THỦNG-LOÉT-DẠ-DÀY-TÁ-TRÀNG

Bụng trướng, đau nếu nặng sẽ biểu hiện viêm phúc mạc THỦNG LOÉT DẠ DÀY TÁ TRÀNG... triệu chứng cơ năng - Đau : Đau bụng dữ dội đột ngột, vùng trên rốn, đau như dao đâm triệu chứng cơ nă

NHÓM 2

LÂM SÀNG – CẬN LÂM SÀNG-

CHẨN ĐOÁN

I Triệu chứng lâm sàng

1 Toàn thân

- Đến sớm:

.Tình trạng toàn thân chưa thay đổi, nét mặt nhăn nhó, hai tay ôm bụng, mạch và huyết áp ổn định

.Khoảng 80% bệnh nhân có thể xuất hiện tình trạng sốc vì đau:

mặt mày xanh xám, nhợt nhạt, lo âu, sợ hãi, toát mồ hôi Mũi và đầu chi

lạnh

Thân nhiệt hạ thấp dưới 36°c, mạch nhỏ, nhanh có khi không đếm được

- Đến muộn:

.Tình trạng nhiễm trùng xuất hiện Bụng trướng, đau nếu nặng sẽ biểu hiện viêm phúc mạc

THỦNG LOÉT DẠ DÀY TÁ TRÀNG

THỦNG LOÉT DẠ DÀY TÁ

TRÀNG

2 triệu chứng cơ năng

- Đau : Đau bụng dữ dội đột ngột, vùng trên rốn, đau như dao đâm

(triệu chứng cơ năng rất có giá trị)

- Nôn : khoảng 15% bệnh nhân

Nôn ra dịch nâu đen, Hiếm khi có nôn ra máu

- Bí trung đại tiện

- Tiền sử loét dạ dày

3 Triệu chứng thực thể

- Nhìn: bụng dẹt, nằm im không di động theo nhịp thở và bệnh

nhân hoàn toàn thở bằng lồng ngực, cơ bụng nổi rõ

- Sờ: có cảm giác như sò vào một mảnh gỗ, co cứng liên tục (bao giờ cũng có và có giá trị nhất )

- Gõ: gõ vùng gan thấy mất tiếng đục bình thường

Có thể gõ thấy đục ỏ 2 mạng sưòn và hố chậu

- Thăm trực tràng: túi cùng Douglas phồng và đau chói khi ấn tay

THỦNG LOÉT DẠ DÀY TÁ TRÀNG

II CẬN LÀM SÀNG

1 X quang

-Soi trên màn ảnh X quang

Cơ hoành di động kém, hình liềm hơi bên phải cơ hoành

-Chụp X quang

Chụp bụng không chuẩn bị với tư thế đứng, lấy một phần ngực sẽ thấy có liềm hơi ở bên phải, có khi ở cả hai bên, ít khi thấy riêng ở bên trái

2 Siêu âm

cho biết có dịch ở dưới gan, khoang Morison, rãnh phải đại tràng và dịch

đọng ở hô' chậu phải

loại trừ những bệnh lý dễ nhầm với thủng dạ dày – tá tràng (viêm tuỵ cấp, giun chui ông mật, viêm túi mật)

THỦNG LOÉT DẠ DÀY TÁ TRÀNG

• III Diễn biến

Viêm phúc mạc toàn thể

Viêm phúc mạc khu trú

Áp xe

THỦNG LOÉT DẠ DÀY TÁ TRÀNG

IV THỂ LÂM SÀNG

1 Thể thủng bít

.Bệnh nhân cũng đau đột ngột dữ dội rồi tình trạng toàn thân trở lại bình thường hết sốt, đỡ đau, cảm thấy dễ chịu, chỉ còn có cảm giác nằng nặng, tưng tức và khi sờ nắn có phản ứng nhẹ

X quang: có thể có hoặc không có liềm hơi

xử trí cấp cứu như những trường hợp khác

2 Thủng ổ loét mặt sau

Dịch vị chảy ở m ặt sau dạ dày vào hậu cung mạc nối

Triệu chứng :

.đau và co cứng giới hạn ở vùng trên rốn có khi bụng trái trướng nhiều hơn

Có thể có tràn khí dưới da ( thủng ở đoạn tá tràng nằm sau phúc mạc)

khi có một viêm màng bụng mà tìm không thấy nguyên nhân, phải mở mạc nối vị đại

3 Một số thể bệnh khác

Thể bán cấp tính: các triệu chứng không rõ ràng, diễn biến chậm chạp Thể tổì cấp tính: bệnh nhân chết trong vòng 6 - 12 giò sau khi thủng

Thể giống như đau ngực: bệnh nhân vẻ mặt lo âu, khó thở, tím tái, đau ỏ vai, là do những ổ loét ỏ cao

Thể giông như viêm ruột thừa: do lỗ thủng nhỏ của ổ loét tá tràng Dịch tiêu hoá chảy ít và đọng lại ỏ hô' chậu phải

Thủng kèm theo chảy máu: triệu chứng thủng ổ loét kèm theo nôn ra máu hay ỉa phân đen

V CHẨN ĐOÁN

1 Chẩn đoán xác định

- Bệnh nhân nam giới, tuổi trung niên Có tiền sử loét dạ dày - tá tràng.

- Đau đột ngột, đau dữ dội, đau như xé ruột, như dao đâm.

- Bụng co cứng toàn bộ, cứng như gỗ.

- X quang có liềm hơi dưới hoành

2 Chẩn đoán phân biệt

- Viêm phúc mạc do viêm ruột thừa

Cơn đau viêm ruột thừa thường bắt đầu âm ỉ rồi dần dần tăng lên.

Vị trí đau thường là hô' chậu phải.

Nếu đến muộn, có thể đau toàn bụng nhưng đau ở hố chậu phải nhiều hơn Bệnh nhân sốt 38-38°5C

Lưu ý : trường hợp thủng ổ loét hành tá tràng dịch từ tầng trên ổ bụng theo

- Viêm phúc mạc do mật

Bệnh nhân cũng đau dữ dội, đau liên tục nhất là nửa bụng bên phải.

Tiền sử đã có rất nhiều lần đau kèm theo sôt và vàng da, vàng măt, có khi vàng rất đậm

Thử máu thấy bilirubin cao.

Nếu sỏi ông mật chủ thì bệnh nhân cũng có thể rất đau, đau lăn lộn nhưng bụng mềm, chỉ có phản ứng ở vùng dưới sườn phải, có khi sờ thấy túi m ật to siêu âm để xác định sỏi, tình trạng đường m ật và nhu mô gan.

- Viêm tuỵcấp

Đau rất dữ dội, bệnh nhân kêu la, vật vã, lăn lộn

tình trạng toàn thân rất nặng, có tình trạng sốc rõ rệt.

Khám bụng có thể có co cứng nhưng không rõ rệt như ở thủng dạ dày

ấn điểm sườn th ắt lưng bên trái rất đau.

Xét nghiệm cấp cứu thấy Amylase máu và nưốc tiểu cao.

Siêu âm chỉ thấy dịch trong ổ bụng, ít khi xác định được tụy do trướng hơi, ngoài ra siêu âm chẩn đoán những nguyên nhân như sỏi mật, giun chui ống mật

Có thể chụp CT scanner để thấy rõ tổn thương tuỵ

- Thủng một nội tạng khác

thường xảy ra ở người đứng tuổi không có tiền sử dạ dày

- Các bệnh lý khác

Tắc ruột : phân biệt khi thủng dạ dày đến muộn đã có hiện tượng viêm màng bụng gây liệt ruột

Áp xe gan vỡ: viêm phúc mạc trên bệnh nhân đau sốt, vàng da,

siêu âm có dịch ổ bụng và ổ áp xe gan

Chửa ngoài dạ con vỡ

u nang buồng trứng xoắn