Kẽm trong điều trị tiêu chảy ở trẻ em

Nghiên cứu tiến hành năm 2001 trên 9100 trẻĐánh giá vai trò Kẽm trong điều trị tiêu chẩy cấp Đối tợng nghiên cứu: trẻ 1- 5 tháng tuổi Phơng pháp nghiên cứu: Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiê

KẼM TRONG ĐIỀU TRỊ TIÊU CHẢY Ở TRẺ EM

Th.S Nguyễn Thị Yến

Bộ môn Nhi – Đại học Y Hà Nội

Thiếu yếu tố vi lượng ở trẻ em

trước tuổi đến trường

Nước Thiếu máu,

thiếu sắt (%)

Thiếu vitamin A (tiêm lâm sàng)

Thiếu Iod (mắc bệnh)

Thiếu kẽm (nguy cơ)

Nồng độ kẽm huyết thanh của các nhóm bệnh nhi

P<0.01P>0.05

161p

54.95±12.17

12.4±6.6

23SDD nặng

61.65±11.83

9.0±3.5

73Tiêu chảy kéo dài

69.53±17.31

10.3±4.1

33Tiêu chảy cấp

97.68±23.80

10.8±5.4

32Trẻ khoẻ mạnh

Zn/Hn (Mg/dl)

Tuổi (tháng)

Số bệnh nhân (n)

Chỉ sốNhóm

HiÖu qu¶ ®iÒu trÞ

Thêi gian tõ khi b¾t

®Çu ®iÒu trÞ tíi khi

Kẽm trong điều trị tiêu chẩy ở trẻ em

Tác dụng:

1. Chức năng miễn dịch của niêm mạc ruột

2. Cấu trúc và chức năng bình thờng ruột

3. Hồi phục niêm mạc ruột bị tổn thơng

Cơ chế:

Kẽm đóng vai trò quan trọng trong các Enzyme kẽm loạiMetallo enzyme, Poly Ribosome, màng tế bào- chức năng tếbào- đóng vai trò chủ yếu với sự phát triển và miễn dịch tếbào

Tiêu chẩy mất kẽm làm tình trạng thiếu kẽm nặng hơn

Khuyến cáo của WHO và UNICEF

Đa kẽm và ORS triển khai tại cộng đồng 2005

Nghiên cứu tiến hành năm 2001 trên 9100 trẻ

Đánh giá vai trò Kẽm trong điều trị tiêu chẩy cấp

Đối tợng nghiên cứu: trẻ 1- 5 tháng tuổi

Phơng pháp nghiên cứu:

Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng

Lợng kẽm cho hàng ngày: 5- 45 mg/ngày

Kết quả:

• Nhóm có kẽm khỏi nhanh hơn nhóm Placebo ( Giảm 20% thời gian kéo dài tiêu chẩy Giảm 20% đợt tiêu chẩy cấp kéo dài trên 7 ngày)

• Nghiên cứu bệnh viện giảm 18%- 59% lợng phân bài tiết so với nhóm Placebo

• Hiệu quả tơng tự ở Sulphat kẽm, Acetat kẽm và Gluconate kẽm

Khuyến cáo cho kẽm 10- 20 mg/ ngày trong 10- 14 ngày có hiệu quả làm giảm mức độ nặng và kéo dài thời gian tiêu chẩy cấp

Kẽm đối với tiêu chẩy cấp

1. Các nghiên cứu chứng minh (11-12 nghiên cứu)

điều trị kẽm phối hợp với ORS làm giảm 25% thời gian kéo dài đợt tiêu chẩy; 8/12 cấp tính có sự khác biệt có ý nghĩa

2 Điều trị kẽm giảm tỷ lệ đợt tiêu chẩy cấp kéo dài trên 7

ngày ( 5 nghiên cứu)

1 nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt có ý nghĩa làm giảm

tỷ lệ đợt tiêu chẩy kéo dài trên 7 ngày tới 25% do vậy làm giảm tỷ lệ tiêu chẩy kéo dài.

3 8 nghiên cứu tiêu chẩy cấp quan sát khối lợng phân và số

lần tiêu chẩy Trong cả 8 nghiên cứu kẽm đều làm giảm cả

số lần tiêu chẩy, giảm cả số lợng phân trong đó 5 nghiên cứu có ý nghĩa.

Kẽm đối với tiêu chẩy kéo dài

Kẽm điều trị tiêu chẩy kéo dài qua phân tích 4 nghiên cứu thử

nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên và không ngẫu nhiên cho thấy:Giảm 24% khả năng tiêu chẩy kéo dài tiếp tục (95% độ tin cậy

trong khoảng 9- 37%)

Giảm 42% điều trị thất bại hoặc tử vong (95% độ tin cậy trong

khoảng 9- 37%)c

So với nhóm chứng không điều trị kẽm

Điều chú ý là kẽm có tác dụng hiệu quả hơn ở trẻ em dới 12 tháng

tuổi là nam, teo đét hoặc nồng độ kẽm huyết thanh thấp

Cung cấp kẽm và phòng tcc- tckd

Phân tích tổng hợp các thử nghiệm lâm sàng về vai trò của kẽm

đối với dự phòng tiêu chẩy cấp và tiêu chẩy kéo dài cho thấyThử nghiệm cung cấp cho đối tợng nghiên cứu lợng kẽm ít nhất là

50% khuyến cáo của Hoa Kỳ (RDA) về nhu cầu kẽm ở trẻ

em dới 5 tuổi và đánh giá tần xuất mắc tiêu chẩy cấp và tiêuchẩy kéo dài qua theo dõi hàng ngày tại nhà

1 Có 7 thử nghiệm cung cấp liên tục hàng ngày cho trẻ liều RDA

hoặc gấp 2 lần RDA 5-7 ngày trong tuần trong thời gianquan sát

2 Có 3 thử nghiệm cung cấp 2- 4 lần RDA kẽm trong 2 tuần lễ và

theo dõi 2- 3 tháng tần xuất mắc tiêu chẩy cấp và tiêu chẩykéo dài

Trong thử nghiệm cung cấp kẽm liên tục:

Tần xuất mắc tiêu chẩy giảm 18% so với nhóm chứng (Incidence)Tần xuất hiện mắc tiêu chẩy giảm 18% so với nhóm chứng

Không có sự khác biệt giữa các nhóm cung cấp kẽm

Trong thử nghiệm cung cấp kẽm ngắn trong 2 tuần lễ kết quảcũng thấy nh trong cung cấp kẽm kéo dài

Tần xuất mắc tiêu chẩy giảm 11% so với nhóm chứng (OR 0,8995% CI 0,62- 1,28)

Tần xuất hiện mắc tiêu chẩy giảm 34% so với nhóm chứng (OR0,66 95% CI 0,52- 0,83)

Nh vậy cung cấp kẽm đầy đủ cho trẻ có tác dụng rõ rệt giảm tầnxuát tiêu chẩy ở các nớc đang phát triển

Kẽm và tác dụng điều trị và phòng bệnh

tiêu ch ả y phân máu

Một số nghiên cứu cung cấp kẽm kéo dài hoặc ngắn hạn

có tác dụng làm giảm tần xuất mắc ly trong thời gian nghiên cứu

Nghiên cứu cung cấp kẽm khi trẻ đang bị lỵ cấp tính bởi

trực khuẩn lỵ cho thấy có cải thiện đáp ứng miễn diạch tốt với các kháng thể kháng lỵ rõ rệt trong huyết thanh, tăng tỷ lệ lymphocyt B, tơng bào cũng

nh IgA đặc hiệu

Với tất cả các lý do trên: Kẽm có vai trò hỗ trợ với

kháng sinh trong điều trị tiêu chẩy phan có máu

Cung cấp kẽm và sử dụng kháng sinh không hợp lý

trong điều trị tiêu chẩy

Sử dụng kháng sinh không hợp lý trong điều trị tiêu chẩy dẫn tới

tình trạng kháng kháng sinh ở các nớc đang phát triển(Bangladesh 26% thuốc mua là kháng sinh dùng chủ yếu ởtrẻ tiêu chẩy- trong đó 48% chỉ mua thuốc dùng 1 lần/ ngày)Khi sử dụng kẽm để điều trị tiêu chẩy làm giảm nhu cầu dùng

kháng sinh đợc coi là 1 thứ thuốc đợc sử dụng để điều trị tiêuchẩy

Nghiên cứu ở cộng đồng tại Matlab (Bangladesh) trên 30 vùng với

200 trẻ 3- 59 tháng

ở những vùng cung cấp kẽm tỷ lệ sử dụng kháng sinh giảm đi

70%, giảm đi tới cửa hàng thuốc và bác sỹ trạm y tế giảm sử dụng kháng sinh không hợp lý

x·-Thử nghiệm đánh giá hiệu quả của bổ sung kẽm

đối với phòng tiêu chảy, viêm phổi

chảy giảm

Tần suất mắc viêm phổi

Việt Nam Ninh 1998 146 44% 44%

BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG

THIẾU KẼM Ở TRẺ EM

Đa dạng hoá bữa ăn, chọn thức ăn giàu protein, có nhiều sắt, kẽm: các loại thịt, hải sản,

dày, ỉa chảy, nôn mửa 1500 mg/ngày x 3 ngày (Brock 1977)

BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG

THIẾU KẼM Ở TRẺ EM

3. Tăng công suất vi chất trong đó có kẽm vào thực phẩm Bổ sung

sắt, kẽm, iốt vào bột dinh dưỡng, sữa, thức ăn chế biến sẵn: khôngquá đắt, thức ăn phổ biến, bảo quản ổn định

4. Giảm các yếu tố cản trở hấp thu kẽm:

- Tăng các chất tăng cường hấp thu: thêm thức ăn động vật, vitamin

C, A, lactic

- Giảm các chất ức chế hấp thu các yếu tố vi chất

5. Phòng chống các bệnh nhiễm khuẩn, vệ sinh môi trường

- Nâng cao tình trạng dinh dưỡng

- Giảm mất vi chất đặc biệt là kẽm

- Phòng các bệnh làm mất các yếu tố vi lượng

Khuyến cáo sử dụng kẽm

1 Liều:

2 Loại hoá dợc dùng phải là loại hoà tan trong nớc

trong 60 giây trong nớc hoặc trong sữa

6 đóng gói phải đủ dùng cho 1 đợt 10- 14 ngày tuỳ thuộc loại liều cơ bản

Sử dụng kẽm trong điều trị tiêu chảy

Lỵ trực khuẩn ngày càng quan trọng vì tình trạng

đa kháng kháng sinh điều trị lỵ thất bại dẫn

đến các biến chứng và tử vong.

Kháng sinh có hiệu quả trong điều trị lỵ làm giảm sốt, bụng, giảm thời gian bài tiết mầm bệnh ngăn chặn sự lây truyền bậnh và giảm nguy cơ các biến chứng tiềm ẩn.

WHO khuyến cáo chỉ điều trị kháng sinh ở những trờng hợp tiêu chẩy phân máu

KÏm sö dông trong ®iÒu trÞ tiªu chÈy lµm gi¶m tû lÖ m¾c bÖnh vµ tû lÖ tö vong

KÏm víi ORS vµ gi¸o dôc søc khoÎ sÏ lµm gi¶m viÖc sö dông kh¸ng sinh kh«ng hîp lý dÉn tíi t×nh tr¹ng

kh¸ng thuèc

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN