Tổng diện tích đất thu hồi là:1.721ha, trong đó đất thổ cư: 286,6ha, đất nông nghiệp và các loại khác là1.452,4ha, dẫn đến một lực lượng lớn lao động không có việc làm do bị thu hẹphiện
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU 1.Sự cẩn thiết của vấn đề nghiên cứu:
Việt Nam đang trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế mạnh mẽ, hội nhậplàm xuất hiện những cơ hội mới: những ngành nghề mới, các lĩnh vực, khu vựcmới Song quá trình đô thị hoá, công nghiệp hoá, hiện đại hoá mạnh mẽ làm cho đấtnông nghiệp thu hẹp lại, dẫn đến lao động có xu hướng thiếu và mất việc làm, thunhập giảm Trong quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế, hướng tới tăng tỷtrọng ngành công nghiệp - xây dựng, dịch vụ, giảm tỷ trọng ngành nông nghiệphiện nay, Việt Nam nói chung và Đà Nẵng nói riêng đã đạt được những kết quả khảquan trong việc phát triển kinh tế Tuy nhiên, bên cạnh đó, nguy cơ tỷ lệ thấtnghiệp cao, nhu cầu về việc làm cho người lao động ngày càng trở thành một sức
ép không nhỏ trong nền kinh tế Để bù đắp cho họ một phần thiệt thòi đó, Nhà nước
đã ban hành chính sách hỗ trợ cho người bị thu hồi đất, từng bước hoàn thiện theohướng tạo điều kiện ngày càng tốt cho người có đất bị thu hồi ổn định cuộc sống vàsản xuất Tuy nhiên, vẫn chưa tập trung tạo việc làm và chuyển đổi nghề cho người
có đất bị thu hồi; việc lập và tổ chức thực hiện phương án hỗ trợ tại một số dự ánchưa công khai, minh bạch; một số cán bộ làm công tác giải phóng mặt bằng chưađáp ứng yêu cầu; vai trò của các tổ chức quần chúng chưa được phát huy Nhữngnăm gần đây, với quá trình đô thị hoá và đẩy mạnh công nghiệp hoá, Đà Nẵng làthành phố có tốc độ đô thị hóa nhanh nhiều diện tích đất ở, đất sản xuất bị thu hồi
và chuyển đổi mục đích sử dụng để đầu tư phát triển đô thị theo hướng văn minhhiện đại Cùng với tiến trình đô thị hóa của thành phố, quận Ngũ Hành Sơn là mộttrong những đơn vị có tốc độ đô thị hóa nhanh, toàn quận có hơn 100 dự án đã vàđang triển khai thực hiện trong đó,có 6.043 hồ sơ thực hiện việc di dời giải tỏa, thuhồi đất sản xuất để nước thực hiện đầu tư các dự án Tổng diện tích đất thu hồi là:1.721ha, trong đó đất thổ cư: 286,6ha, đất nông nghiệp và các loại khác là1.452,4ha, dẫn đến một lực lượng lớn lao động không có việc làm do bị thu hẹphiện tích và quy mô đất sản xuất nông nghiệp, tình hình đời sống của người dân saukhi bị thu hồi đất hiện nay rất khó khăn gây ảnh hưởng đến tình hình phát triển kinh
tế, tình hình an ninh - xã hội của quận nói riêng và thành phố nói chung Mặc dù
Trang 2trong quá trình thu hồi đất Chính phủ và thành phố đã ban hành nhiều chính sáchđối với người dân như hỗ trợ giải quyết việc làm, đào tạo chuyển đổi nghề, hỗ trợtái định cư,… tuy nhiên những vấn đề hậu giải phóng mặt bằng mà trong đó vấn đềgiải quyết việc làm cho lao động thuộc diện thu hồi đất, chính sách pháp luật về hỗtrợ còn chưa đồng bộ, bất cập và đang là vấn đề bức thiết cần được quan tâm giải
quyết Vì vậy, tôi chọn đề tài: “Thực hiện chính sách hỗ trợ đối với hộ dân diện di dời giải tỏa thu hồi đất trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng” để
nghiên cứu, làm bài thu hoạch sau nghiên cứu thực tế từ ngày 17/4/2019 đến ngày21/4/2019 Với mong muốn góp phần tìm ra giải pháp có hiệu quả, góp phần thựchiện chính sách trong giải quyết hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất nhằm góp phầnthực hiện tốt chính sách an sinh xã hội trên địa bàn quận
2 Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu trong luận văn: là chính sách hỗ trợ đối với người dândiện di dời thu hồi đất
3 Phạm vi nghiên cứu:
Về thời gian: Nghiên cứu về chính sách của Nhà nước và Thành phố ĐàNẵng hỗ trợ hộ dân diện di dời khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn quận NgũHành Sơn, thành phố Đà Nẵng
Về không gian: Nghiên cứu tại các địa phương có quy hoạch thu hồi đấttrên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn; gồm 4/4 phường của quận Ngũ Hành Sơn:Phường Mỹ An, Phường Khuê Mỹ, Phường Hòa Hải và Phường Hòa Quý
Trang 3PHẦN NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu:
Khái niệm: Chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện di dời, giải tỏa, thuhồi đất là tổng thể các quan niệm, chủ trương, phương tiện và hành động của cơquan nhà nước trong lĩnh vực hỗ trợ đối với người dân có đất bị thu hồi nhằm đạttới sự hài hòa, hợp lý về lợi ích, hiệu quả và phát triển bền vững
Chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện di dời, giải tỏa, thu hồi đất làcăn cứ quan trọng mà dựa vào đó để xác dịnh nội dung, mức độ hỗ trợ, chuyển đổinghề nghiệp, hỗ trợ sản xuất, ổn định đời sống cho người dân bị thu hồi đất
Mục tiêu của chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện di dời, giải tỏa, thuhồi đất:
Thứ nhất: Đảm bảo quyền và lợi ích của người sử dụng đất, người sở hữu
nhà ở
Thứ hai: Khuyến khích người dân giao đất.
Thứ ba: Ổn định việc làm góp phần nâng cao đời sống cho người dân mất
Các tính chất của việc hỗ trợ khi thu hồi
Tính phức tạp: Ở nước ta đất nông nghiệp là tư liệu sản xuất không thể thiếu
được trong sản xuất nông nghiệp; cư dân sống chủ yếu vào hoạt động sản xuấtnông nghiệp, trình độ sản xuất chưa cao, khả năng chuyển đổi nghề khó khăn, do
đó việc định giá hỗ trợ, tuyên truyền, vận động người dân giao đất rất khó khăn;chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề và sinh kế là điều cần thiết cho người dân có đấtnông nghiệp bị thu hồi Đất ở, khu vực đô thị có giá trị cá, thuận lợi trong kinhdoanh và sinh sống có giá trị, gây khó khăn cho việc thu hồi đất Tình trạng lấn
Trang 4chiếm xây nhà trái phép vẫn diễn ra Bên cạnh đó việc tạo công ăn việc làm hậugiải tỏa chưa đáp ứng được yêu cầu ổn định cuộc sống ở nơi mới Đến nay vẫn rấtkhó khăn khi Nhà nước thu hồi đất.
Tính đa dạng: Tùy theo đặc điểm của từng vùng mà việc HT thực hiện tại các
Thứ hai, góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật đất đai nói
chung và chính sách pháp luật về hỗ trợ nói riêng
Việc tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật đất đai nói chung, và chính sách
hỗ trợ nói riêng giúp cho chúng ta có cơ sở để tổng kết, đánh giá hiệu quả của hệthống phápluật
Thứ ba, góp phần khắc phục những hạn chế, yếu kém trong hoạt động của cơ
quan nhà nước trong công tác giải phóng mặt bằng
Việc thực hiện chính sách về hỗ trợ của cơ quan nhà nước phải được thanh tra,kiểm tra cơ quan nhà nước có thẩm quyền và sự giám sát của các cơ quan dân cửcác phương tiện triền thông và quan trọng hơn là sự giám sát của nhân dân, sẽgiúp kịp thời phát hiện những sai phạm, yếu kém trong quá trình tổ chức thựchiện việc hỗ trợ
Trang 52 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
2.1 Đặc điểm tình hình địa phương
Đặc điểm về điều kiện tự nhiên
Ngũ Hành Sơn là đơn vị hành chính 01 trong 08 quận, huyện (kể cả huyệnđảo Hoàng Sa) của thành phố Đà Nẵng, được thành lập khi Thành phố được chiatách từ tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng (cũ) để trở thành đơn vị hành chính trực thuộcTrung ương vào năm 1997 Quận có diện tích tự nhiên là 3.653ha, dân số 80 ngànngười, nằm về phía Đông Nam (giáp Biển Đông) và cách trung tâm Thành phốkhoảng 10km Với vị trí địa lý như trên, quận Ngũ Hành Sơn đóng vai trò quantrọng chiến lược trong quá trình phát triển về kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng
- an ninh của thành phố Đà Nẵng và có nhiều lợi thế để phát triển, có bờ biển bãicát dài nối với các di sản văn hóa thế giới: Đô thị cổ Hội An, thánh địa Mỹ Sơn, cố
đô Huế…để phát triển mạnh mẽ về ngành du lịch và dịch vụ Sau 17 năm thành lậpxây dựng và phát triển, dưới sự lãnh đạo sâu sát của Thành phố và sự nỗ lực của cả
hệ thống chính trị địa phương, nhất là sự lãnh đạo toàn diện của Đảng bộ quận,kinh tế - xã hội Quận phát triển nhanh chóng, tình hình quốc phòng, an ninh đượcđảm bảo, đời sống vật chất lẫn tinh thần của nhân dân được nâng lên đáng kể, dầndần vươn lên, ngang bằng với các địa phương bạn và từng bước trở thành Khu đôthị du lịch phía Đông Nam thành phố Đà Nẵng Đó chính là thành quả của sự cốgắng không ngừng của các cấp ủy Đảng, Chính quyền mặt trận và nhân dân quậnNgũ Hành Sơn trong suốt thời gian qua
Về dân số có (theo số liệu thống kê năm 2018) toàn quận có 115.872 người
với mật độ dân số: 2844 người/km2 Hiện nay trên địa bàn có 1.697 hộ nghèo cóthu nhập bình quân đầu người 1.500.000/ tháng Chiếm 8.5% tổng số 19.950 hộdân cư trên địa bàn quận Trong đó 1.169 hộ nghèo còn sức lao động 528 hộ nghèokhông còn sức lao động, có 569 hộ cận nghèo
Trang 6Về đời sống : Tuy là quận nội thành nhưng thực trạng đời sống nhân dân còn
thấp so với các quận trong thành phố
2.2 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của quận Ngũ Hành Sơn ảnh hưởng đến thực hiện chính sách về hỗ trợ, khi Nhà nước thu hồi đất.
Tổng giá trị sản xuất các ngành kinh tế thuộc quận quản lý tăng bình quânhằng năm (2016 - 2020) là15,92%
Tổng giá trị sản xuất ngành du lịch – dịch vụ - thương mại do quận quản lýtăng bình quân hằng năm là 20,75% tỷ trọng trong cơ cấu kinh tế năm 2016 là 66%đến năm 2020 tăng lên77,7%
Số lượng và quy mô sản xuất kinh doanh không ngừng tăng lên, năm 2015
có 1.273 doanh nghiệp đến năm 2017 có 2.075 doanh nghiệp, hộ cá thể tăng từngnăm từ 20 –30%
Giá trị sản xuất Công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp – xây dựng cơ bản: giátrị sản xuất tăng bình quân hằng năm là 4,26%; tỷ trọng cơ cấu kinh tế năm 2016 là29,8% đến 2020 giảm xuống còn19,5%
Ngành nông nghiệp – thủy sản: tăng bình quân hằng năm 4,96%; trong đónông nghiệp giảm 15,25%, ngành thủy sản tăng 12,49%, tỷ trọng cơ cấu kinh tếnăm 2016 là 4,2% đến năm 2020 giảm xuống còn 2,8%
Quá trình đô thị hóa trên diện rộng đã thu hẹp diện tích đất và quy mô sản xuất nông nghiệp, song quận đã có những cố gắng trong công tác chỉ đạo tiếp tục sản xuất trên các diện tích còn lại theo hướng thâm canh Công tác đầu tư hạ tầng
Trang 7cơ sở, đã được lãnh đạo quận chú trọng đầu tư số phường có điện phục vụ sinh hoạt
và sản xuất Hệ thống nước thủy cục của quận được xây cung cấp nước sạch sinh hoạt cho 98% hộ dân trên địa bàn
Hệ thống thông tin liên lạc: Ngành bưu chính viễn thông đã có sự tiến bộvượt bậc, từng bước phát triển nâng cao chất lượng phục vụ đáp ứng nhu cầu pháttriển kinh tế - xã hội củaquận
Về chăm sóc y tế, ở mức trung bình so với các quận huyện khác trong thànhphố, toàn quận có 4/4 trạm y tế được xây dựng kiên cố, có 01 Bệnh viện đa khoatrung tâmquận
Các hoạt động văn hoá, văn nghệ, truyền thanh luôn bám sát nhiệm vụ chínhtrị của quận, làm tốt công tác tuyên truyền, cổ động trực quan nhân dịp lễ, Tết vàcác sự kiện chính trị của đất nước, của thành phố và quận, đặc biệt tập trung tuyêntruyền Đại hội Đảng cáccấp
Điều kiện xã hội của Quận ngày càng được hoàn thiện nhờ sự quan tâm củacác cấp chính quyền là một trong những điều kiện thuận lợi cho mục tiêu phát triểnkinh tế tư nhân trên địa bàn Điều dễ nhận thấy về sự đổi thay đó là kinh tế củaquận đã có sự chuyển dịch theo hướng tích cực phù hợp với xu thế chung của thànhphố, tạo nên những biến đổi rõ rệt Trên cơ sở phát huy tiềm năng và lợi thế củaquận, hàng năm Ban Chấp hành Đảng bộ quận đều ban hành Nghị quyết tập trunglãnh đạo bằng các chuyên đề, đề án và khuyến khích, hỗ trợ các doanh nghiệp và
hộ dân doanh vượt qua khó khăn thách thức, tổ chức sản xuất, kinh doanh
Chất lượng giáo dục ngày càng được nâng cao, 100% trường Tiểu học đạtchuẩn quốc gia Ngày mới thành lập, toàn quận chỉ có 15 trường học các cấp thìđến nay con số này đã tăng lên gấp đôi Tỷ lệ học sinh giỏi và số lượng học sinhđạt giải học sinh giỏi các cấp tăng dần qua các năm
Vấn đề giải quyết việc làm cho nhân dân trên địa bàn quận là nhiệm vụ cấpthiết, được sự chỉ đạo của Quận ủy, UBND quận đã xây dựng và triển khai Đề án
“Hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề và giải quyết việc làm cho nông dân thuộc diện didời giải tỏa, thu hồi đất sản xuất trên địa bàn quận giai đoạn 2011-2020” Bằngnhiều biện pháp thiết thực, công tác giải quyết việc làm đã đạt nhiều kết quả quan
Trang 8trọng góp phần bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn quận.
2.2 Thực trạng thực hiện chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện
di dời, giải tỏa, thu hồi đất, khi Nhà nước thu hồi đất tại quận Ngũ Hành Sơn – TP Đà Nẵng
Về các quy định của thành phố ĐàNẵng
Hỗ trợ vay vốn giải quyết việc làm:Sử dụng nguồn vốn của Quỹ quốc giagiải quyết việc làm hiện có và nguồn vốn ngân sách thành phố cấp ủy thác hàngnăm sang Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội Đà Nẵng theo Nghị quyếtHĐND thành phố để giải quyết cho các hộ vay vốn chuyển đổi ngành nghề, giảiquyết việc làm theo cơ chế ưu đãi
Hỗ trợ học nghề: Phối hợp với các doanh nghiệp trên địa bàn tổ chức tư vấn
và tuyển dụng việc làm cho đối tượng là bộ đội xuất ngũ Tổ chức tư vấn trực tiếpcho người mãn hạn tù về hướng nghề và vay vốn tại Ngân hàng Chính sách xã hội.Phòng Lao động-Thương binh và Xã hội quận phối hợp với Công an quận vàUBND các phường tổ chức buổi gặp mặt tư vấn người chấp hành xong án tù nhưngkhông có người nào tham gia đào tạo nghề Phòng Lao động -Thương binh và Xãhội quận tổ chức tư vấn học nghề cho bộ đội xuất ngũ về địa phương chủ yếu là họcnghề lái xe ô tô, còn các nghề khác hầu như không có nhu cầu
Học bổng, hỗ trợ chi phí học tập cho con em thuộc các bậc tiểu học đếntrung học phổ thông, sinh viên là con hộ nghèo, trẻ em mồ côi, trẻ em có hoàn cảnhđặc biệt khó khăn được nhận học bổng thường xuyên, học bổng dài hạn từ các tổchức phi chính phủ Thực hiện hỗ trợ chi phí học tập, hỗ trợ tiền ăn trưa, hỗ trợ họcbổng và mua sắm đồ dùng học tập cho con học sinh khuyết tật thuộc hộ nghèo theoNghị định 86/2015/NĐ-CP Rà soát học sinh con hộ
Về các quy định của quận Ngũ Hành Sơn
Ngoài các chính sách hỗ trợ của nhà nước, thành phố, quận Ngũ Hành Sơn
đã rất chú trọng thực hiện chính sách an sinh xã hội và chủ trương an dân thôngqua thực hiện lồng ghép các mục tiêu của chương trình thành phố “5 không” và “3có” Trong đó, phấn đấu “Không còn hộ đói, không có người mùchữ, không cònngười lang thang xin ăn, không có kẻ giết người để cướp của, không còn người
Trang 9nghiện ma túy trong cộng đồng”, tiến đến phấn đấu “có nhà ở, có việc làm, có lốisống văn minh đô thị” theo mục tiêu chung của thành phố.
Tình hình và kết quả thực hiện chính sách hỗ trợ đối với hộ dân thuộc diện di dời, giải tỏa, thu hồi đất khi Nhà nước thu hồi đất tại quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Năng.
Các dự án năm sau cao hơn năm trước, các dự án cơ bản đạt và vượt tiến
độ, chính sách an sinh xã hội được thực hiện đồng bộ với chính sách hỗ trợ, giảiquyết việc làm đảm bảo sự hài hòa lợi ích của các bên liên quan
Bảng 2.1: Tổng hợp kết quả thực hiện công tác hỗ trợ các dự án từ năm
2003 – 2018 tại địa bàn quận Ngũ Hành Sơn
Số dân bị thu hồi
Trang 10chục nghìn m2 đất, ảnh hưởng tới hàng nghìn hộ dân Quá trình thực hiệnchính sách Hỗ trợ đối với 139 dự án trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn đã đạtđược thành tựu to lớn: có tới 90% số lượng dự án được triển khai đúng tiếnđộ; khoảng 85% các dự án đạt chi phí cho công tác Hỗ trợ so với kết hoạch
dự kiến;chính sách hỗ trợ, an sinh xã hội được thực hiện tốt đối với ngườidân
Bảng 2.2 Tình hình quản lý sử dụng đất trên địa bàn quận Ngũ HànhSơn
Loại đất
Toàn Quận Chia theo các phường
Diện Tích
Cơ cấu
%
Mỹ An
Khuê Mỹ
Hòa
Tổng diện
tích(ha) 3653,82 100 407.48 473.63 1417,31 1355,391.Đất nông
(Nguồn: phòng TNMT quận ngũ Hành Sơn
Với điều kiện về địa lý, tài nguyên và môi trường ưu đãi, quận Ngũ HànhSơn có lợi thế để phát triển là một quận về du lịch và dịch vụ của phía Đông Namcủa thành phố Với hướng phát triển đó từ ngày thành lập đến nay với sự quan tâmcủa Thành ủy - UBND thành phố và sự đồng thuận của toàn quân và dân Ngũ HànhSơn
Trang 11Bảng 2.3: Tổng hợp kết quả thực hiện công tác hỗ trợ các dự án từ năm
2003 -2017 tại địa bàn quận Ngũ Hành Sơn về chuyển đổi nghề nghiệp cho
bị thu hồi (m2)
Trong đó đất nông nghiệp
Chuyển đổi nghề nghiệp
Về tổ chức thực hiện chính sách
Một là, Đã thực hiện nghiêm túc hệ thống văn bản đồng bộ trong lĩnh vực
quản lý đất đai của Thành phố Đà Nẵng
Hai là, đã kiện toàn được đội ngũ cán bộ công chức có phẩm chất đạo đức
tốt, chuyên sâu về nghiệp vụ, tận tâm tân lực vì công việc, vì sự nghiệp công