Phần 1 CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM Chương 2: HỆ THỐNG TIỀN TỆ QUỐC TẾ Khái niệm, vai trò và cách phân loại hệ thống tiền tệ quốc tế Quá trình phát triển của hệ thống tiền tệ quốc tế:
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
LƯU HÀNH NỘI BỘ
Trang 2MỤC ĐÍCH
Tài liệu này nhằm hỗ trợ cho học viên hình thức giáo dục từ
xa nắm vững nội dung ôn tập và làm bài kiểm tra hết môn hiệu quả
Tài liệu này cần được sử dụng cùng với tài liệu học tập của môn học và bài giảng của giảng viên ôn tập tập trung theo chương trình đào tạo
NỘI DUNG HƯỚNG DẪN
Nội dung tài liệu này bao gồm các nội dung sau:
Phần 1: Các nội dung trọng tâm của môn học Bao gồm các
nội dung trọng tâm của môn học được xác định dựa trên mục tiêu học tập, nghĩa là các kiến thức hoặc kỹ năng cốt lõi
mà người học cần có được khi hoàn thành môn học
Phần 2: Cách thức ôn tập Mô tả cách thức để hệ thống hóa
kiến thức và luyện tập kỹ năng để đạt được những nội dung trọng tâm
Phần 3: Hướng dẫn làm bài kiểm tra Mô tả hình thức kiểm
tra và đề thi, hướng dẫn cách làm bài và trình bày bài làm và lưu ý về những sai sót thường gặp, hoặc những nỗ lực có thể được đánh giá cao trong bài làm
Phần 4: Đề thi mẫu và đáp án Cung cấp một đề thi mẫu và
đáp án, có tính chất minh hoạ nhằm giúp học viên hình dung yêu cầu kiểm tra và cách thức làm bài thi
TRƯỞNG KHOA TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
Nguyễn Văn Thuận
Trang 3Phần 1
CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM
Chương 2: HỆ THỐNG TIỀN TỆ QUỐC TẾ
Khái niệm, vai trò và cách phân loại hệ thống tiền tệ quốc tế
Quá trình phát triển của hệ thống tiền tệ quốc tế: trọng tâm
là hệ thống bản vị vàng, hệ thống Bretton Woods, hệ thống tiền tệ hiện nay
Tập trung giải thích lý do ra đời hệ thống tiền tệ, đặc điểm của HTTT và giải thích nguyên nhân sụp đổ HTTT
Chương 3: CÁN CÂN THANH TOÁN QUỐC TẾ
Khái niệm cán cân thanh toán quốc tế
Nguyên tắc lập, hạch toán cán cân TTQT
Cấu trúc cán cân TTQT
Thặng dư hay thâm hụt cán cân TTQT và các nhân tố ảnh hưởng
Chương 4: THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI
Khái niệm ngoại hối và thị trường ngoại hối
Đặc điểm và vai trò cuả thị trường ngoại hối
Những kiến thức liên quan đến tỷ giá:
o Những khái niệm về tỷ giá
Trang 4o Các hành vi kinh doanh tỷ giá: đầu cơ (Speculation) và kinh doanh chênh lệch (Arbitrage)
o Xác định tỷ giá chéo
Các giao dịch ngoại hối:
o Nghiệp vụ cơ sở: giao ngay Spot
o Nghiệp vụ phái sinh: kỳ hạn (Forward), hoán đổi (Swap), tương lai (Future), quyền chọn (Option)
Chương 5: MÔ HÌNH CUNG CẦU NGOẠI TỆ VÀ CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH TỶ GIÁ
Ứng dụng mô hình cung và cầu để xác định tỷ giá hối đoái
Nghiên cứu sự tác động của 5 nhân tố tác động đến cung - cầu ngoại tệ:
o Lạm phát
o Lãi suất
o Tăng trưởng thu nhập
o Các chính sách kinh tế của chính phủ
o Hoạt động của giới đầu cơ
Chương 6 : CÁC LÝ THUYẾT VỀ TỶ GIÁ
Học thuyết ngang giá sức mua (Power Purchasing Parity – PPP): cơ sở hình thành học thuyết, các dạng biểu hiện của PPP
Học thuyết ngang giá lãi suất (Interest Rate Parity – IRP): ngang giá lãi suất có bảo hiểm rủi ro tỷ giá (IRP) và ngang giá lãi suất không bảo hiểm rủi ro tỷ giá (UIP): cơ sở hình thành học thuyết, các dạng biểu hiện của IRP
Hiệu ứng Fisher quốc tế
Trang 5Phần 2
CÁCH THỨC ÔN TẬP
Chương 2: HỆ THỐNG TIỀN TỆ QUỐC TẾ
Khái niệm, vai trò và cách phân loại hệ thống tiền tệ quốc tế theochế độ tỷ giá cố định và chếđộ tỷ giá thả nổi
Quá trình phát triển của hệ thống tiền tệ quốc tế: trọng tâm
là hệ thống bản vị vàng, hệ thống Bretton Woods, hệ thống tiền tệ hiện nay
Cần nắm vững định luật Gresham và sử dụng định luật này
để giải thích sự sụp đổ của các hệ thống tiền tệ Định luật Gresham: “Đồng tiền xấu đuổi đồng tiền tốt ra khỏi lưu thông”
Tập trung giải thích lý do ra đời hệ thống tiền tệ, đặc điểm của HTTT và giải thích nguyên nhân sụp đổ HTTT
Đọc giáo trình Chương 12: Hệ thống tiền tệ quốc tế, mục 1: IMS trước đại chiến thế giới thứ II, mục 2:IMS sau đại chiến thế giới thứ II và slide bài giảng
Bài tập xem sách bài tập chương 9: hệ thống tài chínhquốc tế
để trả lời các câu hỏi trắc nghiệm
Chương 3: CÁN CÂN THANH TOÁN QUỐC TẾ (BALANCE
OF PAYMENT – BP)
Khái niệm cán cân thanh toán quốc tế:
Trang 6Cần nắm vững các khái niệm về người cư trú và người không cư trú để có thể hiểu được khái niệm cán cân TTQT Lưu ý về các trường hợp đặc biệt của người cư trú và không
cư trú.Các đồng tiền được hạch toán vào BP
Xem giáo trình Mục 1, chương 4 và slide bài giảng
Nguyên tắc lập, hạch toán cán cân TTQT:
Cần biết được tiêu chí để đưa giao dịch kinh tế vào BP Nguyên tắc hạch toán BOP
o Nguyên tắc hạch toán kép
o Tăng cầu ngoại tệ : ghi nợ - dấu (-)
o Tăng cung ngoại tệ : ghi Có – dấu (+)
Xem giáo trình Mục 1, chương 4 và slide bài giảng
Cấu trúc cán cân TTQTGồm 5 cán cân tiểu bộ phận : CA, K,
OM, OB, OFB
Tìm hiểu nội dung, cách hạch toán vào cán cân vãng lai CA, cán cân vốn K, cán cân bù đắp chính thức OFB Để có thể biết cách hạch toán vào các cân này cần nắmvững nguyên tắc hạch toán ở trên nhớ rõ bảng 4.2: Các giao dịch làm phát sinh cung và cầu ngoại tệ trang 238 giáo trình chính và trong slide bài giảng giáo viên Đối với cán cân vốn K cần xem xét các giao dịch kinh tế tác động đến Tài sản nợ và Tài sản có của một quốc gia như thế nào để có cách hạch toán cho phù hợp
Xem giáo trình Mục2: kết cấu và các bộ phận của BP, Mục 3:Nguyên tắc hạch toán kép của BP, chương 4 và slide bài giảng
Trang 7Làm bài tập Phần 2: Hướng dẫn hạch toán kép, chương 4 sách bài tập để biết cách hạch toán vào cán cân thanh toán quốc tế
Thặng dư hay thâm hụt cán cân TTQT và các nhân tố ảnh hưởng
Cần nắm rõ ý nghĩa của cán cân vãng lai và các hạng mục thuộc cán cân này, cán cân vốn, cán cân tổng thể và cán cân
bù đắp chính thức Để từ đó nhận thức và giải thích được sự thặng dư hay thâm hụt của các cán cân này
Nghiên cứu sự ảnh hưởng của các nhân tố và cách vận dụng các nhân tố để khắc phục tình trạng mất cân đối của BP và các cán cân bộ phận
Xem giáo trình Mục 4: Thặng dư và thâm hụt BP, slide bài giảng
Trả lời các câu hỏi 10, 11, 12, 13, và 14 chương 4 trong sách bài tập
Chương 4: THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI
Khái niệm ngoại hối và thị trường ngoại hối
Đặc điểm và vai trò cuả thị trường ngoại hối
Xem giáo trình Mục 1: Tổng quan về thị trường ngoại hối, chương 2 giáo trình và slide bài giảng
Những kiến thức liên quan đến tỷ giá:
o Những khái niệm về tỷ giá: phải nắm được những khái niệm về đồng tiền yết giá C, đồng tiền định giá T, ngân hàng yết giá và hỏi giá, tỷ giá mua – tỷ giá bán, điểm tỷ giá
Trang 8Cần thực hành xác định được tỷ giá mua và bán thích hợp đối với từng giao dịch.Các phương pháp yết tỷ giá
o Các hành vi kinh doanh tỷ giá: đầu cơ (Speculation) và kinh doanh chênh lệch (Arbitrage)
Phân biệt 2 hành vi kinh doanh tỷ giá Biết cách nhận diện
và tiến hành hành vi kinh doanh chênh lệch tỷ giá 3 bên
o Xác định tỷ giá chéo: biết cách xác định tỷ giá chéo bằng phương pháp lập bảng và phương pháp tính nhanh Xem giáo trình Mục 2: những vấn đề cơ bản trong kinh doanh ngoại hối, chương 2: Thị trường ngoại hối và slide bài giảng
Bài tập trọng tâm của phần này là:
Xác định tỷ giá chéo
Kinh doanh chênh lệch tỷ giá ba bên
Làm bài tập 1, 2, 3 chương 2 Thị trường ngoại hối sách bài tập
Làm bài tập kinh doanh chênh lệch tỷ giá 3 bên ở slide bài giảng
Các giao dịch ngoại hối:
o Nghiệp vụ cơ sở: giao ngay Spot
o Nghiệp vụ phái sinh: kỳ hạn (Forward), hoán đổi (Swap), tương lai (Future), quyền chọn (Option)
Cần hiểu rõ đặc điểm của từng nghiệp vụ sau đó ứng dụng để phòng ngừa rủi ro tỷ giá Trong các công cụ phái sinh trọng tâm nghiên cứu là công cụ kỳ hạn Forward
Trang 9 Forward: Khái niệm, Xác định tỷ giá kỳ hạn – điểm tỷ giá kỳ hạn, Ứng dụng Forward: phòng ngừa rủi ro tỷ giá và lựa chọn đồng tiền đầu tư đi vay hiệu quả Hành vi arbitrage lãi suất có bảo hiểm rủi ro tỷ giá (CIA Covered Interest Arbitrage)
Swap: Khái niệm, Xác định tỷ giá Swap – điểm tỷ giá swap, Ứng dụng Swap: kéo dài trạng thái và rút ngắn trạng thái tiền tệ
Option: Khái niệm, Ứng dụng Option
Future: Khái niệm, Ứng dụng Future Phân biệt Future
và Forward
Xem giáo trình Mục 1: nghiệp vụ ngoại hối kỳ hạn, chương 3: các nghiệp vụ ngoại hối phái sinh và slide bài giảng
Bài tập trọng tâm của phần này là:
Xác định tỷ giá kỳ hạn, tỷ giá SWAP, tỷ giá thực hiện Option
Ứng dụng các công cụ phái sinh để phòng ngừa rủi ro
tỷ giá
Lựa chọn đồng tiền đầu tư và đi vay hiệu quả
CIA
Làm bài tập 1, 2, 3, 4 chương 3Các nghiệp vụ ngọai hối phái sinh sách bài tập
Làm bài tập CIA ở slide bài giảng
Trang 10Chương 5: MÔ HÌNH CUNG CẦU NGOẠI TỆ VÀ CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH TỶ GIÁ
Ứng dụng mô hình cung và cầu để xác định tỷ giá hối đoái
Nghiên cứu sự tác động của 5 nhân tố tác động đến cung - cầu ngoại tệ:
o Lạm phát
o Lãi suất
o Tăng trưởng thu nhập
o Các chính sách kinh tế của chính phủ
o Hoạt động của giới đầu cơ
Xem slide bài giảng và giáo trình chương 5: Những vấn
đề cơ bản về tỷ giá
Làm phần trắc nghiệm chương 5 chính sách tỷ giá và vai trò của NHTW sách bài tập
Chương 6 : CÁC LÝ THUYẾT VỀ TỶ GIÁ
Học thuyết ngang giá sức mua (Power Purchasing Parity – PPP ):
o Cơ sở hình thành học thuyết : cần hiểu được cơ sở hình thành học thuyết PPP là hành vi kinh doanh chênh lệch giá cả hàng hóa và phạm vi nghiên cứu của học thuyết là
sự tác động cuả yếu tố lạm phát đến tỷ giá Cần phân biệt được tỷ giá và tỷ giá xác định theo PPP (có phản ánh tương quan sức mua giữa các đồng tiền) 5 giả định của học thuyết PPP
Trang 11o Các dạng biểu hiện của PPP: cần nắm được ý nghĩa và các dạng biểu hiện của : PPP trạng thái tĩnh, PPP trạng thái động, PPP dạng kỳ vọng
Xem chương 6: Học thuyết ngang giá sức mua kết hợp với slide bài giảng
Bài tập trọng tâm ở chương này:
- Xác định tỷ giá dưới sự tác động của lạm phát kỳ hạn nhỏ, bằng hay lớn hơn 1 năm
- Xác định tỷ giá thị trường định giá thực cao ,thấp của đồng tiền yết giá và định giá so với tỷ giá theo PPP
- Dự báo và giải thích tỷ giá dưới sự tác động của lạm phát
Làm bài tập 3, 4, 5, 9, 13, 14, 16, 17, 18, 19 chương 6 Học thuyết ngang giá sức mua, sách bài tập
Học thuyết ngang giá lãi suất (Interest Rate Parity – IRP):
o Ngang giá lãi suất có bảo hiểm rủi ro tỷ giá (IRP) : cần hiểu được cơ sở hình thành học thuyết CIP là hành vi kinh doanh chênh lệch lãi suất có bảo hiểm rủi ro tỷ giá CIA và phạm vi nghiên cứu của học thuyết là sự tác động cuả yếu tố lãi suất đến tỷ giá kỳ hạn Cần nắm 5 giả định của học thuyết Các dạng biểu hiện của CIP
o Ngang giá lãi suất không bảo hiểm rủi ro tỷ giá (UIP): cần hiểu được cơ sở hình thành học thuyết UIP là hành vi đầu
cơ tỷ giá giao ngay dự tính và phạm vi nghiên cứu của học thuyết là sự tác động cuả yếu tố lãi suất đến tỷ giá giao ngay dự tính Cần nắm 5 giả định của học thuyết Các dạng biểu hiện của UIP
Trang 12Xem chương 7: Học thuyết ngang giá lãi suất với slide bài giảng
Bài tập trọng tâm ở chương này:
- Xác định tỷ giá kỳ hạn hay giao ngay dự tính dưới sự tác động của lãi suất kỳ hạn nhỏ, bằng hay lớn hơn 1 năm
- Hành vi đầu cơ dựa vào tỷ giá giao ngay dự tính
- Dự báo và giải thích tỷ giá dưới sự tác động của lãi suất
- Bài tập CIA (Slide bài giảng)
Làm bài tập 19, 20, 21, 22, 23, 24 chương 7 Học thuyết ngang giá lãi suất, sách bài tập
Hiệu ứng Fisher quốc tế:Hiểu được ý nghĩa lãi suất thực của các đồng tiền là như nhau
Trang 13Phần 3
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI KIỂM TRA
a Hình thức kiểm tra và kết cấu đề
Đề kiểm tra bao gồm hai phần trắc nghiệm và tự luận, được sử dụng tài liệu, thời gian làm bài 90 phút
Phần trắc nghiệm có 25 câu (5 điểm) được phân phối ở các chương sau:
o Chương 2: Hệ thống tiền tệ
o Chương 3: Cán cân thanh toán quốc tế
o Chương 4: Thị trường ngoại hối
o Chương 5: Mô hình cung cầu ngoại tệ và cơ chế xác định
tỷ giá
o Chương 6: Học thuyết về tỷ giá
o Một số ít câunằm trong các nội dung không nằm trong trọng tâm
Phần tự luận có 2 bài tập, mỗi bài 2,5 điểm được phân phối như sau:
o Tập trung vào chương 4 và chương 6
b Hướng dẫn cách làm bài phần trắc nghiệm
Chọn câu trả lời đúng nhất và điền vào bảng trả lời Có thể đánh trước trên đề và điền vào sau, nhưng phải dành thời
Trang 14gian cho việc này vì KHÔNG ĐÁNH VÀO BẢNG SẼ KHÔNG ĐƯỢC TÍNH ĐIỂM
Chọn câu dễ làm trước
c Hướng dẫn làm bài phần tự luận
Trước hết phải tìm yêu cầu của bài, gạch dưới và đọc thật kỹ
để làm đúng và vừa đủ theo yêu cầu của bài Làm thừa so với yêu cầu sẽ không được tính điểm, mất thời gian vô ích
Không cần làm bài theo thứ tự Câu dễ làm trước
Các yêu cầu tính toán cần làm cẩn thận ở ngoài và chép vào theo một thứ tự để tránh bỏ sót
Chú ý đơn vị tiền tệ thống nhất để tránh nhầm lẫn, chọn một đơn vị phù hợp tùy theo số tiền (ví dụ nếu tất cả đều lớn
1 triệu, dùng đơn vị là triệu)
Phần nhận xét viết ngắn gọn và trình bày theo hiểu biết của mình.Không chép từ sách vào, nếu chép sẽ không được tính điểm
Chép bài người khác sẽ không được tính điểm
Trang 15Phần 4
ĐỀ THI VÀ ĐÁP ÁN MẪU
ĐỀ THI MẪU
(Đính kèm)
LƯU Ý:
Tài liệu hướng dẫn ôn tập môn Tài chính quốc tế cho hệ từ xa được viết dựa trên tài liệu tham khảo chính là:
1 Giáo trình Tài chính quốc tế - GS.TS Nguyễn Văn Tiến – NXB Thống Kê, xuất bản năm 2011
2 Bài tập và bài giải Tài chính quốc tế - GS.TS Nguyễn Văn Tiến – NXB Thống Kê, xuất bản năm 2012
3 Slide bài giảng môn Tài chính quốc tế của ThS Phan Thị Minh Huệ
MỤC LỤC
Phần 1 CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM 3
Phần 2 CÁCH THỨC ÔN TẬP 5
Phần 3 HƯỚNG DẪN LÀM BÀI KIỂM TRA 13
Phần 4 ĐỀ THI VÀ ĐÁP ÁN MẪU 15