Trong gần 13 năm giảng dạy và làm công tác giáo viên chủ nhiệm ởtrường THCS&THPT Bá Thước, trường đóng trên địa bàn kinh tế khó khăn, dântrí thấp, học sinh trong trường đa số là dân tộc
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THCS&THPT BÁ THƯỚC
Người thực hiện: Trịnh Thị Vân
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực: Công tác chủ nhiệm
THANH HÓA, NĂM 2019
Trang 2MỤC LỤC Trang
Trang 3A Mở đầu 3
3.2 Khai thác triệt để hiệu quả các tiết sinh hoạt cuối tuần để giáo dục
đạo đức và kỹ năng sống cho học sinh
10
3.3 Luôn gần gũi, quan tâm tới học sinh lớp chủ nhiệm 11
3.4 Xây dựng tập thể lớp đoàn kết, vững mạnh 13
3.5 Tư vấn tâm lý cho học sinh lớp chủ nhiệm 15
3.6 Phối hợp với gia đình, giáo viên bộ môn, các tổ chức đoàn thể trong
và ngoài nhà trường để giáo duc đạo đức và kỹ năng sống cho học sinh
18
A MỞ ĐẦU
Trang 4I Lý do chọn đề tài
Giáo dục là quá trình toàn vẹn hình thành nhân cách, được tổ chức có mụcđích, có kế hoạch, thông qua hoạt động và quan hệ giữa nhà giáo dục và ngườiđược giáo dục, nhằm chiếm lĩnh kinh nghiệm xã hội của loài người Giáo dục làquá trình tác động tới thế hệ trẻ về đạo đức, tư tưởng, hành vi nhằm hình thànhniềm tin, lý tưởng, động cơ, thái độ, hành vi, thói quen ứng xử đúng đắn trong
xã hội Bản chất của quá trình giáo dục là tổ chức toàn bộ cuộc sống học tập,
hoạt động của học sinh, tạo điều kiện thuận lợi nhất để phát triển tiềm năng củahọc sinh trong môi trường giáo dục mà người gần gũi các em hơn ai hết là giáoviên chủ nhiệm Nếu coi học sinh là những mầm non thì giáo viên chủ nhiệm làngười làm vườn trực tiếp chăm sóc cho các mầm chồi ấy
Mặt khác, do ảnh hưởng của mặt trái nền kinh tế thị trường, ảnh hưởngtiêu cực của văn hóa, lối sống nước ngoài, các tệ nạn xã hội, văn hóa phẩm đồitrụy, tư tưởng sống gấp, hưởng thụ,… đang tác động mạnh mẽ đến đạo đức, lốisống của học sinh THPT ngày càng sâu sắc, đa dạng và phức tạp, đời sống tâm
lý học sinh đang có những biến động to lớn với nhiều biểu hiện đáng lo ngại.Tình trạng bạo lực học đường xảy ra ngày càng nghiêm trọng, số vụ học sinhđánh nhau, đánh hội đồng tăng lên, tỷ lệ thanh thiếu niên phạm tội, tỷ lệ trẻ vịthành niên nạo phá thai ngày càng tăng lên, một bộ phận học sinh lười học, ngạihọc, đua đòi ăn chơi, sống vô cảm,…ngày càng diễn biến phức tạp Vì vậy vaitrò, trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm với công tác giáo dục đạo đức, kỹ năngsống cho học sinh lớp chủ nhiệm là rất quan trọng
Trong gần 13 năm giảng dạy và làm công tác giáo viên chủ nhiệm ởtrường THCS&THPT Bá Thước, trường đóng trên địa bàn kinh tế khó khăn, dântrí thấp, học sinh trong trường đa số là dân tộc Thái, vì vậy một bộ phận khôngnhỏ học sinh chưa có được sự định hướng, giáo dục tốt từ gia đình nên việc xácđịnh động cơ, mục đích học tập chưa rõ ràng, trình độ nhận thức còn nhiều hạnchế, các em còn rụt rè, sống thiếu kỹ năng, Năm học 2017-2018, tôi được phâncông làm công tác chủ nhiệm lớp 10A1, trước thực trạng một bộ phận học sinhtrong lớp có nhiều biểu hiện xem nhẹ rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, tác phong,một bộ phận không nhỏ học sinh thường xuyên vi phạm nội quy trường lớp như:Thường xuyên đi học chậm, nghỉ học vô lý do, bỏ giờ, bỏ tiết, đi học nhưng ýthức học tập không tốt, cư xử thiếu lễ phép với thầy cô, đối xử không văn minhvới bạn bè và các bạn lớp khác, thường xuyên sử dụng điện thoại trong trườnghọc, cá biệt còn có một số em hút thuốc lá, chởi thề,…nên kết quả học tập rènluyện của các em chưa cao, còn có 4 em xếp loại học lực yếu, hạnh kiểm trungbình 6 em, còn có em đánh nhau trong trường học Đại đa số học sinh trong lớpchưa xác định được động cơ, mục đích học tập, xem nhẹ đạo đức, tác phong,sống quen hưởng thụ, lười lao động, thiếu kỹ năng Xuất phát từ thực tế trên tôi
chọn đề tài “ Một số biện pháp trong công tác chủ nhiệm nhằm giáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho học sinh tại lớp 11A1 trường THCS&THPT Bá Thước ” nhằm cố gắng giáo dục tốt hơn học sinh lớp tôi chủ nhiệm, góp phần
Trang 5ổn định số lượng học sinh trong nhà trường, đưa các phong trào nhà trường đilên vững mạnh và xã hội có được những người công dân tốt trong tương lai.
II Mục đích nghiên cứu
Sáng kiến kinh nghiệm này cung cấp một số phương pháp giáo dục đạođức và kỹ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm với mục đích:
- Giúp giáo viên chủ nhiệm lớp ở bậc học phổ thông nhận thấy rõ hơn vaitrò ý nghĩa của công tác chủ nhiệm lớp mà việc giáo dục đạo đức, kỹ năng chohọc sinh lớp chủ nhiệm là yếu tố quan trọng không thể xem thường Đồng thờitôi muốn qua sáng kiến kinh nghiệm này nói lên những kinh nghiệm của bảnthân trong việc giáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm đểcác thầy cô giáo đồng nghiệp cùng xem xét, bàn bạc trao đổi những mong có thểứng dụng vào thực tiễn góp phần nhỏ bé làm tăng chất lượng giáo dục toàn diệnhọc sinh và làm cho công tác chủ nhiệm lớp đạt hiệu quả cao hơn
Học sinh hiểu được giá trị của đạo đức, nhân cách, biết sống có tráchnhiệm với bản thân, với gia đình, biết yêu thương ông bà, bố mẹ, biết kính trọngthầy cô giáo và cư xử đúng mực, hòa nhã, thân tình với bạn bè, với mọi người,biết cách điều chỉnh hành vi, cư xử của bản thân, biết cách vượt qua những ràocản tâm lý, những khó khăn trong cuộc sống, học tập, xác định được mục đích,động cơ học tập rõ ràng, hăng hái học tập, lao động sáng tạo, tích cực tham giavào các hoạt động tập thể, …trong quá trình học tập ở trường phổ thông cũngnhư các môi trường học tập và làm việc sau này
Học sinh được rèn luyện và hình thành được các kỹ năng như: Kỹ năng
tự phục vụ bản thân, kỹ năng đặt mục tiêu , kỹ năng quản lý thời gian hiệu quả,
kỹ năng điều chỉnh và quản lý cảm xúc, kỹ năng tự nhận thức và đánh giá bảnthân, kỹ năng giao tiếp và ứng xử, kỹ năng hợp tác và chia sẻ, kỹ năng thể hiện
tự tin trước đám đông, kỹ năng xác định giá trị, kỹ năng ứng phó với căng thẳng,
kỹ năng lắng nghe tích cực, kỹ năng thể hiện sự cảm thông, kỹ năng thươnglượng, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn, kỹ năng tư duy phê phán, đánh giá, kỹnăng tìm kiếm sự hỗ trợ, kỹ năng tư duy sáng tạo, kỹ năng ra quyết định, kỹnăng giải quyết vấn đề, kỹ năng kiên định, kỹ năng đảm nhận trách nhiệm, kỹnăng tìm kiếm và xử lý thông tin, kỹ năng sinh tồn, xử lý các tai nạn bất thường,
kỹ năng tự vệ, học các kiến thức giới tính
Người viết cũng mong muốn nhận được những ý kiến phản hồi, nhữngđánh giá, trao đổi của quý thầy cô đồng nghiệp để cùng hoàn thiện hơn nữa đềtài sáng kiến kinh nghiệm này
III Đối tượng nghiên cứu
Trong đề tài này tôi chỉ nghiên cứu về thực trạng của trườngTHCS&THPT Bá Thước trong những năm qua, đặc biệt là năm học 2017 –
2018 và 2018-2019 để áp dụng cho năm học tới
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là học sinh lớp chủ nhiệm 11A1
Trang 6IV Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chủ nhiệm lớp, nghiên cứu và viếtsáng kiến kinh nghiệm này, người viết đã sử dụng một số phương pháp cơ bảnsau:
Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập những thông tin lý luận về
vai trò GVCN lớp trong công tác giáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho học sinhTHPT, học sinh dân tộc thiểu số, giáo dục giới tính, tư vấn tâm lý học đường,…trong các tài liệu, giáo trình giáo dục, các bài tham luận trên Internet
Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động học và sinh hoạt tập thể của
học sinh
Phương pháp điều tra: Trò chuyện, trao đổi với các giáo viên bộ môn, học
sinh, hội cha mẹ học sinh, bạn bè và hàng xóm của học sinh
Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tham khảo những bản báo cáo, tổng
kết hàng năm của nhà trường Tham khảo kinh nghiệm của các trường bạn
Tham khảo những kinh nghiệm của các giáo viên chủ nhiệm lớp kháctrong trường mình
Phương pháp thử nghiệm: Thử áp dụng các giải pháp vào công tác chủ
nhiệm lớp 11A1(2018-2019) tại trường THCS&THPT Bá Thước
B NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
I Cơ sở lý luận của đề tài.
1.Cơ sở lý luận
1.1 Khái niệm đạo đức
Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội bao gồm những nguyên tắc và chuẩnmực xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi cho phù hợp với lợiích, hạnh phúc của mình và sự tiến bộ của xã hội trong mối quan hệ người vàngười và con người với tự nhiên
1.2Chức năng đạo đức
Là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng, của ý thức xã hội, đạo đức mộtmặt quy định bởi cơ sở hạ tầng, của tồn tại xã hội ; mặt khác nó cũng tác độngtích cực trở lại đối với cơ sở hạ tầng, tồn tại xã hội đó Vì vậy, đạo đức có chứcnăng to lớn, tác động theo hướng thúc đẩy hoặc kềm hãm phát triển xã hội Đạođức có những chức năng sau:
- Chức năng giáo dục
- Chức năng điều chỉnh hành vi của cá nhân, của cộng đồng và là công cụ
tự điều chỉnh mối quan hệ giữa người và người trong xã hội
- Chức năng phản ánh
1.3 Vị trí và đặc điểm của công tác giáo dục đạo đức cho học sinh
Giáo dục đạo đức là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến họcsinh nhằm giúp cho nhân cách mỗi học sinh được phát triển đúng đắn, giúp họcsinh có những hành vi ứng xử đúng mực trong các mối quan hệ: của cá nhân với
Trang 7xã hội, của cá nhân với lao động, của cá nhân với mọi người xung quanh và của
cá nhân với chính mình
Trong tất cả các mặt giáo dục đạo đức giữ một vị trí hết sức quan trọng Vì
Hồ Chủ Tịch đã nêu: “ dạy cũng như học, phải biết chú trọng cả tài lẫn đức Đức
là đạo đức Cách mạng, đó là cái gốc rất quan trọng, nếu không có đạo đức Cáchmạng thì có tài cũng vô dụng ”
Giáo dục đạo đức còn có ý nghĩa lâu dài, được thực hiện thường xuyên vàtrong mọi tình huống chứ không phải chỉ được thực hiện khi có tình hình phứctạp hoặc có những đòi hỏi cấp bách
Trong nhà trường, giáo dục đạo đức là mặt giáo dục phải được đặc biệt coitrọng, nếu công tác này được coi trọng thì chất lượng giáo dục toàn diện sẽ đượcnâng lên vì đạo đức có mối quan hệ mật thiết với các mặt giáo dục khác
Việc giáo dục đạo đức cho học sinh đòi hỏi người thầy phải nắm vững cácđặc điểm Tâm-Sinh-Lý lứa tuổi của học sinh, nắm vững cá tính, hoàn cảnh sống
Cũng theo WHO, kỹ năng sống được chia thành hai loại: kỹ năng tâm lý
xã hội và kỹ năng cá nhân lĩnh hội và tư duy, với mười yếu tố như: tự nhận thức,
tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề, kỹ năng giao tiếp ứng xử với người khác, ứngphó với các tình huống căng thẳng và cảm xúc, biết cảm thông, tư duy bình luận
và phê phán, cách giải quyết, giao tiếp hiệu quả và cách thương thuyết
Rèn kỹ năng sống cho học sinh không ngoài mục đích đáp ứng mục tiêugiáo dục toàn diện; phù hợp với 4 trụ cột của giáo dục theo quan niệm củaUNESCO: học để biết, học để làm, học để tồn tại và học để chung sống Giúphọc sinh thích ứng được với cuộc sống đầy những biến động khôn lường (nhữngtác động của tự nhiên và xã hội hiện đại) Thúc đẩy những hoạt động mang tính xãhội, phát huy các nhân tố tích cực, hạn chế nhân tố tiêu cực, xây dựng môi trườngtrường học thân thiện, học sinh tích cực Góp phần tích cực cho việc đổi mớiphương pháp học tập của học sinh
Phát triển lòng tự trọng và tôn trọng đối với người khác, chấp nhận đặc
tính riêng của mỗi cá thể (cuộc sống là chấp nhận để sống và để làm việc: biết nhận và biết cho) Học sinh rèn cách cư xử phù hợp, có hiệu quả Phân tích
được những ảnh hưởng của gia đình, xã hội, kinh tế và chính trị lên cách cư xửcủa con người với con người Phát triển lòng thông cảm, nhân ái giữa con người
Trang 8với con người Rèn luyện cách tự kiềm chế bản thân và năng lực ứng phó với
trạng thái căng thẳng (Stress)
2 Cơ sở thực tiễn
2.1 Cơ sở thực tiễn của đề tài
Lứa tuổi THPT là giai đoạn phát triển bắt đầu từ lúc dậy thì và kết thúckhi bước vào tuổi người lớn Đặc trưng của giai đoạn này là sự phát triển mạnh
mẽ cả về thể chất, tâm lý, tình cảm và khả năng hòa nhập xã hội, cộng đồng.Những biến đổi về tâm lý tình cảm: Học sinh THPT khi bước tới tuổi dậy thì các
em bước tới ngưỡng cửa của người lớn Các em muốn được đối xử như ngườilớn, muốn thoát khỏi những ràng buộc của cha mẹ và gia đình, các em muốnđược độc lập trong suy nghĩ và hành động, muốn thử sức mình, khám phá nhữngcái mới để khẳng định mình là người lớn Các em thích giao tiếp với bạn bècùng lứa hay những người ở lứa tuổi lớn hơn và dễ dàng bộc lộ tâm sự với bạn
bè
Xã hội phát triển kéo theo nhiều hệ lụy như sự bùng nổ của công nghệ thông tin,
sự hội nhập của nhiều nền văn hóa của các nước phương tây, của lối sống thực dụng …Gia đình, cha mẹ phải bươn trải trong cuộc sống mưu sinh, bỏ quên con cái, dẫn đến sựbuông lỏng trong quản lý, nhiều phụ huynh có tư tưởng khoán trắng cho nhà trường,
“trăm sự nhờ thầy, nhờ cô” Họ có thể bỏ tiền ra để mua điện thoại cho con để tiệnliên lạc, để con có phương tiện học tập mà quên đi điều quan trọng là dạy cho các em
“Học làm Người”, quên đi việc dạy cho các em các kỹ năng để sống, hòa nhập, tựbảo vệ và phát triển Ngoài việc học văn hóa, thời gian còn lại một số em lao vàocác trò chơi vô bổ trên mạng Internet, trên điện thoại di động, số còn lại thì khôngquan tâm đến mọi việc xảy ra xung quanh, lạnh lùng, vô cảm chỉ biết sống choriêng mình, sống ảo xa rời thực tế, Đã có những lời cảnh báo từ báo, đài, cácphương tiện thông tin đại chúng lên tiếng chỉ trích, phê phán lối sống của các emthanh, thiếu niên Các em sẵn sàng thanh toán nhau chỉ vì một ánh nhìn cho làkhông thiện cảm, các em chế nhạo xem thường bạn, chỉ vì bạn ăn mặc không đúngmode, … tệ hại hơn các em còn hành hung thầy cô giáo ngay trên bục giảng … Tất
cả những hành động ấy đã gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh những người làm công tácgiáo dục
Bức tranh toàn cảnh về công tác chủ nhiệm ở trường phổ thông nóichung, trường THPT nói riêng cho thấy bên cạnh những đóng góp tích cực chochất lượng giáo dục cũng còn những hạn chế Đó là nhận thức của giáo viên về ýnghĩa, vai trò của công tác chủ nhiệm trong việc giáo dục đạo đức và kỹ năngsống cho học sinh chưa được chú trọng, quan tâm đúng mực hoặc chưa có biệnpháp hiệu quả để dục đạo đức và kỹ năng sống cho học sinh ở lớp chủ nhiệm đạtkết quả Vì vậy ở nhiều lớp một bộ phận không nhỏ học sinh có rất nhiều biểuhiện tiêu cực như bỏ giờ, bỏ tiết, nghỉ học thường xuyên, chơi bời tụ tập, nhuộmtóc, tụ tập nhóm gây kích động bạo lực học đường, thậm chí còn có những họcsinh bỏ nhà đi, dọa tự tử, tự tử, bỏ học, thậm chí có bầu, kết hôn sớm, Tỷ lệhọc sinh vắng học, bỏ học ở các lớp trong trường vẫn còn nhiều, ý thức học tập
sa sút, đạo đức nền tảng xuống cấp, thiếu trầm trọng kỹ năng sống Vì vậy cần
Trang 9phải tìm hiểu nguyên nhân, đưa ra biện pháp giáo dục hiệu quả trong công tácgiáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho học sinh là một vấn đề vô cùng cần thiếttrong công tác giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm.
2.2 Thưc trạng vấn đề
Trường THCS&THPT Bá Thước là một trường miền núi thuộc vùngđặc biệt khó khăn của Huyện Bá Thước Cơ sở vật chất của nhà trường cònthiếu thốn, chất lượng tuyển sinh đầu vào thấp, nền kinh tế của địa phương thuộcvùng tuyển sinh của nhà trường chậm phát triển, nghèo nàn, lạc hậu Phần đônghọc sinh trong lớp có học lực ở mức trung bình và yếu, khả năng nhận thức cònnhiều hạn chế, các em chưa xác định được động cơ mục đích học tập nên các emngại học, lười học dẫn đến vắng học, bỏ học, la cà hàng quán, tụ tập rượu chè,đua đòi ăn chơi, sa vào các trò chơi ảo trên mạng, smartphone
Phần lớn học sinh trong lớp là con của các gia đình thuần nông, hoàn cảnhkinh tế còn nhiều khó khăn, gia đình ít có điều kiện để chăm lo cho việc học tậpcũng như giáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho các em Đặc biệt một số giađình cả bố và mẹ đều đi làm ăn xa, nên các em tự lập, tự lo toan cuộc sống cánhân, không nhận được nhiều sự hỗ trợ giáo dục từ phía gia đình như em: HàTuấn Anh, Hà Văn Duy, Lục Văn Dũng, Hà văn Đông, Lương Văn Anh, HàVăn Minh, Hà Thị Ngà, cả bố, mẹ đều đi làm ăn xa ) Số học sinh thuộc diện
hộ nghèo và cận nghèo năm 2018-2019 của lớp là 21/41 (chiếm tỉ lệ 51,2%);Học sinh mồ côi mẹ và có gia đình bố mẹ bỏ nhau là 4 em, học sinh người dântộc thiểu số là 41/41 (chiếm tỉ lệ 100%) nên ảnh hưởng phần nào đến chất lượnggiáo dục của lớp, các em ở sâu trong các làng bản ít va chạm nên còn rụt rè,thiếu tự tin trong giao tiếp, thiếu nhiều kỹ năng sống
Học sinh trong lớp chủ yếu thuộc các xã Lũng Cao, Cỗ Lũng, Thành Lâm,Thành Sơn, Lũng Niêm nhiều em phải đi học qua suối, qua đồi núi, đường xá đilại khó khăn dẫn đến học sinh đi chậm, nghỉ học nhiều nhất là những ngày mưa
lũ Một số học sinh thuộc xã Thành Lâm, Thành Sơn ở xa trường (hơn 10km)các em phải trọ lại thiếu sự quan tâm, quản lý của gia đình, điều kiện hoàn cảnh
ở các nhà trọ, thiếu thốn điều kiện sinh hoạt, dẫn đến các em bi quan, chán nản,xao nhãng việc học hành, không có sự quan tâm giáo dục nhiều từ gia đình nên
dễ sống buông thả, thiếu kỹ năng
Năm học 2017-2018 lớp tôi chủ nhiệm ban đầu có 42 học sinh trong đó có
20 học sinh nữ và 22 học sinh Nam Đa phần các em ngoan, lễ phép, chăm chỉhọc hành, bên cạnh đó vẫn có một bộ phận không nhỏ học sinh bỏ giờ học đichơi điện tử, điện thoại, không chịu học bài, hay nói chuyện và làm việc riêngtrong lớp, cá biệt có trường hợp học sinh đánh nhau, ứng xử với người trên thiếu
lễ phép, hút thuốc lá, uống rượu, la cà hàng quán, nói dối cha mẹ đi học nhưngkhông vào lớp, ngại tham gia các hoạt động tập thể, yêu đương sớm, Đa số các
em đều chưa tự tin vào bản thân, chưa xác định được mục đích, động cơ học tậpđúng đắn, kỹ năng sống còn nhiều hạn chế,… giá trị đạo đức, nhân cách, tácphong có nhiều biểu hiện đáng lo ngại Là một giáo viên chủ nhiệm lớp tôi đãbăn khoăn, trăn trở rất nhiều, vừa là lương tâm, vừa là trách nhiệm mình cần phải
Trang 10làm gì để duy trì sĩ số học sinh trong năm học, để các em được giáo dục đạo đức
và kỹ năng sống giúp các em được giáo dục toàn diện, chuẩn bị đầy đủ hành trang
để vào đời, đáp ứng các yêu cầu của xã hội hiện đại Vì vậy, tôi đã mạnh dạn đề
ra một số biện pháp và áp dụng tại lớp 11A1 do tôi làm chủ nhiệm, kết quả đạtđược rất khả quan và tạo được một bước đột phá trong công tác chủ nhiệm
Những kinh nghiệm nhỏ của tôi xin chia sẻ cùng đồng nghiệp trong SKKN “ Một
số biện pháp trong công tác chủ nhiệm nhằm giáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho học sinh tại lớp 11A1, trường THCS&THPT Bá Thước ”.
Đa số các em còn lệ thuộc vào cha mẹ về cả kinh tế lẫn tinh thần Tuy nhiệm vụchính là học tập, nhưng các em thường phải đối mặt với rất nhiều áp lực, từnhiều phía: gia đình, nhà trường, xã hội Ở nhà, đó là những yêu cầu, kỳ vọngcủa cha mẹ, ông bà, là bầu không khí trong gia đình, là mối quan hệ giữa con cáivới cha mẹ,… Ở trường, là áp lực về học tập, quan hệ với thầy cô, bạn bè, Ngoài xã hội, các em phải đối mặt với những cám dỗ của các trò chơi, các trangthông tin mạng,… Và riêng bản thân các em cũng phải lúng túng với những vấn
đề mới nảy sinh: những thay đổi về tâm sinh lý, tình yêu tuổi học trò, việc lựachọn nghề nghiệp trong tương lai,… Cá biệt, có những em vấp phải vấn đềnghiêm trọng hơn: lệch lạc về giới tính, bạo hành gia đình, tệ nạn xã hội,… Đốidiện với những vấn đề phức tạp đó, rất nhiều em sẽ không biết nhìn nhận, giảiquyết vấn đề như thế nào cho hợp lý Trong những trường hợp như thế, học sinhrất cần đến sự chia sẻ, sự thông hiểu từ người thân: gia đình, bạn bè,… Thếnhưng trong cuộc sống, người lớn chúng ta thường đòi hỏi các em phải có ý thứctrách nhiệm, có thái độ hợp lý, có tính độc lập, nhưng mặt khác lại cũng đòi hỏicác em phải chịu sự sắp đặt của người lớn Vì vậy, thay vì cho con những lờikhuyên, các bậc cha mẹ lại thường nói với con cái những câu đại loại như: Conphải …, Con người ta … còn con thì …, Hồi đó ba (mẹ) …, … Không muốn bị
áp đặt, không muốn bị so sánh, và không muốn nghe bố mẹ kể "chuyện đờixưa", con cái thường che giấu bố mẹ những điều mà các em đang trăn trở,những vướng mắc của bản thân, … Lâu dần, vì lý do này hay lý do khác, các emđâm ra đề phòng bố mẹ, thầy cô, thủ thế với bạn bè Trong khi đó, trên báo chí,trên các trang mạng xã hội, lại đầy những thông tin bất lợi đối với các em –những "người lớn - trẻ con" chưa đủ sức sàng lọc để lựa chọn, giữ lại nhữngđiều tốt và loại bỏ cái xấu Vì vậy các em có thể bị mất thăng bằng bởi chínhnhững điều tưởng như vặt vãnh ấy nếu không được những người xung quanhquan tâm, giúp đỡ và chia sẻ kịp thời"
Có thể nói, lứa tuổi 15-18 là một trong những giai đoạn khủng hoảng vàkhó khăn trong cuộc đời của mỗi người Sự trợ giúp kịp thời và đúng đắn từ phía
Trang 11người lớn là một nhu cầu bức thiết đối với các em, đặc biệt là khi các em đã rơivào sự khủng hoảng tâm lý Học sinh cần được giãi bày, cần được tâm sự, cầnđược những lời khuyên đúng đắn từ người lớn, mà gần gũi với các em nhấtchính là cha mẹ, thầy cô Và khi không thể có được điều đó từ gia đình, nhiều
em đã xem thầy cô như một chỗ dựa tinh thần Cho các em những lời khuyên,định hướng đúng đắn cho các em con đường phải đi, giúp các em tìm lại niềmtin, niềm vui trong cuộc sống,…
3.2 Khai thác triệt để hiệu quả các tiết sinh hoạt cuối tuần để giáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho học sinh.
Là một giáo viên chủ nhiệm lớp, tôi nhận thấy việc giáo dục đạo đức và
kỹ năng sống cho học sinh là việc làm rất cần thiết Để làm tốt công tác giáo dụcđạo đức và kỹ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm, bản thân tôi đã vận dụnglinh hoạt các buổi sinh hoạt 15 phút đầu giờ cũng như tiết sinh hoạt cuối tuần.Trong các tiết sinh hoạt cuối tuần, bên cạnh việc tổng kết, đánh giá kết quảthực hiện nề nếp, học tập, các hoạt động trong tuần, triển khai kế hoạch hoạtđộng tuần tới thì tôi cũng rất chú trọng dành thời gian giáo dục ngoài giờ lênlớp, giáo dục hướng nghiệp, lồng ghép tổ chức các hoạt động bổ ích, tạo ra cácsân chơi kiến thức giúp các em tự tìm tòi, lĩnh hội, tìm kiếm, …trên cơ sở hoạtđộng nhóm để xây dựng bài thuyết trình, các tiết mục sân khấu hóa,… của nhómtrên cơ sở các nội dung tôi đặt ra cho các em với các chủ đề như: “ Đạo đức làgì? Trình bày cấu trúc, chức năng của đạo đức” ; “ Vai trò của đạo đức đối với
cá nhân và xã hội”; “ Kỹ năng sống là gì? Học sinh THPT cần có những kỹ năng
gì để đáp ứng yêu cầu cuộc sống hiện nay”, HĐNGLL với nhiều chủ đề( Vẻ đẹptrong tình bạn và tình yêu; Cảm xúc về thầy cô, học tập tư tưởng Hồ Chí Minhcon đường tuổi trẻ, Cuộc đời hoạt động của Bác Hồ); giáo dục hướng nghiệpgiúp các em tự tìm hiểu về các lĩnh vực ngành nghề trong xã hội,…Qua đó các
em sẻ hiểu và biết được những kiến thức về đạo đức, các chuẩn mực của đạođức, lối sống và hiểu và biết được những kỹ năng sống mà các em cần phải có
để từ đó các em có ý thức rèn luyện, tu dưỡng, học tập, trang bị cho bản thânnhững phẩm chất đạo đức tốt và những kỹ năng sống mà các em cần có Qua cáctiết học NGLL và hoạt động hướng nghiệp cũng giúp các em hiểu được các giátrị chuẩn mực xã hội, có kiến thức và hiểu biết về tình bạn, tình yêu chân chính,biết quý trọng các giá trị truyền thống, biết học tập và làm theo tấm gương đạođức Hồ Chí Minh; hiểu được các ngành nghề trong xã hội, từ đó bản thân sẽ cốgắng học tập, tu dưỡng rèn luyện năng khiếu, sở trường, yêu và sẽ có nhữngđịnh hướng để lựa chọn ngành nghề trong tương lai Qua các tiết sinh hoạt các
em cũng rèn luyện được các kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hoạt động nhóm, kỹnăng tìm kiếm sự hỗ trợ và kỹ năng ra quyết định,
3.3 Luôn gần gũi, quan tâm tới học sinh lớp chủ nhiệm.
Trang 12Học sinh THPT đang ở trong lứa tuổi muốn được tự khẳng định mình,giàu ước mơ, hoài bão, bước đầu có kinh nghiệm sống, có khả năng tự quản tốt,
có ý thức tổ chức hoạt động tập thể,…Tuy nhiên đây vẫn là lứa tuổi mong muốnlớn hơn khả năng, muốn khẳng định mình nhưng chưa đủ kinh nghiệm, tri thức,
…Đặc biệt là những học sinh vùng sâu, vùng xa như học sinh trường chúng tôi,các em còn thiếu mạnh dạn, dễ bị dao động, dễ tự ti phân biệt dân tộc, có thểlàm được nhưng không dám nói Xuất phát từ đặc điểm đó về tâm lí lứa tuổi,việc định hướng giáo dục đối với học sinh là rất cần thiết, giúp các em vượt quađược những rào cản để đến trường đầy đủ:
Đối với các em có bố mẹ đi làm ăn xa, mồ côi các em ở nhà với ông bà,chú bác, trở thành lao động chính trong gia đình, tôi luôn quan tâm gần gũi, thithoảng đến thăm gia đình các em xem các em cần gì, thiếu thốn gì, trong khảnăng có thể giúp được, hoặc kêu gọi sự giúp đỡ của hội cha mẹ, các tổ chứcđoàn thể trong và ngoài nhà trường, tập thể lớp( ví dụ như em Thuần mẹ bỏ đi
từ khi còn nhỏ, sống với bố tàn tật, ốm đau không có khả năng lao động tôi tổchức cho học sinh trong lớp lên thăm, động viên, quan tâm đến bạn, kêu gọi hộichữ thập đỏ giúp đỡ một phần thuốc men cho bố em, kêu gọi hội cha mẹ hỗ trợ 1phần kinh phí học tập và làm đơn xin nhà trường miễn giảm một số khoản đónggóp; khi gia đình các em neo người (em Duy, Hằng, Hà, Anh,Thuần…) vào vụthu hoạch tôi thường lên kế hoạch kêu gọi tập thể lớp tranh thủ ngày nghỉ đếngiúp các bạn thu hoạch sắn, lúa,… ngoài hỗ trợ về mặt vật chất, công việc, biếtcác em thiếu thốn tình cảm tôi thường xuyên quan tâm, gần gũi, chia sẽ, cảmthông, tạo mối quan hệ gần gũi thân tình, vì thế các em luôn tin tưởng chia sẽnhững khó khăn trong cuộc sống, tình cảm, tâm lý, … Qua các hoạt động đó tôicũng đã lồng ghép giáo dục đạo đức cho các em với tinh thần tương thân, tương
ái, cần cù, sáng tạo, yêu lao động Qua các hoạt động đó tôi cũng cố gắng rènluyện cho các em kỹ năng hợp tác và chia sẻ, kỹ năng thể hiện sự cảm thông, kỹnăng thương lượng và kỹ năng đảm nhận trách nhiệm
Đối các em ở xa phải trọ học (em Loan, Huy, Thu Hằng, Chúng, Sinh,Tuấn, Tuyên) tôi cũng thường xuyên đến thăm nơi các em ở, kiểm tra thườngxuyên, hoặc đột xuất việc học buổi tối của các em ở nhà trọ, uốn nắn những biểuhiện lệch lạc đối các em có bạn trai đến chơi vào buổi tối, động viên các emkhắc phục khó khăn, nhờ nhà chủ giúp đỡ quản lý về mặt an ninh, giờ giấc, giúpcác em có thêm động lực cố gắng học tập tốt hơn Qua đó cũng rèn cho các em ýthức tự giác học tập, tự tổ chức cuộc sống khoa học và hợp lý, rèn cho các em kỹnăng tự phục vụ bản thân, kỹ năng quản lý thời gian hiệu quả và kỹ năng tự bảo