần đoàn kết

B Chuẩn bị của giỏo viờn và học sinh :

1 Giỏo viờn :

 Nghiờn cứu tài liệu, soạn giỏo ỏn

 Bức tranh Lạc Long Quõn và Âu Cơ cựng 100 người con chia tay nhau lờn rừng, xuống biển

 Tranh ảnh về đền Hựng hoặc về vựng đất Phong Chõu

2 Học sinh :

 Đọc văn bản “Con rồng chỏu tiờn”

 Trả lời cỏc cõu hỏi phần “Đọc – Hiểu văn bản vào vở soạn”

C Tiến trỡnh tiết dạy :

Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của học sinh Kiến thức

- Gọi HS đọc chỳ thớch cú dấu * - Đọc 1 Thế nào là truyềnthuyết?

H: Qua theo dừi bạn đọc, em

hóy nhắc lại thế nào là truyền

thuyết? - Trả lời theo SGK

- Loại truyện dõn gian

kể về cỏc nhõn vật và sựkiện cú liờn quan đếnlịch sử thời quỏ khứ

- Thường cú yếu tốtưởng tượng kỡ ảo

- Thể hiện thỏi độ vàcỏch đỏnh giỏ của nhõndõn đối với cỏc sự kiện

và nhân vật lịch sử đượckể

+ Cố gắng thể hiện hai lời đối

thoại của Lạc Long Quân và Âu

H: Em hiểu thế nào là: Ngư

Tinh, Thủy cung, Thần nông,

tập quán, Phong Châu. -Trả lời theo chú thích

1,2, 3,5,7 ở SGK 3 Bố cục

Văn bản “Con rồng cháu tiên”

được liên kết bởi ba đoạn:

- Đoạn1: Từ đầu đến “Long

trang”

- Đoạn 2: Tiếp theo đến “lên

đường”

- Đoạn 3: Phần còn lại

H: Em hãy nêu sự việc chính

được kể trong mỗi đoạn? - Thảo luận nhóm để trảlời

 Đoạn 1: Việc kết hôncủa Lạc Long Quân

và Âu Cơ

 Đoạn 2: Việc sinhcon và chia con củaLạc Long Quân và

Âu Cơ

 Đoạn 3: Sự trưởngthành của các conLạc Long Quân và

Âu Cơ

H: Truyền thuyết này kể về ai

và về sự việc gì? - Truyện kể về Lạc

Long Quân nòi rồng kếtduyên cùng bà Âu Cơdòng tiên sinh ra cái bọctrăm trứng, nở trăm con

từ đó hình thành nêndân tộc Việt Nam

- Gọi HS đọc đoạn 1 - Đọc 1 Việc kết hôn của Lạc

Long Quân và Âu Cơ

H: Hình ảnh Lạc Long Quân

được miêu tả có gì kì lạ và đẹp

đẽ?

- Lạc Long Quân là thầnnòi rồng, ở dưới nước,con thần Long Nữ

- Sức khỏe vô địch, cónhiều phép lạ

- Lạc Long Quân là thầnnòi rồng, ở dưới nước,con thần Long Nữ

- Sức khỏe vô địch, cónhiều phép lạ

H:Thần có công lao gì với

nhân dân?

- Giúp dân diệt trừ NgưTinh, Hồ Tinh, MộcTinh - những loại yêuquái làm hại dân lành ởvùng biển, đồng bằng,rừng núi, tức là nhữngnơi dân ta thuở ấy khaiphá, ổn định cuộc sống

“Thần còn dạy dân cáchtrồng trọt chăn nuôi vàcách ăn ở”

+ Giúp dân diệt trừ NgưTinh, Hồ Tinh, MộcTinh

+ Dạy dân cách trồngtrọt, chăn nuôi và cách

ăn ở

H: Âu Cơ hiện lên với những

đặc điểm đáng quí nào về

giống nòi, nhan sắc và đức

hạnh? - Âu Cơ dòng tiên, ởtrên núi, thuộc dòng họ

Thần Nông - vị thần chủtrì nghề nông, dạy loàingười trồng trọt và càycấy

+ Xinh đẹp tuyệt trần.+ Yêu thiên nhiên, câycỏ

H: Những điểm đáng quí đó ở

Âu Cơ là biểu hiện của một vẻ

đẹp như thế nào? - Vẻ đẹp cao quí của

người phụ nữ

H: Việc kết duyên của Lạc

Long Quân cùng Âu Cơ có gì

kì lạ?

- Vẻ đẹp cao quí củathần tiên được hòa hợp

- Lạc Long Quân kếtduyên cùng Âu Cơ

H: Qua mối duyên tình này,

người xưa muốn chúng ta

nghĩ gì về nòi giống dân tộc?

Bằng nhiều chi tiết tưởng tượng,

kì ảo, thần tiên hóa nguồn gốc,

nòi giống dân tộc, cha ông ta đã

ca ngợi cội nguồn, tổ tiên của

người Việt chúng ta bắt nguồn

* Thảo luận trả lời:

- Dân tộc ta có nòigiống cao quí, thiêngliêng: Con rồng, cháutiên

Dân tộc ta có nòigiống cao quí, thiêngliêng: Con rồng, cháutiên

từ một nòi giống thần tiên tài

ba, xinh đẹp, rất đáng tự hào

Mỗi người Việt Nam ngày nay

vinh sự là con cháu thần tiên

hãy tin yêu, tôn kính tổ tiên, dân

H: Chuyện Âu Cơ sinh con có

gì lạ? - Sinh ra bọc trăm trứng,nở thành trăm người con

khỏe đẹp

- Âu Cơ sinh ra một cáibọc trăm trứng, nở thànhtrăm người con khỏeđẹp mọi người ViệtNam đều là anh em ruộtthịt do cùng một ch mẹsinh ra

H: Ý nghĩa của chi tiết Âu Cơ

sinh ra bọc trăm trứng nở

thành trăm người con khỏe

đẹp?

Hình ảnh bọ trăm trứng nở trăm

người con “là một chi tiết kì ảo,

lãng mạn, giàu chất thơ, gợi cho

dân tộc lớn, đoàn kết nhiều

nhóm người lại với nhau như

anh em ruột thịt- dù người miền

núi hay miền xuôi, người vùng

biển hay trên đất liền

* Thảo luận trả lời

- Giải thích mọi ngườichúng ta đều là anh emruột thịt do cùng mộtcha mẹ sinh ra

H: Lạc Long Quân và Âu Cơ

đã chia con như thế nào? - Năm mươi con theo

mẹ lên núi, năm mươicon theo cha xuốngbiển

- Năm mươi con theo

mẹ lên núi, năm mươicon theo cha xuống biển

ý nguyện phát triển dântộc và đoàn kết thốngnhất dân tộc

H: Ý nguyện nào của người

xưa muốn thể hiện qua việc

chia con của họ?

Năm mươi con theo cha xuông

biển, năm mươi con theo mẹ

lên núi Biển là biểu tượng của

Nước Núi là biểu tượng của

Đất Chính nhờ sự khai phá, mở

mang của một trăm người con

Long Quân và Âu Cơ mà đất

nước Văn Lang xưa, tổ quốc

Việt Nam ngày nay của chúng

- Ý nguyện phát triểndân tộc: làm ăn, mởrộng và giữ vững đấtđai

- Ý nguyện đoàn kết vàthống nhất dân tộc

ta hình thành, tồn tại và phát

triển

- Gọi HS đọc đoạn 3 - Đọc

H: Đoạn văn cho ta biết thêm

điều gì về xã hội, phong tục,

tập quán của người Việt Nam

cổ xưa?

Xã hội Văn Lang thời đại Hùng

Vương đã là một xã hội văn hóa

dù còn sơ khai

- Cho HS xem tranh Đền Hùng

- Ta được biết thêmnhiều điều lí thú, chẳnghạn tên nước đầu tiêncủa chúng ta là VănLang Thủ đô đầu tiêncủa Văn Lang đặt ởvùng Phong Châu, BạchHạc Người con traitrưởng của Long Quân

và Âu Cơ lên làm vuagọi là Hùng Vương Từ

đó có phong tục nối đờicha truyền con nối, tụctruyền cho con trưởng

3 Ý nghĩa của truyện:

H: Em hãy nêu ý nghĩa của

truyện “Con rồng cháu Tiên”.

Từ bao đời, người Việt tin vào

tính chất xác thực của những

điều “truyền thuyết” về sự tích

tổ tiên và tự hào về nguồn gốc,

dòng giống Tiên, Rồng rất đẹp,

rất cao quí, linh thiêng của

mình Người Việt Nam dù miền

xuôi hay miền ngược, dù ở đồng

bằng, miền núi hay ven biển,

trong nước hay ở nước ngoài,

đều cùng chung cội nguồn, đều

là con của mẹ Âu Cơ vì vậy

phải luôn thương yêu, đoàn kết

Các ý nghĩa ấy còn góp phần

quan trọng vào việc xây dựng,

bồi đắp những sức mạnh tinh

thần của dân tộc

* Thảo luận trả lời:

- Giải thích, suy tônnguồn gốc cao quí,thiêng liêng của cộngđồng người Việt

- Đề cao nguồn gốcchung và biểu hiện ýnguyện đoàn kết, thốngnhất của nhân dân ta ởmọi miền đất nước

- Giải thích, suy tônnguồn gốc cao quí,thiêng liêng của cộngđồng người Việt

- Đề cao nguồn gốcchung và biểu hiện ýnguyện đoàn kết, thốngnhất của nhân dân ta ởmọi miền đất nước

H: Nghệ thuật của truyện có

gì nổi bật?

H: Em hiểu thế nào là chi tiết

tưởng tượng, kì ảo?

- Có nhiều chi tiết tưởngtượng, kì ảo

- Trong truyện cổ dângian, các chi tiết tưởngtượng, kì ảo gắn bó mậtthiết với nhau Tưởngtượng, kì ảo có nhiềunghĩa, nhưng ở đâyđược hiểu là chi tiếtkhông có thật, được tác

1 Nghệ thuật:

Có nhiều chi tiết tưởngtượng, kì ảo (như hìnhtượng các nhân vật thần

có nhiều phép lạ và hìnhtượng bọc trămtrứng…)

giả dân gian sáng tạo,nhằm mục đích nhấtđịnh

H: Các chi tiết tưởng tượng,

kì ảo có vai trò ra sao trong

truyện “Con rồng cháu tiên”. - Tô đậm tính chất kì lạ,

lớn lao, đẹp đẽ của nhânvật, sự kiện trong vănbản

- Thần kì hóa, linhthiêng hóa nguồn gốcgiống nòi dân tộc đểchúng ta thêm tự hào,tin yêu, tôn kính tổ tiên,dân tộc mình

- Làm tăng tính hấp dẫncủa tác phẩm

H: Ông cha ta sáng tạo ra câu

chuyện này nhằm mục đích

gì? - Giải thích, suy tônnguồn gốc giống nòi

- Thể hiện ý nguyệnđoàn kết, thống nhấtcộng đồng của ngườiViệt

2 Nội dung:

- Giải thích, suy tônnguồn gốc giống nòi

- Thể hiện ý nguyệnđoàn kết, thống nhất củacộng đồng người Việt

H: Truyện đã bồi đắp cho em

những tình cảm nào? - Tự hào dân tộc, yêu

quí truyền thống dântộc, đoàn kết, thân ái vớimọi người

H: Khi đến thăm đền Hùng,

Bác Hồ đã nói như thế nào? - Các vua Hùng đã có

công dựng nước Báccháu ta phải cùng nhaugiữ lấy nước

H: Trong công cuộc giữ nước,

nhân dân ta đã thực hiện lời

hứa của Bác ra sao? - Tinh thần đoàn kết

giữa miền ngược vàmiền xuôi Cùng đồnglòng xây dựng và bảo vệvững chắc tổ quốc ViệtNam

- Gọi HS đọc ghi nhớ - Đọc ghi nhớ

H: Em biết những truyện nào

của các dân tộc khác ở Việt

Nam cũng giải thích nguồn

gốc dân tộc tương tự như

truyện “Con rồng cháu tiên” - Người Mường cótruyện “Quả trứng to nở

ra con người”

- Người Khơ Mú cótruyện “Quả bầu mẹ”…

H: Sự giống nhau ấy khẳng

định điều gì? - Khẳng định sự gần gũi

về cội nguồn và sự giaolưu văn hóa giữa các tộcngười trên đất nước ta

H: Em hãy kể diễn cảm

truyện “Con rồng cháu tiên”? - Kể

4 Hướng dẫn HS chuẩn bị cho tiết học tiếp theo :

 Về nhà: - Học bài và đọc phần “Đọc thêm”

- Tập kể diễn cảm truyện “Con rồng cháu tiên”

 Soạn bài “Bánh chưng bánh giầy” để tiết sau học

D Rút kinh nghiệm:

Tiết: 2

Văn bản: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY

(Truyền thuyết – Hướng dẫn đọc thêm)

A Mục tiêu bài dạy :

Giáo dục học sinh lòng tự hào về trí tuệ, văn hóa của dân tộc ta

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

1 Giáo viên :

 Nghiên cứu tài liệu, soạn bài

 Tranh làm bánh chưng, bánh giầy trong ngày Tết của nhân dân

2 Học sinh :

 Học thuộc bài cũ

 Soạn bài mới chu đáo

C Tiến trình tiết dạy :

1 Ổn định lớp : (1’)

2 Kiểm tra bài cũ : (3’)

H: Trình bày ý nghĩa của truyện “Con rồng cháu tiên”?

- Giải thích, suy tôn nguồn gốc cao quí, thiêng liêng của cộng đồng người Việt

- Đề cao nguồn gốc chung và biểu hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất của nhân dân ta ởmọi miền của đất nước ta

3 Bài mới: (1’)

Hằng năm, mỗi khi mùa xuân về Tết đến, nhân dân ta – con cháu của các vua Hùng từ miền ngược đến miền xuôi, vùng rừng núi cũng như vùng biển, lại nô nức, hồ hởi chở lá dong, xay đỗ, giã gạo gói bánh Quang cảnh ấy làm chúng ta thêm yêu quí, tự hào về nền văn hóa cổ truyền, độc đáo của dân tộc và như làm sống lại truyền thuyết “Bánh chưng,

bánh giầy” trong ngày Tết Đây là truyền thuyết giải thích phong tục làm bánh chưng,

bánh giầy trong ngày Tết, đề cao sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên của nhân dân, đồng thời

ca ngợi tài năng, phẩm chất của cha ông ta trong việc tìm tòi, xây dựng nền văn hóa đậm

đà màu sắc, phong vị dân tộc

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức

H: Em hãy nêu cách đọc, kể văn bản? - Đọc: Giọng chậm rãi, tình

cảm, chú ý lời nói của Thầntrong giấc mộng của Lang Liêu,giọng âm vang, xa vắng Giọngvua Hùng đĩnh đạc,chắc, khỏe

- Kể ngắn gọn nhưng đủ ý vàmạch lạc

1 Đọc, kể, tìm hiểu chúthích?

- Gọi 3 HS đọc 3 đoạn của văn bản. - Đọc văn bản

H: Em hãy nhận xét cách đọc của

bạn?

- Nhận xét

H: Qua việc chuẩn bị ở nhà và nghe

bạn đọc, em nào có thể kể lại câu

H: Truyện gồm có mấy đoạn? Nội

dung của mỗi đoạn? - Truyện có ba đoạn:

 Đoạn 1: Từ đầu … “chứnggiám”: Hùng Vương chọnngười nối ngôi

 Đoạn 2: Tiếp theo “Hìnhtròn”: Cuộc đua tài dâng lễvật

 Đoạn 3: phần còn lại – kếtquả cuộc thi tài

thức vua Hùng chọn ngườinối ngôi

H: Vua Hùng chọn người nối ngôi

trong hoàn cảnh nào, với ý định ra

sao và bằng hình thức gì? - Hoàn cảnh: Giặc ngoài đã yên,

vua có thể tập trung chăm locho dân được no ấm; vua đãgià, muốn truyền ngôi

- Ý của vua: Người nối ngôiphải nối được chí vua, khôngnhất thiết phải là con trưởng

- Hình thức: Điều vua đòi hỏimang tính chất một câu đố đặcbiệt để thử tài (nhân lễ TiênVương, ai làm vừa ý vua sẽ

- Hoàn cảnh:

Giặc ngoài đã yên, vua cóthể tập trung chăm lo chodân được no ấm

Vua đã già muốn truyềnngôi

- Ý của vua: Người nốingôi phải nối được chí vua,không nhất thiết phải làcon trưởng

- Hình thức: Điều vua đòi

được truyền ngôi) hỏi mang tính chất một câu

đố đặc biệt để thử tài (nhânlễ…truyền ngôi cho)

Trong truyện cổ dân gian nước ta cũng

như nhiều nước trên thế giới thường có

những tình huống mang tính chất những

“câu đố” Điều Vua Hùng đòi hỏi các

hoàng tử đúng là một “câu đố” một “bài

toán” không dễ gì giải được

vật?

H:Việc các lang đua nhau làm cỗ thật

hậu, thật ngon chứng tỏ điều gì?

Hình thức Hùng Vương thử tài các con

như ông thầy ra cho học trò một đề thi,

một câu đố để tìm người tài giỏi, thông

minh đồng thời cũng là người hiểu

được ý mình Các lang suy nghĩ, vắt óc

cố hiểu ý vua cha, “Chí” của vua là gì?

Ý của vua là gì? Làm thế nào để thỏa

mãn cả hai? Các lang đã suy nghĩ theo

kiểu thông thường hạn hẹp, như cho

rằng ai chẳng vui lòng, vừa ý với lễ vật

quí hiếm, cỗ ngon, nhưng sang trọng

Nhưng sự thật càng biện lễ hậu, họ

càng xa rời ý vua, càng không hiểu cha

H: Lang Liêu tuy cũng là Lang

nhưng khác các Lang ở điểm nào? - Chàng mồ côi mẹ, nghèo, thật

thà, chăm việc đồng áng

b Lang Liêu

- Mồ côi mẹ, nghèo, thậtthà, chăm việc đồng áng

H: Vì sao Lang Liêu buồn nhất? - Vì chàng khó có thể biện được

lễ vật như các anh em, chàngkhông chỉ tự xem mình kém cỏi

mà còn tự cho rằng không làmtròn “chữ” hiếu với vua cha

H: Lang Liêu được thần giúp đỡ như

thế nào? - Chàng nằm mộng thấy thần

đến bảo: “Trong trời đất, không

có gì quí bằng hạt gạo Chỉ cógạo mới nuôi sống con người và

ăn không bao giờ chán…Hãylấy gạo làm bánh mà lễ TiênVương”

- Chàng được thần máchbảo lấy gạo làm bánh vìgạo nuôi sống người, ănkhông chán lại làm ra được

H: Sau khi thần mách bảo Lang Liêu

đã làm gì? - Chàng chọn thứ gạo nếp thơm

lừng, trắng tinh làm thành haithứ bánh khác nhau: bánh hìnhtròn (bánh giầy) và bánh hìnhvuông (bánh chưng)

- Lang Liêu làm hai thứ bánh khác nhau: bánh hình tròn (bánh giầy), bánh hìnhvuông (bánh chưng)

Sự thông minh, tháo vátcủa chàng

H: Em có nhân xét gì về cách làm

bánh của Lang Liêu? - Thể hiện sự thông minh, tháo

vát của chàng

H: Vì sao trong các con vua, chỉ có

Lang Liêu được thần giúp đỡ?

* Thảo luận trả lời

- Trong các lang (con vua),chàng là người “thiệt thòi nhất”

- Tuy là lang nhưng từ khi lớnlên, chàng “ra ở riêng, chỉ chăm

lo việc đồng áng, trồng lúa,trồng khoai” Lang Liêu thân làcon vua nhưng phận thì rất gầngũi dân thường

- Quan trọng hơn, chàng làngười duy nhất hiểu được ýthần: “Hãy lấy gạo làm bánh mà

lễ Tiên Vương” Còn các langkhác chỉ biết cúng Tiên Vươngsơn hào hải vị - những món ănngon nhưng vật liệu để chế biếnthành các món ăn ấy thì conngười không làm ra được

- Gọi HS đọc đoạn 3. - Đọc 3 Kết quả cuộc thi tài

H: Đến ngày tế lễ Tiên Vương, vua

Hùng chọn bánh của ai để tế lễ Trời,

Đất cùng Tiên Vương?

- Chọn bánh của Lang Liêu -Hùng Vương chọn bánh

của Lang Liêu để tế TrờiĐất cùng Tiên Vương

H: Vì sao hai thứ bánh của Lang

Liêu được vua chọn để tế Trời, Đất,

Tiên Vương và Lang Liêu được chọn

nối ngôi vua?

-Lang Liêu xứng đáng nối ngôi vua

Chàng là người hội đủ các điều kiện

của một ông vua tương lai, cả tài, cả

đức Quyết định của vua thật sáng suốt

- Ý vua cũng là ý dân Văn Lang, ý trời

* Thảo luận trả lời

- Hai thứ bánh đó có ý nghĩathực tế (quí trọng nghề nông,quí trọng hạt gạo nuôi sống conngười và là sản phẩm do chínhcon người làm ra)

- Hai thứ bánh có ý tưởng sâu

xa (tượng Trời, tượng Đất,tượng muôn loài)

- Hai thứ bánh do vậy hợp ývua, chứng tỏ được tài đức củacon người có thể nối chí vua

Đem cái quí nhất trong trời đất,của đồng ruộng, do chính taymình làm ra mà tiến cúng TiênVương, dâng lên cha thì đúng làngười con tài năng, thông minh,hiếu thảo, trân trọng nhữngngười sinh ra mình

- Lang Liêu được truyềnngôi vua

H: Truyền thuyết “Bánh chưng, 1 Nội dung:

bánh giầy” có ý nghĩa gì?

- Trong kho tàng truyện cổ dân gian

Việt Nam có một hệ thống truyện

hướng tới mục đích trên như: “Sự tích

trầu cau” giải thích nguồn gốc của tục

ăn trầu; “Sự tích dưa hấu” giải thích

nguồn gốc dưa hấu… Còn “Bánh chưng

bánh giầy” giải thích nguồn gốc hai loại

bánh là bánh chưng và bánh giầy

- Lang Liêu – nhân vật chính, hiện lên

như một người anh hùng văn hóa Bánh

chưng, bánh giầy có ý nghĩa bao nhiêu

thì càng nói lên tài năng, phẩm chất của

Lang Liêu bấy nhiêu

* Thảo luận trả lời:

- Giải thích nguồn gốc sự vật

- Đề cao lao động, đề cao nghềnông

- Thể hiện sự thờ kính Trời,Đất, tổ tiên của nhân dân ta

- Truyện vừa giải thíchnguồn gốc của bánh chưng,bánh giầy, vừa phản ánhthành tựu văn minh nôngnghiệp ở buổi đầu dựngnước

- Đề cao lao động, đề caonghề nông

- Thể hiện sự thờ kínhTrời, Đất, tổ tiên của nhândân ta

- Đọc

2 Nghệ thuật:

- Truyện có nhiều chi tiếtnghệ thuật tiêu biểu chotruyện dân gian

H: Đọc truyện này em thích nhất chi

tiết nào? Vì sao? - Trả lời

- Giới thiệu học sinh bức tranh ở SGK - Xem tranh

H: Nêu nội dung của bức tranh? - Cảnh nhân dân ta nấu bánh

chưng, bánh giầy trong ngàyTết

H: Ý nghĩa của phong tục ngày Tết

nhân dân ta làm bánh chưng, bánh

giầy?

Khi đón xuân hoặc mỗi khi được ăn

bánh chưng, bánh giầy, bạn hãy nhớ tới

truyền thuyết về hai loại bánh này, sẽ

thấy bánh ngon dẻo, thơm, bùi, dịu ngọt

hơn gấp bội

- Đề cao nghề nông, đề cao sựthờ kính Trời, Đất và tổ tiên củanhân dân ta Cha ông ta đã xâydựng phong tục tập quán củamình từ những điều giản dịnhưng rất thiêng liêng giàu ýnghĩa Quang cảnh ngày Tếtnhân dân ta gói hai loại bánhnày còn có ý nghĩa giữ gìntruyền thống văn hóa đậm đàbản sắc dân tộc và làm sống lạicâu chuyện “Bánh chưng, bánhgiầy” trong kho tàng truyện cổdân gian Việt Nam

4 Hướng dẫn chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:

 Về nhà học bài và làm câu 4, 5 ở bài 1 SBT

 Chuẩn bị bài “Từ và cấu tạo từ Tiếng Việt”

D Rút kinh nghiệm:

Tiết: 3

TỪ VÀ CẤU TẠO CỦA TỪ TIẾNG VIỆT

A. Mục tiêu bài dạy:

1 Kiến thức:

Giúp học sinh hiểu được thế nào là từ và đặc điểm cấu tạo từ tiếng Việt, cụ thể là:

 Khái niệm về từ

 Đơn vị cấu tạo từ (tiếng)

 Các kiểu cấu tạo từ (từ đơn, từ phức; từ ghép, từ láy)

2 Kĩ năng :

Luyện kĩ năng nhận diện (xác định) từ và sử dụng từ

3 Thái độ :

Giáo dục các em biết yêu quí, giữ gìn sự trong sáng của vốn từ tiếng Việt

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

1 Giáo viên :

a Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án

b Bảng phụ phân loại từ đơn, từ phức và gi các ví dụ

2 Học sinh :

Chuẩn bị bài mới theo hướng dẫn của giáo viên

C Tiến trình tiết dạy :

1 Ổn định lớp :(1’)

2 Kiểm tra bài cũ : (2’)

3 Bài mới : (1’)

Học qua hai văn bản “Con rồng, cháu Tiên”, “Bánh chưng, bánh giầy”, các em thấy chất

liệu để hình thành nên văn bản đĩ là từ Vậy từ là gì và nĩ cấu tạo ra sao, tiết học hơm nay

chúng ta sẽ tìm hiểu bài “Từ và cấu tạo của từ tiếng Việt”

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức

- Treo bảng phụ cĩ ghi ví dụ sau?

VD: Thần/ dạy/ dân/ cách/ trồng trọt/

chăn nuơi/ và/ cách/ ăn ở

(Con rồng, cháu Tiên)

- Theo dõi

H: Câu các em vừa đọc cĩ mấy tiếng? - 12 tiếng.

H: Số tiếng ấy chia thành bao nhiêu

từ? dựa vào dấu hiệu nào mà em biết

được điều đĩ? - Cĩ 9 từ

- Dựa vào các dấu gạch chéo

H: Nhìn vào ví dụ, em thấy các từ cĩ

cấu tạo giống nhau khơng? - Khơng giống nhau, cĩ từ chỉ

cĩ một tiếng, cĩ từ gồm cĩ hai tiếng

H: Vậy các đơn vị được gọi là tiếng

và từ có gì khác nhau? - Tiếng dùng để tạo từ.

- Từ dùng để tạo câu

H: Khi nào một tiếng được coi là một

từ?

- Khi một tiếng có thể dùng đểtạo câu, tiếng ấy trở thành từ

H: Vậy từ là gì? - Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ

nhất dùng để đặt câu - Từ là đơn vị ngôn ngữnhỏ nhất dùng để đặt câu

VD: nhà, cửa, trồng trọt,cây cối, thầy giáo…

- Treo bảng phụ có ghi ví dụ sau và gọi

HS đọc:

VD: Từ/ ấy/ nước/ ta/ chăm/ nghề/

trồng trọt/ chăn nuôi/ và/ có/ tục/ ngày/

H: Theo kiến thức đã học ở bậc Tiểu

học thì từ một tiếng và từ hai tiếng

trở lên ta gọi là gì? - Từ một tiếng là từ đơn

- Từ hai tiếng trở lên gọi là từphức

H: Em hãy điền các từ trong câu trên

vào bảng phân loại? * Thảo luận để làm bài tập

Bảng phân loại

Kiểu cấu tạo từ Ví dụ

Từ đơn

Từ, ấy,nước,ta,chăm,nghề,và,cótục,ngày,Tếtlàm,

Từphức

Từghép

Chăn nuôi,bánh chưng,bánh giầy

Từláy Trồng trọt.

H: Nhìn vào bảng phân loại, em hãy

cho biết thế nào là từ đơn, thế nào là

hoặc nhiều tiếng

H: Từ phức chia làm mấy loại? - Chia thành hai loại: từ ghép và

từ láy

H: Cấu tạo của từ ghép và từ láy có

gì giống nhau và khác nhau? * Thảo luận, trả lời

cách ghép các tiếng có quan

hệ với nhau về nghĩa

 Từ láy: Giữa các tiếng cóquan hệ láy âm

tiếng có quan hệ vớinhau về nghĩa được gọi

H: Các từ “nguồn gốc”, “con cháu”

thuộc kiểu cấu tạo từ nào. - Từ ghép 1.a/ Các từ “nguồn gốc”,“con cháu” thuộc kiểu từ

ghép

H: Tìm những từ đồng nghĩa với từ

“nguồn gốc”? - Cội nguồn, gốc gác, tổ tiên,

cha ông, nòi giống, gốc rễ,huyết thống…

b Từ đồng nghĩa với từnguồn gốc: Cội nguồn, gốcgác, tổ tiên, nòi giống…

H: Tìm thêm các từ ghép chỉ quan hệ

thân thuộc theo kiểu: con cháu, anh

chị, ông bà… - Cậu mợ, cô dì, chú cháu, anh

em, cha con…

c Từ ghép chỉ quan hệthân thuộc: Cậu mợ, cô dì,chú cháu, anh em, chacon…

- Gọi HS đọc bài 2. - Đọc bài 2

H: Bài này yêu cầu em làm gì? - Hãy nêu qui tắc sắp xếp các

tiếng trong từ ghép chỉ quan hệthân thuộc theo giới tính (nam,nữ),theo bậc(bậc trên, bậc dưới)

2 Theo giới tính (nam,nữ):ông bà, cha mẹ, anh chị,cậu mợ, chú thím, dìdượng…

- Theo bậc (trên dưới): báccháu, chú cháu, chị em, dìcháu, mẹ con…

H: Từ láy “thút thít” trong câu “Nghĩ

tủi thân, công chúa út ngồi khóc thút

thít” miêu tả cái gì? - Miêu tả tiếng khóc của người

H: Em hãy nêu yêu cầu bài tập 5? - Tìm nhanh các từ láy

b Tả tiếng nói: ồm ồm,khàn khàn, lè nhè, thỏ thẻ,

léo nhéo, lầu bầu…

c Tả dáng điệu: lom khom,

lừ đừ, lả lướt, nghênh ngang, ngơng nghênh…

H: Em hãy nhắc lại thế nào là từ

ghép và từ láy? - Trả lời

4 Hướng dẫn chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:

 Về nhà học bài và làm bài tập 3

 Chuẩn bị bài “Giao tiếp văn bản và phương thức biểu đạt”

D Rút kinh nghiệm:

Tiết: 4

GIAO TIẾP, VĂN BẢN VÀ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT

A Mục tiêu bài dạy:

1 Kiến thức:

 Huy động kiến thức của HS về các loại văn bản mà HS đã biết

 HS nắm được mục đích giao tiếp và các dạng thức của mục đích giao tiếp của văn bản

 Hình thành sơ bộ các khái niệm: văn bản, mục đích giao tiếp, phương thức biểu đạt

2 Kĩ năng :

Nhận biết đúng các văn bản đã học

3 Thái độ :

Lòng say mê tìm hiểu, học hỏi

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

1 Giáo viên :

a Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án

b Chuẩn bị một số dụng cụ trực quan giản đơn: các lá thiếp mời, công văn, bài báo, hóa

đơn tiền điện, biên lai, lời cảm ơn

2 Học sinh :

Chuẩn bị tốt bài mới theo sự hướng dẫn của giáo viên

C Tiến trình tiết dạy :

1 Ổn định lớp :(1’)

2 Kiểm tra bài cũ : (2’)

Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS

3 Bài mới : (1’)

Giao tiếp là một trong những yếu tố không thể thiếu trong cuộc sống Để giao tiếp một

cách có hiệu quả, ta cần thể hiện qua một số phương thức biểu đạt nhất định Vậy trên

thực tế ta có những văn bản nào? phương thức biểu đạt ra sao? Bài học hôm nay sẽ giải

quyết điều đó

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức

tiếp?

H: Trong đời sống, khi có một tư

tưởng, tình cảm, nguyện vọng mà

cần biểu đạt cho mọi người hay ai

đó được biết thì em làm thế nào? - Em sẽ nói hay viết cho người

khác biết

H: Khi biểu đạt tư tưởng, tình cảm,

nguyện vọng ấy một cách đầy đủ,

trọn vẹn cho người khác hiểu thì em

phải làm như thế nào?

GV: Nói hoặc viết để thể hiện tư

tưởng, tình cảm, nguyện vọng của

mình cho người khác biết thì ta gọi là

giao tiếp

- Phải nói có đầu có đuôi, cómạch lạc, lí lẽ

H: Em hiểu thế nào là giao tiếp?

Trong cuộc sống con người, trong xã

hội, giao tiếp có vai trò vô cùng quan

trọng Không có giao tiếp con người

không thể hiểu nhau, xã hội sẽ không

tồn tại

- Là hoạt động truyền đạt, tiếpnhận tư tưởng, tình cảm bằngphương tiện ngôn từ

a Là hoạt động truyền đạt,tiếp nhận tư tưởng, tình cảmbằng phương tiện ngôn từ

- Gọi HS đọc câu ca dao “Ai ơi giữ…

H: Câu ca dao này được sáng tác ra

để làm gì? Chủ đề của nó? - Câu ca dao trên được sáng

tác ra để khuyên nhủ

- Chủ đề: giữ chí cho bền

H: Hai câu 6 và 8 liên kết với nhau

như thế nào (về luật thơ và về ý)? * Thảo luận trả lời:

- Câu 8 nói rõ thêm “giữ chícho bền” nghĩa là gì, là “khôngdao động khi người khác thayđổi chí hướng”, “chí” đây là

“chí hướng, hoài bão, lítưởng”

- Vần là yếu tố liên kết

- Mạch lạc là quan hệ giảithích của câu sau với câutrước, làm rõ ý cho câu trước

H: Theo em câu ca dao đó đã có thể

coi là một văn bản chưa? Vì sao? - Câu ca dao đó là một văn bản

vì nó có chủ đề và các ý trongbài liên kết mạch lạc với nhau

H: Vậy văn bản là gì?

Văn bản có thể ngắn, thậm chí có thể

có một câu, có thể dài, rất dài gồm rất

nhiều câu, đoạn có thể được nói lên

hoặc được viết ra

- Là chuỗi lời nói miệng haybài viết có chủ đề thống nhất,

có liên kết, mạch lạc, vận dụngphương thức biểu đạt phù hợp

để thực hiện mục đích giaotiếp

b Văn bản Là chuỗi lời nóimiệng hay bài viết có chủ đềthống nhất, có liên kết, mạchlạc, vận dụng phương thứcbiểu đạt phù hợp để thựchiện mục đích giao tiếp

H: Lời phát biểu của thầy (cô) hiệu

trưởng trong lễ khai giảng năm học

có phải là một văn bản không? vì

H: Bức thư em viết cho bạn bè,

người thân có phải là một văn bản

H: Những đơn xin học, bài thơ,

truyện cổ tích, câu đối, thiếp mời dự

đám cưới… có phải đều là văn bản

không? - Tất cả đều là văn bản, vìchúng có mục đích, yêu cầu

thông tin và thể thức nhất định

thức biểu đạt của văn bản

- GV: Nêu tên các kiểu văn bản và

phương thức biểu đạt, mục đích giao

tiếp của mỗi loại cho HS biết

- Nghe

H: Nêu ví dụ về các kiểu văn bản? - Tự sự: Con rồng, cháu Tiên

- Miêu tả: Sông nước Cà Mau

- Biểu cảm: Thư từ, những câu

TT Kiểu văn bản, phương

Mục đích giao tiếp

ca dao về tình cảm gia đình.

-Nghị luận: Câu tục ngữ “Taylàm… miệng trễ” có hàm ýnghị luận

- Thuyết minh: Các đoạnthuyết minh thí nghiệm trongsách Lí, Hóa, Sinh

- Hành chính công vụ: Đơn từ,báo cáo, thông báo, giấy mời

thức biểu đạt

Trìnhbày diễnbiến sựviệc

2 Miêu tả

Tái hiệntrạng thái

sự vật,conngười

cảm

Bày tỏtình cảm,cảm xúc

4 Nghịluận.

Nêu ýkiếnđánh giá,bàn luận

minh

Giớithiệu đặcđiểm,phươngpháp

6 chính,Hànhcông vụ

Trình bày ý muốn, quyết định nào

đó, thể hiện quyền hạn,tráchnhiệm giữa người và người

từng đoạn văn, đoạn thơ? * Thảo luận nhóm để trả lời

1 Phương thức biểu đạt củacác đoạn văn, đoạn thơ

a Tự sự.

b Miêu tả

c Nghị luận

d Biểu cảm

e Thuyết minh

a Tự sự

b Miêu tả

c Nghị luận

d Biểu cảm

e Thuyết minh

H: Truyền thuyết “Con rồng, cháu

Tiên” thuộc kiểu văn bản nào? vì

sao em biết như vậy? - Thuộc kiểu văn bản tự sự

- Vì kể lại việc, kể về người và lời nói, hành động của họ theo một diễn biến nhất định

2 Truyền thuyết “Con rồng, cháu Tiên” thuộc kiểu văn bản tự sự, vì kể lại việc, kể

về người và lời nói, hành động của họ theo một diễn biến nhất định

H: Thế nào là giao tiếp, văn bản? - HS trả lời

4 Hướng dẫn chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:

 Về nhà học bài và soạn bài “Thánh Gióng” để hôm sau học

D Rút kinh nghiệm:

Bài 2

(Truyền thuyết)

A Mục tiêu bài dạy:

1 Kiến thức:

Giúp học sinh:

 Nắm được nội dung, ý nghĩa và một số nét nghệ thuật tiêu biểu của truyện Thánh

Gióng

 Kể lại được truyện này

2 Kĩ năng :

Rèn luyện kĩ năng đọc, kể và cảm thụ được nội dung truyện

3 Thái độ :

Giáo dục HS lòng tự hào về truyền thống anh hùng trong lịch sử chống giặc ngoại xâm

của dân tộc ta Tinh thần ngưỡng mộ, kính yêu những anh hùng có công với non sông đất

nước

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

1 Giáo viên :

a Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án.

b Tranh Gióng nhổ tre ngà đánh giặc và Gióng cưỡi ngựa bay về trời

2 Học sinh :

a Chuẩn bị bài mới theo sự hướng dẫn của giáo viên

b Học thuộc bài cũ

c Sưu tầm đoạn thơ, bài thơ nói về Thánh Gióng

C Tiến trình tiết dạy :

1 Ổn định lớp :(1’) 6A3

6A4

2 Kiểm tra bài cũ : (5’)

H: Ý nghĩa của truyền thuyết “Bánh chưng, bánh giầy”.

- Giải thích, nguồn gốc của “Bánh chưng, bánh giầy”

- Phản ánh thành tựu văn minh nông nghiệp ở buổi đầu dựng nước

- Thể hiện sự thờ kính Trời, Đất, tổ tiên của nhân dân ta

3 Bài mới :

Chủ đề đánh giặc cứu nước thắng lợi là chủ đề lớn, cơ bản, xuyên suốt lịch sử văn học Việt Nam nói chung, văn học dân gian Việt Nam nói riêng “Thánh Gióng” là truyện dân gian thể hiện rất tiêu biểu và độc đáo chủ đề này Truyện kể về ý thức và sức mạnh đánh giặc có từ rất sớm của người Việt cổ “Thánh Gióng” có nhiều chi tiết nghệ thuật hay và đẹp, chứng tỏ tài năng sáng tạo của tập thể nhân dân ở nhiều nơi, nhiều thời Câu chuyện dân gian này đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục lòng yêu nước và bảo vệ truyền thống anh hùng dân tộc qua các thời đại cho đến ngày nay

Gióng”? - Giọng đọc, kể ngạc nhiên,hồi hộp ở đoạn Gióng ra

đời Lời Gióng trả lời sứ giảcần đọc dõng dạc, đĩnh đạc,trang nghiêm Đoạn cả làngnuôi Gióng, đọc giọng háohức, phấn khởi Đoạn Gióngcưỡi ngựa sắc đánh giặc cầnđọc với giọng khẩn trương,mạnh mẽ, nhanh, gấp ĐoạnGióng bay về trời đọc giọngchậm, nhẹ, thanh thản, xavời, huyền thoại…

1 Đọc, kể, tìm hiểu chúthích

- Treo 2 bức tranh đã chuẩn

bị sẵn trên bảng cho HS - Xem tranh

H: Hai bức tranh đã minh

họa chi tiết nào trong

truyện?

- Thánh Gióng nhổ cụm trengà bên đường để đánh giặckhi roi sắc gãy

- Thánh Gióng bay về trờisau khi đánh tan lũ giặc

chính của mỗi đoạn? * Chia làm 4 đoạn:- Đoạn 1: Từ đầu đến “đặt

đâu thì nằm đấy”: Sự ra đờicủa Gióng

- Đoạn 2: Tiếp theo đến

“chú bé dặn”: Gióng đòi điđánh giăc

- Đoạn 3: Tiếp theo đến

“giết giặc cứu nước”: Gióngđược nuôi lớn để đánh giặc

- Đoạn 4: Phần còn lại:

Gióng đánh thắng giặc vàtrở về trời

H: Nhân vật chính này

được xây dựng bằng rất

nhiều chi tiết tưởng tượng

kì ảo và giàu ý nghĩa Em

hãy tìm và liệt kê ra những

chi tiết đó?

* Thảo luận trả lời

- Sự ra đời kì lạ: bà mẹ ướmthử chân mình vào vết chân

lạ mà thụ thai, 12 tháng mớisinh con, đứa con lên ba tuổivẫn không biết nói biết cười,cũng chẳng biết đi, cứ đặtđâu thì nằm đấy

- Sứ giả tìm người tài giỏicứu nước, Gióng bỗng cấtlên tiếng nói xin đi đánhgiặc

- Sau đó Gióng lớn nhanhnhư thổi, cơm ăn mấy cũngkhông no, áo vừa mặt xong

đã đức chỉ.

- Giặc đến, Gióng vươn vaibiến thành một tráng sĩ,mình cao hơn trượng, oaiphong lẫm liệt

- Ngựa sắt hí được, phiđược, lại phun lửa

- Thánh Gióng nhổ tre cạnhđường quật vào giặc, giặctan vỡ

- Cả người lẫn ngựa từ từbay về trời

- Ngựa phun lửa thiêu cháymột làng, tre ngả màu vàngóng, vết chân ngựa thành hồ

ao liên tiếp

- Gọi HS đọc đoạn 1 - Đọc đoạn 1 1 Sự ra đời của Gióng:

H: Những chi tiết nào kể

về sự ra đời của Gióng? - Bà mẹ đặt bàn chân mình

lên vết chân to ướm thử rồi

có thai và 12 tháng sau sinh

ra Gióng

- Lên ba tuổi mà vẫn khôngbiết nói, không biết cười,không biết đi, đặt đâu nằmđấy

- Bà mẹ giẫm lên vếtchân to, lạ ngoài đồng

và có thai đến 12 thángsau mới sinh ra Gióng

H: Một đứa trẻ được sinh

ra như Gióng là bình

thường hay kì lạ?

- Kì lạ

- Ba tuổi vẫn khôngbiết nói, biết cười,không biết đi, đặt đâunằm đấy

Sự ra đời kì lạ

H: Vì sao nhân dân muốn

sự ra đời của Gióng kì lạ

như thế?

Trong quan niệm dân gian,

đã là bậc anh hùng thì phi

thường, kì lạ trong mọi biểu

hiện, kể cả lúc được sinh ra

- Để về sau Gióng thànhngười anh hùng

H: Ra đời kì lạ, nhưng

Gióng lại là con của một

bà mẹ nông dân chăm chỉ

làm ăn và phúc đức Em

nghĩ gì về nguồn gốc đó

của Gióng?

* Thảo luận trả lời

- Gióng là con của ngườinông dân lương thiện

- Gióng gần gũi với mọingười

- Gióng là người anh hùngcủa nhân dân

- Gọi HS đọc đoạn 2.

Bấy giờ có giặc Ân đến xâm

phạm bờ cõi nước ta, thế

giặc mạnh, nhà vua bèn sai

- Đọc đoạn 2 2 Gióng đòi đi đánh

giặc:

sứ giả đi khắp nơi rao tìm

người tài giỏi cứu nước

H: Sứ giả là ai? - Trả lời theo chú thích 5

SGK

H: Nghe sứ giả rao tìm

người tài giỏi cứu nước thì

đứa bé lên ba cất tiếng nói

đầu tiên là tiếng nói gì?

- Tiếng nói đòi đi đánh giặc - Tiếng nói đầu tiên của

Gióng là tiếng nói đòiđánh giặc Ý thứcđối với đất nước đượcđặt lên đầu tiên vớingười anh hùng

H: Tiếng nói này có ý

nghĩa ra sao?

Gióng là hình ảnh nhân dân

Nhân dân lúc bình thường

thì âm thầm, lặng lẽ cũng

giống như Gióng ba năm

không nói, chẳng cười,

nhưng khi nước nhà gặp cơn

nguy biến, thì họ rất mẫn

cảm, đứng ra cứu nước đầu

tiên, cũng như Gióng, vua

vừa kêu gọi, đã đáp lời cứu

nước, không chờ đến lời kêu

gọi thứ hai

- Ca ngợi ý thức đánh giặccứu nước trong hình tượngGióng “Không nói là để bắtđầu nói thì nói điều quantrọng, nói lời yêu nước, nóilời cứu nước” Ý thức đốivới đất nước được đặt lênđầu tiên với người anh hùng

- Ý thức đánh giặc, cứunước tạo cho người anhhùng những khả năng, hànhđộng khác thường, thần kì

H: Ý nghĩa của việc Gióng

đòi ngựa sắt, roi sắt, giáp

sắt để đánh giặc. - Đánh giặc cần lòng yêu

nước và cần cả vũ khí sắcbén để thắng giặc

- Gióng đòi ngựa sắt,roi sắt, giáp sắt để đánhgiặc

Đánh giặc cần lòngyêu nước và cần cả vũkhí sắc bén để thắnggiặc

- Gọi HS đọc đoạn 3. - Đọc 3 Gióng được nuôi lớn

để đánh giặc:

H: Từ sau hôm gặp sứ giả

thì thân hình Gióng có đổi

khác không?

Trong dân gian còn truyền

tụng những câu ca về sự ăn

uốn phi thường của Gióng

Bảy nong cơm, ba nong cà

Uống một hơi nước, cạn đà

khúc sông

- Thánh Gióng lớn nhanhnhư thổi, cơm ăn mấy cũngkhông no, áo vừa mặc xong

đã căng đức chỉ

- Thánh Gióng lớnnhanh như thổi, cơm ănmấy cũng không no, áovừa mặc xong đã căngđức chỉ

H: Điều đó nói lên suy nghĩ

và ước mong gì của nhân

dân về người anh hùng

H: Những người nuôi

Gióng lớn lên là ai? Nuôi

bằng cách nào?

- Cha mẹ Gióng làm lụngnuôi con

- Bà con làng xóm vui lònggom góp gạo nuôi chú bé

- Cha mẹ Gióng làmlụng nuôi con

- Bà con làng xóm vuilòng gom góp gạo nuôichú bé

H: Như thế Gióng đã lớn

lên bằng cơm gạo của nhân

dân Điều này có ý nghĩa

gì?

Ngày nay ở hội Gióng nhân

dân vẫn tổ chức cuộc thi nấu

cơm, hái cà nuôi Gióng Đây

là hình thức tái hiện quá khứ

đầy ý nghĩa

* Thảo luận trả lời

- Anh hùng Gióng thuộc vềnhân dân

- Sức mạnh của Gióng làsức mạnh của cả cộng đồng

Gióng thuộc về nhândân, sức mạnh củaGióng là sức mạnh của

cả cộng đồng

- Gọi HS đọc đoạn 4. - Đọc 4 Gióng đánh thắng

giặc và bay về trời:

Roi sắt gãy, tráng sĩ nhổnhững cụm tre cạnh đườngquật vào quân giặc

- Gióng vươn vai mộtcái thành tráng sĩ, oaiphong lẫm liệt Tráng sĩmặc áo giáp sắt, cầmroi sắt nhảy lên mìnhngựa, ngựa phun lửalao thẳng đến nơi cógiặc, đánh giặc chếtnhư rạ

- Roi sắt gãy, tráng sĩnhổ những cụm trecạnh đường quật vàoquân giặc

H: Suy nghĩ của em về cái

vươn vai thần kì của

Gióng?

Trong lịch sử kháng chiến

chống ngoại xâm của dân

tộc ta, biết bao tấm gương

tuổi trẻ mang khác vọng

“vươn vai” của Thánh Gióng

đã xuất hiện: Trần Quốc

Toản bóp nát quả cam, hận

vì mình chưa đến tuổi tòng

quân, về nhà tập hợp gia

binh, gia tướng, phất cờ đào

đánh giặc Những thanh niên

thời chống Pháp, chống Mĩ

giấu gạch, giấu sắt trong

người để đủ cân, khai tăng

thêm tuổi để đủ tuổi ghi tên

- Sự vươn vai của Gióng cóliên quan đến truyền thốngcủa truyện cổ dân gian Thời

cổ nhân dân quan niệmngười anh hùng phải khổng

lồ về thể xác, sức mạnh,chiến công Thần Trụ trời,Sơn Tinh… đều là nhữngnhân vật khổng lồ Cái vươnvai của Gióng là để đạt được

sự phi thường ấy

- Trong truyện, dường nhưviệc cứu nước có sức mạnhlàm cho Gióng lớn lên

Gióng vươn vai là tượng đàibất hủ về sự trưởng thànhvượt bậc, về hùng khí, tinh

nhập ngũ Truyền thống của

dân tộc ta là vậy! Tuổi trẻ

Việt Nam là vậy! Trước giờ

phút Tổ quốc lâm nguy,

nghe tiếng gọi cứu nước, thì

em bé ba tuổi đến mỗi người

dân dù già, dù trẻ cũng đều

“vươn lên”, dồn sức trỗi dậy

để đuổi giặc, giữ nước và

dựng nước

thần của một dân tộc trướcnạn ngoại xâm Khi lịch sửđặt ra vấn đề sống còn cấpbách, khi tình thế đòi hỏidân tộc vươn lên một tầmvóc phi thường thì dân tộcvụt lớn dậy như ThánhGióng, tự mình đổi tư thế,tầm vóc của mình

H: Theo em, chi tiết

“Gióng nhổ những cụm tre

bên đường để quật vào

giặc” khi roi sắt gãy có ý

nghĩa gì?

Cả những vật bình thường

nhất của quê hương cũng

cùng Gióng đánh giặc Tre

là sản vật của quê hương, cả

dùng gươm, không có gươm

thì dùng cuốc thuổng, gậy

H: Khi đánh tan giặc,

Gióng đã làm gì? - Cởi áo giáp sắc bỏ lại, rồi

cả người lẫn ngựa từ từ baylên trời

- Đánh tan giặc, ThánhGióng cởi áo giáp sắc

bỏ lại, rồi cả người lẫnngựa từ từ bay lên trời

H: Hình ảnh này có ý

nghĩa ra sao?

- Gióng ra đời đã là phithường thì ra đi cũng là phithường Nhân dân yêu mến,trân trọng, muốn giữ mãihình ảnh người anh hùng,nên đã để Gióng trở về vớicõi vô biên bất tử Hìnhtượng Gióng được bất tửhóa bằng cách ấy Bay lêntrời, Gióng là non nước, đấttrời, là biểu tượng của ngườidân Văn Lang, Gióng sốngmãi

- Đánh giặc xong, Gióngkhông trở về nhận phầnthưởng, không hề đòi hỏicông danh Dấu tích củachiến công Gióng để lại choquê hương xứ sở

- Vua phong là PhùĐổng Thiên Vương vàlập đền thờ ngay tại quênhà

H: Em hãy nêu ý nghĩa của 5 Ý nghĩa của hình

hình tượng Thánh Gióng?

Phải có hình tượng khổng lồ,

đẹp và khái quát như Thánh

Gióng mới nói được lòng

yêu nước, khả năng và sức

mạnh quật khởi của dân tộc

ta trong cuộc đấu tranh

chống ngoại xâm

* Thảo luận trả lời:

- Gióng là hình tượng tiêubiểu rực rỡ của người anhhùng đánh giặc giữ nước

Trong văn học dân gian ViệtNam nói riêng, văn học ViệtNam nói chung đây là hìnhtượng người anh hùng đánhgiặc đầu tiên, rất tiêu biểucho lòng yêu nước của nhândân ta

- Gióng là người anh hùngmang trong mình sức mạnhcủa cả cộng đồng, sức mạnhcủa tổ tiên thần thánh (sự rađời thần kì), sức mạnh củathiên nhiên, văn hóa, kĩthuật

tượng Thánh Gióng:

- Gióng là hình tượngtiêu biểu rực rỡ củangười anh hùng đánhgiặc giữ nước

- Gióng là người anhhùng mang trong mìnhsức mạnh của cả cộngđồng ở buổi đầu dựngnước

* Thảo luận trả lời:

- Vào thời đại Hùng Vương,chiến tranh tự vệ ngày càngtrở nên ác liệt, đòi hỏi phảihuy động sức mạnh của cảcộng đồng

- Số lượng và kiểu loại vũkhí của người Việt cổ tănglên từ giai đoạn PhùngNguyên đến giai đoạn ĐôngSơn

- Vào thời Hùng Vương,cưdân Việt cổ tuy nhỏ nhưng

đã kiên quyết chống lại mọiđạo quân xâm lược lớnmạnh để bảo vệ cộng đồng

Hình tượng ThánhGióng với nhiều màusắc thần kì là biểutượng rực rỡ của ý thức

và sức mạnh bảo vệ đấtnước, đồng thời là sựthể hiện quan niệm vàước mơ của nhân dân tangay từ buổi đầu lịch sử

về người anh hùng cứunước, chấm ngoại xâm

H: Bài học nào được rút ra

từ truyền thuyết Thánh

Gióng?

- Để chiến thắng giặc ngoạixâm, cần đoàn kết toàn dân,chung sức, chung lòng, lớnmạnh vượt bậc, chiến đấu,

hi sinh quên mình, khôngtiết máu xương

H: Theo em tại sao hội thi

thể thao trong nhà trường

phổ thông lại mang tên

“Hội khỏe Phù Đổng”? - Đây là hội thi thể thaodành cho lứa tuổi thiếu niên,

học sinh – lứa tuổi củaGióng trong thời đại mới

- Mục đích của hội thi làkhỏe để học tập tốt, laođộng tốt, góp phần vào sựnghiệp bảo vệ và xây dựngđất nước.

4 Hướng dẫn chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:

- Về nhà học bài và soạn bài “Từ mượn”:

- Từ thuần Việt và từ mượn

- Từ mượn gốc Hán, Ấn Âu

D Rút kinh nghiệm:

Giáo dục HS có thói quen sử dụng từ thuần Việt đối với những từ có thể thay thế được

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

b Chuẩn bị bài mới chu đáo

C Tiến trình tiết dạy :

H: Thế nào là từ ghép, từ láy? Cho ví dụ?

- Những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa

được gọi là từ ghép

VD: nhà cửa, đất nước, bàn ghế, ăn mặc…

- Những từ phức có quan hệ láy âm giữa các tiếng gọi là từ láy

VD: xinh xinh, nho nhỏ, róc rách, đì đùng…

3 Bài mới :

T Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức

H: Dựa vào chú thích ở bài

“Thánh Gióng” hãy giải

thích các từ “trượng”,

“tráng sĩ” trong câu trên? - Trượng: Đơn vị đo độ dài

bằng 10 thước cổ TrungQuốc (tức 3,33m) ở đây hiểu

là rất cao

- Tráng sĩ: người có sức lựccường tráng, chí khí mạnh

mẽ, hay làm việc lớn

(Tráng: khỏe mạnh, to lớn,cường tráng; Sĩ: Người trithức thời xưa và nhữngngười được tôn trọng nóichung)

H: Theo em, các từ

“trượng”, “tráng sĩ” có

nguồn gốc từ đâu?

Các từ này mượn từ tiếng

Trung Quốc cổ, được đọc

theo cách phát âm của người

Việt nên gọi là từ Hán Việt

- Từ mượn của tiếng Hán(Trung Quốc)

H: Các từ còn lại trong ví

dụ thuộc lớp từ nào? - Thuần Việt

H: Từ ví dụ vừa tìm hiểu,

em thấy nguồn gốc tiếng

Việt có mấy lớp từ? - Có hai lớp từ: Đó là từ

thuần Việt và từ mượn

tự sáng tạo ra

VD: ruộng, vườn, mình,đầu…

H: Từ mượn là từ như thế

nào? - Là từ chúng ta vay mượncủa tiếng nước ngoài để biểu

thị những sự vật, hiện tượng,đặc điểm… mà tiếng Việtchưa có từ thật thích hợp đểbiểu thị

2 Từ mượn là từ chúng

ta vay mượn của tiếngnước ngoài để biểu thịnhững sự vật, hiệntượng, đặc điểm… màtiếng Việt chưa có từthật thích hợp để biểuthị

VD: Hải cẩu, sứ giả,

- Treo bảng phụ có ghi các

từ sau và gọi HS đọc: sư giả,

tivi, xà phòng, buồm, mít

tinh, ra-đi-ô, gan, điện, ga,

bơm, Xô viết, giang sơn,

- Từ mượn của ngôn ngữ

Ấn, Âu nhưng đã được Việthóa ở mức cao và được viếtnhư chữ Việt: tivi, xà phòng,mít tinh, ga, bơm

H: Em có nhận xét gì về số

lượng từ Hán Việt có trong

vốn từ thuần Việt? - Chiếm số lượng lớn và là

bộ phận quan trọng nhất

3 Bộ phận từ mượnquan trọng nhất trongtiếng Việt là từ mượntiếng Hán (gồm từ gốcHán và từ Hán Việt)

- Bên cạnh đó, tiếngViệt còn mượn từ củamột số ngôn ngữ khácnhư tiếng Pháp, tiếngAnh, tiếng Nga

H: Em hãy cho biết cách

viết các từ mượn? - Từ mượn được Việt hóa

cao: Viết như từ thuần Việt

- Từ mượn chưa được Việthóa hoàn toàn: Khi viết nêndùng gạch nối để nối cáctiếng

4 Cách viết từ mượn:

- Các từ mượn đã đượcViệt hóa thì viết như từthuần Việt

VD: mít tinh, te nít, Xôviết

- Đối với những từmượn chưa được Việthóa hoàn toàn, nhất lànhững từ gồm trên haitiếng, ta nên dùng gạchnối để nối các tiếng vớinhau

VD: bôn-sê-vích, ô; in-tơ-nét…