Câu 2 4.0 điểm Từ thực tiễn văn hoá Việt Nam, anh/chị hãy chứng minh rằng: tự nhiên không trực tiếp sản sinh ra văn hoá nhưng để lại dấu ấn rõ nét trong đặc trưng của mỗi nền văn hoá.. 4
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP HỒ CHÍ MINH TUYỂN SINH ĐẠI HỌC VĂN BẰNG 2 HỆ CHÍNH QUY NĂM
2013 MÔN THI: ĐẠI CƯƠNG VĂN HOÁ VIỆT NAM
Thời gian làm bài: 180 phút Không được sử dụng tài liệu khi làm bài
-Đề thi
Câu 1: (2.0 điểm)
Lý giải nguyên nhân vì sao văn hoá phương Tây thiên về trọng động, hướng ngoại, còn văn hoá phương Đông thiên về trọng tĩnh, hướng nội Hãy nêu những câu thành ngữ nói về tính hướng nội, khép kín của người Việt
Câu 2 (4.0 điểm)
Từ thực tiễn văn hoá Việt Nam, anh/chị hãy chứng minh rằng: tự nhiên không trực tiếp sản sinh ra văn hoá nhưng để lại dấu ấn rõ nét trong đặc trưng của mỗi nền văn hoá
Câu 3 (4.0 điểm)
Bàn về bản sắc văn hoá Việt Nam, GS Phan Ngọc nhận xét rằng tử thế kỉ XIX trở về trước, ở Việt Nam, Nho giáo phổ biến đến nỗi” không có một dấu vết nào của văn hoá Việt Nam mà không mang một biểu hiện có thể xem là có tính chất Nho giáo…”
Anh/ chị hãy trình bày những hiểu biết của mình về Nho giáo ở Việt Nam và chỉ ra ảnh hưởng của Nho giáo đối với đời sống văn hoá tinh thần của người Việt Nam chung và trong lĩnh vực ứng xử với pháp luật nói riêng
Ghi chú: cán bộ coi thi không được giải thích gì thêm
ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIÊM
Câu 1: (2.0 điểm)
Lý giải nguyên nhân vì sao văn hoá phương Tây thiên về trọng động, hướng ngoại, còn văn hoá phương Đông thiên về trọng tĩnh, hướng nội Hãy nêu những câu thành ngữ nói về tính hướng nội, khép kín của người Việt
Yêu cầu làm rõ 2 ý chính:
Trang 2Ý 1 Lý giải vì sao Phương Tây thiên về trọng động, hướng ngoại , còn
văn hoá phương Đông thiên về trọng tĩnh, hướng nội? 1.0 điểm
- Do phương thức sản xuất gốc của người phương Tây cổ xưa là nghề chăn nuôi du mục đòi phải lien tục di chuyển đến những vùng đất mới, lầu dần hình thành thói quen thích sự di chuyển, đổi thay, dễ tiếp nhận cái mới (0,5 điễm)
- Trong kho đó, cư dân phương Đông với nghề nông trồng trọt đòi hỏi phải định cư, lâu dần hình thành thói quen thích sự ổn định, không thích sự di chuyển, đổi thay, khó tiếp nhận cái mới (0,5 điểm)
Ý 2 Nêu những câu thành ngữ nói về lối sống hướng nội, khép kín của
người Việt (1,0 điểm)
- Phép vua thua lệ làng, Nhập gia tuỳ tục, Đóng cửa bảo nhau, Đèn nhà ai nấy rạng, ăn cây nào rào cây nấy, Lệnh làng nào làng ấy đánh, Thánh làng nào làng ấy thờ, Trâu ta an cỏ đồng ta, Ta về ta tắm ao ta, dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn, Lấy chồng khó giữa làng hơn lấy chồng sang thiên hạ…
Câu 2 (4.0 điểm)
Từ thực tiễn văn hoá Việt Nam, anh/chị hãy chứng minh rằng: tự nhiên không trực tiếp sản sinh ra văn hoá nhưng để lại dấu ấn rõ nét trong đặc trưng của mỗi nền văn hoá
A Nội dung: 3,5 điểm
Yêu cầu trình bày được những dấu ấn chí phối của điều kiện tự nhiên (song nước thực vật) trong văn hoá vật chất và tinh thần của người Việt, gồm các ý chính sau đây
Ý 1 Dấu ấn song nước và thực vật trong lĩnh vực sản xuất vật chất (0,5
điểm)
Cần trình bày 2 ý:
- Tận dụng đồng bằng phù sa châu thổ của các con sông và khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, mưa nhiều để phát triển nghề trồng lúa nước là nghề nghiệp chủ đạo
- Tận dụng các nguyên liệu tư nhiên để làm nghề thủ công (nghề làm đồ gốm, nghề dệt, các đồ thủ công mỹ nghệ và các công cụ, vật dụng hàng ngày được làm từ các loại nguyên liệu thực vật như gỗ, tre, nứa…)
Ý 2: Dấu ấn sông nước và thực vật trong lĩnh vực văn hoá ẩm thực (0,5
điểm)
- Cơ cấu bữa ăn gồm 3 món chính: cơm – rau – cá, thể hiện dấu ấn chi phối của điều kiện tự nhiên sông nước và thực vật
- Đồ uống là các loại cây, lá có sẵn trong tự nhiên
Trang 3- Thuốc chữa bệnh là thuốc nam được chế biến từ các loại hoa, lá, cây cỏ
có sẵn trong tự nhiên
Ý 3 Dấu ấn của điểu kiện tự nhiên trong văn hoá trang phục (0,5 điểm)
- Khai thác các chất liệu có nguồn gốc tù thực vật như: tơ tằm, tơ chuối, sợi bông, đay, sợi gai… để sản xuất các loại vải, nhuộm màu vải từ cây quả tự nhiên
Ý 4: Dấu ấn sông nước và thực vật trong lĩnh vực văn hoá ở (0,5 điểm)
- Nhà ở truyền thống của người Việt làm bằng những vật liệu sẵn có được khai thác trong tự nhiên như: gỗ, tre, nứa, rơm, rạ, lá cọ, lá mía, ngói …
- Người Việt thường chọn địa điểm lập làng, làm nhà gần sông để tận dụng các lợi thế: lấy nước sinh hoạt, tưới tiêu, đánh bắt thuỷ hải sản, điều hoà không khí…
Ý 5: Dấu ấn sông nước và thực vật trong văn hoá đi lại (0,5 điểm).
- Giao thông đường thuỷ chiếm vai trò chủ đạo
- Tận dụng các vật liệu tự nhiên (gỗ, tre, nứa…) để đóng phương tiện thuyền bè
Ý 6: Dấu ấn sông nước và thực vật trong văn hoá Tinh thần (1,0 điểm)
- Có nhiều lễ hội gắn với yếu tố sông nước: Lễ hội Nghinh Ông, Lễ hội Ooc om Bok, đua thuyền, tục rước nước trong các lễ hội cổ truyền ở Bắc bộ…
- Các loại hình nghệ thuật mang yếu tố sông nước: Múa rối nước, các làn điệu dân ca (hò kéo lưới, hò chèo thuyền…)
- Bộ phận ca dao, thành ngữ, tục ngữ liên quan đến sông nước rất phong phú…
- Lời ăn tiếng nói hàng ngày mang dấu ấn của sông nước và thực vật:
xe đò, quá giang, lặn lội, lông mày lá liễu, mắt lá răm, mũi dọc dừa…
B Hình thức: 0,5 điểm
Yêu cầu:
- Có mở bài, kết luật
- Trình bày sang sủa, diễn đạt mạch lạc, lập luập logic, có chuyển ý, chuyển đoạn, không sai lỗi chính tả, ngữ pháp
-Câu 3 (4.0 điểm)
Bàn về bản sắc văn hoá Việt Nam, GS Phan Ngọc nhận xét rằng tử thế kỉ XIX trở về trước, ở Việt Nam, Nho giáo phổ biến đến nỗi” không có một dấu vết nào của văn hoá Việt Nam mà không mang một biểu hiện có thể xem là có tính chất Nho giáo…”
Anh/ chị hãy trình bày những hiểu biết của mình về Nho giáo ở Việt Nam
và chỉ ra ảnh hưởng của Nho giáo đối với đời sống văn hoá tinh thần của người Việt Nam chung và trong lĩnh vực ứng xử với pháp luật nói riêng
Trang 4Yêu cầu trình bày được các ý chính sau:
Ý 1: Nguồn gốc ra đời ở Trung Hoa vào khoảng thế kỉ VI – V TCN,
với công lao của 2 bậc tiền bối là Khổng tử và Mạnh tử
- Nho giáo du nhập vào Việt Nam vào thời Bắc thuộc (TK I - X)
Ý 2: Tư tưởng, giáo lý cơ bản của Nho giáo (0,5 điểm)
- Tam cương: Quân thần, phụ tử, phu phụ
- Ngũ thường: Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín
- Thuyết Chính danh
Ý 3: Đặc điểm của Nho giáo trong văn hoá Việt (1,0 điểm)
Khi du nhập và cộng sinh trong văn hoá Việt, Nho giáo đã được người Việt tiếp nhận một các linh hoạt và mềm dẻo, giảm bớt sự cứng nhắc, cực đoan của Nho giáo Trung Hoa, biểu hiện cụ thể:
- Tư tưởng trung quân được gắn liền với ái quốc
- Khái niệm nhân nghĩa được hiểu mở rộng hơn: vì dân (Nguyễn Trãi: chí nhân, đại nghĩa)
- Tư tưởng trọng nam khinh nữ được giảm nhẹ (Ba đồng một mớ đàn ông…, lệnh ông không bằng cồng bà)
- Quan niệm về chữ trinh bới khắt khe và linh hoạt hơn (Nguyễn Du: Xưa nay trong đạo đàn bà, chữ trinh kia cũng có ba bảy đường …)
Ý 4: Ảnh hưởng của Nho giáo đối với đời sống văn hoá tinh thần của
người Việt xưa và nay (1,0 điểm)
Yêu cầu trình bày được 4 ý (0,26 điểm)
- Xác lập chuẩn mực đạo lý xã hội (Tam cương, ngũ thường, thuyết chính danh )
- Làm nền tảng tư tưởng để tổ chức, quản lý, duy trì sự ổn định của xã hội (từ gia đình đến ngoài xã hội) và xây dựng mô hình nhân cách của con người Việt truyền thống (nam nhi: Tu than – tề gia – bình thiên
hạ, phụ nữ: tam tong – tứ đức)
- Xây dựng nền giáo dục theo tư tưởng, giáo lý Nho giáo
- Ngày nay Nho giáo còn ảnh hưởng nặng nè, thể hiện ở tư tưởng trọng nam kinh nữ, thói gia trưởng, tôn ti thứ bậc, quan niệm khắt khe về trinh tiết của người phụ nữ
Ý 5: Ảnh hưởng của Nho giáo trong lĩnh vực ứng xử với Pháp luật
(0,5 điểm)
- Tư tưởng về bổn phận và phục tùng đã kìm hãm sự phát triển ý thức
về quyền cá nhân và tinh thần phản kháng
- Là công cụ tư tưởng để duy trì quyền lực của bộ máy cai trị với tính chất chuyên quyền, độc đoán, bất bình đẳng, khiến người dân né tránh
Trang 5pháp luật, không coi pháp luật là công cụ để bảo vệ quyền lợi của mình
B Hình thức: 0,5 điểm
Yêu cầu:
- Có mở bài, kết luật
- Trình bày sang sủa, diễn đạt mạch lạc, lập luập logic, có chuyển ý, chuyển đoạn, không sai lỗi chính tả, ngữ pháp