19, 20 BTH các nguyên tố hóa học

Phiếu học tập số 1 Hoàn thành nội dung bảng sau Kí hiệu Điện tích hạt nhân Số lớp electron Số electron lớp ngoài cùng Số electron hóa trị Nguyên tốs,p,d,f 23 11Na 24 12Mg 27 13Al 39 19K

Ngày soạn: 12/ 10/ 2018

Tiết PPCT 119, 20: BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

I Mục tiêu bài học

1 Kiến thức, kỹ năng, thái độ

Kiến thức

Nêu được:

- Các nguyên tắc xây dựng BTH

- Cấu tạo BTH

- Mối quan hệ chặt chẽ giữa cấu hình electron nguyên tử với vị trí của nguyên tố trong BTH

Kĩ năng

- Xác định được vị trí của nguyên tố trong BTH (Ô nguyên tố, chu kì, nhóm)

- Từ vị trí của nguyên tố trong BTH xác định được cấu tạo của nguyên tử

Trọng tâm

- Ô nguyên tố

- Chu kì nguyên tố

- Nhóm nguyên tố

- Mối liên hệ giữa cấu hình electron và vị trí nguyên tố trong bảng tuần hoàn

Thái độ

- Say mê, hứng thú, tự chủ trong học tập; trung thực; yêu khoa học

2 Định hướng các năng lực có thể hình thành và phát triển

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tư duy, năng lực hợp tác (trong hoạt động nhóm)

- Năng lực thực hành hóa học: từ cấu tạo nguyên tử xác định được vị trí trong bảng tuần hoàn và ngược lại từ đó giải thích được một số tính chất hóa học giống nhau của một số nguyên tố

- Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn cuộc sống

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ: Diễn đạt, trình bày ý kiến, nhận định của bản thân

- Năng lực tính toán qua việc giải các bài tập hóa học có bối cảnh thực tiễn

II/ Phương pháp và kĩ thuật dạy học

1/ Phương pháp dạy học: Phương pháp dạy học nhóm, dạy học gải quyết vấn đề.

2/ Các kĩ thuật dạy học

- Hỏi đáp tích cực

- Nhóm nhỏ

III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giáo viên (GV)

- Nam châm (để gắn nội dung báo cáo của HS lên bảng từ).

2 Học sinh (HS)

- Học bài cũ.

- Bảng phụ để làm bài tập nhóm

-Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

IV Chuỗi các hoạt động học

A Hoạt động trải nghiệm, kết nối (10 phút)

- Huy

động các

kiến thức

đã được

học của

HS về

chương

cấu tạo

nguyên

tử, cấu

hình

electron

để giải

quyết vấn

đề mới

-

HĐ nhóm:

- GV chia lớp thành 4 nhóm

- HS hoàn thành nội dung trong phiêu học tập số 1 để ôn lại

kiến thức cũ, vận dụng vào bài học mới

Phiếu học tập số 1

Hoàn thành nội dung bảng sau

Kí hiệu

Điện tích hạt nhân

Số lớp electron

Số electron lớp ngoài cùng

Số electron hóa trị

Nguyên tố(s,p,d,f)

23

11Na

24

12Mg

27

13Al

39

19K

56

26Fe

Nguyên tố nào nằm cùng hàng, cùng cột vì sao?

- Các nhóm trưởng phân công nhiệm vụ cho từng thành viên

để hoàn thành nhiệm vụ vào bảng phụ

Kí hiệu

Điện tích hạt nhân

Số lớp electron

Số electron lớp ngoài cùng

Số electron hóa trị

Nguyên tố(s,p,d,f)

23

24

27

39

56

Nguyên tố cùng hàng:

(Na, Mg, Al) và (K, Fe)

Vì có cùng số lớp electron Nguyên tố cùng cột: Na và K vì có cùng số electron hóaa trị

+ Qua quan sát: Trong quá trình hoạt động nhóm GV quan sát

để phát hiện xem các thành viên có tích cực làm việc, nhất là các HS yếu đã nắm được bài cũ chưa để kịp thời khắc phục

HĐ chung cả lớp:

- GV mời một nhóm báo cáo kết quả, các nhóm khác góp ý, bổ

sung

GV tạo mâu thuẩn giữa các nhóm

vì sao (Na, Mg, Al) và (K, Fe ) cùng hàng

(Na, K) cùng cột, Fe và Mg đều có 2 electron lớp ngoài

cùng tại sao không cùng cột

- HS có thể xác định sai số electron hóa trị

- GV chuyển sang hoạt động tiếp theo: HĐ hình thành kiến

thức

+ Dự kiến một số khó khăn, vướng mắc của HS và giải

pháp hỗ trợ:

B Hoạt động hình thành kiến thức

Hoạt động 1: Tìm hiểu nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn (10 phút)

- Nêu được

nguyên tắc sắp

nguyên tố

trong BTH

- Rèn năng

năng lực hợp

tác và năng

lực sử dụng

ngôn ngữ:

Diễn đạt, trình

bày ý kiến,

nhận định của

bản thân

-GV có thể trình chiếu sơ lược về sự phát minh ra bảng tuần hoàn.

- HĐ nhóm: GV trình chiếu video bảng tuần hoàn Men-đê-lê-ép và cho HS

hoàn thành phiếu học tập số 2:

Phiếu học tập số 2

GV yêu cầu HS dựa vào BTH để nhận xét

1/ Điện tích hạt nhân của một số nguyên tố trong cùng một hàng ngang(Na,

Mg,Al,Si,P,S,Cl,Ar), trong cùng một cột dọc(Li,Na,K,Rb…)

2/ Số lớp electron của các nguyên tố trong cùng một hàng ngang, trong một

cột dọc

3/ Số electron hóa trị của các nguyên tố trong cùng một hàng ngang, trong

cùng một cột dọc

- HĐ chung cả lớp: GV mời các nhóm báo cáo kết quả (mỗi nhóm 1 nội

dung), các nhóm khác góp ý, bổ sung, phản biện GV chốt lại kiến thức

Dựa vào các nhận xét trên HS rút ra nguyên tắc xây dựng BTH Như vậy chúng ta đã giải thích được vấn đề đặt ra ở phiếu học tập số 1

Hàng ngang

Cột dọc

dần

Tăng dần

Số lớp electron Giốngnhau Khácnhau Số

electron hóa trị

Khác nhau Giốngnhau

Kết luận:

1 Các nguyên tố được sắp xếp

theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân

2 Các nguyên tố có cùng số lớp

electron trong nguyên tử được

+ Thông qua quan sát mức độ

và hiệu quả tham gia vào hoạt động của học sinh + Thông qua HĐ chung của cả lớp,

GV hướng dẫn

HS thực hiện các yêu cầu và điều chỉnh

Mg và Fe không cùng 3 Các nguyên tố có số electron

hóa trị trong nguyên tử như nhau được xếp thành một cột

Lưu ý: Số electron hóa trị =Số electron lớp ngoài + electron phân lớp sát lớp ngoài nếu chưa bão hòa.

Hoạt động 2: Tìm hiểu về cấu tạo của BTH các nguyên tố hóa học – Ô nguyên tố (10 phút)

nguyên tố

Nắm được

các thông

tin được

ghi trong ô

nguyên tố

GV phóng to sơ đồ ô nguyên tố mẫu từ đó các nhóm HS nắm được các thông tin được ghi trong ô nguyên tố từ đó vận dụng xác định thành phần được ghi trong ô nguyên tố khác

HS: Các nhóm thực hiện nội dung của phiếu học tập số 3

Phiếu học tập số 3

GV yêu cầu HS dựa vào BTH để nêu các thông tin biết được

trong các ô nguyên tố của Mg, Cl, Fe

Kết luận về ô nguyên tố

- HĐ chung cả lớp: GV mời các nhóm báo cáo kết quả (mỗi

nhóm thực hiện với 1 nguyên tố), các nhóm khác góp ý, bổ sung, phản biện GV chốt lại kiến thức

1

Các thông tin được ghi trong ô nguyên tố.

Cấu hình electron

[Ne]3s 2 [Ne]3s 2 3p 5 [Ar]3d 6 4s 2

Số oxihoa đặc trưng

+2 -1,+1,

+3,+5,+7

+2,+3

Kết luận:

-Ô nguyên tố là đơn vị nhỏ nhất cấu tạo nên BTH.

-Mỗi nguyên tố chiếm một ô.

-STT của ô nguyên tố = SHNT

+ Thông qua

HĐ chung của

cả lớp, GV hướng dẫn HS thực hiện các yêu cầu và điều chỉnh

Hoạt động 3: Tìm hiểu về cấu tạo của BTH các nguyên tố hóa học – chu kì (15 phút)

cầu HS cho biết trong BTH Na, Mg, Al, K, Fe thuộc chu kì mấy, giải thích Dưới bảng còn có 2 họ nguyên tố: lantan và actini thuộc chu kì 6 và chu kì 7.

Hoạt động 1: Tìm hiểu về cấu tạo của BTH các nguyên tố hóa học – Nhóm ( 15phút)

3 Nhóm

nguyên tố

-Biết được

nhóm

nguyên tố

- BTH có

bao nhiêu cột

và gồm mấy

nhóm

-Xác định

được các

nguyên tố

nhóm A,

nhóm B

GV yêu cầu HS sử dụng BTH và kết hợp SGK thực hiện nội dung phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Dựa vào BTH cho biết:

1 BTH có bao nhiêu cột, được chia thành mấy nhóm và

cách đánh số

2 Xác định số electron hóa trị của ba nhóm nguyên tố,

nhận xét cấu hình electron nguyên tử của các nguyên tố cùng nhóm

+ Nhóm nguyên tố: Li, Na, K + Nhóm nguyên tố: F, Cl, Br

+ Nhóm nguyên tố: Fe, Co, Ni

3 Cho biết các nguyên tố: Na, Mg, Al, Si, Cl, Fe thuộc

nguyên tố s, p, d hay f

- HĐ chung cả lớp: GV mời các nhóm báo cáo kết quả

(mỗi nhóm 1 nội dung), các nhóm khác góp ý, bổ sung, phản biện GV chốt lại kiến thức

Từ nội dung thực hiện của phiếu học tập số 4 GV hướng dẫn HS đi đến kết luận

+ BTH có 18 cột được chia thành 8 nhóm A (IA đến VIIIA) và 8 nhóm B (IIIB đến VIIIB, rồi IB và IIB) + Nhóm nguyên tố là tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử có cấu hình electron tương tự nhau, do

đó có tính chất hóa học gần giống nhau và được xếp thành một cột

+ Nguyên tử các nguyên tố trong cùng một nhóm có

số electron hóa trị bằng nhau và bằng số thứ tự của nhóm ( trừ hai cột cuối của nhóm VIIIB)

+Nhóm IA, IIA gồm khối các nguyên tố s

Nhốm IIIA đến nhốm VIIIA gồm khối các nguyên

tố p Vậy:

Nhóm A bao gồm các nguyên tố s,p STT nhóm A=Số electron lớp ngoài cùng.

Nhóm B bao gồm các nguyên tố d và nguyên tố f(xếp ở hai hàng cuối bảng)

+ Thông qua HĐ chung của

cả lớp, GV hướng dẫn

HS thực hiện các yêu cầu và điều chỉnh

Hoạt động 2: Củng cố kiến thức bảng tuần hoàn ( 10 phút)

Từ cấu

tạo

nguyên tử

xác định

được vị

trí của

nguyên tố

Vận dụng kiến thức về BTH các nhóm thưc hiện các nội dung sau

Phiếu học tập số2 Cho 1939K, 32

16S , 2555Mn, 64

29Cu

Xác định vị trí của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn(ô

nguyên tố, chu kì, nhóm), Giải thích

Phiếu học tập số 2

Cấu hình electron

39

32

55

25Mn [Ar]3d 5 4s 2 4 VIIB

+ Thông qua HĐ chung của

cả lớp, GV hướng dẫn HS

BTH và

ngược lại

GV mời một nhóm thông báo kết quả và các nhóm nhận xét,

bổ sung các nội dung chưa chính xác

Phiếu học tập số 3

Một nguyên tố ở chu kì 3, nhóm VI của BTH Hỏi:

a/ Nguyên tử của nguyên tố đó có bao nhiêu electron ở lớp ngoài cùng? giải thích

b/ Các electron lớp ngoài cùng nằm ở lớp thứ mấy? Giải thích

c/ Viết cấu hình electron nguyên tử của nguyên tố đó

64

29Cu [Ar]3d 10 4s 1 4 IB

Phiếu học tập số 3 a/ Nguyên tử của nguyên tố đó có 6 electron ở lớp ngoài cùng Vì chu kì 3 chỉ gồm các nguyên tố nhóm A, nên thuộc nhóm VIA, số TT nhóm A trùng với số e lớp ngoài cùng.

b/ Các electron lớp ngoài cùng nằm ở lớp thứ 3 Vì nguyên tố thuộc chu kì 3, nguyên tử có 3 lớp electron Lớp noài cùng là lớp thứ 3.

c/Cấu hình electron nguyên tử 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 4

thực hiện các yêu cầu và điều chỉnh

C Hoạt động luyện tập (15 phút)

- Củng cố,

khắc sâu

kiến thức

đã học

trong bài

về nguyên

tắc sắp xếp

các nguyên

tố trong

BTH và

cấu tạo

BTH

- Tiếp tục

phát triển

năng lực:

Giải thích

một số

Hoạt động 1

GV chia lớp thành nhóm tham gia trả lời nhanh và chính xác các câu hỏi trắc nghiệm để khắc sâu kiến thức.

Câu 1 Số nguyên tố trong chu kì 2 và 6 là

A 8 và 18 B 18 và 32 C 8 và 32 D 18 và 18

Câu 2 Số nhóm A và số nhóm B trong bảng tuần hoàn là

Câu 3 Trong bảng tuần hoàn, nguyên tố s thuộc nhóm

Câu 4 Nhóm nguyên tố nào đứng đầu mỗi chu kì là

A.Khí hiếm B.Halogen C.Kim loại kiềm D.Kim loại kiềm thổ

Câu 5.Các nguyên tố xếp ở chu kỳ 5 có số electron trong nguyên tử là

A 3 B 3 C 4 D.6

Câu 6 Nguyên tố A có Z = 18,vị trí của A trong bảng tuần hoàn là:

A chu kì 3, phân nhóm VIB B chu kì 3, phân nhóm VIIIA

C chu kì 3, phân nhóm VIA D chu kì 3, phân nhóm VIIIB Câu 7 Trong BTH nguyên tố R thuộc chu kì 2, nhóm IV Phát biểu nào sau đây không chính xác?

Kết quả trả lời các câu hỏi/bài tập trong phiếu học tập

+ GV quan sát

và đánh giá hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm của

HS Giúp

HS tìm hướng giải quyết những khó khăn trong quá trình hoạt động

gần giống

nhau của

một số

nguyên tố

trong cùng

nhóm

Nội dung

HĐ: hoàn

thành các

câu hỏi/bài

tập trong

phiếu học

tập

B Nguyên tố R là nguyên tố p

C Nguyên tử của nguyên tố R có 16 electron

D Nguyên tử của nguyên tố R có 4 lớp electron

Câu 8 Nguyên tử R có tổng số các loại hạt là 25 Xác định vị trí của A trong HTTH A.Chu kì 2 ,Nhóm VA B Chu kì 3 ,Nhóm IIA

C Chu kì 2 nhóm VIA D Chu kì 3,Nhóm IA Câu 9 Hai nguyên tố X,Y liên tiếp trong cùng chu kì có tổng số proton là 39 Xác định X,Y

Câu 10.Cho 5,6g hỗn hợp hai nguyên tố nằm ở hai chu kì liên tiếp nhau thuộc nhóm IIA, tác dụng với

dung dịch HCl dư thu được 2,24lit khí (đkc) Hai kim loại là

Hoạt động 2: GV trình chiếu trò chơi ô chữ để thi đua giữa các nhóm.

Gồm 8 hàng ngang Hàng 1: gồm 7 chữ cái

Trong BTH, các nguyên tố được sắp xếp theo chiều nào của điện tích hạt nhân?

Hàng 2: gồm 5 chữ cái

Dãy các nguyên tố mà nguyên tử của chúng có cùng số lớp electron được gọi là gì?

Hàng 3: gồm 5 chữ cái

Nguyên tố nào thuộc chu kì 3, nhóm IIA?

Hàng 4: Gồm 3 chữ cái

Chu kì 1,2,3 được gọi là chu kì gì?

Hàng 5: Gồm 6 chữ cái

Trong BTH, các nguyên tố được xếp cùng một cột có số electron nào bằng nhau?

Hàng 6: Gồm 4 chữ cái

Tập hợp các nguyên tố có cấu hình electron tương tự nhau.

Hàng 7: Gồm 3 chữ cái

Bảng tuần hoàn có mấy nhóm A?

Hàng 8: Gồm 9 chữ cái

Tên của nhà bác học người Nga đã xây dựng BTH các nguyên tố hóa học.

TỪ KHÓA: TUẦN HOÀN

+ GV hướng dẫn HS tổng hợp, điều chỉnh kiến thức

để hoàn thiện nội dung bài học

+ Ghi điểm cho nhóm hoạt động tốt hơn

D Hoạt động vận dụng và mở rộng (5 phút)

- Giúp HS vận

dụng các kĩ - GV thiết kế hoạt động và giao việc cho HS về nhà hoànthành Tìm hiểu một số thông tin liên quan Bài báo cáo của HS (nộp - GV yêu cầu HS nộp sản phẩm vàođầu buổi học tiếp theo

năng, vận dụng

kiến thức đã học

để giải quyết

các tình huống

trong thực tế

- Men-đê-lê-êp phát minh ra định luật tuần hoàn vào năm nào, lúc đó ông bao nhiêu tuổi?

- Tìm hiểu sơ lược tiểu sử của nhà bác học Men-đê-lê-êp.

- Nêu một số công trình nghiên cứu quan trọng của nhà bác học Men-đê-lê-êp

-Cho biết tên của nguyên tố thứ 101 trong BTH, nêu ý nghĩa của tên nguyên tố đó?

bài thu hoạch)

- Căn cứ vào nội dung báo cáo, đánh giá hiệu quả thực hiện công việc của

HS (cá nhân hay theo nhóm HĐ)

Đồng thời động viên kết quả làm việc của HS

==============HẾT===============