GA tin 8 phát triển năng lực HK i

* Để chỉ dẫn máy tính thực hiện mộtcông việc nào đó, con người đưa cho máytính một hoặc nhiều lệnh, máy tính sẽ lầnlượt thực hiện các lệnh này theo đúng thứ việc liên tiếp một cách tự độ

Trang 1

Tuần: 1 Ngày soạn: 11/08/2019Tiết: 1

PHẦN 1: LẬP TRÌNH ĐƠN GIẢN Bài 1: MÁY TÍNH VÀ CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH (T1)

I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức

- Biết con người chỉ dẫn cho máy tính thực hiện công việc thông qua lệnh

- Biết chương trình là cách để con người chỉ dẫn cho máy tính thực hiện nhiều công việc liên tiếp một cách tự động

- Giúp HS: phát triển tư duy logic, tìm hiểu về ngôn ngữ lập trình Pascal, CNTT

II Chuẩn bị về tài liệu và phương tiện dạy học

- Giáo viên: Tranh ảnh SGK, máy vi tính, máy chiếu, SGK, SGV: , Giáo án, đồ dùng dạy học.

- Học sinh: SGK, SBT, đồ dùng học tập.

III Tổ chức hoạt động học của học sinh:

1 Khởi động

Giới thiệu bài học

Chúng ta đã biết rằng máy tính là công cụ trợ giúp con người để xử lí thông tin mộtcách rất hiệu quả Tuy nhiên, máy tính thực chất chỉ là một thiết bị điện tử vô tri vô giác Đểmáy tính có thể thực hiện một công việc theo mong muốn của mình, con người phải đưa ranhững chỉ dẫn thích hợp cho máy tính Đó là nội dung bài học hôm nay

2 Hoạt động hình thành kiến thức

Hoạt động của Giáo viên – Học sinh Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1: Con người ra lệnh cho máy tính như thế nào?

MT: HS: hiểu con người chỉ dẫn cho máy tính thực hiện công việc thông qua lệnh GV: nhắc lại về khái niệm lệnh, nút lệnh để học

sinh nhớ lại và hình dung về lệnh một cách phổ

thông

GV: yêu cầu HS: tự nghiên cứu VD- SGK

HS:: Nghiên cứu SGK phần 1.

? Làm thế nào để in văn bản có sẵn ra giấy?

? Để khởi động/thoát khỏi phần mềm ứng dụng

ta làm thế nào?

? Để sao chép, di chuyển, xoá một phần văn bản

nào đó ta làm thế nào?

HS: suy nghĩ và trả lời.

HS: trả lời câu hỏi sau khi suy nghĩ.

VD: - Nháy đúp chuột vào biểu tượngphần mềm trên màn hình

+ Soạn thảo văn bản+ Sử dụng các nút lệnh trên thanh côngcụ,  chính là ta đã ra lệnh cho máy tínhthực hiện một công việc nào đó

Trang 2

HS: khác nhận xét câu trả lời.

GV: nhận xét, chốt kiến thức.

- Đưa ra cách thực hiện các lệnh của máy tính

?Con người điều khiển máy tính thông qua cái

gì?

HS: : Thông qua lệnh

? Để ra lệnh cho máy tính thực hiện công việc

nào đó ta phải làm gì?

HS:: Đưa ra một hoặc nhiều lệnh.

HS: trả lời câu hỏi sau khi suy nghĩ.

GV: kết luận.

* Để chỉ dẫn máy tính thực hiện mộtcông việc nào đó, con người đưa cho máytính một hoặc nhiều lệnh, máy tính sẽ lầnlượt thực hiện các lệnh này theo đúng thứ

việc liên tiếp một cách tự động và nêu được vai trò của chương trình dịch

GV: đưa ra hình 1SGK, yêu cầu HS: quan sát

thảo luận nhóm đưa ra các lệnh để Robot đi nhặt

rác

? Em phải ra những lệnh nào để rôbốt hoàn thành

việc nhặc rác bỏ vào thùng đúng nơi quy định?

HS: quan sát và nghiên cứu SGK Đại diện các

4 Quay phải, tiến 3 bước

5 Quay trái, tiến một bước

6 Bỏ rác vào thùng

* Nhận xét: 6 thao tác trên đây chính là các lệnh điều khiển Robot hoạt động để

thực hiện yêu cầu cụ thể: Nhặt rác

Câu 1: Nếu thay đổi thứ tự của lệnh 1

“Tiến 2 bước” và lệnh 2 “Quay trái, tiến

1 bước” trong chương trình điều khiếnRobot thì sau 2 lệnh trên Robot sẽ “Quaytrái và tiến 3 bước” và nó sẽ đi đến vị tríkhông có rác, dẫn đến Robot sẽ khôngthực hiện được công việc nhặt rác Nóichung các lệnh trong chương trình cầnđược đưa ra theo một thứ tự xác định saocho ta đạt kết quả mong muốn

- Vị trí mới của Robot sau khi thực hiệnxong lệnh “Hãy nhặt rác” là vị trí có

Trang 3

GV: : một công việc rất đơn giản với con người

nhưng khi muốn máy tính thực hiện thì cần phải

chia thành nhiều thao tác nhỏ, đơn giản, cụ thể

mà robôt có thể thực hiện được

thùng rác (ở góc đối diện)

- Ta có nhiều cách khác nhau để đưa rahai lệnh để Robot trở lại vị trí ban đầucủa mình, một trong các cách đó là hailệnh “Quay trái, tiến 5 bước” và “Quaytrái, tiến 3 bước”

3 Hoạt động luyện tập

- GV: HD và yêu cầu HS: trả lời các câu hỏi và bài tập trong SGK tr 8

Câu 2: Lí do: Điều khiển máy tính tự động thực hiện các công việc đa dạng và phức tạp mà

một lệnh đơn giản không đủ để chỉ dẫn

4 Hoạt động vận dụng

- GV: nhận xét giờ học.

- HD HS: về nhà học bài, làm bài tập SGK, BT 1.1 1.5 SBT

- Viết các lệnh để chỉ dẫn cho Robot hoàn thành việc trực nhật của lớp em

- Đọc trước mục 3, 4 trong bài, chuẩn bị giờ sau học tiếp

Trang 4

PHẦN 1: LẬP TRÌNH ĐƠN GIẢN Bài 1: MÁY TÍNH VÀ CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH (T2)

I Mục tiêu bài học

1 Kiến thức

- Biết rằng viết chương trình là viết các lệnh để chỉ dẫn máy tính thực hiện các côngviệc hay giải một bài toán cụ thể

- Biết ngôn ngữ dùng để viết chương trình máy tính gọi là ngôn ngữ lập trình

- Biết vai trò của chương trình dịch

- Hs mô tả được 1 số lệnh đơn giản để rôbot trở lại đúng vị trí có rác

- Giúp HS: phát triển tư duy logic, tìm hiểu về ngôn ngữ lập trình Pascal, CNTT.

- Giáo viên: Tranh ảnh SGK, máy vi tính, máy chiếu, SGK, SGV: , Giáo án, đồ dùng dạy học.

III Tổ chức các hoạt động học của học sinh

VD Robot nhặt rác trong giờ học trước, có 2 cách để điều khiển Robot thực hiện côngviệc: Cách thứ nhất là ra từng lệnh và Robot thực hiện từng thao tác; cách thứ hai là chỉ dẫn đểRobot tự động thực hiện lần lượt các thao tác trên bằng cách tập hợp 6 lệnh trên thành mộtchương trình, Robot sẽ tự động thực hiện 6 lệnh đó Làm thế nào viết chương trình đó? chúng

ta cùng tìm hiểu nội dung bài hôm nay

Hoạt động 1: Viết chương trình, ra lệnh cho máy tính làm việc MT: HS: trả lời được viết chương trình là viết các lệnh để chỉ dẫn máy tính thực hiện các

công việc hay giải một bài toán cụ thể;

GV: yêu cầu HS: đọc mục 3 SGK, thảo luận

Trang 5

HS: đọc SGK nghiên cứu trả lời câu hỏi.

HS: trả lời câu hỏi

HS: khác nhận xét câu trả lời, cho ý kiến bổ

sung nếu cần thiết

GV: : Việc viết các lệnh để điều khiển, chỉ dẫn

Robot (hay máy tính) thực hiện tự động một loạt

các thao tác liên tiếp chính là viết chương trình

máy tính (hay còn gọi tắt là chương trình)

Máy tính thực hiện các lệnh trong chương trình

như thế nào? (Tuần tự)

Viết chương trình máy tính để làm gì?

HS:: Để điều khiển máy tính làm việc.

HS: trả lời câu hỏi sau khi nghiên cứu SGK

? Tại sao cần viết chương trình?

HS: tự nghiên cứu SGK và trả lời.

GV: nhận xét, chốt kiến thức

HS: chú ý nghe và ghi bài

lệnh mà máy tính có thể hiểu và thựchiện được

- Khi thực hiện chương trình, máy tính sẽthực hiện các lệnh có trong chương trìnhmột cách tuần tự

- Viết chương trình là viết các lệnh để chỉdẫn máy tính thực hiện các công việc haygiải một bài toán cụ thể

- Việc viết nhiều lệnh và tập hợp lại trongmột chương trình giúp con người điềukhiển máy tính một cách đơn giản vàhiệu quả

- Công việc viết chương trình còn gọi làlập trình

Hoạt động 2: Chương trình và ngôn ngữ lập trình MT: HS: nêu được các khái niệm ngôn ngữ lập trình, chương trình dịch và vai trò của

chương trình dịch

GV: : Chương trình mà con người viết ra phải

đảm bảo máy tính có thể “hiểu được” Máy tính

chỉ có thể hiểu được ngôn ngữ máy (dãy các bit,

tức là dãy số 0 và 1)

GV: : Ngôn ngữ máy là ngôn ngữ như thế nào?

HS: nghiên cứu SGK để trả lời câu hỏi

HS: trả lời câu hỏi sau khi nghiên cứu SGK.

HS:: sử dụng dãy tổ hợp các kí hiệu 0 hoặc 1.

HS: khác nhận xét câu trả lời

- Để máy tính “hiểu” được phải viếtchương trình bằng một ngôn ngữ riêng,được gọi là ngôn ngữ máy

- Các dãy bit là cơ sở để tạo ra ngôn ngữdành cho máy tính, được gọi là ngôn ngữmáy

- Ngôn ngữ lập trình là ngôn ngữ dùng đểviết các chương trình máy tính

Ngôn ngữ lập trình là công cụ giúp để tạo

ra các chương trình máy tính

Trang 6

GV: : Ngôn ngữ lập trình là gì? ngôn ngữ lập

trình ra đời nhằm mục đích gì?

GV: : Người ta mong muốn có thể sử dụng được

các từ có nghĩa (thường là tiếng Anh), dễ hiểu và

dễ nhớ để viết các câu lệnh thay cho các dãy bit

khô khan Các ngôn ngữ lập trình đã ra đời để

phục vụ mục đích đó

Tuy nhiên, máy tính vẫn chưa thể hiểu được các

chương trình được viết bằng ngôn ngữ lập trình

Chương trình còn cần được chuyển đổi sang

ngôn ngữ máy bằng một chương trình dịch tương

ứng

Chương trình dịch là gì?

HS: tự tìm hiểu SGK và trả lời

Tại sao cần viết chương trình máy tính?

HS: chú ý nghe và ghi bài.

GV: giới thiệu môi trường lập trình:

có lịch sử phát triển, điểm mạnh, điểm yếu riêng

- Chương trình dịch đóng vai trò dịch từNNLT bậc cao sang ngôn ngữ máy đểmáy tính có thể hiểu được

- Các công việc con người muốn máytính thực hiện rất đa dạng và phức tạp.Một lệnh đơn giản không đủ để chỉ dẫncho máy tính Vì thế người ta cần viếtnhiều lệnh và tập hợp lại trong mộtchương trình

* Việc tạo ra chương trình máy tính thựcchất gồm hai bước sau:

(1) Viết chương trình theo NNLT;

(2) Dịch chương trình thành ngôn ngữmáy để máy tính hiểu được

- Chương trình soạn thảo và chươngtrình dịch thường được kết hợp vào mộtphần mềm , được gọi là môi trường lậptrình

Ví dụ: với ngôn ngữ lập trình Pascal cóhai môi trường làm việc phổ biến là FreePascal và free Pascal

- Có rất nhiều ngôn ngữ lập trình khácnhau Có thể kể tên một số ngôn ngữ lậptrình phổ biến hiện nay như C, Java,

Basic, Pascal, …

Trang 7

3 Hoạt động luyện tập

- GV: sử dụng máy chiếu đưa nội dung mục ghi nhớ SGK- 8, yêu cầu HS: lớp đọc.

- GV: HD và yêu cầu HS: trả lời các câu hỏi và bài tập 3, 4 trong SGK tr 8

Câu 3: Trong ngôn ngữ máy mọi lệnh đều được biểu diễn bằng các con số nhị phân 0 và 1.

Ngôn ngữ máy khó đọc và khó sử dụng

Các ngôn ngữ lập trình bậc cao được phát triển để khắc phục các nhược điểm của ngôn ngữmáy Ngôn ngữ lập trình sử dụng các cụm từ tự nhiên nên dễ nhớ, dễ sử dụng

Câu 4: Chương trình dịch giúp chuyển đổi chương trình được viết bằng ngôn ngữ lập trình

thành chương trình bằng ngôn ngữ máy thực hiện được trên máy tính Như vậy, chương trìnhdịch chuyển đổi tệp gồm các dòng lệnh được soạn thảo thành tệp có thể chạy trên máy tính

4 Hoạt động vận dụng

- GV: nhận xét giờ học HD HS: về nhà học bài, làm bài tập SGK, BT 1.6 1.14 SBT

- Viết các lệnh để chỉ dẫn Robot là cho em một cái áo

- Đọc trước Bài 2: “Làm quen với chương trình và ngôn ngữ lập trình”

Trang 8

Bài 2: LÀM QUEN VỚI CHƯƠNG TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH (T1)

- Phân biệt được từ khóa và tên trong chương trình; Biết cách đặt tên trong chương trình

Soạn thảo được một chương trình FreePascal đơn giản

3 Thái độ

- Có thái độ học tập nghiêm túc và sử dụng máy tính đúng mục đích

4 Năng lực

- Giáo viên: Phòng máy vi tính, máy chiếu, SGK, SGV: , Giáo án, đồ dùng dạy học.

Giờ học trước các em đã làm quen với máy tính và chương trình máy tính Giờ học nàychúng ta sẽ cùng tìm hiểu về chương trình và ngôn ngữ lập trình Pascal

Hoạt động 1: Ví dụ về chương trình MT: HS: bước đầu làm quen với cấu trúc chương trình đơn giản và làm quen với Free Pascal GV: đưa ra VD, giải thích câu lệnh trong

chương trình, kết quả chạy chương trình

GV: đưa ra VD được viết bằng NNLT

Pascal và chạy chương trình cho HS: quan

sát kq

HS: quan sát cấu trúc và giao diện của

chương trình Pascal

? Chương trình trên gồm mấy dòng lệnh?

? Tại sao phải viết chương trình theo một

NNLT cụ thể nào đó?

HS: thảo luận trả lời nhằm ôn lại bài cũ.

GV: : chương trình trên chỉ có 5 dòng lệnh,

* Ví dụ: (SGK) chương trình đơn giản được

viết bằng ngôn ngữ lập trình Pascal

- Sau khi chạy chương trình này máy sẽ in lên

Trang 9

mỗi dòng lệnh gồm các cụm từ khác nhau

được tạo từ các chữ cái Trong thực tế có

những chương trình có thể có đến hàng

nghìn hoặc thậm chí hàng triệu câu lệnh

màn hình dòng chữ Chao cac ban.

Hoạt động 2: Ngôn ngữ lập trình gồm những gì?

MT: HS: nêu được các thành phần cơ bản của NNLT là bảng chữ cái và các qui tắc để viết

chương trình, câu lệnh

GV: : Giống như ngôn ngữ tự nhiên, mọi

NNLT đều có bảng chữ cái riêng để viết các

câu lệnh Khi viết chương trình phải sử dụng

các chữ cái, các từ và tuân thủ các qui tắc

viết mà ngôn ngữ lập trình đặt ra

GV: đưa ra VD: để in ra màn hình dòng chữ

“Chao cac ban” ta phải gõ chính xác câu

lệnh: Writeln(‘Chao cac ban’);

? Ngôn ngữ lập trình gồm những gì ?

HS:: Nghiên cứu SGK trả lời.

GV: : Trên thực tế, một chương trình có thể

được viết không phải chỉ bằng một ngôn ngữ

lập trình cụ thể mà có thể là hai hoặc nhiều

ngôn ngữ lập trình cùng được sử dụng trong

một chương trình

GV: chốt lại kiến thức trên màn hình.

HS: nghe và ghi bài.

- Ngôn ngữ lập trình là tập hợp các kí hiệu vàquy tắc sao cho có thể “viết” được các lệnhtạo thành một chương trình hoàn chỉnh vàthực hiện được trên máy tính

- Ngôn ngữ lập trình gồm:

+ Bảng chữ cái: Thường gồm các chữ cái

tiếng Anh và một số kí hiệu khác như dấuphép toán (+, -, *, /, ), dấu đóng mở ngoặc,dấu nháy, (hầu hết các kí tự có trên bànphím máy tính)

+ Các qui tắc: qui định cách viết các từ (cú

pháp) và thứ tự của chúng để viết các câulệnh có ý nghĩa xác định, cách bố trí các câulệnh, thành chương trình hoàn chỉnh và thựchiện được trên máy tính

Hoạt động 3: Từ khóa và tên MT: HS: nêu được các khái niệm từ khóa và tên; phân biệt được từ khóa và tên trong chương

trình; Biết cách đặt tên trong chương trình

GV: sử dụng ví dụ ở hình 6 SGK và giới

thiệu các thành phần của ngôn ngữ lập trình

? Theo em những từ nào trong chương trình

là những từ khoá? Từ khoá là gì?

HS: tự nghiên cứu mục 3 SGK và trả lời

HS: trả lời câu hỏi của giáo viên

HS: khác nhận xét câu trả lời đưa ra ý kiến

bổ sung nếu cần thiết

GV: chỉ ra các từ khoá trong chương trình

a, Từ khoá: Các từ như Program, uses, begin,

end, được gọi là từ khoá

Trong đó:

+ Program: Khai báo chương trình;

+ Uses: Khai báo các thư viện;

+ Begin và end: Lệnh bắt đầu và lệnh kết thúcchương trình

- Từ khoá là những từ dành riêng mà ngônngữ lập trình đã qui định dùng với ý nghĩa,chức năng cố định

b, Sử dụng tên trong chương trình:

- Tên được dùng để phân biệt các đại lượngtrong chương trình và do người lập trình đặt,

Trang 10

và chốt kiến thức.

GV: : Khi viết chương trình để giải các bài

toán, ta thường thực hiện tính toán với các

đại lượng khác nhau, VD như so sánh chiều

cao, tính điểm TB, các đại lượng này đều

phải được đặt tên

? Tên là gì ? Trong chương trình ở VD1, đại

lượng nào gọi là tên?

HS: tự nghiên cứu SGK.

HS:: Trả lời theo ý hiểu.

HS: trả lời câu hỏi của giáo viên

HS: khác nhận xét câu trả lời đưa ra ý kiến

bổ sung nếu cần thiết

GV: : Chốt khái niệm tên và giới thiệu quy

tắc đặt tên trong chương trình

GV: : Tên trong chương trình được dùng để

phân biệt và nhận biết Tuy có thể đặt tên

tuỳ ý, nhưng để dễ sử dụng nên đặt tên sao

cho gắn gọn, dễ nhớ và dễ hiểu

HS: đọc VD- SGK để hiểu cách đặt tên hợp

lệ, không hợp lệ

Cho HS: điền vào ô lựa chọn nhằm củng cố

cách nhận biết tên hợp lệ, không hợp lệ, giải

thích

phải tuân thủ các qui tắc của ngôn ngữ lậptrình cũng như của chương trình dịch và thoảmãn:

+ Hai tên khác nhau tương ứng với những đạilượng khác nhau

+ Tên không được trùng với các từ khoá

- Tên hợp lệ trong ngôn ngữ lập trình Pascalkhông được bắt đầu bằng chữ số và khôngđược chứa dấu cách (kí tự trống)

- GV: giới thiệu thêm: câu lệnh Writeln(‘chao cac ban’) là một câu lệnh chỉ dẫn máy tính hiển

thị dòng chữ “chao cac ban” trên màn hình Có thể thay cụm từ “chao cac ban” thành cụm từ

khác để HS: có thể thực hiện ở bài thực hành sắp tới

? Hãy đặt hai tên hợp lệ và hai tên không hợp lệ

- HD HS: làm các câu hỏi và bài tập 1, 2, 3, 4 SGK.

Câu 4: Các tên hợp lệ: a, tamgiac, beginprogram, b1, abc Tên không hợp lệ: 8a (bắt đầu bằngsố), tam giac (có dấu cách), end (trùng với từ khoá)

4 Hoạt động vận dụng:

- GV: nhận xét giờ học BTVN: 1,2,3,4 SGK; làm BT 2.1 2.6 SBT

1 Học thuộc khái niệm ngôn ngữ lập trình và hiểu về môi trường lập trình là gì

2 Hiểu, phân biệt được từ khoá và tên trong chương trình

- Đọc trước các mục còn lại trong bài, chuẩn bị giờ sau học tiếp

Trang 11

Tiết: 4

Bài 2: LÀM QUEN VỚI CHƯƠNG TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH (T2)

1 Kiến thức

- Biết cấu trúc chương trình bao gồm phần khai báo và phần thân

- Nhận biết được chương trình, tên chương trình có hợp lệ hay không và sửa lại cho đúng

2 Kĩ năng

- Phân biệt được từ khóa và tên trong chương trình; Biết cách đặt tên trong chương trình

Soạn thảo được một chương trình FreePascal đơn giản

3 Thái độ

- Có thái độ học tập nghiêm túc và sử dụng máy tính đúng mục đích

4 Năng lực

Giới thiệu bài học:

Giờ học trước các em đã tìm hiểu về chương trình và ngôn ngữ lập trình Pascal Giờ họcnày chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu cấu trúc chung của chương trình và một số VD về NNLT

Hoạt động 1: Cấu trúc chung của chương trình MT: HS: biết cấu trúc chung của một chương trình gồm 2 phần và cấu tạo của từng phần GV: đưa ra hình 7- SGK, GV: giải thích tác

dụng của từng dòng lệnh, rút ra nhận xét về

cấu trúc của chương trình

? Cấu trúc chung của chương trình gồm mấy

phần? là những phần nào?

?Nêu cấu tạo và chức năng của phần khai

báo?

? Nêu cấu tạo và chức năng của phần thân?

HS: chú ý nghe, quan sát và trả lời.

Program CT_Dau_tienUses crt;

Begin Writeln(‘Chao cac ban’);

+ Khai báo tên chương trình;

+ Khai báo các thư viện (chứa các lệnh viếtsẵn có thể sử dụng trong chương trình) vàmột số khai báo khác

* Phần thân của chương trình gồm các câu

lệnh mà máy tính cần thực hiện Đây là phầnbắt buộc phải có

- Phần khai báo có thể có hoặc không Tuynhiên, nếu có phần khai báo phải được đặt

Trang 12

HS: trả lời câu hỏi theo ý hiểu

HS: khác nhận xét câu trả lời

GV: đưa ra chú ý: Tuỳ từng chương trình có

thể không có phần khai báo nhưng phần thân

bắt buộc phải có

HS: chú ý nghe và ghi nhớ.

trước phần thân chương trình

- Phần thân bắt đầu bằng từ khoá Begin và kết thúc bằng từ khóa End và dấu chấm

(End.)

- Giữa từ khoá Begin và End là các câu

lệnh

Hoạt động 2: Ví dụ về ngôn ngữ lập trình MT: HS: biết các bước cơ bản để viết và chạy chương trình trong môi trường FreePascal.

Viết được một số chương trình Pascal đơn giản

GV: khởi động chương trình Free Pascal

Giới thiệu giao diện của phần mềm, các bước

soạn thảo, dịch chương trình của phần mềm

HS: chú ý nghe, quan sát và ghi nhớ.

GV: đưa ra BT mẫu đã chuẩn bị trước, thực

hiện các thao tác như hình 8,9,10 SGK-12:

Giới thiệu các thao tác viết và chạy chương

trình trong môi trường lập trình Free Pascal

GV: gọi vài HS: lên bảng thao tác nhận xét

rút ra các thao tác viết và chạy chương trình

cụ thể trong môi trường lập trình FreePascal

HS: lên bảng thực hiện và nêu nhận xét.

HS: chú ý nghe, quan sát và ghi bài.

GV: : việc tạo chương trình chạy được trên

máy tính gồm hai bước: soạn thảo chương

trình trên máy tính theo một ngôn ngữ lập

trình cụ thể và dịch chương trình vừa soạn

thảo sang ngôn ngữ máy

GV: cho HS: làm BT đơn giản:

BT1: Viết CT in ra màn hình các thông tin cá

nhân của em (Họ tên, lớp, trường, địa chỉ,

điện thoại, Email)

HS: HĐ nhóm làm BT trên máy tính đại

diện lên bảng trình bày HS: lớp nhận xét

GV: nhận xét, đánh giá

Các thao tác viết và chạy chương trình trongmôi trường FreePascal:

- Soạn thảo chương trình;

- Kiểm tra lỗi chính tả và cú pháp lệnh (dịchchương trình): Alt+F9;

Trang 13

- Tìm hiểu trước nội dung bài thực hành 1: “Làm quen với Free Pascal”, chuẩn bị giờ sau TH.

Trang 14

BTH 1: LÀM QUEN VỚI FREE PASCAL (T1)

1 Kiến thức

- Biết cách dịch, sửa lỗi trong chương trình, chạy chương trình và xem kết quả

- Biết sự cần thiết phải tuân thủ quy định của ngôn ngữ lập trình

- Thực hiện được thao tác khởi động/kết thúc TP, làm quen với màn hình soạn thảo TP

Giới thiệu bài học:

GV: chia nhóm, phân máy cho HS:, nêu yêu cầu giờ thực hành.

Hoạt động 1: Làm quen với Free Pascal.

MT: HS: thực hiện được việc khởi động và thoát khỏi Free Pascal Nhận biết được các thành

phần trên màn hình của Free Pascal

GV: đưa ra nội dung bài tập 1 yêu cầu

HS: HĐ nhóm làm bài tập trên máy.

GV: giới thiệu biểu tượng của chương

trình và các cách khởi động chương trình

giới thiệu màn hình TP, cách mở các bảng

chọn, nhận biết dòng trợ giúp dưới cùng

của màn hình để tra cứu nhanh phím chức

GV: giới thiệu cách thoát khỏi TP

Bài 1 Làm quen với việc khởi động và thoát

khỏi Free Pascal Nhận biết các thành phần trênmàn hình của Free Pascal

a Khởi động Free Pascal bằng một trong haicách:

Cách 1: Nháy đúp chuột trên biểu tượng trên màn hình nền;

Cách 2: Nháy đúp chuột trên tên tệp Free.exe

trong thư mục chứa tệp này (thường là thư mụccon TP\BIN)

b Quan sát màn hình của Free Pascal và sosánh với hình 11 SGK

c Nhận biết các thành phần: Thanh bảng chọn;

Trang 15

GV: chia nhóm để thực hiện hoạt động

Các nhóm hoạt động

Đại diện nhóm thực hiện trên máy

Đại diện nhóm khác nhận xét bài làm

HS: thực hành thoát khỏi chương trình TP

GV: quan sát HS: thực hiện, HD, sửa sai

các phím mũi tên sang trái và sang phải (← và

→) để di chuyển qua lại giữa các bảng chọn

g Sử dụng các phím mũi tên lên và xuống (↑

và ↓) để di chuyển giữa các lệnh trong mộtbảng chọn

h Nhấn tổ hợp phím Alt+X để thoát khỏi Free

Pascal

Hoạt động 2: Soạn thảo, lưu, dịch và chạy một chương trình đơn giản.

MT: HS: thực hiện được các thao tác: soạn thảo, lưu, dịch và chạy một CT Pascal đơn giản GV: đưa ra nội dung bài tập 2.

HS: HĐ nhóm, lần lượt thực hiện soạn thảo

chương trình

GV: HD HS: sử dụng phím Delete,

Backspace khi soạn thảo trong TP Cách tra

cứu các lệnh như sao chép, cắt, dán trong

TP khi cần thiết

GV: lưu ý: chỉ gõ tiếng Việt không dấu, TP

không hỗ trợ gõ tiếng Việt có dấu Cần gõ

chính xác chương trình vào máy tính

GV: đưa ra mục chú ý SGK-16.

HS: tìm hiểu mục chú ý.

GV: làm mẫu HD HS: thực hiện các thao

tác lưu, dịch và chạy chương trình yêu cầu

một HS: khá lên bảng thực hiện.

HS: nghe và quan sát lên bảng thực hiện

HS: lớp thao tác trên máy.

GV: quan sát HS: thực hiện kiểm tra kết

quả các nhóm nhận xét, sửa sai, đánh giá

kết quả từng nhóm

Bài 2 Soạn thảo, lưu, dịch và chạy một

chương trình đơn giản

program CT_Dau_tien;

uses crt;

begin

clrscr ;writeln('Chao cac ban');

write('Toi la Free Pascal');

- Nhấn Alt+F5 (hoặc thêm lệnh Readln ngay

trước từ khoá End) để quan sát kết quả

- Nhấn phím bất kì để quay về màn hình soạnthảo

3 Hoạt động luyện tập:

GV: gọi 1 HS: thực hiện lại các thao tác soạn thảo, lưu, dịch và chạy một chương trình Pascal.

Trang 16

- GV: nhận xét giờ thực hành, tuyên dương những em có ý thức học tập tốt HD HS: về nhà

học bài, đọc trước các mục còn lại trong bài chuẩn bị giờ sau thực hành tiếp

Trang 17

BTH 1: LÀM QUEN VỚI FREE PASCAL (T2)

1 Kiến thức

- Biết cách dịch, sửa lỗi trong chương trình, chạy chương trình và xem kết quả

- Biết sự cần thiết phải tuân thủ quy định của ngôn ngữ lập trình

- Thực hiện được thao tác khởi động/kết thúc TP, làm quen với màn hình soạn thảo TP

Hoạt động 1: Viết chương trình đơn giản.

MT: HS: thực hiện được các thao tác: soạn thảo, lưu, dịch và chạy một CT Pascal đơn giản GV: đưa ra bài tập 1 yêu cầu HS: HĐ

nhóm soạn thảo nội dung bài tập

HS: thực hiện khởi động máy, khởi động

chương trình Pascal, làm bài tập 1 trên

máy

GV: lưu ý: chỉ gõ tiếng Việt không dấu,

cần gõ chính xác chương trình vào máy

tính Cần thêm lệnh Readln ngay trước từ

khoá End, khi chạy chương trình hình sẽ

dừng lại để quan sát kết quả

HS: nghe và ghi nhớ

GV: yêu cầu HS: thực hiện các thao tác

lưu, dịch và chạy chương trình

Bài 1: Soạn thảo, lưu, dịch và chạy chương

trình in ra màn hình 5 điều Bác Hồ dạy

Program Bai_tap_1;

uses crt;

Begin writeln(‘Nam dieu Bac Ho day’);

Writeln(‘1 Yeu To Quoc, yeu dong bao’); Writeln(‘2 Hoc tap tot, Lao dong tot’);

Writeln(‘3 Doan ket tot, ki luat tot’);

Writeln(‘4 Giu gin ve sinh that tot’);

Writeln(‘5 Khiem ton, that tha, dung cam’); End.

Trang 18

HS: hoạt động nhóm thực hiện các yêu cầu

của GV:

Đại diện nhóm thực hiện trên máy

Đại diện nhóm khác nhận xét bài làm

HS: thực hành trên máy tính

Hoạt động 2: Chỉnh sửa chương trình và nhận biết một số lỗi MT: HS: luyện kĩ năng đọc CT, hiểu các câu lệnh trong CT, nhận biết và sửa một số lỗi GV: đưa ra bài tập 2 gọi một HS: lên

bảng thực hiện HS: lớp thực hiện các thao

tác trên máy

GV: yêu cầu HS: thay đổi giữa cách viết

thường và cách viết hoa của từ khoá để

thấy được PASCAL không phân biệt chữ

hoa và chữ thường Cho HS: thay lệnh

write() bằng writeln() (hoặc ngược lại) và

quan sát để nhận thấy sự khác biệt giữa

lệnh write() và writeln()

HS: hoạt động nhóm thực hiện các yêu cầu

của GV:

quả các nhóm nhận xét, đánh giá kết quả

từng nhóm

GV: đưa ra mục lưu ý SGK

HS: đọc mục lưu ý

GV: đưa ra phần Tổng kết SGK gọi HS:

lên đọc HS: lớp nghe và theo dõi

HS: thoát khỏi chương trình và thoát máy

b, Nhấn phím bất kì và gõ lại lệnh Begin như

cũ Xoá dấu chấm sau chữ End Dịch chươngtrình và quan sát thông báo lỗi

c, Thay đổi giữa cách viết thường và cách viếthoa của từ khoá, thay lệnh write() bằngwriteln() (hoặc ngược lại) và quan sát kết quảnhận được

d, Nhấn Alt + X để thoát khỏi Free Pascal,nhưng không lưu các chỉnh sửa

Lưu ý: (SGK- 18) Tổng kết : (SGK- 18,19)

- BTVN: Viết chương trình in ra màn hình bài thơ mà em yêu thích

- Đọc và chuẩn bị Bài 3 : “Chương trình máy tính và dữ liệu”.

Trang 19

Tiết: 7

BÀI 3: CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH VÀ DỮ LIỆU (T1)

1 Kiến thức

- Biết khái niệm kiểu dữ liệu;

- Biết một số phép toán cơ bản với dữ liệu số;

Để dễ dàng quản lí và tăng hiệu quả xử lí, các ngôn ngữ lập trình thường phân chia dữliệu thành các kiểu khác nhau Các kiểu dữ liệu đó là gì? Có thể thực hiện phép toán gì với dữliệu kiểu số? Chúng ta cùng tìm hiểu nội dung bài hôm nay

2 Hoạt động hình thành kiên thức

Hoạt động 1: Dữ liệu và kiểu dữ liệu

MT: nêu được khái niệm kiểu dữ liệu Biết tên kiểu và phạm vi giá trị của các kiểu dữ liệu

? NNLT thường phân chia dữ liệu thành

những kiểu nào?

HS: tự nghiên cứu và trả lời

GV: đưa ra VD1 giới thiệu dữ liệu chữ và

số kiểu dữ liệu tương ứng với các dữ liệu

trên yêu cầu HS: nêu VD

HS: nêu VD khác về dữ liệu chữ, số.

? Nêu các VD về số nguyên, số thực trong

toán học?

- Ngôn ngữ lập trình thường phân chia dữ liệuthành các kiểu khác nhau: chữ, số nguyên, sốthập phân, và định nghĩa các phép xử lí tươngứng trên mỗi kiểu dữ liệu

Ví dụ 1: Minh hoạ kết quả thực hiện một

chương trình in ra màn hình với các kiểu dữliệu quen thuộc là chữ và số

- Đối với các kiểu dữ liệu khác nhau, người tathường thực hiện các phép xử lí dữ liệu khácnhau

- Các ngôn ngữ lập trình định nghĩa sẵn một sốkiểu dữ liệu cơ bản sau:

* Số nguyên, ví dụ số học sinh của một lớp, sốsách trong thư viện, (123456; -234, )

Trang 20

GV: đưa ra Ví dụ 2- SGK, giải thích tên

kiểu dữ liệu, kí hiệu, phạm vi giá trị, lấy

VD minh họa

GV: gọi HS: giải thích tương tự kiểu dữ

liệu khác

GV: lưu ý: Một dãy số, chẳng hạn 5324,

có thể xem là dữ liệu số nhưng cũng có

thể xem là dữ liệu kiểu xâu gồm các chữ

số nếu được đặt trong cặp dấu nháy đơn

VD: ‘5324’

HS: chú ý nghe và ghi nhớ

* Số thực, ví dụ chiều cao của bạn Bình, điểmtrung bình môn Toán, (3.14; -123,456; )

* Xâu kí tự (hay xâu) là dãy các "chữ cái", chữ

số và một số kí hiệu khác lấy từ bảng chữ cáicủa ngôn ngữ lập trình

Ví dụ: ‘Chao cac ban’, ‘Lop 8E’, ‘2/9/1945’

- Mỗi ngôn ngữ lập trình cụ thể còn định nghĩanhiều kiểu dữ liệu khác Số các kiểu dữ liệu vàtên kiểu dữ liệu trong mỗi ngôn ngữ lập trình cóthể khác nhau

Bài tập: Điền dấu x vào ô lựa chọn

số

Kiểu xâu

Ví dụ 2 Bảng 1 dưới đây liệt kê một số kiểu dữ

liệu cơ bản của ngôn ngữ lập trình Pascal:

Chú ý: Trước khi được chương trình xử lí, mọi

dữ liệu cần phải được khai báo với kiểu dữ liệuthích hợp

Dữ liệu kiểu xâu trong Pascal được đặt trongcặp dấu nháy đơn ‘’

Hoạt động 2: Các phép toán với dữ liệu kiểu số

MT: nêu được một số phép toán cơ bản với dữ liệu số

integer Số nguyên trong khoảng −215

đến 215 − 1

real

Số thực có giá trị tuyệt đối trong khoảng 2,9×10-39 đến 1,7×1038 và số 0

char Một kí tự trong bảng chữ cái

string Xâu kí tự, tối đa gồm 255 kí tự

Trang 21

? Liệt kê các phép toán số học với số

nguyên và số thực trong toán học?

HS: trả lời

? Trong Pascal có thể thực hiện bao nhiêu

phép toán số học với số nguyên và số

thực? Là những phép toán nào?

HS: tự nghiên cứu và trả lời

GV: nhận xét đưa ra bảng 2(SGK-21)

giới thiệu các phép toán số học với số

nguyên và số thực trong ngôn ngữ Pascal

GV: giải thích phép toán Mod, div

GV: đưa ra VD về biểu thức số học viết

trong NN toán học yêu cầu HS: HĐ

nhóm viết các biểu thức trong NN Pascal

HS: HĐ nhóm thực hiện đại diện nhóm

báo cáo kq

GV: nhận xét đưa ra đáp án đúng

HS: nghe và ghi bài

? Phát biểu qui tắc tính các biểu thức số

học theo thứ tự đã học trong toán học?

HS: nêu qui tắc tính

GV: : qui tắc tính các biểu thức số học

trong Pascal cũng trương tự

GV: đưa ra qui tắc tính các biểu thức số

Ví dụ về phép chia, phép chia lấy phần nguyên

và phép chia lấy phần dư:

5/2 = 2.5; −12/5 = −2.4

5 div 2 = 2; −12 div 5 = −2

5 mod 2= 1; −12 mod 5 = −2

- Ví dụ về biểu thức số học và cách viết chúngtrong Pascal:

Kí hiệu

div chia lấy phần nguyên số nguyên

mod chia lấy phần dư số nguyên

Trang 22

thực hiện trước;

• Phép cộng và phép trừ được thựchiện theo thứ tự từ trái sang phải

Chú ý: Trong Pascal chỉ cho phép sử dụng cặp

dấu ngoặc tròn ( ) để mô tả thứ tự thực hiện cácphép toán Không dùng cặp dấu ngoặc vuông [ ]hay cặp dấu ngoặc nhọn {} như trong toán học

- GV: nhận xét giờ học BTVN 1,2,3,4 SGK; 3.1-3.8 SBT

- Đọc trước phần 3,4 bài 3 chuẩn bị giờ sau học tiếp

Trang 23

Tiết: 8

BÀI 3: CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH VÀ DỮ LIỆU (T2)

1 Kiến thức

- Biết khái niệm điều khiển tương tác giữa người với máy tính

- Viết được các biểu thức toán học bằng ký hiệu trong Pascal và ngược lại

II Chuẩn bị tài liệu và phương tiện dạy học

- Học sinh: SGK, SBT, đồ dùng học tập

Giờ học trước các em đã tìm hiểu về dữ liệu, kiểu dữ liệu và các phép toán với dữ liệukiểu số Giờ học này chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu về các phép so sánh trong Pascal và giao tiếpgiữa người- máy tính

GV: đưa ra bảng 4 SGK yêu cầu HS: tìm

hiểu bảng 4, nêu sự khác biệt về kí hiệu sử

dụng trong toán học và trong Pascal

Phép so sán

Kí hiệu toán học

- Khi viết chương trình , để so sánh dữ liệu (số,biểu thức, ) ta sử dụng các kí hiệu do ngônngữ lập trình qui định

- Kí hiệu các phép toán và phép so sánh có thể

Trang 24

khác nhau, tuỳ theo từng ngôn ngữ lập trình.

Hoạt động 2: Giao tiếp người- máy tính MT: HS: biết khái niệm điều khiển tương tác giữa người với máy tính Thực hiện được một

số thao tác vào ra dữ liệu

GV: chạy chương trình Pascal đưa ra

chương trình mẫu giải thích sơ bộ một số

câu lệnh đơn giản để nhập tên, in dòng

chào với tên tương ứng GV: gọi một số

HS: nhập tên của mình để thấy được sự

thay đổi tương ứng với dữ liệu nhập vào

HS: chú ý nghe và quan sát thực hiện theo

yêu cầu của GV:

GV: quan sát, nhận xét, sửa sai cho HS:

GV: quan sát, nhận xét, sửa sai cho HS:.

GV: đưa ra VD và giới thiệu các câu lệnh

a) Thông báo kết quả tính toán

- Lệnh : write('Dien tich hinh tron la ',X);

d) Hộp thoại: được sử dụng như một công cụ

cho việc giao tiếp người- máy tính trongkhi chạy chương trình

Trang 25

GV: đưa ra nội dung bài tập 1a của bài

thực hành 2, yêu cầu 1 HS: lên bảng làm

bài tập, HS: lớp làm vào phiếu học tập

HS: làm bài tập theo yêu cầu của GV:

GV: lưu ý HS: chỉ được dùng dấu ngoặc

đơn để nhóm các phép toán

GV: quan sát, nhận xét, sửa sai, đánh giá

kết quả một vài em

Bài tập 1a (SGK- 27): Viết các biểu thức toán

học sau đây dưới dạng biểu thức trong Pascal:

a, 15 x 4 – 30 + 12

b,

15

1513

510

+

−++

c,

)13(

)210

++

d,

)13(

24)210

+

−+

HS: đọc phần ghi nhớ SGK.

GV: yêu cầu HS: nhắc lại các câu lệnh in thông báo ra màn hình, nhập dữ liệu từ bàn phím,

thông báo kết quả tính toán, tạm ngừng,

Trang 26

BÀI THỰC HÀNH 2 : VIẾT CHƯƠNG TRÌNH ĐỂ TÍNH TOÁN (T1)

1 Kiến thức

- Biết được kiểu dữ liệu khác nhau thì được xử lý khác nhau

- Hiểu phép toán div, mod

- Hiểu thêm về các lệnh in dữ liệu ra màn hình và tạm ngừng chương trình

- Chuyển được biểu thức toán học sang biểu diễn trong Pascal

- Thực hiện được việc nhập, dích, chỉnh sửa và chạy chương trình

Hoạt động 1: Viết các biểu thức toán học dưới dạng biểu thức trong Pascal

MT: HS: viết được các biểu thức toán học dưới dạng biểu thức trong Pascal

GV: phát phiếu học tập, yêu cầu HS: lớp

làm bài trên phiếu

HS: làm bài trên phiếu học tập

GV: thu bài, chấm điểm 5 HS: làm bài

1513

510

+

−++

c,

)13(

)210

++

d,

)13(

24)210

+

−+

Hoạt động 2: Gõ chương trình tính các biểu thức GV: đưa ra nội dung bài tập 1b yêu cầu

HS: HĐ nhóm làm bài tập.

HS: đọc đề, khởi động chương trình Pascal,

gõ chương trình để tính các biểu thức

GV: lưu ý HS: gõ chuẩn xác, dựa vào

thông báo lỗi của TP khi biên dịch, đối

b, Khởi động chương trình Pascal và gõchương trình sau để tính các biểu thức trên :

Begin Writeln(‘15*4-30+12=’,15*4-30+12) ; Writeln(‘(10+5)/(3+1)-18/(5+1)=’,(10+5)/

(3+1)-18/(5+1)) ;

Trang 27

chiếu với nội dung in trong SGK để chỉnh

sửa chương trình (nếu có do gõ nhầm), chỉ

được dùng dấu ngoặc đơn để nhóm các

phép toán

? Các câu lệnh Writeln( ) thực hiện công

việc gì

HS: suy nghĩ và trả lời

- HS: trả lời câu hỏi trong SGK

- HS: khác nhận xét câu trả lời nêu ý kiến

bố sung nếu cần thiết

GV: nhận xét, giải thích: câu lệnh

Writeln() hiển thị ra màn hình những xâu

kí tự nằm trong cặp dấu nháy đơn và kết

quả của biểu thức được đặt ngay sau dấu

phẩy

VD : 15*4-30+12=42

HS: chú ý nghe và quan sát HĐ nhóm gõ

chương trình, dịch, chạy chương trình và

kiểm tra kết quả nhận được trên màn hình

đại diện nhóm báo cáo kết quả

GV: quan sát HS: thực hiện, HD, sửa sai

cho HS:, nhận xét, đánh giá ý thức học tập

của các nhóm chấm điểm một số bài HS:

làm nhanh và đúng

GV: yêu cầu HS: lưu bài thoát khỏi

chương trình và thoát máy

HS: lưu bài, thoát khỏi chương trình và

thoát máy đúng qui trình

21)415

−

++

- GV: nhận xét giờ thực hành

- Về nhà xem lại các bài tập đã thực hành, thao tác lại trên máy tính của mình cho thành thạo

- Xem trước nội dung còn lại trong bài, chuẩn bị giờ sau thực hành tiếp

Trang 28

BÀI THỰC HÀNH 2 : VIẾT CHƯƠNG TRÌNH ĐỂ TÍNH TOÁN (T2)

1 Kiến thức

- Biết được kiểu dữ liệu khác nhau thì được xử lý khác nhau

- Hiểu phép toán div, mod

- Hiểu thêm về các lệnh in dữ liệu ra màn hình và tạm ngừng chương trình

- Chuyển được biểu thức toán học sang biểu diễn trong Pascal

- Thực hiện được việc nhập, dích, chỉnh sửa và chạy chương trình

GV: ổn định tổ chức, nêu yêu cầu giờ thực hành.

2 Hoạt dồng hình thành kiến thức

Hoạt động 1: Tìm hiểu phép chia lấy phần nguyên, phép chia lấy phần dư

MT: HS: hiểu và thực hiện được phép chia lấy phần nguyên div, chia lấy phần dư mod Biết

sử dụng các câu lệnh tạm ngừng chương trình trong NNLT Pascal;

GV: đưa ra bài tập 2 yêu cầu HS: HĐ

nhóm lần lượt thực hiện các nội dung trong

bài

GV: lưu ý HS: gõ chuẩn xác

HS: HĐ nhóm, thực hiện soạn thảo chương

trình Dịch và chạy chương trình Quan sát

các kết quả nêu nhận xét

- Đại diện nhóm trả lời sau khi nhóm thực

hiện thao tác trên máy tính

- Đại diện nhóm khác nhận xét bổ sung nếu

cần thiết

a, Mở tệp mới và gõ chương trình sau :

Usescrt ;Beginclrscr ;writeln(‘16/3=’, 16/3) ;writeln(‘16 div 3=’, 16 div 3) ;writeln(‘16 mod 3=’, 16 mod 3) ;writeln(‘16 mod 3=’, 16-(16 div 3)*3) ;writeln(‘16 div 3=’,(16-(16 mod 3))/3) ;end

b, Dịch và chạy chương trình Quan sát các kếtquả nhận được và cho nhận xét về các kết quảđó

c, Thêm các câu lệnh Delay(5000) ;

Usescrt ;

Trang 29

GV: yêu cầu HS: Thêm các câu lệnh

Delay(5000) vào sau mỗi câu lệnh Writeln

trong chương trình trên Dịch và chạy

chương trình Quan sát chương trình tạm

dừng 5 giây sau khi in từng kết quả ra màn

hình

HS: HĐ nhóm thực hiện các yêu cầu của

GV: , đại diện nhóm báo cáo kết quả.

Kết quả: Máy tính in ra các giá trị và dừng

5 s rồi in tiếp các giá trị khác

GV: yêu cầu HS: thêm lệnh Readln vào

chương trình  đại diện nhóm báo cáo kết

writeln(‘16 mod 3=’, 16-(16 div 3)*3) ;Delay(5000) ;

writeln(‘16 div 3=’,(16-(16 mod 3))/3) ;Delay(5000) ; Readln

end

d, Thêm câu lệnh Readln vào chương trình(trước từ khoá end) Dịch và chạy lại chươngtrình Quan sát kết quả hoạt động của chươngtrình Nhấn phím Enter để tiếp tục

Hoạt động 2: Tìm hiểu cách in dữ liệu ra màn hình MT: HS: viết được các lệnh in dữ liệu ra màn hình GV: đưa ra nội dung bài 3.

GV: : Cách mở tệp Pascal tương tự như mở

tệp Word các em đã được học

GV: làm mẫu HD HS: mở tệp Pascal đã có

trên máy gọi 1 HS: lên bảng thực hiện

HS: lớp thao tác trên máy.

HS: chú ý nghe, quan sát lên bảng thực

hiện HS: lớp HĐ nhóm, lần lượt thực hiện

các yêu cầu của đề bài đại diện nhóm nêu

Dịch và chạy lại chương trình Quan sát kếtquả trên màn hình và rút ra nhận xét của em

Trang 30

- Về nhà xem lại các bài tập đã học, thực hành các thao tác trên máy tính cho thành thạo

- Xem trước Bài 4: “Sử dụng biến trong chương trình”.

Trang 31

BÀI 4: SỬ DỤNG BIẾN TRONG CHƯƠNG TRÌNH (T1)

1 Kiến thức

- Biết khái niệm biến

- Hiểu cách khai báo, sử dụng biến

Hoạt động cơ bản của chương trình máy tính là xử lí dữ liệu Trước khi được máy tính

xử lí, mọi dữ liệu nhập vào đều được lưu trong bộ nhớ của máy tính Để chương trình luôn biếtchính xác dữ liệu cần xử lí được lưu ở vị trí nào trong bộ nhớ, các ngôn ngữ lập trình cung cấpmột công cụ lập trình rất quan trọng cho người viết chương trình Đó là biến nhớ hay được gọingắn gọn là biến Giờ học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu về biến trong NNLT Pascal

Hoạt động 1: Biến là công cụ trong lập trình MT: HS: nêu được khái niệm biến, biết vai trò của biến trong lập trình

GV: đưa ra VD1: Ta sử dụng hai biến X và Y để

lưu các giá trị tương ứng a và b bằng các phép

- HS: suy nghĩ trả lời câu hỏi.

HS: tự tìm hiểu và giải thích ý nghĩa các câu

lệnh

- Ví dụ 1: In giá trị tổng hai số a+b ra

màn hình ?Gán: X  a và Y  b

Trang 32

GV: nhận xét, sửa sai, giải thích ý nghĩa từng

trực tiếp Tuy nhiên, để ý rằng tử số trong các

biểu thức là như nhau Do đó có thể tính giá trị

tử số và lưu tạm thời trong một biến trung gian

X, sau đó thực hiện các phép chia

? Giá trị X in ra lần 1, lần 2 là bao nhiêu?

? Biến là gì? Biến dùng để làm gì? Giá trị của

biến như thế nào? Lấy Ví dụ ?

- Dữ liệu do biến lưu trữ được gọi là giátrị của biến

Hoạt động 2: Khai báo biến MT: HS: Biết cách khai báo biến, biết đặt tên và sử dụng biến.

GV: : Tất cả các biến dùng trong chương trình

cần phải được khai báo ngay trong phần khai báo

của chương trình

? Khi khai báo biến ta phải khai báo những gì?

HS: tự nghiên cứu SGK và trả lời

GV: đưa ra Ví dụ 3 (SGK- 26) yêu cầu HS:

quan sát, nhận xét cách khai báo biến (Từ khoá,

tên biến, kiểu dữ liệu)

HS: quan sát và nêu nhận xét.

GV: lưu ý: Tên biến phải tuân theo qui tắc đặt

tên của ngôn ngữ lập trình

? Muốn khai báo biến x, y kiểu nguyên; a,b kiểu

thực; hoten kiểu String ta làm thế nào?

HS: lên bảng viết HS: lớp nhận xét

GV: nhận xét, đánh giá.

Việc khai báo biến gồm:

+ Khai báo tên biến;

+ Khai báo kiểu dữ liệu của biến

- s, dientich là các biến có kiểu số thực

- Thongbao là biến kiểu xâu (string)

Trang 33

GV: : Tuỳ theo ngôn ngữ lập trình, cú pháp khai

báo biến có thể khác nhau

? Em hãy nêu cú pháp khai báo biến trong

Pascal? và giải thích ý nghĩa cau lệnh?

HS: HĐ nhóm làm bài đại diện lên bảng trình

bày HS: lớp nhận xét.

Cú pháp: Var <Danh sách biến> : <kiểu

dữ liệu của biến> ;

Trong đó: - Danh sách biến là danh sáchmột hoặc nhiều tên biến và được cáchnhau bởi dấu phẩy (,)

- Kiểu dữ liệu là một trong các kiểu dữliệu của Pascal

GV: HD và yêu cầu HS: làm bài tập 1(GK tr 33)

- GV: Nhận xét giờ học HD HS: về nhà học bài, làm bài tập 1,2,3 (SGK-33); BT4.1-4.8 SBT

- Đọc trước các mục còn lại trong bài, chuẩn bị giờ sau học tiếp

Trang 34

BÀI 4: SỬ DỤNG BIẾN TRONG CHƯƠNG TRÌNH (T2)

1 Kiến thức

- Biết khái niệm hằng

- Hiểu cách khai báo hằng

- Biết vai trò của biến trong lập trình;

Ngoài công cụ chính để lưu trữ dữ liệu là biến, các ngôn ngữ lập trình còn có công cụkhác là hằng Vậy hằng là gì? Cách khai báo hằng như thế nào? chúng ta cùng tìm hiểu nộidung bài hôm nay

Hoạt động 1: Sử dụng biến trong chương trình MT: HS: thực hiện được các thao tác trên biến, câu lệnh gán giá trị cho biến trong NNLT GV: : sau khi khai báo, ta có thể sử dụng các

biến trong chương trình

? Ta có thể thực hiện thao tác nào với các biến?

HS: trả lời

? Nêu cấu trúc câu lệnh gán giá trị trong các

NNLT

- HS: đọc SGK để tìm hiểu.

- HS: suy nghĩ câu trả lời

- HS: trả lời câu hỏi.

* Các thao tác được thực hiện trên cácbiến là:

- Gán giá trị cho biến;

- Tính toán với giá trị của biến;

* Câu lệnh gán giá trị trong các ngôn ngữlập trình thường có dạng:

Tên biến Biểu thức cần gán giá trị chobiến;

Trong đó, dấu  biểu thị phép gán

Ví dụ:

x -c/b (biến x nhận giá trị bằng - c/b)xy (biến x được gán giá trị của biến y);i i+5 (biến i được gán giá trị hiện tại của

Trang 35

- HS: khác nhận xét câu trả lời

GV: : Tuỳ theo ngôn ngữ lập trình, kí hiệu của

kí tự, phép tính

- Biến và biểu thức phải cùng kiểu dữliệu

Ví dụ: bảng mô tả lệnh gán giá trị và tính toán với các biến trong Pascal:

x:=12; Gán giá trị số 12 vào biến nhớ x

x:=y; Gán giá trị đã lưu trong biến nhớ y vào biến nhớ x

x:=(a+b)/2; Thực hiện phép toán tính trung bình cộng hai giá trị nằm trong hai

biến nhớx:=x+1;a, b, kết quả

gán vào biến nhớ x

Tăng giá trị của biến nhớ x lên 1 đơn vị, kết quả gán trở lại biến x

Hoạt động 2: Hằng MT: HS: nêu được khái niệm hằng; biết cách khai báo, đặt tên và sử dụng biến, hằng.

? Hằng là gì?

HS: tự nghiên cứu SGK và trả lời

GV: : Giống như biến, muốn sử dụng hằng ta cần

phải khai báo tên của hằng Tuy nhiên hằng phải

được gán giá trị ngay khi khai báo

? Nêu cấu trúc câu lệnh khai báo hằng?

HS: trả lời

GV: đưa ra Ví dụ về khai báo hằng số Pi và giải

thích ý nghĩa câu lệnh

HS: chú ý nghe và ghi nhớ

GV: : Qui tắc đặt tên hằng giống như qui tắc đặt

tên biến

? Có thể dùng câu lệnh để thay đổi giá trị của

hằng trong chương trình không?

HS: suy nghĩ và trả lời

GV: nhận xét, đưa ra chú ý:

GV: đưa ra câu hỏi củng cố:

Hằng là đại lượng như thế nào? cách khai báo

hằng? Nêu sự giống và khác nhau giữa hằng và

biến

- Hằng là đại lượng có giá trị không đổitrong suốt quá trình thực hiện chươngtrình

Const là từ khoá để khai báo hằng

pi, bankinh: là tên hằngCác hằng pi, bankinh được gán giá trịtương ứng là 3.14 và 2

Với khai báo trên để tính chu vi hìnhtròn ta có thể sử dụng lệnh sau:

Chuvi:=2*pi*bankinh;

Chú ý: không thể dùng câu lệnh để thay

đổi giá trị của hằng (như đối với biến) ởbất kì vị trí nào trong chương trình.VD: đối với các hằng pi và bankinh đã

Trang 36

Hiệu quả của việc sử dụng hằng?

HS: trả lời câu hỏi

GV: nhận xét, đánh giá.

khai báo ở trên, các câu lệnh gán sauđây trong chương trình là không hợp lệ: pi:=3.1416;

bankinh:=bankinh+2;

- GV: đưa ra nội dung mục ghi nhớ SGK- 32, yêu cầu HS: lớp đọc.

- GV: HD và yêu cầu HS: trả lời các câu hỏi và bài tập trong 4,5,6 SGK tr 33

Bài 4: a, hợp lệ

b, Không hợp lệ vì tên biến không hợp lệ

c, Không hợp lệ vì hằng phải được cho giá trị khi khai báo

d, Không hợp lệ vì biến không được gán giá trị khi khai báo, cách gán giá trị cũngkhông đúng cú pháp

Bài 5: các lỗi trong chương trình:

1 Thừa dấu = ở dòng 1 (chỉ cần dấu hai chấm)

2 Thừa dấu hai chấm ở dòng 2 (với hằng chỉ cần dấu bằng);

3 Thiếu dấu chấm phẩy ở dòng 4

4 Khai báo kiểu dữ liệu của biến b không phù hợp: Khi chia hai số nguyên, kết quảluôn luôn là số thực, cho dù có chia hết hay không Do đó cần phải khai báo biến b là biến cókiểu dữ liệu số thực

Bài 6: cách khai báo hợp lí:

a, Các biến a và h là kiểu số nguyên; biến S kiểu số thực;

b, Cả 4 biến a, b, c và d là các kiểu số nguyên

- GV: nhận xét giờ học.

- HD HS: về nhà học bài, làm bài tập SGK - Làm Bài tập 4.9-4.16 SBT.

- Đọc trước Bài thực hành 3: “Khai báo và sử dụng biến” chuẩn bị giờ sau thực hành.

Trang 37

BÀI THỰC HÀNH 3 : KHAI BÁO VÀ SỬ DỤNG BIẾN (T1)

1 Kiến thức

- Hiểu về kiểu dữ liệu chuẩn: Nguyên, thực

- Hiểu và thực hiện được việc tráo đổi giá trị của hai biến

- Thực hiện được khai báo đúng cú pháp, lựa chọn được kiểu dữ liệu phù hợp cho biến

- Kết hợp được giữa lệnh write(), writeln() với read() readln() để thực hiện việc nhập dữliệu cho biến từ bàn phím

- Sử dụng được lệnh gán

- Hợp tác với nhóm để thực hiện tốt bài thực hành

2 Kĩ năng

- Thực hiện được khai báo đúng cú pháp; lựa chọn kiểu dữ liệu phù hợp cho biến;

- Kết hợp được giữa lệnh Write, Writeln với read, readln để thực hiện việc nhập dữ liệucho biến từ bàn phím

3 Thái độ

- Có ý thức học tập nghiêm túc và rèn luyện tác phong làm việc chuẩn xác

4 Năng lực

- Giúp HS: phát triển tư duy logic, tìm hiểu về ngôn ngữ lập trình Pascal, biết được vai trò

của việc sử dụng biến trong chương trình, năng lực về CNTT

1 khởi động

GV: ổn định tổ chức nêu yêu cầu giờ thực hành

Hoạt động 1: Các kiểu dữ liệu trong Pascal và cách khai báo biến với các kiểu dữ liệu MT: HS: nêu được các kiểu dữ liệu chuẩn trong Pascal: kiểu số nguyên, kiểu số thực, xâu kí

tự biết cách khai báo khi viết chương trình

GV: đưa ra bảng các kiểu dữ liệu

trong Pascal giải thích tên kiểu dữ

liệu, phạm vi giá trị (các giá trị biến

có thể nhận)

HS: chú ý nghe và nghi nhớ

1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập

? Viết cú pháp khai báo biến trong

Pascal? Giải thích ý nghĩa câu lệnh?

2 Thực hiện nhiệm vụ học tập

a, Bảng các kiểu dữ liệu trong Pascal:

Trang 38

HS: lên bảng viết cú pháp câu lệnh và

giải thích

3 Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS: viết cú pháp cho biết ý nghĩa

GV: yêu cầu HS: lấy VD về khai báo

biến, giải thích, lưu ý giá trị biến có

thể nhận

b, Cú pháp khai báo biến:

Var <danh sách biến>:<kiểu dữ liệu>;

var X,Y: byte;

var So_nguyen: integer;

var Chieu_cao, can_nang: real;

var Ho_va_ten: string;

Khai báo biến kiểu nào thì giá trị của biến nhậnđược phải nằm trong phạm vi kiểu dữ liệu của biếnđó

Hoạt động 2: Viết chương trình Pascal có khai báo và sử dụng biến

MT: HS: thực hiện được khai báo đúng cú pháp; lựa chọn kiểu dữ liệu phù hợp cho biến; Kết

hợp được lệnh Write, Writeln với read, readln để thực hiện việc nhập dữ liệu cho biến từ bàn

phím

GV: đưa ra nội dung bài tập 1 SGK

HS: tìm hiểu đề bài toán

? Em hãy nêu công thức tính Tiền

thanh toán của bài toán?

HS: nêu công thức tính

GV: nhận xét

GV: yêu cầu HS: khởi động Pascal,

soạn thảo và tìm hiểu ý nghĩa của từng

Bài tập 1 (SGK-35):

Tiền thanh toán=Đơn giá x Số lượng + Phí dịch vụ

a, Khởi động Pascal Gõ chương trình sau và tìmhiểu ý nghĩa của từng câu lệnh trong chương trình:

Program Tinh_tien;

USES crt;

var soluong:integer;

Bytei giá trị

char Các kí tự trong bảng chữ cái.

String Các dãy gồm tối đa 255 kí tự.

Trang 39

câu lệnh trong chương trình.

HS: HĐ nhóm soạn thảo chương

trình, dịch, chỉnh sửa và chạy chương

? Nhóm 3 : câu d (kết quả không còn

đúng nữa, nguyên nhân của hiện

tượng này là do tràn số

Các nhóm khác bổ sung nhận xét

GV: nhận xét, đánh giá kết quả các

nhóm

GV: lưu ý : Giá trị biến có thể nhận

được trong phạm vi giá trị kiểu dữ liệu

thongbao:= 'Tong so tien phai thanh toan:';

b, Lưu chương trình với tên TINHTIEN.PAS dịch

và chỉnh sửa các lỗi gõ (nếu có)

c, Chạy chương trình với các bộ dữ liệu (đơn giá và

số lượng) như sau: (1000,20), (3500,200), (18500,123) Kiểm tra tính đúng của các kết quả in ra

d, Chạy chương trình với bộ dữ liệu (1, 35000).Quan sát kết quả nhận được Hãy thử đoán lí do tạisao chương trình cho kết quả sai?

chạy các chương trình trong bài

- Xem trước bài 2, chuẩn bị giờ sau thực hành tiếp

Trang 40

BÀI THỰC HÀNH 3 : KHAI BÁO VÀ SỬ DỤNG BIẾN (T2)

1 Kiến thức

- Hiểu về kiểu dữ liệu chuẩn: Nguyên, thực

- Hiểu và thực hiện được việc tráo đổi giá trị của hai biến

- Thực hiện được khai báo đúng cú pháp, lựa chọn được kiểu dữ liệu phù hợp cho biến

- Kết hợp được giữa lệnh write(), writeln() với read() readln() để thực hiện việc nhập dữliệu cho biến từ bàn phím

- Sử dụng được lệnh gán

- Hợp tác với nhóm để thực hiện tốt bài thực hành

2 Kĩ năng

- Thực hiện được khai báo đúng cú pháp; lựa chọn kiểu dữ liệu phù hợp cho biến;

- Kết hợp được giữa lệnh Write, Writeln với read, readln để thực hiện việc nhập dữ liệucho biến từ bàn phím

3 Thái độ

- Có ý thức học tập nghiêm túc và rèn luyện tác phong làm việc chuẩn xác

4 Năng lực

- Giúp HS: phát triển tư duy logic, tìm hiểu về ngôn ngữ lập trình Pascal, biết được vai trò

của việc sử dụng biến trong chương trình, năng lực về CNTT

1 khởi động

GV: ổn định tổ chức nêu yêu cầu giờ thực hành

Hoạt động 1: Viết chương trình hoán đổi các giá trị của 2 biến x, y

MT: HS: sử dụng được lệnh gán giá trị cho biến; thực hiện được việc hoán đổi giá trị của 2

biến

GV: đưa ra nội dung bài tập 2 SGK

HS: đọc đề bài 2

Bài 2: Viết chương trình nhập các số

nguyên x và y, in giá trị của x và y ra

Định dạng
Số trang	137
Dung lượng	6,05 MB