CHƯƠNG II : ĐLTH các nguyên tố hóa học

Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong Bảng Tuần Hoàn - Các nguyên tố được xếp theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân.. + Hai nguyên tố thuộc cùng một phân nhóm ở hai chu kì kế tiếp , đ

CHƯƠNG II : ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN VÀ HỆ THỐNG TUẦN HOÀN

CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

I KIẾN THỨC CƠ BẢN

1 Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong Bảng Tuần Hoàn

- Các nguyên tố được xếp theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân

- Các nguyên tố có cùng số lớp electron trong nguyên tử được xếp thành 1 hảng

- Các nguyên tố có số electron lớp ngoài cùng bằng nhau thì được xếp thành 1 cột

2 Cấu tạo bảng tuần hoàn

a Ô nguyên tố

Số TT nguyên tố = Z = p = e

b Chu kì

- Số TT của chu kì = số lớp electron

- Trong BTH có 7 chu kì : 3 chu kì nhỏ và 4 chu kì lớn

c Nhóm

- BTH có 18 cột được chia thành 8 nhóm A đánh số từ IA đến VIIIA và 8 nhóm

B đánh số từ IB đến VIIIB , mỗi nhóm là 1 cột , riêng nhóm VIIIB có 3 cột

- Nhóm A (Phân nhóm chính)

+ Nhóm A gồm nguyên tố s và nguyên tố p Nhóm A gồm các nguyên tố thuộc chu kì lớn và chu kì nhỏ

STT nhóm = số electron lớp ngoài cùng + Nhóm B gồm nguyên tố d và nguyên tố f Nhóm B gồm các nguyên tố

ở chu kì lớn và đều là kim loại Xác định STT nhóm thì xét tổng số e trên hai phân lớp (n-1)dx nsy

 x + y < 8 thì STT nhóm = x + y

 8  x + y  10 thì STT nhóm = VIIIB

 x + y > 10 thì STT nhóm = x + y – 10

 Chú yù :

+ Hai nguyên tố kế nhau trong cùng 1 chu kì thì điện tích hạt nhân của chúng chỉ khác nhau 1 đơn vị

+ Hai nguyên tố thuộc cùng một phân nhóm ở hai chu kì kế tiếp , điện tích hạt nhân của chúng khác nhau 8 hay 18 hay 32 đơn vị

3 Sự biến đổi tính chất nguyên tử , tính chất đơn chất và hợp chất

a Bán kính nguyên tử

- Trong cùng 1 chu kì : khi đtích hạt nhân tăng dần thì nói chung BKNT giảm dần

- Trong cùng 1 nhóm : khi điện tích hạt nhân tăng dần thì BKNT tăng dần

b Năng lượng ion hóa (kí hiệu I , đo bằng kJ/mol)

- Trong cùng 1 chu kì : khi đtích hạt nhân tăng dần thì nói chung năng I tăng dần

- Trong cùng 1 nhóm : khi điện tích hạt nhân tăng dần thì I giảm dần

c Độ âm điện

- Trong cùng 1 chu kì : khi đtích hạt nhân tăng dần thì độ âm điện tăng dần

- Trong cùng 1 nhóm : khi đtích hạt nhân tăng dần thì độ âm điện giảm dần.

d Sự biến đổi về hóa trị của các nguyên tố

- Trong cùng 1 chu kì đi từ trái sang phải , hóa trị cao nhất với oxi tăng dần từ

từ 1 đến 7 , còn hóa trị với hidro của các phi kim giảm dần từ 4 đến 1

Đối với phi kim : Hóa trị cao nhất với oxi + hóa trị với hidro = 8

- Trong cùng 1 nhóm A , hóa trị cao nhất với oxi của các nguyên tố bằng nhau và bằng STT của nhóm

e Sự biến đổi tính kim loại – phi kim

- Trong cùng 1 chu kì : khi đtích hạt nhân tăng dần thì tính kim loại của các nguyên tố giảm dần , đồng thời tính phi kim tăng dần

- Trong cùng 1 nhóm : khi điện tích hạt nhân tăng dần thì tính kim loại của các nguyên tố tăng dần , đồng thời tính phi kim giảm dần

f Sự biến đổi tính axit – bazơ của oxit và hidroxit

- Trong cùng 1 chu kì : khi đtích hạt nhân tăng dần thì tính bazơ của các oxit

và hidroxit tương ứng giảm dần , đồng thời tính axit của chúng tăng dần

- Trong cùng 1 nhóm : khi điện tích hạt nhân tăng dần thì tính bazơ của các oxit

và hidroxit tương ứng tăng dần , đồng thời tính axit của chúng giảm dần

II BÀI TẬP

1 Oxit cao nhất của một nguyên tố RO3 , trong hợp chất của nó với hidro có 5,88% hidro về khối lượng Xác định nguyên tố đó

2 Hợp chất khí với hidro của một nguyên tố là RH4 Oxit cao nhất của nó chứa

53,3% oxi về khối lượng Tìm nguyên tố đó

3 Cho 8,8g một hỗn hợp hai kim loại nằm ở hai chu kì liên tiếp nhau và thuộc nhóm IIIA , tác dụng với HCl dư thì thu được 6,72 lit khí hidro (ở đktc) Dựa vào bảng tuần hoàn cho biết tên hai kim loại đó

4 Nguyên tố A thuộc nhóm A trong bảng hệ thống tuần hoàn Hợp chất X của A với hidro có 97,26% A về khối lượng Xác định tên của A

5 B là kim loại nhóm A có hai electron ở lớp ngoài cùng 14,6g B tác dụng vừa đủ với 200g dd HCl 14,6% tạo ra khí C và dd D Xác định B và tính nồng độ % của

dd D

6 Hòa tan 46g một hỗn hợp Ba và hai kim loại kiềm A , B thuộc hai chu kì kế tiếp nhau vào nước thu được dd C và 11,2 lit khí (đktc)

Nếu thêm 0,18 mol Na2SO4 vào dd C thì dd sau phản ứng vẫn chưa kết tủa hết Ba Nếu thêm 0,21 mol Na2SO4 vào dd C thì dd sau phản ứng còn dư Na2SO4 Xác định tên hai kim loại đó

7 Cho hidroxit của một kim loại nhóm IIA tác dụng với dd H2SO4 20% thu được dd muối có nồng độ 21,9% Xác định tên kim loại đó

8 Cho 3 nguyên tố X , Y , Z thuộc nhóm A của bảng HTTH các nguyên tố Nguyên

tố Y thuộc cùng chu kì với X , X và Y thuộc hai nhóm liên tiếp , Z và X thuộc

cùng nhóm ở 2 chu kì liên tiếp Hidroxit của Z , X , Y có tính bazơ giảm dần theo thứ tự đó Nguyên tử X có 2 electron lớp ngoài cùng thuộc phân lớp 3s

a Xác định vị trí của X , Y , Z trong bảng HTTH các nguyên tố

b Viết cấu hình electron của Y và Z

c Xếp các nguyên tố theo thứ tự tính kim loại tăng dần

9 Cho biết các nguyên tử của các nguyên tố X , Y , Z : các electron có mức năng lượng cao nhất được xếp vào các phân lớp để có cấu hình lần lượt là : 2p3 ; 4s1 ; 3d1

a Viết lại cấu hình electron đầy đủ của các nguyên tố trên

b Xác định vị trí của các nguyên tố trên trong bảng HTTH các nguyên tố

10 Một hợp chất ion được cấu tạo từ ion M2+ và ion X- Trong phân tử MX2 có tổng

số hạt (p , n , e) là 186 hạt , trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 54 hạt Số khối của ion M2+ lớn hơn số khối của ion X- là 27

a Viết cấu hình electron của các ion M2+ và ion X-

b Xác định vị trí của M và X trong bảng HTTH các nguyên tố

11 A , B là hai nguyên tố ở cùng một nhóm và thuộc hai chu kì liên tiếp trong bảng HTTH Tổng số proton trong hai hạt nhân nguyên tử bằng 32 Hãy viết cấu hình electron của A , B và của các ion mà A , B có thể tạo thành Nêu tính chất hóa học đặc trưng của 2 nguyên tố này

12 Phi kim X có electron sau cùng ứng với 4 số lượng tử có tổng đại số bằng 2,5 Xác định phi kim X và cho biết vị trí của X trong bảng HTTH