Tiết 17 Hội thoại

Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí Câu hỏi : ở đoạn trích trên là lời đối thoại của các nhân vật nào?... Các nhân vật tham gia hội thoại có quan hệ với nhau như thế nào?Ai là vai trên , ai là

Nhiệt liệt chào mừng các thầy cô giáo về dự hội thi giáo

viên giỏi huyện thuỷ nguyên năm học 2005-2006

Giáo viên dạy: Nguyễn Thế Quyên

Trường THCS cao nhân

I/ Kiểm tra bài cũ:

Đọc đoạn văn sau và chọn ý đúng

Dế choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí )

Hành động nói của Dế Choắt ở đoạn văn trên thuộc hành động:

A.Hành động hỏi

B Hành động hứa hẹn

C Hành động đề nghị

Dế choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào

đến bắt nạt thì em chạy sang

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí ) Câu hỏi : ở đoạn trích trên là lời đối thoại của các nhân vật nào?

Thø 3 ngµy 21 th¸ng 3 n¨m 2006

M«n: Ng÷ V¨n 8

tiÕt 107: héi tho¹i

I vai x· héi trong héi tho¹i

1.VÝ dô1

Các nhân vật tham gia hội thoại có quan hệ với nhau như thế nào?

Ai là vai trên , ai là vai dưới?

Đoạn văn trên gồm có mấy nhân vật? Đó là nhân vật nào?

Bà cô:

Bé Hồng:

I vai xã hội trong hội thoại

1.Ví dụ1

Vai trên Vai dưới

Ghi nhớ 1.a

Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại đối với người

khác trong cuộc hội thoại

Ví dụ 2:

Hoa và Hà là hai người bạn thân học cùng lớp 8A Hoa là lớp trưởng còn Hà là lớp phó phụ trách lao động.

Hôm nay hai bạn đến sớm Hoa thấy bàn ghế xộc xệch, lớp học lại bẩn, nhiều giấy bày ra lớp Hoa liền hỏi:

- Hà, bạn không phân công người trực nhật à!

- Trời ơi! Hôm qua mình mải xem bài Ngữ Văn quên chưa phân công các bạn trực nhật, phải làm sao bây giờ?

- Chúng mình phải làm nhanh không thì vào đấy.

Hai bạn đang kê bàn ghế và vệ sinh lớp học Một lúc sau cô giáo

đến cửa lớp thấy hai bạn :

- Hà và Hoa, hôm nay hai em trực nhật à?

Hà nói : Em chào cô! Dạ thưa cô hôm qua em quên chưa nhắc các bạn trực nhật ạ!

- Vậy thì các em phải làm nhanh lên, sắp vào học rồi

Sau đó cô giáo vào lớp kê bàn ghế cùng với hai bạn

Xác định quan hệ giữa các vai

* Cô giáo - học sinh

* Học sinh - học sinh

* Quan hệ

* Quan hệ

Học sinh (Hà) - học sinh(Hoa)

Học sinh (Hà) - học sinh(khác trong trường)

thân thuộc

quan hệ sơ

Vai trên Vai dưới

ngang hàng

Vai xã hội được xác định bằng quan hệ xã hội:

- Quan hệ trên - dưới hay ngang hàng (theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và xã hội)

- Quan hệ thân sơ (theo mức độ quen biết, thân tình)

Ghi nhớ1.b

Xem tranh và trả lời câu hỏi

Mẹ ở nhà để

ý cháu giúp con với nhé!

Cậu ở đây chơi mình đi một lát rồi về

!

Con gái ở nhà nhớ nghe lời bà nhé!

vai n gưòi con

vai bạ

n bè

ẹ A

Ghi nhớ 2

Vì quan hệ xã hội vốn rất đa dạng nên vai xã hội của mỗi

người cũng đa dạng, nhiều chiều Khi tham gia hội thoại, mỗi người cần xác định đúng vai của mình để chọn cách nói cho phù hợp.

III Luyện tập :

Bài1: Hãy tìm những chi tiết trong bài hịch tướng sĩ thể hiện thái độ vừa nghiêm khắc vừa khoan dung của Trần Quốc Tuấn đối với binh sĩ dưới quyền.

Bµi tËp 2:

PhÇn a:

-Quan hÖ x· héi

- Quan hÖ tuæi t¸c

PhÇn b,c

-Lêi chi tiÕt thÓ hiÖn

sù kÝnh träng

-Lêi chi tiÕt thÓ hiÖn

th©n t×nh

H·y ®iÒn c¸c th«ng tin vµo b¶ng theo yªu cÇu môc a,b,c.

Bài tập 2: Hãy điền các thông tin vào bảng theo yêu cầu mục a,b,c.

Phần a:

-Quan hệ xã hội

- Quan hệ tuổi tác

Phần b,c

-Lời chi tiết thể

hiện sự kính trọng

-Lời chi tiết thể

hiện thân tình

Vai trên Vai dưới

Vai dưới Vai trên

-Gọi người đối thoại với

mình là ông giáo“ ” → Thể hiện sự kính trọng.

-Dùng từ dạy để thay cho “ ”

từ nói “ ”

- Xưng hô gộp hai người

chúng mình

-Gọi Lão Hạc là cụ và xư“ ”

ng là con “ ” → Thể hiện sự

ôn tồn nhã nhặn.

-Tâm sự với lão.

-Xưng là tôi

Bài tập 3 :

Cho tình huống sau :

Hà và Hoa là hai người bạn thân học cùng lớp Hà đến nhà Hoa để rủ bạn đi tập văn nghệ ở trường Gặp mẹ Hoa ở

nhà Hà muốn thuyết phục mẹ cho Hoa đi cùng với mình

Hãy diễn thành tiểu phẩm ngắn

Bài tập củng cố

Quan hệ nào không thuộc vai xã hội trong hội thoại?

A Quan hệ trên – dưới.

B Quan hệ ngang hàng.

C Quan hệ thân – sơ.

D Quan hệ nhân quả.

D

Hướng dẫn về nhà

1 Học thuộc phần ghi nhớ

2.Xem lại các bài tập.

3 Chuẩn bị bài “ Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận

xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c

thÇy c« vµ c¸c em