văn 9 tuan 31

BÀI 28 KẾT QUẢ CẦN ĐẠT Cảm nhận được tâm hồn trong sáng, tính cách dũng cảm, hồn nhiên và cuộcsống, chiến đấu nhiều gian khổ, hy sinh nhưng vẫn lạc quan của các nhân vật nữTNXP trong tru

BÀI 28 KẾT QUẢ CẦN ĐẠT

Cảm nhận được tâm hồn trong sáng, tính cách dũng cảm, hồn nhiên và cuộcsống, chiến đấu nhiều gian khổ, hy sinh nhưng vẫn lạc quan của các nhân vật nữTNXP trong truyện " Những ngôi sao xa xôi " Thấy được nét đặc trưng trong cáchmiêu tả nhân vật và nghệ thuật kể chuyện của tác giả

Viết được bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng ở địa phương, có ýkiến xác đáng và rút kinh nghiệm chung về cách viết loại bài này

Thông qua giờ trả bài Tập làm văn số 7, tự nhận rõ những ưu điểm, nhượcđiểm trong bài văn của mình - Nắm vững hơn cách làm bài nghị luận

Nắm được mục đích, nội dung, yêu cầu và cách viết biên bản

Ngày soạn : 27/3/2013 Ngày dạy 01/4/2013 Dạy lớp: 9B

Tiết 141, 142 Văn bản:

NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI ( TRÍCH) - Lê Minh Khuê

1 Mục tiêu bài dạy

a) Về kiến thức: Cảm nhận được tâm hồn trong sáng, tính cách dũng cảm,

hồn nhiên trong cuộc sống, chiến đấu nhiều gian khổ, hy sinh, nhưng vẫn lạcquan của các nhân vật nữ TNXP trong truyện ; Thấy được nét đặc sắc trongcách miêu tả nhân vật (đặc biệt là miêu tả tâm lý, ngôn ngữ ) và nghệ thuật kểchuyện của tác giả

b) Về kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng đọc - hiểu một tác phẩm tự sự sáng tác

trong thồi kì kháng chiến cứu nước phân tích tác dụng của việc sử dụng ngôi kểthứ nhất xưng “tôi” Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng nhân vật trong tác phẩm

c) Về thái độ: GDHS Lòng biết ơn các thế hệ cha anh

2 Chuẩn bị của GV và HS

a) GV : Soạn giáo án, SGK, SGV.

b) HS : Soạn bài, SGK, vở ghi.

3 Tiến trình bài dạy

* Ổn định : Sĩ số lớp 9B… /17 Vắng:……… a) Kiểm tra : (5’)

* Câu hỏi: Hãy chỉ ra những thành công của truyện ngắn "Bến quê"?

* Đáp án – biểu điểm :

+ Nghệ thuật : (5đ) - Xây dựng tình huống nghịch lý

- Hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng

- Ngòi bút miêu tả tâm lý nhân vật tinh tế

+ Nội dung:(5đ)- Truyện ngắn chứa đựng những suy ngẫm, trải nghiệm

- Thức tỉnh ở mọi người vẻ đẹp

* Gới thiệu bài: (1’) Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, thế hệ trẻ

Việt Nam đã lên đường ra trận với khí thế:

Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước

Mà lòng phới phới dậy tương lai.

Đóng góp to lớn nhất trong cuộc xẻ dọc Trường Sơn - làm đường ra trận là củalớp lớp TNXP nối tiếp nhau đi mở đường Cuộc sống gian khổ, tâm hồn, tínhcách của các chiến sỹ TNXP được nhà văn Lê Minh Khuê phản ánh vào trongtác phẩm của mình như thế nào, chúng ta tìm hiểu

b) Nội dung bài mới :

I Đọc và tìm hiểu chung : (15')

1 Vài nét về tác giả - tác phẩm.

T : Gọi học sinh đọc chú thích dấu µ ? (Tb)

T : Trình bày những hiểu biết của em về tác giả ? (G)

HS: - Lê Minh Khuê (1949) quê ở huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hoá, bắt đầu viết

văn vào những năm 1970 Lê Minh Khuê là nhà văn nữ có sở trường về truyện ngắn với ngòi bút miêu tả tâm lý tinh tế, sắc sảo, đặc biệt là tâm lý nhân vật phụ nữ.

T : Lê Minh Khuê (1949) quê ở huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hoá, thuộc thế hệ

các nhà văn bắt đầu sáng tác trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước Gia nhậpTNXP và bắt đầu viết văn vào những năm 1970 Lê Minh Khuê là cây bút nữ chuyênviết truyện ngắn Những tác phẩm đầu tay của bà ra mắt bạn đọc vào đầu những năm

70 của thế kỷ XX Truyện của Lê Minh Khuê viết về cuộc sống, chiến đấu của TNXP

và bộ đội trên tuyến đường Trường Sơn đã gây được sự chú ý của bạn đọc Từ saunăm 1975, sáng tác của Lê Minh Khuê bám sát những chuyển biến của đời sống, đềcập những vấn đề bức xúc của xã hội và con người với tinh thần đổi mới mạnh mẽ LêMinh Khuê là nhà văn có sở trường về truyện ngắn với ngòi bút miêu tả tâm lý tinh tế,sắc sảo, đặc biệt là tâm lý nhân vật phụ nữ

T : Tác phẩm được sáng tác trong hoàn cảnh nào ? (Kh)

HS: - Truyện ngắn "Những ngôi sao xa xôi" viết năm 1971 lúc cuộc kháng

chiến chống Mỹ của dân tộc đang diễn ra ác liệt.

T : Truyện ở trong số những tác phẩm đầu tay của Lê Minh Khuê, viết

năm 1971 lúc cuộc k/c chống Mỹ của dân tộc đang diễn ra ác liệt

2 Đọc văn bản :

T : nêu yêu cầu đọc : Đọc to, rõ ràng, giọng đọc tâm tình, cần chú ý thể

hiện được giọng điệu ngôn ngữ của truyện mà chủ yếu là lời của nhân vật côthanh niên xung phong Phương Định Câu văn trong truyện phần nhiều là dạngcâu kể xen với câu tả và thường là câu ngắn, gần với khẩu ngữ, khi đọc cần thể

hiện được đặc điểm này của lời văn, chú ý phân biệt lời kể và lời đối thoại ngắngọn giữa các nhân vật

GV đọc -> Gọi 2 học sinh đọc - nhận xét - sửa lỗi

T : Gọi học sinh đọc chú thích 1, 2, 3, 4 (Tb)

T : Hãy kể tóm tắt nội dung của truyện ? (G)

HS: Ba nữ TNXP làm thành một tổ trinh sát mặt đường tại một trọng

điểm trên tuyến đường Trường Sơn Họ có hai cô gái rất trẻ là Định và Nho còn

tổ trưởng là chị Thao lớn tuổi hơn một chút Nhiệm vụ của họ là quan sát địchném bom, đo khối lượng đất đá phải san lấp do bom địch gây ra, đánh dấu vị trícác trái bom chưa nổ và phá bom Công việc của họ hết sức nguy hiểm vàthường xuyên phải chạy trên cao điểm giữa ban ngày và máy bay địch có thể ậpđến bất cứ lúc nào Đặc biệt, họ phải bình tĩnh đối mặt với cái chết trong mỗi lầnphá bom Mà công việc này diễn ra hàng ngày, thậm chí mấy lần trong mộtngày Họ ở dưới một cái hang dưới chân cao điểm, cách xa đơn vị Cuộc sốngcủa ba cô gái ở nơi trọng điểm giữa chiến trường dù khắc nghiệt và nguy hiểmnhưng vẫn có những niềm vui hồn nhiên của tuổi trẻ, những giây phút thanhthản, mơ mộng và đặc biệt là họ rất gắn bó, yêu thương nhau trong tình đồngđội, dù mỗi người một cá tính Phương Định là một cô gái giàu cảm xúc, hay mơmộng, hồn nhiên và luôn nhớ về những kỷ niệm của tuổi thiếu nữ, với gia đình

và thành phố thân yêu của mình Ở phần cuối, truyện tập trung miêu tả hànhđộng và tâm trạng của các nhân vật mà chủ yếu là của Phương Định trong mộtlần phá bom Nho bị thương và sự lo lắng, săn sóc của hai đồng đội

T : Truyện được trần thuật từ nhân vật nào ? (Tb)

HS: Truyện được trần thuật từ ngôi thứ nhất và người kchuyện cũng là

T : Truyện ngắn này có cốt truyện rất đơn giản, mạch truyện phát triển

theo dòng suy nghĩ, tâm trạng của nhân vật - đan xen giữa hiện tại và quá khứđược tái hiện trong hồi tưởng -> Làm nổi bật tính cách, phẩm chất của ba nữTNXP đặc biệt là Phương Định - nhân vật chính, người kể chuyện -> tìm hiểuphẩm chất của họ

II Phân tích :(21’)

1 Ba nữ TNXP trong tổ trinh sát mặt đường.

T : Gọi học sinh đọc: từ đầu - có khi suốt đêm (Tb).

T : Hãy tìm những câu văn miêu tả hoàn cảnh sống, chiến đấu của ba nữ

TNXP?

HS: - Chúng tôi có ba người Ba cô gái

- Chúng tôi ở trong một hang dưới chân cao điểm [ ]Đường bị đánh lở

loét, màu đất đỏ, trắng lẫn lộn Hai bên đường không có lá xanh Chỉ có những thân cây bị tước khô cháy Những cây nhiều rễ nằm lăn lóc Những tảng đá to Một vài cái thùng xăng hoặc thành ô tô méo mó han gỉ, nằm trong đất

- Khi có bom nổ thì chạy lên đo khối lượng đất lấp vào hố bom, đếm bom chưa nổ, nếu cần thì phá bom [ ] chúng tôi bị bom vùi luôn.

- Chúng tôi chạy trên cao điểm cả ngày ( )thần chết là một tay không thích đùa ( ) có ở đâu như thế này không: đất bốc khói, không khí bàng hoàng, máy bay đang ầm ì xa dần Thần kinh căng như chão, tim đập bất chấp cả nhịp điệu, chân chạy mà vẫn biết rằng khắp chung quanh có nhiều quả bom chưa nổ.

Có thể nổ bây giờ, có thể chốc nữa Nhưng nhất định sẽ nổ Rồi khi xong việc, quay lại nhìn cảnh đoạn đường một lần nữa, thở phào, chạy về hang.

T : Em hiểu thế nào là "Cao điểm", "Trọng điểm" ? (Kh)

HS: - Cao điểm: Chỗ cao hơn mặt đất như: gò, đồi, núi hoặc trên nóc

công trình kiến trúc cao

- Trọng điểm: Điểm được xác định là có vai trò quan trọng so với nhữngđiểm, nơi khác -> chỉ nơi đánh phá ác liệt của Đế Quốc Mỹ trên tuyến đườngTrường Sơn

T : Nghệ thuật kể chuyện ở đoạn này có gì đáng chú ý ? (G)

HS: Nghệ thuật kể chuyện theo ngôi thứ nhất, sử dụng nhiều câu văn ngắn

đó là những câu đặc biệt, câu tỉnh lược, câu có nhiều vế câu, làm cho nhịp vănnhanh tạo được không khí khẩn trương trong chiến trường, sử dụng phép sosánh

T: Em hiểu như thế nào về hoàn cảnh sống, chiến đấu của ba nữ TNXP? (Kh) HS: - Ba nữ TNXP ở trên một cao điểm, giữa một vùng trọng điểm trên

tuyến đường Trường Sơn, nơi tập trung nhiều bom đạn và sự nguy hiểm ác liệt

- Công việc của họ lại càng đặc biệt nguy hiểm - họ phải chạy trên cao điểmgiữa ban ngày, phơi mình ra giữa vùng trọng điểm đánh phá của máy bay địch - khimáy bay trinh sát đến bất chợt rất dễ bị phát hiện Sau mỗi trận bom, họ phải lao ratrọng điểm, đo và ước tính khối lượng đất đá bị bom địch đào xới, đếm những quảbom chưa nổ và dùng những khối thuốc nổ đặt vào cạnh nó để phá Đó là một côngviệc phải mạo hiểm với cái chết, luôn căng thẳng thần kinh, đòi hỏi sự dũng cảm vàbình tĩnh, hết sức khôn ngoan, nhạy cảm, khéo léo, đòi hỏi kinh nghiệm Nhưng đốivới ba cô gái ấy thì những công việc ấy đã trở thành công việc bình thường hàngngày : "Có ở đâu như thế này không chạy về hang "

T : Hãy tìm những chi tiết miêu tả hành động, cử chỉ của ba nữ TNXP ? (Kh) (T 115, 117, 118, 119)

HS: - Thế nào, chuẩn bị thôi chứ

- Nho cuộn tròn cái gối, cất nhanh vào túi [ ] chụp cái mũ sắt lên đầu[ ] Nho vừa tắm ở dưới suối lên [ ] Cứ quần áo ướt, Nho ngồi, đòi ăn kẹo [ ] trông nó nhẹ, mát mẻ như một que kem trắng.

- Chị Thao nhìn ra cửa hang [ ] móc bánh bích qui trong túi, thong thả nhai [ ] chị bình tĩnh đến phát bực Nhưng thấy máu, thấy vắt là chị nhắm mắt lại, mặt tái mét Áo lót của chị cái nào cũng thêu chỉ màu, hay tỉa đôi lông mày Nhưng trong công việc, ai cũng gờm chị, cương quyết, táo bạo.

- Cao điểm bây giờ thật vắng lặng Chỉ còn Nho và chị Thao Và bom Và tôi ngồi đây.

- Thế là tối lại ra đường luôn Thường xuyên

Tôi, một quả bom trên đồi Nho hai quả dưới lòng đường Chị Thao một quả dưới chân cái hầm ba-ri-e cũ.

- Quen rồi Một ngày chúng tôi phá bom đến 5 lần Ngày nào ít: ba lần

- Nho bị thương ở chỗ nào [ ] Chị nghẹn ngào không nước mắt Tôi moi đất bế Nho đặt lên đùi mình [ ] Tôi rửa, tiêm cho Nho [ ] Chị Thao luẩn quẩn bên ngoài, lúng túng Nho ngủ

- Hát đi, Phương Định, Mày thích hát bài gì nhất, hát đi.

- Chị Thao hát [ ] nhạc sai bét, giọng thì chua, Chị không hát trôi chảy được bài nào nhưng chị lại có ba quyển sổ dày chép bài hát

T : Nghệ thuật kể chuyện có gì đặc sắc ? (G)

HS: Sử dụng điểm nhìn trần thuật ở ngôi thứ nhất, sử dụng câu văn

ngắn, câu đặc biệt, câu tỉnh lược tạo nhịp nhanh, khẩn trương, thấy được khí thế,không khí trên cao điểm

T : Điểm nhìn trần thuật ở ngôi thứ nhất đã xoá nhoà khoảng cách giữa

người kể chuyện và nhân vật, khiến cho câu chuyện gần gũi, bình dị và đờithường hơn; mạch truyện tự phát rất thoải mái, nhân vật hiện lên sinh động hơn,giọng điệu thoải mái Việc lựa chọn điểm nhìn như vậy đã tạo nên thành côngtrong nghệ thuật trần thuật và nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật

H: Qua lời kể, tự nhận xét của Định về bản thân và hai đồng đội Em tháy

họ có những nét tính cách, phẩm chất chung gì đáng quí ? (Kh)

HS: Ba nữ TNXPtrên cao điểm là những cô gái còn rất trẻ, có cá tính và

hoàn cảnh riêng không giống nhau, nhưng đều có phẩm chất chung của nhữngchiến sỹ TNXP ở chiến trường :

- Có tinh thần trách nhiệm, tự giác cao quyết tâm hoàn thành mọi nhiệm

vụ được phân công : Có ba chị em trên cao điểm còn rất trẻ nhưng có lệnh là lênđường bất kể trong tình huống nào, nguy hiểm không từ nan dù phải đói phó vớimáy bay và bom đạn quân thù và đã lên đường là hoàn thành nhiệm vụ : Họ cólên đường ra cao điểm bất kỳ lúc nào, phơi mình ra giữa cao điểm cả ban ngày,

mà ban ngày trên cao điểm không phải chuyện chơi "Thần chết là một tay khôngthích đùa" vậy mà họ vẫn phân công nhau hoàn thành nhiệm vụ Có bao nhiêuquả bom họ phân công nhau phá cho bằng hết

- Lòng dũng cảm không sợ hy sinh, không quản khó khăn, gian khổ: Chỉ

có ba chị em nhưng họ luỗn sẵn sàng đối mặt với những gian khổ, hiểm nguy.Khi công việc nhiều và nguy hiểm vẫn làm cho bằng hết, nhất định không chịugọi điện về đơn vị xin chi viện Họ trực tiếp đối mặt với cái chết, nguy hiểm

không kém những chiến sĩ ngoài mặt trận nhưng họ vẫn không từ nan, bằng mọi cách hoàn thành nhiệm vụ

- Tình đồng đội gắn bó : Khi đồng đội bị thương thì khẩn trương cứu chữa

và tận tình chăm sóc lo lắng cho nhau từng li từng tí : Khi Nho bị thương - chị Thao thì khóc, lo lắng không biết làm gì, sợ máu lại cứ đòi gọi điện báo cho đơn

vị biết trong khi đó sự ác liệt trên cao điểm không gọi điện; Phương Định hàng ngày thì mơ mộng nhưng đến khi bạn bị thương thì lo lắng, bình tĩnh, chăm sóc

vết thương cho bạn : tiêm, băng bó, pha sữa

- Cuộc sống và chiến đấu trên cao điểm thật gian khổ, nguy hiểm và luôn căng thẳng nhưng họ vẫn bình tĩnh, chủ động, luôn lạc quan yêu đời, lúc nào cũng vang lên tiếng hát của ba cô gái ngay cả trong hoàn cảnh ác liệt nhất: khi Nho bị thương vừa băng bó vết thương cho bạn xong chị Thao đã bảo Phương Định hát - Họ có cuộc sống nội tâm phong phú, đáng yêu : dễ xúc cảm, nhiều ước mơ, hay mơ mộng, dễ vui mà cũng dễ trầm tư họ thích làm đẹp cho cuộc sống của mình ngay cả trong hoàn cảnh chiến trường: Chị Thao thì mặc áo thêu chỉ màu, tỉa lông mày - Đây là một nét giới tính đáng yêu của các cô gái trẻ mà các chàng trai thường không có : Nho thích thêu thùa, chị Thao thì chăm chép bài hát mặc dù hát thì giọng chua loét, Phương Định thì : thích ngắm mình trong gương, ngồi bó gối mơ mộng và hát

T: Qua phân tích em cảm nhận ra sao về ba nữ TNXP trên tuyến đường TS? (G) HS : - Họ là hình ảnh của những nữ TNXP trên tuyến đường Trường Sơn: Yêu nước, gan dạ, dũng cảm trong chiến đấu, đoàn kết, gắn bó, yêu thương trong tình đồng đội, đồng chí Là hình ảnh tiêu biểu của thế hệ trẻ Việt Nam thời chống Mỹ c) Củng cố - Luyện tập: (2’) HS: Nhắc lại ý cơ bản của bài d) Hướng dẫn HS học ở nhà: (1’). - Học bài: nắm được tg – tp, nội dung đã phân tích ở phần 1 - Đọc và chuẩn bị phần còn lại tiết sau học tiếp - Nộp bài tập làm văn về ván đề địa phương đã hướng dẫn ở tuần 9 Rút kinh nghiệm sau giờ dạy: - Về thời gian:……… ……

………

- Về nội dung: ………

………

- Về phương pháp:………

………

==========================

Ngày soạn : 29/3/2013 Ngày dạy: 02/4/2013 Dạy lớp: 9B

Tiết 141, 142 Văn bản:

NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI ( TRÍCH) - Lê Minh Khuê -

1 Mục tiêu bài dạy Tiếp tục giúp HS:

a) Về kiến thức: Cảm nhận được tâm hồn trong sáng, tính cách dũng cảm,

hồn nhiên trong cuộc sống, chiến đấu nhiều gian khổ, hy sinh, nhưng vẫn lạcquan của các nhân vật nữ TNXP trong truyện ; Thấy được nét đặc sắc trongcách miêu tả nhân vật (đặc biệt là miêu tả tâm lý, ngôn ngữ ) và nghệ thuật kểchuyện của tác giả

b) Về kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng đọc - hiểu một tác phẩm tự sự sáng tác

trong thồi kì kháng chiến cứu nước phân tích tác dụng của việc sử dụng ngôi kểthứ nhất xưng “tôi” Cảm nhận vẻ đẹp hình tượng nhân vật trong tác phẩm

c) Về thái độ: GDHS Lòng biết ơn các thế hệ cha anh

2 Chuẩn bị của GV và HS

a) GV : Soạn giáo án, SGK, SGV.

b) HS : Soạn bài, SGK, vở ghi.

3 Tiến trình bài dạy

* Ổn định : Sĩ số lớp 9B… /17 Vắng:……… a) Kiểm tra : (2’) Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS.

* Giới thiệu bài: ( 1’) Trong những nét chung ấy, ở mỗi người có nét

riêng làm nên cá tính của từng nhân vật khiến cho bức tranh ba cô gái mở đườngthêm sinh động, cụ thể khó quên - chúng ta tìm hiểu :

b) Dạy nội dung bài mới:

HS : Nhân vật Nho được miêu tả qua những chi tiết nào ? (Kh) (13’)

- Nho cuộn tròn cái gối, cất nhanh vào túi [ ] chụp cái mũ sắt lên đầu[ ]

Nho vừa tắm ở dưới suối lên [ ] Cứ quần áo ướt, Nho ngồi, đòi ăn kẹo [ ] Trông nó nhẹ, mát mẻ như một que kem trắng.

T : Qua những chi tiết đó Nho hiện lên như thế nào ? (Kh)

HS: Nho là một cô gái trẻ, xinh xắn "Trông nó nhẹ, mát mẻ như một que

kem trắng" rất dễ thương Nho lại rất hồn nhiên, cái hồn nhiên của một trẻ thơ

: Tắm - cứ quần áo ướt - đòi ăn kẹo" Khi bị thương nằm trong hang vẫn nhổmdậy, xoè bàn tay xin mấy viên đá, rất thích thêu thùa Những khi máy bay đếnthì chiến đấu rất dũng cảm, hành động thật nhanh gọn "cuốn cái gối, cất nhanhvào túi chụp cái mũ sắt lên đầu" Khi bị thương không một lời kêu rên, thíchlàm nũng - có ước mơ sau chiến tranh sẽ xin vào làm thợ trong nhà máy điện và

trở thành cầu thủ bóng chuyền => Nho rất hồn nhiên, chiến đấu dũng cảm

T : Nét tính cách riêng của chị Thao được thể hiện qua những hình ảnh

nào ?

HS: - Chị Thao nhìn ra cửa hang [ ] móc bánh bích qui trong túi, thong

thả nhai [ ] chị bình tĩnh đến phát bực Nhưng thấy máu, thấy vắt là chị nhắm mắt lại, mặt tái mét Áo lót của chị cái nào cũng thêu chỉ màu, hay tỉa đôi lông mày Nhưng trong công việc, ai cũng gờm chị, cương quyết, táo bạo.

- Nho bị thương ở chỗ nào [ ] Chị nghẹn ngào không nước mắt [ ] Chị Thao luẩn quẩn bên ngoài, lúng túng Chị sợ máu

- Chị Thao hát [ ] nhạc sai bét, giọng thì chua, Chị không hát trôi chảy được bài nào nhưng chị lại có ba quyển sổ dày chép bài hát

T : Qua những chi tiết đó nhân vật chị Thao được khắc hoạ như thế nào ?

(Kh)

HS: Chị Thao : Tổ trưởng nhiều hơn Phương Định và nho vài tuổi nên ít

nhiều có từng trải hơn, không dễ dàng hồn nhiên như hai đồng đội Những mơước và dự tính về tương lai có vẻ thiết thực hơn, nhưng cũng không thiếu nhữngkhát khao và rung động của tuổi trẻ : "áo thêu chỉ màu, chị hay tỉa lôngmày".Trong công việc chị rất dũng cảm, bình tĩnh, ai cũng phải gờm chị về tính

cả quyết, táo bạo đặc biệt là sự "Bình tĩnh đến phát bực" "máy bay địch đếnnhưng chị vẫn móc gói bánh quy trong túi, thong thả nhai" Thế nhưng lại rất sợmáu và vắt, thấy là "chị nhắm mắt lại, mặt tái mét", thích hát nhưng hát thì nhạcsai bét, giọng chua, không trôi chảy được bài nào - có 3 quyển sổ dày chép bài

hát => Là người cương quyết táo bạo, dũng cảm, bình tĩnh có những khát khao

và rung động của tuổi trẻ.

Các em đã thấy rõ những nét tính cách riêng của Nho và chị Thao Cònnhân vật Phương Định là nhân vật mà tác giả chọn để kể chuyện: Người kểchuyện cũng là nhân vật chính của truyện - Nhân vật thể hiện thành công nghệthuật miêu tả tâm lí nhân vật của tác giả hiện lên như thế nào chúng ta tìm hiểu ởphần sau

GV: Tuy có những nét riêng nhưng những nét riêng đó làm cho nhân vậtsống hơn và cũng đáng yêu hơn

- Tôi mê hát Thường cứ thuộc một điệu nhạc nào đó rồi bịa ra lời mà hát.

- Tôi là con gái Hà Nội Nói một cách khiêm tốn, tôi là một cô gái khá Hai

bím tóc dày tương đối mềm, một cái cổ cao, kiêu hãnh như đài hoa loa kèn Còn mắt tôi thì các anh lái xe bảo "Cô có cái nhìn sao mà xa xăm"

- Tôi thích ngắm mắt tôi trong gương Nó dài dài, màu nâu, hay nheo lại như chói nắng.

- Không hiểu sao các anh pháo thủ và lái xe hay hỏi thăm tôi [ ] tôi không săn sóc, vồn vã [ ] Nhưng chẳng qua tôi điệu thế thôi Thực tình trong suy nghĩ của tôi, những người đẹp nhất, thông minh, can đảm và cao thượng nhất là những người mặc quân phục có ngôi sao trên mũ.

- Tôi rửa, tiêm cho Nho [ ]pha sữa cho nó trong cái ca sắt

- Tôi thích nhiều bài hát Những bài hành khúc bộ đội hay hát trên những ngả đường mặt trận Tôi thích dân ca quan họ mềm mại, dịu dàng Thích Ca- chiu-sa của hồng quân Liên Xô Thích ngồi bó gối mơ màng thích nhiều

- Mưa đá ! Cha mẹ ơi ! Mưa đá !

Tôi chạy vào, bỏ trên bàn tay đang xoè ra của Nho mấy viên đá nhỏ Lại chạy ra, vui thích cuống cuồng.

- Mà tôi nhớ một cái gì đấy, hình như mẹ tôi chúng xoáy mạnh như sóng vào trong tâm trí tôi.

T : Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả nhân vật của tác giả trong

đoạn này?

HS : + Sử dụng những sự việc và chi tiết có ý nghĩa, bộc lộ rõ những

phẩm chất đáng quý của nhân vật

+ Giọng điệu và ngôn ngữ tự nhiên, trẻ trung và có chất nữ tính Ởđoạn hồi tưởng nhịp kể chậm lại, gợi nhớ những kỉ niệm của tuổi niên thiếu hồnnhiên, vô tư và không khí thanh bình trước chiến tranh khi trận mưa đá đến

+ Thể hiện chân thực, sinh động, tự nhiên tâm lý nhân vật

-> Chứng tỏ tác giả am hiểu và miêu tả sinh động tâm lý nhân vật

T : Em hiểu về NV Phương Định như thế nào qua những chi tiết cô tự nói

về mình? (định hướng)

T : Theo dõi vào những chi tiết ở trang 114, 115 em thấy Phương Định tự

đánh giá về mình ra sao ? (Kh)

HS: - Cũng như cô gái mới lớn, Phương Định nhạy cảm và quan tâm đến

hình thức của mình Cô tự quan sát và đánh giá một cách tự tin về mình "Tôi làmột cô gái khá sao mà xa xăm" Vì nhạy cảm nên cô tự biết mình được nhiềungười để ý và có thiện cảm nhất là các anh lính "Không hiểu sao hay hỏi thămtôi" Điều đó làm cô gái thấy vui và cả tự hào Biết mình được cánh lính trẻ để ý

nhưng cô "không săn sóc, vồn vã", không bộc lộ tình cảm của mình mà "thườngđứng xa, khoanh tay trước ngực, nhìn đi nơi khác, môi mím chặt" Đó là cái vẻkiêu kì đáng yêu của các cô gái Hà Nội nhưng chính cô đã thú nhận " Tôi điệuđấy thôi " Ai mà có thể ghét được nét điệu đáng yêu của một ccô gái đẹp giữachiến trường ác liệt này Cô chưa giành riêng tình cảm cho một ai Nhạy cảm,biết được điều đó nhưng cô lại tỏ ra luôn kín đáo giữa đám đông khiến ngườiđọc tưởng như là kiêu kì.

T : Với bạn bè, đồng đội Phương Định có nét tính cách gì đáng quí ? (Kh) HS: - Với bạn bè, đồng đội Phương Định là người giàu tình cảm Ở chiến

trường phương Định luôn giành tình thương yêu của mình cho đồng đội : cô yêumến những người trong tổ mình, trong đơn vị mình - hiểu được tâm tư, tình cảmcủa bạn bè kể cả anh đại đội trưởng Khi Nho bị trương, khác hẳn với ngàythường cô bình tĩnh,; chăm sóc Nho rất chu đáo, cẩn thận Đặc biệt, cô giànhtình yêu và niềm cảm phục cho tất cả những chiến sỹ mà hằng đêm cô gặp trên

trọng điểm của con đường vào mặt trận, với cô họ là " Những người đẹp nhất,

thông minh, can đảm và cao thượng nhất là những người mặc quân phục có ngôisao trên mũ "

T : Trước khi vào trận, Phương Định có những suy nghĩ, hành động gì bộc

lộ phẩm chất ? (Kh)

HS: - Vào chiến tranh, đi TNXP đã ba năm, đã quen với những thử thách

và nguy hiểm, giáp mặt hàng ngày với cái chết, nhưng ở cô gái không mất đi sựhồn nhiên, trong sáng và những mơ ước về tương lai nét cá tính ở nhân vật đượcbộc lộ khá rõ : Phương Định nhạy cảm, hồn nhiên, hay mơ mộng và thích hát :

"Tôi mê hát bịa ra lời mà hát tôi thích nhiều bài, những bài hành khúc bộđội Thích dân ca quan họ Thích ngồi bó gối mơ màng "

T : Những hồi tưởng của Phương Định Sau trận mưa đá giúp em hiểu gì về

cô ?

HS: - Phương Đinh là cô gái Hà Nội vào chiến trường, có có một thời học

sinh hồn nhiên, vô tư bên mẹ, một căn buồng nhỏ ở một đường phố yên tĩnhtrong những ngày thanh bình trước chiến tranh ở thành phố của mình Những kỷniệm ấy luôn sống lại trong cô ngay giữa chiến trường căng thẳng và dữ dội Nóthể hiện khao khát cuộc sống nơi quê hương, vừa làm dịu mát tâm hồn tronghoàn cảnh căng thẳng, khốc liệt của chiến trường, vừa là liều thuốc động viêntinh thần Phương Đinh nơi tuyến lửa

- Trận mưa đá lúc ở hang, lại thêm nét đẹp nội tâm của nhân vật Từ mộtPhương Định căng thẳng tột độ lúc phá bom, giờ đây hiện ra một Phương Địnhtrong niềm vui trẻ con đang " nở tung ra, say sưa, tràn đầy’’ trước trận mưa đábất ngờ kéo cô về với tuổi thơ ngày nào Cùng với trận mưa đá, những kỉ niệmthời thiếu nữ lại trào lên trong cô, không thể ngăn nổi, "xoáy mạnh như sóng’’trong tâm trí biết bao hình ảnh thân thương của gia đình và thành phố quêhương: người mẹ, cái cửa sổ, bà bán kem , tiếng rao của bà bán xôi sáng, conđường nhựa sau cơn mưa đêm mùa hạ, hoa trong công viên và những ngôi sao to

trên bầu trời thành phố " Chao ôi, có thể là tất cả những cái gì đó’’ - tấm lòngcủa cô gái mở đường nhớ về thành phố Hà Nội thật da diết và đằm thắm biếtchừng nào, và có lẽ chính những cái đó đã nâng bước chân cô trên những chặngđường đánh Mĩ.

T : Hãy khái quát những nét phẩm chất đáng quý ở nhân vật này ? (G)

HS: Là một cô gái Hà Nội - chiến sỹ TNXP hồn nhiên, ngây thơ, trong

sáng, nhạy cảm, giàu tình cảm.

T : Gọi học sinh đọc đoạn Ở T 117, 118 ? (Tb)

T : Đoạn em vừa đọc tác giả miêu tả điều gì ở nhân vật Phương Định? (Kh) HS: Tgiả mtả diễn biến tâm lý của Phương Định trong một lần phá bom

nổ chậm

T : Hãy tìm những chi tiết miêu tả tâm lí NV Phương Định trong lần phá

bom ?

HS: - Vắng lặng đến phát sợ Cây còn lại xơ xác Đất nóng [ ] Tôi đến

gần quả bom Cảm thấy có ánh mắt các chiến sĩ đang dõi theo mình, tôi không

sợ nữa Tôi sẽ không đi khom Các anh ấy không thích cái kiểu đi khom khi có thể cứ đàng hoàng mà bước tới

- Tôi dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom [ ] Thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom Một tiếng động sắc đến gai người, cứa vào da thịt tôi Tôi dùng mình và bỗng thấy tại sao mình làm quá chậm Nhanh lên một tí ! Vỏ quả bom nóng Một dấu hiệu chẳng lành Hoặc là nóng từ bên trong quả bom Hoặc

là mặt trời nung nóng

- Tôi nép người vào bức tường đất [ ] Tim tôi cũng đập không rõ.

- Quen rồi Một ngày chúng tôi phá bom đến 5 lần Ngày nào ít: ba lần Tôi có nghĩ tới cái chết Nhưng một cái chết mờ nhạt, không cụ thể Còn cái chính: liệu mìn có nổ, bom có nổ không? Không thì làm cách nào để châm mìn lần thứ hai ? Tôi nghĩ thế và nghĩ thêm: đứng cẩn thận, mảnh bom găm vào cánh tay thì khá phiền.

T : Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật của tác giả ?(G) HS: Tâm lý của nhân vật Phương Định trong một lần phá bom đã được

miêu tả rất cụ thể, tinh tế đến từng cảm giác, ý nghĩ dù chỉ thoáng qua trong giâylát Sử dụng phương thức trần thuật ở ngôi thứ nhất tạo điều kiện để tác giả tậptrung miêu tả thế giới nội tâm của nhân vật Phương Định Sử dụng nhiều câuvăn ngắn, nhịp nhanh, tạo được không khí khẩn trương, nguy hiểm khi cái chếtlúc nào cũng cận kề bên cạnh, đầy bí hiểm =>Tác giả tỏ ra rất am hiểu tâm línhân vật như là mình được làm, được chứng kiến

T : Qua nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật của tác giả, em cảm nhận được

gì về nhân vật Phương Định ? (G)

HS: Tâm lý nvật được miêu tả qua diễn biến tâm trạng của PĐ trong một

lần phá bom Ở đây có 2 nét tâm trạng của cô gái : Lúc đến gần quả bom và lúcphá bom

- Lúc đến gần quả bom : mặc dù đã rất quen với công việc nguy hiểm này,thậm chí một ngày có thể phải phá tới năm quả bom, nhưng mỗi lần vẫn là mộtthử thách với thần kinh cho đến từng cảm giác : từ khung cảnh và không khíchứa đầy sự căng thẳng đến cảm giác là "Các anh pháo cao xạ" ở bên kia đangtheo dõi từng động tác, cử chỉ của mình, để rồi lòng dũng cảm ở cô như đượckích thích bởi sự tự trọng "Tôi đến gần quả bom đàng hoàng mà bước tới "

- Lúc phá bom: ở bên quả bom, kề sát với cái chết im lìm và bất ngờ, từngcảm giác của con người cũng trở nên sắc nhọn hơn "Thỉnh thoảng lưỡi xẻngchạm vào quả bom một dấu hiệu chẳng lành" Tiếp đó là cảm giác căng thẳngchờ đợi tiếng nổ của quả bom

T : - Phương Định bình tĩnh, dũng cảm, không sợ khó khăn nguy hiểm

trong chiến đấu, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ

T : Qua phân tích em cảm nhận được gì về nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân

vật của tác giả ? (G)

T : Qua những đoạn phân tích ở trên, cùng với rất nhiều chi tiết trong

truyện, ngòi bút của Lê Minh Khuê đã miêu tả sinh động, chân thực tâm lí nhânvật, làm hiện lên một thế giới nội tâm phong phú, nhưng trong sáng, không phứctạp Cách nhìn và thể hiện con người thiên về về cái tốt đẹp, trong sáng, caothượng cũng là phương hướng chủ đạo và thống nhất trong văn học Việt Namthời kì kháng chiến Cũng nằm trong phương hướng chung đó, nhưng truyện của

Lê Minh Khuê không rơi vào tình trạng giản đơn, công thức, dễ dãi vì tác giảphát hiện và miêu tả được đời sống nội tâm với những nét tâm lí cụ thể của nhânvật

III Tổng kết - ghi nhớ : (3')

T : Em hãy khái quát thành công về nghệ thuật - nội dung truyện ? (G)

+ Nghệ thuật : Sử dung ngôi kể thứ nhất, lựa chọn nhân vật kể chuyện đồng thời là nhân vật trong truyện.Phương thức trần thuật hợp lý Cách kể chuyện tự nhiên Giọng điệu và ngôn ngữ tự nhiên, trẻ trung, đặc biệt thành công ở nội dung miêu tả tâm lý nhân vật.

+ Nội dung : Làm nỏi bật tâm hồn trong sáng, mơ mộng, tinh thần dũng cảm, cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ, hy sinh nhưng rất đỗi hồn nhiên, lạc quan, yêu đời của các chiến sỹ TNXP.

c) Củng cố, luyện tập : (5')

T : Qua tác phẩm em có suy nghĩ gì về tuổi trẻ Việt Nam trong kháng

chiến chống Mĩ ? (Kh)

HS: - Tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ rất anh hùng

và rất đẹp : họ là những con người có lý tưởng đúng đắn, có tinh thần chiến đấu