Sinh lí mũi xoang

TB trụ có lông chuyển:chiếm khoảng 80% • TB hình trụ,bề mặt có nhung mao và 200-300 lông chuyển0,6*0,2µm • Các lông chuyển hoạt động trong môi trường dịch tạo nên sóng vận động lông c

Sinh lí mũi xoang

BSNT.Biện Văn Hoàn

1 Sinh lí mũi xoang liên quan đến

chức năng mũi xoang

2 Một số thăm dò đánh giá chức

năng vùng mũi xoang

Mục tiêu

Chức năng mũi-xoang

1 Chức năng hô hấp

2 Chức năng khứu giác

3 Chức năng dẫn lưu

Cấu tạo niêm mạc mũi xoang

giác

đường hô hấp

Niêm mạc đường hô hấp

Biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển

Chiều dày 30-70micromet,có 4 loại tế bào:

1 TB trụ có lông chuyển:chiếm khoảng 80%

• TB hình trụ,bề mặt có nhung mao và 200-300

lông chuyển(0,6*0,2µm)

• Các lông chuyển hoạt động trong môi trường

dịch tạo nên sóng vận động lông chuyển có tác dụng vận chuyển chất nhầy

1 Lớp thảm nhầy 2 Lông chuyển 3 Dịch gian lông chuyển

4 Té bào lông chuyển 5 Tế bào tuyến 6 Màng đáy

2.TB tuyến( TB Goblet): còn gọi là các TB chế tiết

, tiết ra chất nhầy giàu hydrat carbon,tạo nên

độ dày của lớp chất nhầy trên bề mặt biểu mô 3.TB trụ không lông chuyển:trên bề mặt có

khoảng 300-400 nhung mao (0,1*2µm),làm

tăng diện tích bề mặt biểu mô,qua đó giữ

thăng bằng độ ẩm cho hốc mũi xoang,cung

cấp dịch gian lông chuyển.

1 Lớp thảm nhầy 2 Lông chuyển 3 Dịch gian lông chuyển

4 Té bào lông chuyển 5 Tế bào tuyến 6 Màng đáy

4.TB đáy: nằm dựa trên màng đáy biểu mô,đây là các TB nguồn có thể biệt

hoá thành các TB biểu mô để thay

thế cho các TB đã chết

Lớp màng đáy

liên kết với nhau và đóng vai trò trung gian giữa biểu mô và mô liên kết

Lớp mô liên kết dưới biểu

Đặc điểm phân bố tế bào

 Hầu hết được bao phủ biểu mô đường hô hấp,1

phần nhỏ bao phủ biểu mô khứu giác

 Phần trước : chuyển tiếp biểu mô lát dẹt và biểu mô trụ có lông chuyển

 Ra phía sau thì TB lông chuyển xuất hiện nhiều hơn

và ở vòm chủ yếu là TB chế tiết

 Các xoang chủ yếu lót bởi TB trụ có lông chuyển,ít

TB chế tiết và tuyến dưới niêm

Lớp chất nhầy

 Do TB chế tiết và tuyến dưới niêm

 95% nước, 3% chất hữu cơ,2% muối khoáng

 Là nơi diễn ra hoạt động trao đổi chất

 Gồm 2 phần:

– Lớp mỏng: sol,loãng- “dịch gian lông chuyển”– Lớp dày: gel,có tính nhớt và đàn hồi,tạo nên sức căng bề mặt cho dịch gian lông

 Khả năng thay đổi pH nhanh

1 Lớp thảm nhầy 2 Lông chuyển 3 Dịch gian lông chuyển

4 Té bào lông chuyển 5 Tế bào tuyến 6 Màng đáy

 Thành phần sinh hoá:có nhiều mucin nên

có độ đàn hồi và độ nhớt cao.

với hoạt động lông chuyển

Chức năng hô hấp

 Đóng vai trò quan trọng trong hô hấp:làm ấm,làm ẩm không khí và có vai trò như

một trở kháng trong việc hô hấp

 Dòng khí qua mũi phụ thuộc độ dài,độ

rộng của mũi,chênh lệch áp suất qua mũi

và đặc tính dòng khí

 Sự phân tầng dòng

khí: tầng hô hấp ở

dưới và tầng khứu

giác ở trên

 Khi hít vào không khí

đi qua tiền đình mũi

và bị nén qua một van

hẹp và phân tán vào

hốc mũi.

 Làm ẩm không khí: độ ẩm 85%,do sự thẩm thấu ít một từ niêm dịch tạo ra bởi TB chế tiết

 Làm ấm không khí: nhờ hệ thống

mạch máu phong phú ở mũi

 Kiểm soát dòng khí: van mũi

Đánh giá độ ngạt mũi

Máy đo khí áp mũi-Rhinomanometry

phương pháp đánh giá áp suất và

Yếu tố ảnh hưởng trở kháng mũi

lại kích thước bình thường,trung bình 2- 4

Chức năng khứu giác

Biểu mô khứu giác:

cuốn giữa và cuốn trên

TB nền

TB hỗ trợ

Đánh giá chức năng khứu giác

Điện sinh lí

mô khứu giác.Khi có 1 phân tử mùi sẽ

có sự thay đổi chậm điện thế xảy ra

giác là do biểu mô hay là vị trí khác

Chức năng dẫn lưu

1 Hoạt động thanh thải lông-nhầy

2 Hoạt động dẫn lưu

Hoạt động thanh thải lông-nhầy

2.Hoạt động thanh thải:

chuyển và lớp thảm nhầy tương ứng

thảm nhầy và vận động lông chuyển

3.Thăm dò chức năng hệ thống lông-nhầy

Xác định thời gian cần thiết để thảm

lông-nhầy bài tiết được một chất chỉ thị từ hốc mũi xuống họng

Hoạt động dẫn lưu

bị bắt giữ lại cùng với các chất tiết

thải nhầy

tự nhiên của xoang

Dẫn lưu xoang hàm

Dẫn lưu xoang trán

Dẫn lưu xoang sàng và bướm

lỗ thông xoang.Các TB sàng trước đổ vào phễu sàng và các TB sàng sau đổ vào ngách bướm-sàng

bướm sàng

 Tắc lỗ thông mũi-xoang dẫn đến giảm trao đổi khí,giảm oxy trong xoang,làm giảm áp lực trong xoangdi chuyển ngược chiều chất bẩn vào xoangviêm xoang

tự nhiên của xoang

Vận chuyển niêm dịch trên vách

mũi-xoang

 Dịch tiết từ xoang hàm,xoang trán và xoang sàng trước: khe giữaphần trước dưới loa vòi

 Dịch tiết từ xoang sàng sau và xoang

bướm: ngách bướm sàng sau loa vòi

 Phân biệt viêm xoang trước và viêm xoang sau

U nhú mũi xoang

Người trình bày: BSNT Hà Phương Thảo

( ngày 27/06/2013)