Mục tiêu cần đạt: - kiến thức: HS nắm vững khái niệm: Văn bản nhật dụng không phải là khái niệm chỉ kiểu văn bản hoặc thể loại.. Văn bản nhật dụng có thể là là thơ, văn xuôi, văn nghị
Trang 1TIẾT 131-132
I Mục tiêu cần đạt:
- kiến thức: HS nắm vững khái niệm: Văn bản nhật dụng không phải là khái niệm chỉ kiểu
văn bản hoặc thể loại Đó là khái niệm chỉ tính chất nội dung cập nhật (gần gũi, bức thiết đối với đời sống) của văn bản Văn bản nhật dụng có thể là là thơ, văn xuôi, văn nghị luận…
Hệ thống hóa được các chủ đề của văn bản nhật dụng đã học trong toàn bộ chương trình Ngữ vănTHCS Nắm được một số đặc điểm của văn bản nhật dụng
- kĩ năng: Rèn kĩ năng hệ thống hóa, so sánh, tổng hợp và liên hệ thực tế.
- thái độ: Có ý thức trong việc tiếp cận các văn bản nhật dụng, hiểu được tác dũng và vai trò
của loại văn bản này trong đời sống
II Chuẩn bị:
- giáo viên:
+ Tư liệu, ĐDDH : Giáo án, SGK, bảng phụ
+ Phương pháp : Thống kê, phân tích, gợi tìm, giải thích, thuyết trình
- học sinh : Bảng hệ thống hóa nội dung các văn bản nhật dụng đã học, vở ghi, SGK.
III Lên lớp:
1 Ổn định ( 1’)
2 Kiểm tra vở chuẩn bị của học sinh (1’)
3.Bài mới (84 ’)
GV nêu yêu cầu và hình thức học tập (đây là 2 tiết ôn tập toàn bộ các văn bản nhật dụng trong chương trình THCS) (1’)
Hoạt động 1 (30’ )Giải thích, đàm thoại
- Gọi HS đọc mục I SGK
- Văn bản nhật dụng có phải là khái niệm
thể loại không hay là khái niệm chỉ kiểu văn
bản?
- Vậy những đặc điểm chủ yếu của khái
niệm này là gì?
- Văn bản nhật dụng viết về các đề tài nào?
- Chức năng của loại văn bản này là để làm
gì?
- Nói đến văn bản nhật dụng là phải nghĩ
ngay đến tính cập nhật, vậy tính cập nhật là
như thế nào?
I Khái niệm văn bản nhật dụng
- Không phải là khái niệm thể loại
- Không phải chỉ kiểu văn bản
→ Chỉ đề cập đến chức năng, đề tài, tính cập nhật
- Đề tài rất phong phú: thiên nhiên, môi trường, văn hóa, giáo dục, chính trị xã hội, đạo đức, nếp sống…
- Chức năng: Bàn luận, thuyết minh, tường thuật, miêu tả, đánh giá…những vấn đề, những hiện tượng của đời sống con người và
xã hội
- Tính cập nhật: tính thời sự kịp thời, đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của cuộc sống hàng ngày
Trang 2Hoạt động 2 ( 33 ’) vấn đáp, gợi tìm, thống kê để hệ thống hóa nội dung và hình thức các
văn bản nhật dụng đã học
( Lần lượt cho HS trình bày để điền vào bảng hệ thống)
II Nội dung, hình thức các văn bản nhật dụng đã học trong chương trình Ngữ văn THCS
Lớp Số
tt
6
1
2
3
Cầu Long Biên- nhân
chứng lịch sử
Động Phong Nha
Bức thư của thủ lĩnh da đỏ
- Giới thiệu và bảo vệ di tích lịch
sử, danh lam thắng cảnh
- Giới thiệu danh lam thắng cảnh
- Quan hệ giữa thiên nhiên và con
người → Bảo vệ môi trường sống
-Miêu tả + Thuyết minh -Thuyết minh -Thư từ
7
4
5
6
7
Cổng trường mở ra
Mẹ tôi
Cuộc chia tay của những
con búp bê
Ca Huế trên sông Hương
- Giáo dục, nhà trường, gia đình
và trẻ em → Môi trường sống ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách con người.
-Văn hóa dân gian
-Biểu cảm -Truyện ngắn -Truyện ngắn -Thuyết minh 8
8
9
10
Thông tin về trái đất năm
2000
Ôn dịch, thuốc lá
Bài toán dân số
-Môi trường
-Tệ nạn thuốc lá, ma túy -Dân số và tương lai nhân loại
→ Bảo vệ môi trường
-Thông báo
-Nghị luận -Nghị luận
12
13
Tuyên bố thế giới…trẻ em
Đấu tranh cho một thế giới
hòa bình
Phong cách Hồ Chí Minh
-Quyền sống con người
-Chống chiến tranh, bảo vệ hòa bình thế giới
-Hội nhập với thế giới, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
-Nghị luận -Nghị luận -Nghị luận
Hoạt động (20’ )Giải thích, thuyết trình
- Gọi HS đọc mục IV
- Để bảo đảm hiệu quả mong muốn trong
việc hoạc loại văn bản đặc biệt này, cần lưu
ý các điểm nào?
Chúng ta vừa tổng kết lại phần văn bản nhật
III Phương pháp học văn bản nhật dụng
1.Đọc thật kĩ các chú thích về sự kiện, hiện tượng hay vấn đề
2.Tạo thói quen liên hệ (thực tế bản thân, thực tế cộng đồng)
3.Có ý kiến, quan niệm riêng, có thể đề xuất giải pháp
4.Vận dụng kiến thức các môn học khác để hiểu văn bản nhật dụng và ngược lại
5.căn cứ vào đặc điểm thể loại để phân tích
6 kết hợp xem tranh ảnh, nghe và xem các chương trình thời sự, khoa học, truyền thông trên các thông tin đại chúng hàng ngày
* Ghi nhớ SGK
Trang 3dung được học trong chương trình THCS.
Qua đây chúng ta nhận thấy như thê nào về
nội dung và hình thức của văn bản nhật
dụng? (Sau khi HS trả lời, GV cho HS khác
đọc mục ghi nhớ SGK)
4.Củng cố ( 3’ )GV treo bảng phụ bài tập trắc nghiệm.
Chọn câu đúng bằng cách khoanh tròn chữ cái đầu câu
1 Yêu cầu đầu tiên của văn bản nhật dụng là gì?
a Tính cập nhật của văn bản.
b Tính giá trị văn chương của văn bản
c Phương thức của văn bản
d Thể loại của văn bản
2 Văn bản nào sau đây viết về vấn đề bảo vệ môi trường sống?
a Đấu tranh cho một thế giới hòa bình
b. Bức thư của thủ lĩnh da đỏ.
c Cổng trường mở ra
d Bài toán dân số
5.Dặn dò (1’ )
- Chép và học thuộc phần ghi nhớ, nắm vững các kiến thức vừa ôn tập
- Chuẩn bị tiết 133: Chương trình địa phương ( phần Tiếng việt) chuẩn bị thật
kĩ nội dung trả lời câu hỏi ở SGK và mang theo bảng nhóm
- Nhận xét tiết học
………
TIẾT 133
I Mục tiêu cần đạt:
- kiến thức: Ôn tập, củng cố kiến thức về tử ngữ địa phương
Hiểu được vai trò của từ ngữ địa phương về nặt tích cực cũng như mặt tiêu cực
- kĩ năng: Rèn kĩ năng xác định và giải nghĩa các từ ngữ địa phương có trong các văn bản
đã học ở chương trình Ngữ văn
- thái độ: Có ý thức trong việc lựa chọn và sử dụng từ địa phương phù hợp; tự hào về sự
phong phú của vốn từ Tiếng Việt
II Chuẩn bị:
- giáo viên:
+ Tư liệu, ĐDDH : Giáo án, SGK, bảng phụ
+ Phương pháp : Thảo luận, gợi tìm, thực hành
- học sinh : Vở chuẩn bị, vở ghi, SGK, bảng nhóm.
III Lên lớp:
Trang 41 Ổn định ( 1’)
2 Kiểm tra sư chuẩn bị của học sinh (1’)
3.Bài mới ( 40’)
Trong các cộng đồng ngôn ngữ lớn và phân bố rộng về mặt địa lí thường có những lớp từ ngữ đặc thù cho từng vùng địa lí rộng hoặc hẹp Nước Việt Nam ta chạy dài theo bờ biển Đông từ Bắc vào Nam và nhìn chung hình thành 3 vùng ngôn ngữ lớn: Bắc, Trung và Nam
bộ Hôm nay, chúng ta tìm hiểu một số từ ngữ đặc thù ở từng vùng địa phương mà ta thường gọi đó là từ địa phương (1’)
Hoạt động 1 (32’ ) thảo luận nhóm
- Gọi HS đọc và xác định yêu cầu
bài tập 1, 2 (Câu 1: xác định từ địa
phương và chọn từ toàn dân tương
ứng)
- Phân nhóm - thảo luận ( 5’)
+ Nhóm 1: câu 1a
+ Nhóm 2: câu 1b
+ Nhóm 3: câu 1c
+ Nhóm 4: câu 2
*Các nhóm trình bày nội dung thảo
luận vào bảng nhóm
- Thực hành cá nhân
Cho HS xác định yêu cầu bài tập 3
GV treo bảng phụ cho HS xung phong
lên điền từ vào
Hoạt động 2 (7 ’) thực hành cá nhân.
I Xác định từ ngữ địa phương và tìm từ toàn dân tương ứng
Câu 1: Lập bảng đối chiếu
Từ địa phương Từ toàn dân
a Thẹo Lặp bặp Ba
Sẹo Lắp bắp
Bố, cha
b Ba Má Kêu Đâm Đũa bếp Nói trổng
Vô
Bố, cha Mẹ Gọi Thành ra, trở thành Đũa cả
Nói trống không Vào
c Ba Lui cui Nắp Nhắm Giùm Nói trổng
Bố, cha Lúi húi Vung Cho là Giúp Nói trống không Câu 2: So sánh, phân biệt nghĩa của 2 từ phát âm giống nhau
a Kêu → nói to (từ toàn dân)
b Kêu → gọi ( từ địa phương) Câu 3: Lập bảng đối chiếu
Từ địa phương Từ toàn dân
Trái Chi kêu Trống hổng trống hảng
Quả Gì Gọi Trống huếch trống hoác
II Bình luận cách dùng từ ngữ địa phương
Trang 5Cho HS xác định yêu cầu bài tập 5.
Cho HS suy nghĩ và trả lời
Câu 5: xét truyện Chiếc lược ngà- Nguyễn Quang Sáng
a Không nên để nhân vật bé Thu dùng từ toàn dân vì Thu còn nhỏ chưa có dịp giao tiếp rộng rãi bên ngoài địa phương mình
b Trong lời kể chuyện, tác giả có dùng những
từ ngữ địa phương là nhằm thể hiện sắc thái địa phương cho câu chuyện
4.Củng cố ( 2 )
Em thấy từ ngữ địa phương như thế nào về vai trò của nó? Cần phát huy hay loại bỏ?
5.Dặn dò (1’ )
- Xem lại và nắm vững nội dung kiến thức vừa tìm hiểu
- Chuẩn bị tiết 134-135: Bài viết số 7 – Nghị luận văn học ( Đọc, suy nghĩ 7 đề ở
SGK)
- Nhận xét tiết học
………
TIẾT 134-135
I Mục tiêu cần đạt:
- kiến thức: Tổng hợp các kiến thức đã học về lí thuyết và thực hành kiểu bài văn nghị luận
văn học
- kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng viết văn bản nghị luận nói chung.
- thái độ: Biết vận dụng các kiến thức và kĩ năng để làm bài văn nghị luận.
Có những cảm nhận, suy nghĩ riêng và biết vận dụng một cách linh hoạt, nhuần nhuyễn các phép lập luận phân tích, giải thích, chúng minh trong quá trình làm bài
II Chuẩn bị:
- giáo viên:
+ Tư liệu , ĐDDH : Đề kiểm tra
+ Phương pháp : Tự luận
- học sinh : Giấy kiểm tra, dụng cụ học tập
III Lên lớp:
1 Ổn định ( 1’ )
2 Nêu yêu cầu , quy định tiết kiểm tra ( 1’ )
3.Chép đề - Tiến hành kiểm tra ( 86 ’ )
Đề : Trình bày suy nghĩ về khổ thơ kết thúc bài Ánh Trăng của Nguyễn Duy.
4.Thu bài ( 1’ )
5.Dặn dò ( 1’ )
- Chuẩn bị tiết 136-137: Bến Quê – Nguyễn Minh Châu ( Hướng dẫn đọc thêm)
Đọc kĩ văn bản và trả lời các câu hỏi trong phần đọc- hiểu văn bản
- Nhận xét tiết kiểm tra