Giáo án sinh 8 chuẩn từ bài 33-64

Giáo viên thông báo thêm để học sinh dễ dàng trả lời câu hỏi: Máu, nước mô vận chuyển chất dinh dưỡng và ô xi đến tế bào đồng thời chuyển các chất thải như CO2 do hoạt động của tế bào th

CHƯƠNG VI: TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Tuần:16-Tiết:32 Ngày soạn: 25/ 11/ 08 ngày dạy:

BÀI 31: TRAO ĐỔI CHẤT

B PHƯƠNG PHÁP: Đàm thoại, trực quan, làm việc với SGK, thông báo

C PHƯƠNG TIỆN THIẾT BỊ: Tranh vẽ hình 31-1, 31-2 SGK

I.KIỂM TRA BÀI CŨ:

1 Em hãy nêu các tác nhân có hại cho hệ tiêu hóa?

2 Em hãy trình bày các biện pháp bảo vệ tránh các tác nhân có hại cho hệ tiêu hóa

II.GIẢNG BÀI MỚI:

1.GIỚI THIỆU BÀI: Để tồn tại và phát triển cơ thể luôn luôn lấy các chất từ môi trường ngoài và thải ra môi trường ngòai những chất không cần thiết Quá trình đó là gì? Được diễn ra như thế nào? Bài hôm nay sẽ giúp chúng ta trả lời câu hỏi trên

2.CÁC HOẠT ĐỘNG:

Hoạt Động I: Tìm Hiểu Sự Trao Đổi Chất Giữa Cơ Thể Và Môi Trường Ngoài.

Giáo viên treo tranh phóng to hình

31.1 SGK cho học sinh quan sát và yêu

cầu các em đọc thông tin SGK để trả lời

I Trao Đổi Chất Giữa Cơ Thể Và Môi

Trường.

Học sinh theo dõi GV hướng dẫn, trao đổi nhóm và cử đại diện trình bày

các câu hỏi sau:

? Sự trao đổi chất cơ thể và môi

trường bên ngoài biểu hiện như thế nào?

? Vai trò của hệ tiêu hóa trong quá

trình trao đổi chất?

? Vai trò của hệ hô hấp, hệ tuần hoàn

và bài tiết trong quá trình trao đổi chất?

Giáo viên cần chỉ cho học sinh thấy

rằng: các hệ cơ quan (tiêu hóa, hô hấp,

tuần hoàn và bài tiết) đều có những vai

trò nhất định trong quá trình trao đổi

chất

Giáo viên nghe học sinh trình bày

nhận xét, phân tích và đưa ra đáp án

câu trả lời

Học sinh khác nhận xét, góp ý, đánh giá, bổ sung để thống nhất câu trả lời Môi trường cung cấp cho cơ thể thức ăn, nước, muối khoáng và ô xi qua hệ tiêu hóa, hô hấp, đồng thời thải chất bã, các sản phâm phân hủy và CO2 từ cơ thể ra ngoài Qua quá trình tiêu hóa cơ thể tổng hợp nên những sản phẩm đặc trưng đồng thời thải các sản phẩm thừa

ra ngoài

Hệ hô hấp lấy ô xi từ môi trường ngoài vao cơ thể vàø thải khí cacbôníc từ cơ thể ra ngoài

Hoạt Động II: Tìm Hiểu Sự Trao Đổi Chất Giữa Tế Bào Với Môi Trường Trong

Giáo viên yêu cầu học sinh thực hiện

∇ SGK

? Máu và nước mô cung cấp những gì

cho tế bào?

? Hoạt động sống của tế bào tạo ra

những sản phẩm gì?

? Những sản phẩm đó của tế bào đổ

vào nước mô rồi vào máu và được đưa

tới đâu?

? Sự trao đổi chất giữa tế bào và môi

trường biểu hiện như thế nào?

Giáo viên thông báo thêm để học

sinh dễ dàng trả lời câu hỏi:

Máu, nước mô vận chuyển chất dinh

dưỡng và ô xi đến tế bào đồng thời

chuyển các chất thải như (CO2) do hoạt

động của tế bào thải đến các cơ quan bài

Một vài em trình bày câu trả lời các

em khác theo dõi, góp ý kiến đổ thống nhất đáp án

Chất dinh dưỡng và ô xi từ máu chuyển qua nước mô để cung cấp cho tế bào thực hiện các chức năng sinh lý Khí

CO2 và các sản phẩm bài tiết do tế bào thải ra, đổ vào nước mô rồi chuyển vào máu nhờ máu chuyển tới các cơ quan bài tiết

Hoạt Động III: Tìm Hiểu Mối Quan Hệ Giữa Trao Đổi Chất

Ơû Cấp Độ Cơ Thể Vào Trao Đổi Chất Ơû Cấp Độ Tế Bào:

Giáo viên yêu cầu học sinh thực hiện

∇ SGK

Giáo viên vừa chỉ trên hình vẽ vừa

thông báo cho học sinh thấy rằng: trao

đổi chất ở cấp độ cơ thể tạo điều kiện

cho trao đổi chất ở cấp độ tế bào Nhờ

có sự trao đổi chất ở cấp độ cơ thể, tế

bào lấy được O2 và chất dinh dưỡng

đồng thời thải ra môi trường chất CO2 +

các chất thải

Không có trao đổi chất ở cấp độ cơ thể

thì không có sự trao đổi chất ở cấp độ tế

bào Ngược lại sự trao đổi chất ở tế bào

giúp cho từng tế bào tồn tại, phát triển,

dẫn đến cơ thể tồn tại và phát triển và

luôn luôn trao đổi chất với môi trường

ngoài

III

Mối Quan Hệ Giữa Trao Đổi

Chất Ơû Cấp Độ Cơ Thể Với Trao Đổi Chất Ơû Cấp Độ Tế Bào:

Học sinh quan sát tranh phóng to hình 31.2 SGK và theo dõi GV phân tích và trả lời câu hỏi

Một vài em trình bày câu trả lời trước lớp các em khác nghe, góp ý, nhận xét bổ sung và thống nhất đáp án.Trao đổi chất ở cấp độ cơ thể tạo điều kiện cho sự trao đổi chất ở cấp độ tế bào Ngược lại trao đổi chất ở cấp độ tế bào giúp cho tế bào tồn tại, phát triển, dẫn đến cơ thể tồn tại phát triển và luôn trao đổi chất với môi trường ngoài

2 Hệ tuần hòa có vai trò gì trong sự trao đổi chất ở tế bào?

3* Phân biệt sự trao đổi chất ở cấp độ cơ thể và cấp độ tế bào Nêu mối quan hệ về hai cấp độ này?

V.HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

Học thuộc bài và phần tóm tắt cuối bài, trả lời các câu hỏi cuối bài Độc trước bài tiếp theo vào soạn trước khi đến lớp

- -Tuần:17-Tiết:33 Ngày soạn 25/ 11/ 08 ngày dạy:

BÀI 32: CHUYỂN HÓA

A.MỤC TIÊU: Sau khi học song bài này học sinh cần:

Học sinh xác định được sự chuyển hóa vật chất và năng lượng tế bào gồm hai quá trình đồng hóa và dị hóa là hoạt động cơ bản của sự sống

Học sinh phân tích được mối quan hệ giữa trao đổi chất với chuyển hóa vật chất và năng lượng

B.PHƯƠNG PHÁP: Vấn đáp , trực quan, làm việc với SGK và thông báo

C.PHƯƠNG TIỆN THIẾT BỊ:Tranh phóng to hình 32.1 SGK

I.KIỂM TRA BÀI CŨ:

1.Sự trao đổi chất ở cấp độ tế bào biểu hiện như thế nào?

2.Trao đổi chất giữa cấp độ cơ thể vào trao đổi chất ở cấp độ tế bào có mối quan hệ với nhau như thế nào?

1.GIỚI THIỆU BÀI:

Tế bào luôn luôn trao đổi chất với môi trường trong để tồn tại và phát triển vậy trong từng tế bào diễn ra những quá trình nào? Bài hôm nay sẽ giúp cho chúng ta trả lời câu hỏi đó

2.CÁC HOẠT ĐỘNG:

Hoạt Động I: Tìm Hiểu Về Chuyển Hóa Vật Chất Và Năng Lượng:

Giáo viên treo tranh cho học sinh quan

sát và yêu cầu các em nghiên cứu thông

tin SGK và yêu cầu học sinh trả lời các

câu hỏi sau:

? Hãy cho biết sự chuyển hóa vật chất

và năng lượng gồm những quá trình nào?

GV cho HS thực hiện lệnh ∇ SGK

trang 102

Giáo viên lưu ý học sinh : Quá trình

tổng hợp các chất hữu cơ phức tạp đặc

trưng cho cơ thể từ những chất đơn giản

và tích lũy năng lượng đồng thời xảy ra

sự o xi hóa các chất phức tập thành các

chất đơn giản và giải phóng năng lượng

được gọi là quá trình chuyển hóa

Giáo viên theo dõi sự trình bày của

học sinh, chỉnh lý, bổ sung và đưa ra đáp

án

Giáo viên yêu cầu học sinh đọc thông

tin SGK để thực hiện ∇ SGK

Giáo viên lưu ý: cần nắm vững thế

nào là đồng hóa và dị hóa

Giáo viên nhận xét, chỉnh lý, bổ sung và

đưa ra đáp án

Đồng hóa là quá trình tổng hợp từ những nguyên liệu có sẵn trong tế bào nên những chất đặc trưng của tế bào và tích lũy năng lượng trong c1c liên kết hóa học

Dị hóa là quá trình phân giải các chất được tích lũy trong quá trình đồng hóa thành các chất đơn giản, bẽ gãy liên kết hóa học để giải phóng năng lượng

Đồng hóa: tổng hợp các chất, tích lũy năng lượng

Dị hóa: phân giải các chất, giải phóng năng lượng

*Mối quan hệ: Hai quá trình này trái ngược nhau, mâu thuẫn nhau nhưng thống nhất với nhau Nếu không có đồng hóa thì không có nguyên liệu cho

dị hóa Ngược lại không có dị hóa thì không có năng lượng cho hoạt động đồng hóa

Hoạt Động 2: Tìm Hiểu Chuyển Hóa Cơ Bản:

GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

? Ở trạng thái nghỉ ngơi cơ thể có tiêu

dùng năng lượng không? Tại sao?

II

Chuyển Hóa Cơ Bản:

HS nghiên cứu thông tin SGK, một vài em trả lời câu hỏi các em khác

sử dụng năng lượng cho hoạt động của

tim, hô hấp và duy trì thân nhiệt

GV theo dõi HS trả lời, nhận xét, bổ

sung và giúp HS nêu ra đáp án đúng

GV thông báo tiếp: chuyển hóa cơ bản

là năng lượng tiêu dùng khi cơ thể đang ở

trạng thái hoàn toàn nghỉ ngơi đó là năng

lượng duy trì sự sống được tính bằng kJ

trong một giờ đối với 1kg khối lượng cơ

thể

Nó giúp người xác định được một thang

chuyển hóa cơ bản của các lứa tuổi khác

nhau ở trạng thái bình thường

nhận xét, bổ sung để thống nhất đáp án

Lúc nghỉ ngơi cơ thể chỉ sử dụng năng lượng cho hoạt động của tim, hô hấp và duy trì thân nhiệt

Chuyển hóa cơ bản là năng lượng tiêu dùng khi cơ thể đang ở trạng thái hoàn toàn nghỉ ngơi Chuyển hóa cơ bản có

ý nghĩa giúp phát hiện cơ thể bị bệnh lý

Hoạt Động 3: Tìm Hiểu Sự Điều Hòa Chuyển Hóa Vật Chất Và Năng Lượng:

GV yêu cầu HS tìm hiểu thông tin SGK

để thu nhận kiến thức về sự điều hò

chuyển hóa vật chất và năng lượng

GV lưu ý HS: Điều hòa sự chuyển hóa

vật chất và năng lượng được thực hiện

bằng cơ chế thần kinh và thể dịch

III

Điều Hòa Sự Chuyển Hóa Vật

Chất Và Năng Lượng

HS xử lý thông tin, hoạt động nhóm để rút ra kết luận

Có hai cơ chế điều hòa:

- Cơ chế thần kinh: ở não có các trung khu điều khiển sự trao đổi gluxít, lipit, nước, muối khoáng và tăng giảm nhiệt độ cơ thể

- Cơ chế thể dịch: Các hoocmôn như insulin, glucagôn điều tiết quá trình chuyển hóa vật chất và năng lượng

3 TỔNG KẾT:

Giáo viên cho SH đọc phần ghi nhớ SGK

III KIỂM TRA:

1 Hãy giải thích tại sao nói thực chất của quá trình trao đổi chất là sự chuyển hóa vật chất và năng?

2 Vì sao nói chuyển hóa vật chất và năng lượng là đặc trưng cơ bản của sự sống?

3 Hãy nêu sự khác biệt giữa đồng hóa và dị hóa, dị hóa và bài tiết?

IV HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

Học thuộc bài và phần tóm tắt SGK

Học bài, trả lời các câu hỏi cuối bài

Đọc mục “Em có biết”

Soạn bài tiếp theo trước khi đến lớp

- -

Tuần:17 - Tiết: 34 ngày soạn: 30/ 11/ 08 ngày dạy:

BÀI 33: THÂN NHIỆT

A.MỤC TIÊU:

HS trình bày được khái niệm thân nhiệt và các cơ chế điều hòa thân nhiệt

HS giải thích được cơ sở khoa học của điều hòa thân nhiệt và vận dụng vào rong đời sống các biện pháp chống nóng, chống lạnh để phòng cảm nóng, cảm lạnh

B.PHƯƠNG PHÁP: Đàm thoại, làm việc với SGK, thông báo

C.PHƯƠNG TIỆN THIẾT BỊ:

Sưu tầm tranh về trồng cây xanh, xây hồ nước ở khu dân cư

D.TỔ CHỨC DẠY HỌC:

I.KIỂM TRA BÀI CŨ

1.Hãy nêu khái niệm về đồng hóa và dị hóa?

2.Trình bày mối quan hệ giữa quá trình đồng hóa và dị hóa

III.GIẢNG BÀI MỚI:

1.GIỚI THIỆU BÀI: Cơ thể người luôn thu nhiệt và tỏa nhiệt Vậy nhiệt độ của cơ thể người thay đổi như thế nào và cơ chế điều hòa quá trình này diễn ra như thế nào? Bài hôm nay sẽ giúp chúng ta trả lời câu hỏi trên

2.CÁC HOẠT ĐỘNG:

Hoạt Động I: Tìm Hiểu Thân Nhiệt

GV cho HS đọc thông tin SGK và thực

Thân nhiệt là nhiệt độ của cơ thể Ơû

của cơ thể Ơû người bình thường nhiệt độ

cơ thể luôn ổn định ở mức 370C và không

dao động quá 0,50C

GV nghe, chỉnh lý các câu trả lời của HS

và giúp các em nêu lên đáp án

người bình thường nhiệt độ cơ thể luôn ổn định ở mức 370C và không giao động quá 0,50C thân nhiệt thay đổi là biểu hiện của bệnh lý

Hoạt Động 2: Tìm Hiểu Sự Điều Hòa Thân Nhiệt:

1.Vai trò của da trong điều hòa thân

nhiệt:

GV yêu cầu HS thực hiện ∇ SGK suy

nghĩ trả lời 5 câu hỏi SGK trang 105

2 Vai trò của hệ thần kinh trong điều

hòa thân nhiệt:

GV thông báo: sự tăng giảm quá trình dị

hóa ở tế bào để điều tiết sự sinh nhiệt,

cùng với các phải ứng co, dãn mạch máu

dưới da,tăng giảm tiết mồ hôi, co duỗi cơ

chân lông để điều tiết sự tỏa nhiệt của cơ

thể đề là phản xạ Điều đó chứng tỏ hệ

thần kinh giữ vai trò chủ đạo trong hoạt

động điều hòa thân nhiệt

II Sự Điều Hòa Thân Nhiệt:

1 Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt:

HS theo dõi sự gợi ý của GV để trả lời các câu hỏi, HS thảo luận nhóm để thống nhất ý kiến

Da có vai trò quan trọng trong sự điếu hòa thân nhiệt: cho nhiệt bức xạ qua da, toát mồ hôi (mang theo lượng nhiệt ra ngoài cơ thể)

2 Vai trò của hệ thần kinh trong điều hòa thân nhiệt:

HS nghe GV thông báo và ghi những nội dung chính vào vở

Phản ứng co, dãn mạch máu dưới da,tăng giảm tiết mồ hôi, co duỗi cơ chân lông để điều tiết sự tỏa nhiệt của

cơ thể đề là phản xạ do hệ thần kinh điều khiển

Hoạt Động 3: Tìm Hiểu Phương Pháp Phòng Chống Nóng Và Chống Lạnh:

GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK và

trả lời các câu hỏi của ∇ SGK trang 106

GV giải thích các trường hợp bị cảm

nóng và cảm lạnh

III Phương Pháp Phòng Chống Nóng, Chống Lạnh:

HS đọc thông tin SGK thảo luận nhóm và cử đại diện trả lời câu hỏi của∇ SGK

Về thức ăn:

-Mùa đông ăn nhiều năng lượng giàu lipít, mùa hè ăn thức ăn nhiều vitamin như rau, hoa quả

Bố trí nhà ở hợp lý vào mùa hè chống nóng và mùa đông chống rét.Mặc quần áo đủ ấm vào mùa rét, rèn luyện thân thể, tập thể dục thể thao hợp lý Trồng cây xanh để chống nóng…

3.TỔNG KẾT:

GV cho HS đọc phần ghi nhớ SGK

III KIỂM TRA:

Đánh dấu (x) vào ô chỉ câu trả lời đúng nhất trong các câu sau: Các phương pháp chống nóng và chống lạnh là:

1.Đi nắng cần đội nón

2.Không chơi thể thao ở nơi trời nắng và nhiệt độ cao

3.Trời nóng, sau khi lao động nặng về hoặc đi nắng về, mồ hôi ra nhiều không được tắm ngay, không ngồi nơi lộng gió, không bật quạt quá mạnh

4.Khi trời nóng không nên lao động nặng

5.Trời rét cần giữ ấm cơ thể nhất là cổ, ngực, chân, không ngồi nơi hút gió.6.Không nên cho thể thao vào những ngày trời rét

7.Rèn luyện thể dục thể thao hợp lý để tăng cường sức chịu đựng của cơ thể

8 Trồng cây xanh ở trường học, khu đông dân cư

ĐÁP ÁN:

a 1, 2, 3, 4, 5, 6 b 1, 2, 3, 5, 7, 8

c 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8 d 1, 3, 4, 6, 7, 8

IV HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

Học thuộc bài và phần tóm tắt ở cuối bài

Trả lời các câu hỏi cuối bài, đọc mục “Em có biết”

Tuần:18-Tiết:35 ngày soạn: 30/ 11/ 08 ngày dạy:

BÀI 35: ÔN TẬP HỌC KỲ I

PHƯƠNG TIỆN THIẾT BỊ : sử dụng các bảng phụ như trong SGK

I KIỂM TRA BÀI CŨ: lúc ôn tập

II.GIẢNG BÀI MỚI:

1.GIỚI THIỆU BÀI: Chúng ta đã học các vấn đề: Khái quát cơ thể người, vận động, tuần hoàn, hô hấp, tiêu hóa, trao đổi chất và năng lượng

Hôm nay chúng ta sẽ ôn lại các vấn đề này một cách hệ thống và để thấy sự thống nhất trong các hoạt động của cơ thể người

2.CÁC HOẠT ĐỘNG

Hoạt Động 1: Oân Tập Kiến Thức Khái Quát Về Cơ Thể Người:

GV cho HS điền để hoàn thành

bảng 35.1 GSk vào vở bài tập ( trước

giờ học)

GV theo dõi, gợi ý và chỉnh lý, giúp

HS nêu lên đáp án đúng

Hai HS được GV gọi lên bảng để hoàn thành bảng 35.1 SGK Một HS điền cột cấu tạo, 1HS điền cột vai trò Cả lớp theo dõi, nhận xét, bổ sung để có được đáp án chung cho cả lớp

Tế bào

Gồm màng, chất tế bào với các bào quan chủ yếu (ty thể, lưới nội chất, bộ máy Gôngi), nhân

Là đơn vị cấu tạo và chức năng của cơ thể

Mô Tập hợp các tế bào chuyên

hóa có cấu trúc giống nhau quan.Tham gia cấu tạo nên các cơ

Hệ cơ quan Gồm các cơ quan có mối

liên hệ về chức năng nhất định của cơ thể.Thực hiện một chức năng

Hoạt Động 2: Oân Tập Kiến Thức Về Sự Vận Động Của Cơ Thể:

GV yêu cầu HS tìm cụm từ thích

hợp để điền vào bảng 35.2 SGK ở

vở bài tập trước khi đến lớp

GV gợi ý , hướng dẫn HS đưa ra

đáp án đúng

Ba HS được GV chỉ định lên bảng điền vào 3 cột của bảng 35.2

HS1: điền cột “đặc điểm cấu tạo”

HS2: điền cột “chức năng”

HS3: điền cột “vai trò chung”

Cả lớp theo dõi, nhận xét, bổ sung và đưa ra đáp án.

Hệ cơ quan

Có tính chất cứng rắn, đàn hồi

Tạo khung cơ thể:

Bảo vệChổ bám của cơ

Giúp cơ thể hoạt động để thích ứng với môi trường

Hệ cơ Tế bào cơ dài

Có khả năng co, dãn cho cơ quan hoạt Cơ co, dãn giúp

động

Hoạt Động 3: Oân Tập Về Kiến Thức Tuần Hoàn.

GV yêu cầu HS tìm các từ, cụm

từ thích hợp điền vào bảng 35.3

SGK ở vở bài tập trước giờ học

GV theo dõi, nhận xét, chỉnh lý và

giúp các em tìm ra đáp án

Ba HS được GV chỉ định lên bảng điền vào 3 cột của bảng 35 3

HS1: điền cột “đặc điểm cấu tạo”

HS2: điền cột “chức năng”

HS3: điền cột “vai trò chung”

Cả lớp theo dõi, nhận xét, bổ sung và đưa ra đáp án.

Co bóp theo chu kỳ 3 pha

Bơm máu theo một chiều nhất định từ tâm nhĩ vào tâm thất, từ tâm thất vào động mạch

Giúp máu tuần hoàn liên tục theo một chiều nhất định trong cơ thể, nước mô cũng liên tục được đổi mới, bạch huyết cũng liên tục được lưu thông

Hệ mạch

Gồm động mạch, mao mạch và tĩnh mạch

Dẫn máu từ tim

đi khắp cơ thể và từ cơ thể về tim

Hoạt Động 4: Oân Tập Kiến Thức Về Hô Hấp.

GV yêu cầu HS tìm các từ, cụm

từ thích hợp điền vào bảng 35.4

SGK ở vở bài tập trước giờ học

GV theo dõi, nhận xét, chỉnh lý

và giúp các em tìm ra đáp án

Hai HS được GV chỉ định lên bảng điền vào 2 cột của bảng 35 4

HS1: điền cột “cơ chế”

HS2: điền cột “vai trò”

Cả lớp theo dõi, nhận xét, bổ sung và đưa

ra đáp án

Các gđ chủ yếu

Thở của lồng ngực và các cơ Hoạt động phối hợp

hô hấp

Giúp không khí trong phổi thường xuyên đổi mới

Cung cấp

O2 cho tế bào của cơ thể và nhận

CO2 do tế bào thải ra khỏi cơ thể

Trao đổi khí

ở phổi

Các khí(O2, CO2) khuyếch tán từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp

Tăng nồng độ O2

và giảm nồng độ

CO2 trong máu

Trao đổi khí

ở tế bào

Các khí(O2, CO2) khuyếch tán từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp

Cung cấp O2 cho tế bào và nhận CO2

do tế bào thải ra ngoài

Hoạt Động 5: Oân Tập Kiến Thức Về Tiêu Hóa.

GV yêu cầu HS tìm các từ, cụm

từ thích hợp điền vào bảng 35.5

SGK ở vở bài tập trước giờ học

GV theo dõi, nhận xét, chỉnh lý

và giúp các em tìm ra đáp án

Hai HS được GV chỉ định lên bảng điền vào 2 cột của bảng 35 5

HS1: điền cột “khoang miệng và cột thực quản”

HS2: điền cột “dạ dày, ruột non và ruột già”

Cả lớp theo dõi, nhận xét, bổ sung và đưa

ra đáp án

Quá trình tiêu hóa:

Cơ quan thực hiện

Hoạt

Động Loại chất

Khoang miệng

Thực quản

Dạ dày

Ruột non

Ruột già

IV.CÂU HỎI ÔN TẬP:

1.Trong phạm vi các kiến thức đã học, hãy chứng minh rằng tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng của sự sống?

2.Trình bày mối liên hệ về chức năng giữa các hệ cơ quan đã học (bộ xương, hệ

cơ, hệ tuần hoàn,hệ hô hấp, hệ tiêu hóa)?

3 các hệ tuần hoàn tiêu hóa đã tham gia vào hoạt động trao đổi chất và chuyển hóa như thế nào?

V HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

Học bày và ôn lại tất cả các kiến thức đã học về sinh học trong HKI để chuẩn

bị thi HKI.Vẽ và chú thích lại các hình: tế bào động vật, tế bào thần kinh, cung phản xạ,cấu tạo xương dài,sơ đồ truyền máu, sơ đồ cấu tạo hệ tuần hoàn, sơ đồ các giai đoạn chủ yếu trong hô hấp, sơ đồ khái quát về thức ăn và các hoạt động chủ yếu của tiêu hóa

- -Tuần:17 - Tiết: 36 ngày soạn: 30/ 11/ 08

Kiểm tra học kì I

(Theo đề của phịng giáo dục bỉm sơn)

- -Tuần:19-Tiết:37 ngày soạn 5/ 12/ 08 ngày dạy:

BÀI 34.VITAMIN VÀ MUỐI KHOÁNG

A.MỤC TIÊU:

- HS trình bày được vai trò của vitamin và muối khoáng

- HS vận dụng được những hiểu biết về vitamin và muối khoáng trong lập khẩu phần và xây dựng chế độ ăn uống hợp lý

B.PHƯƠNG PHÁP: vấn đáp, làm việc với SGK và thông báo

C.PHƯƠNG TIỆN THIẾT BỊ:

Sưu tầm tranh ảnh về thiếu vitamin gây còi xương, thiếu iốt gây bứu cổ…

D.TỔ CHỨC DẠY HỌC

II.KIỂM TRA BÀI CŨ: Không kiểm tra

III.GIẢNG BÀI MỚI:

1.GIỚI THIỆU BÀI: Vitamin và muối khoáng có vai trò quan trọng đối với đời sống con người Nhưng lấy vitamin và muối khoáng từ đâu và liều lượng lấy như thế nào đối với từng trường hợp cụ thể? Bài hôm nay sẽ giúp ta trả lời câu hỏi trên.

2.CÁC HOẠT ĐỘNG:

Hoạt Động I: Tìm Hiểu Vitamin:

GV cho HS nghiên cứu  SGK và thực

hiện lệnh ∇ SGK

GV phân tích cho HS hiểu: nếu thức ăn

thiếu thịt, rau quả tươi thì sẽ thiếu

vitamin và sinh ra các bệnh như chảy

máu lợi, chảy máu dưới da…trẻ em thiếu

vitamin D sẽ bị còi xương Lượng

vitamin cho mỗi người, mỗi ngày là rất

ít chỉ cần vài miligam/ ngày

GV cho HS trả lời câu hỏi: cần phối hợp

thức ăn như thế nào để có đủ thức ăn

I VITAMIN

HS theo dõi hướng dẫn của GV, đọc thông tin SGK và thảo luận nhóm, cử đại diện trình bày câu trả lời

HS cả lớp nghe, nhận xét, bổ sung và xây dựng câu trả lời chung

Các câu đúng: 1, 3, 5 và 6

Từng HS sửa chữa bài làm của mình theo đáp án chung

HS nghiên cứu thông tin và bảng 34.1

GV thông báo cho HS biết: các loại

vitamin được xếp vào hai nhóm:

Nhóm tan trong dầu, mỡ: vitamin A, D,

E, K

Nhóm vitamin tan trong nước: vitamin

C, B

GV phân tích cho HS rõ: vitamin tham

gia vào cấu trúc của nhiều hệ enzim

khác nhau và có vai trò khác nhau đối

với cơ thể

thích, thảo luận nhóm cử đại diện trả lời câu hỏi Các nhóm khác theo dõi nhận xét, đánh giá và thống nhất đáp án chung của cả lớp

Vitamin tham gia vào cấu trúc nhiều hệ enzim của các phản ứng sinh hóa trong

cơ thể Thiếu vitamin gây rối loạn các hoạt động sinh lý, quá thừa vitamin cũng gây bệnh nguy hiểm Hằng ngày chúng

ta cần phải phối hợp các loại thức ăn có nguồn gốc động vật với thức ăn có nguồn gốc thực vật để đảm bảo vitamin cho cơ thể

Hoạt Động 2: Tìm Hiểu Muối Khoáng:

Gv yêu cầu HS đọc  SGK và

nghiên cứu bảng 34.2 SGK để trả lời

các câu hỏi trang 110 SGK

GV giải thích cho HS hiểu rõ: muối

khoáng là thành phần quan trọng của tế

bào, đảm bảo cân bằng áp suất thẩm

thấu và lực trương của tế bào, tham gia

vào thành phần nhiều enzim

GV nghe Hs trình bày câu trả lời,

nhận xét và chốt lại

II MUỐI KHOÁNG:

HS đọc thông tin theo yêu cầu của

GV, một vài em trình bày câu trả lời, cả lớp nghe, nhận xét, bổ sung

Vitamin D có vai trò thúc đẩy quá trình chuyển hóa muối canxi và phốtpho để tạo xương

Chúng ta phải dùng muối iốt vì: muối iốt là thành phần không thể thiếu được của hoocmôn ở tuyến giáp

Trong bữa ăn hằng ngày cần đủ lượng thịt, trứng, rau quả tươi Có đủ muối, đối với trẻ em có thể bổ sung thêm canxi (them sữa, nước xương hầm) Khi chế biến cần chú ý để vitamin khỏi

bị mất

3 TỔNG KẾT: GV cho HS đọc ghi nhớ SGK

IV KIỂM TRA:

1.Vitamin có vai trò gì đối với hoạt động sinh lý của cơ thể?

2.Em hãy kể những điều em biết về vitamin và vai trò của các loại vitamin đó?

3.Đánh dấu (x) vào câu trả lời đúng trong các câu sau:

a.Vitamin có nhiều trong thịt, rau quả tươi

b Vitamin cung cấp cho cơ thể nguồn năng lượng lớn

c Cơ thể người và động vật không thể tổng hợp được vitamin mà phải lấy từ thức ăn

d Vitamin là hợp chất rất cần thiết cho cơ thể

V HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ: Học bài, trả lời câu hỏi cuối bài, đọc mục “Em có biết”, xem bài tiếp theo

Tuần:19-Tiết:38: Ngày soạn 10/12/08 ngày dạy

BÀI 36.TIÊU CHUẨN ĂN UỐNG VÀ NGUYÊN TẮC LẬP KHẨU PHẦN

B.PHƯƠNG PHÁP: vấn đáp, làm việc với SGK và thông báo

C.PHƯƠNG TIỆN THIẾT BỊ:

Tranh vẽ các loại thực phẩm như thịt lợn, thịt bò, các loại hạt, quả…

D.TỔ CHỨC DẠY HỌC

II.KIỂM TRA BÀI CŨ:

1.Vitamin có vai rò gì đối với hoạt động sinh lí cơ thể?

2.Vì sao thiếu iốt sẽ gây bướu cổ và đần độn?

ĐÁP ÁN:

1.Vitamin tham gia và cấu trúc của nhiều hệ enzim của các phản ứng sinh hóa trong cơ thể Thiếu vitamin gây rối loạn các hoạt động sinh lý, quá thừa vitamin cũng gây bệnh nguy hiểm

2.Muối iốt là thành phần không thể thiếu của hoocmôn ở tuyến giáp năm quanh cổ nên thiếu iốt dễ gây bướu cổ Tuyến giáp còn liên lạc với tuyến yên ở não và có ảnh hưởng qua lại với nhau nên thiếu iốt còn là nguy cơ của kém trí tuệ.

III.GIẢNG BÀI MỚI:

1.GIỚI THIỆU BÀI: Như ta đã biết ăn uống có vai trò rất quan trọng trong đời sống hằng ngày Vậy ăn uống như thế nào là hợp lí, khoa học đảm bảo đủ lượng và đủ chất cho cơ thể phát triển tốt, để lao động học tập có hiệu quả Bài hôm nay sẽ giúp

ta trả lời câu hỏi trên.

2.CÁC HOẠT ĐỘNG:

TG

Hoạt Động I: Tìm Hiểu Nhu Cầu Dinh Dưỡng Của Cơ Thể:

GV cho HS đọc thông tin SGK để trả lời

các câu hỏi như SGK trang 113

GV lưu ý Hs hằng ngày cơ thể cần các

chất như: prôtêin, gluxít, lipít nhưng ở mỗi

người, ở những giai đoạn phát triển khác

nhau thì khác nhau

I NHU CẦU DINH DƯỠNG CỦA

CƠ THỂ

HS theo dõi GV gợi ý , hướng dẫn rồi thảo luận nhóm, cử đại diện trìnhg bày các câu trả lời trước lớp Vài nhóm báo cáo các nhóm khác nhận xét bổ sung và thống nhất đáp án cho cả lớp

Nhu cầu dinh dưỡng ở trẻ em cao hơn người trưởng thành đặc biệt là prôtêin vì cần tích lũy cho cơ thể phát triển.

Nhu cầu dinh dưỡng của mỗi người khác nhau dựa vào các yếu tố: giới tính, lứa tuổi, dạng hoạt động, trạng thái cơ thể.

Aên thiếu chất cơ thể sẽ suy dinh dưỡng.

Hoạt Động 2: Tìm Hiểu Giá Trị Dinh Dưỡng Cuả Thức Aên:

GV cho HS nghiên cứu  SGK kết hợp

với những kiến thức đã biết để trảlời những

? Những thực phẩm nào giàu chất béo?

? Những thực phẩm nào giàu chất đạm?

? Sự phối hợp các loại thức ăn trong bữa

ăn có ý nghĩa gì?

GV giải thích cho HS hiểu rõ: giá trị

dinh dưỡng có thức ăn được thể hiện ở

thành phần và năng lượng tính bằng calo

chứa trong đó

GV nghe HS báo cáo, chỉnh lý, bổ sung

và đưa ra đáp án

xét, bổ sung và cùng nhau xây dựng các câu trả lời đúng cho cả lớp

-Thực phẩm giàu bột đường là: ngũ cốc và khoai, mía, sắn.

-Thực phẩm giàu chất béo là:mỡ động vật, dầu thực vật.

-Thực phẩm giàu đạm là: thịt, trứng, cá, sữa.

Hoạt Động 3: Tìm Hiểu Khẩu Phần Và Nguyên Tắc Lập Khẩu Phần:

GV thông báo: khẩu phần là lượng thức

ăn cung cấp cho cơ thể trong một ngày

GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi:

? Khẩu phần của người khỏi bệnh có gì

khác với người bình thường? Tại sao?

? Vì sao cần tăng rau quả tươi trong

khẩu phần?

? Những căn cứ để xây dựng khẩu

phần?

GV nghe HS trả lời, gợi ý, bổ sung và

hướng dẫn các em đưa ra đáp án:

III KHẨU PHẦN VÀ NGUYÊN TẮC LẬP KHẨU PHẦN:

HS nghe GV thông báo và ghi nội dung chính vào vở

HS suy nghĩ, thão luận nhómvà đại diện trả lời câu hỏi Các nhóm khác nghe nhận xét, bổ sung cùng nêu lên đáp án chung

Khẩu phần là lượng thức ăn cung cấp cho cơ thể trong một ngày

Khẩu phần ở mỗi người khác nhau và ngay cả một người khẩu phần cũng khác nhau tùy theo mỗi lúc.

Những nguyên tắc lập khẩu phần: -Đảm bảo đủ lượng thức ăn phù hợp vớ nhu cầu của từng đối tượng -Đảm bảo cân đối thành phần các chất hữu cơ, cung cấp đủ muối khoáng và vitamin.

-Đảm bảo cung cấp đủ năng lượng cho cơ thể.

3 TỔNG KẾT:

GV cho HS đọc ghi nhớ SGK

IV KIỂM TRA:

1.Vì sao nhu cầu dinh dưỡng khác nhau tùy người? Cho một vài ví dụ cụ thể.2.Thế nào là bữa ăn hợp lí có chất lượng? Cần làm gì để nâng cao chất lượng bữa ăn trong gia đình?

3.Khẩu phần là gì? Khi lập khẩu phần cần dựa trên những nguyên tắc nào?

V HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

Học thuộc và nhớ phần tóm tắt cuối bài

Học bài vàtrả lời câu hỏi cuối bài

Đọc mục “Em có biết”, xem bài tiếp theo

B.PHƯƠNG PHÁP: Thực hành,vấn đáp, báo cáo của HS

C.PHƯƠNG TIỆN THIẾT BỊ:

Các bảng phụ ghi nội dung bảng 37-1 37-3 SGK

Bảng phụ, phiếu học tập ghi bảng 37-2, 37-3 SGK

D.TỔ CHỨC DẠY HỌC

II.KIỂM TRA BÀI CŨ:

Khẩu phần là gì? Lập khẩu phần cần dựa vào những nguyên tắc nào?

ĐÁP ÁN:

-Khẩu phần là lượng thức ăn cung cấp cho cơ thể trong một ngày Nguyên tắc lập khẩu phần:

-Đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể Đảm bảo cân đối các thành phần và giá trị dinh dưỡng của thức ăn Đảm bảo cung cấp đủ năng lượng vitamin và muối khoáng

III.GIẢNG BÀI MỚI:

1.GIỚI THIỆU BÀI: Aên đúng, ăn đủ là cơ sở để cơ thể phát triển cân đối khỏe mạnh làm việc có hiệu quả Vậy ăn như thế nào là đúng, là đủ? Bài hôm nay sẽ giúp các em trả lời câu hỏi trên.

2.CÁC HOẠT ĐỘNG:

Hoạt Động I: Tìm Hiểu Phương Pháp Thành Lập Khẩu Phần:

GV cho HS trả lời lại hai câu hỏi ôn

kiến thức cũ SGK trang 116

GV nghe HS trả lời, nhận xét ghi

điểm và nêu đáp án đúng

GV yêu cầu HS tìm hiểu nội dung

SGK để nắm được các bước trong thành

lập khẩu phần

GV nêu câu hỏi: hãy nêu nội dung cơ

bản của các bước lập khẩu phần

GV giới thiệu bảng phụ 37.2 SGK và

cách tính một số giá trị một số loại thức ăn

GV giúp HS biết các xác định chất

thải bỏ theo công thức A1 = A x % thải bỏ;

xác định thực phẩm ăn được:

A2 = A – A1 Cách tính giá trị từng

loại thức ăn bằng cách lấy số liệu ở bảng

37.2 nhân với A2 chia cho 100

Gv theo dõi HS báo cáo, nhận xét và

công bố đáp án

I.PHƯƠNG PH1P THÀNH LẬP KHẨU PHẦN:

Một HS trả lời câu hỏi, các HS khác nhận xét, bổ sung

Khẩu phần là lượng thức ăn cung cấp cho cơ thể trong một ngày.Nguyên tắc lập khẩu phần là: Dủ dinh dưỡng, đủ năng lượng, vitamin và muối khoáng

HS hoạt động độc lập nghiên cứu SGK để nắm nội dung cơ bản của

4 bước thành lập khẩu phần

-Bước 1: kẻ bảng tính toán

-Bước 2: điền tên thực phẩm, xác định chất thải bỏ: A1 = A x % Xác định lượng thực phẩm ăn được:

A2 = A – A1

-Bước 3: tính giá trị của từng loại thực phẩm và điền vào cột thành phần dinh dưỡng, năng lượng, muối khoáng, vitamin

-Bước 4: Cộng các số liệu đã liệt kê và đối chiếu với bảng “nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt nam” để điều chỉnh chế độ ăn uống cho phù hợp

Hoạt Động 2: Tập Đánh Giá Một Khẩu Phần:

GV yêu cầu HS nghiên cứu khẩu phần

giả sử một nữ sinh lớp 8, rồi tính số liệu để

điền hoàn thành bảng 37.2 và 37.3 SGK

vào vở bài tập

GV kẻ bảng phụ lên bảng ghi nội dung

bảng 37.2, 37.3 những chỗ có dấu?

GV gọi hai HS lên hoàn chỉnh hai

bảng này

GV theo dõi HS điền bảng, nhận xét

và khẳng định đáp án

II: TẬP ĐÁNH GIÁ MỘT KHẨU PHẦN:

HS hoạt động độc lập làm việc với SGK, tự tính toán các số liệu để điền hoàn thành bảng 37.2 và 37.3 SGK

Hai Hs được GV gọi lên bảng:-HS1: điền kết quả bảng 37.2-HS2: điền kết quả bảng 37.3.Các HS khác theo dõi, nhận xét, bổ sung

Thực

phẩm(g) Trọng lượng Thành phần dinh dưỡng lượng(kcal) Năng

A A 1 A 2 Prôtêin Lipit Gluxít

Prôtêi n

Muối khoáng

IV.KIỂM TRA:

GV cho HS trình bày lại cách xác định lượng thải bỏ(A1), lượng thực phẩm ăn được(A2) và tính giá trị của từng loại thực phẩm

Hãy sắp xếp các hoạt động tương ứng với các bước lập khẩu phần:

1 Bước 1 1……… a Tính giá trị dinh dưỡng của từng loại thực phẩm

2 Bước 2 2……… b Kẻ bảng, ghi nội dung cần tính toán

3 Bước 3 3……… c Đánh giá chất lượng của khẩu phần

4 Bước 4 4……… d Điền tên thực phẩm và xác định lượng thực phẩm

ăn được

V: HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

Về nhà tự lập khẩu phần sao cho phù hợp với thực trạng của gia đình và bản thân.Đọc mục “Em có biết” Xem bài tiếp theo ở nhà trước khi đến lớp

CHƯƠNG VII.BÀI TIẾT

Tuần:20-Tiết:40: Ngày soạn 15/12/08 ngày dạy

BÀI 38: BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

D.TỔ CHỨC DẠY HỌC

I.KIỂM TRA BÀI CŨ: không kiểm tra

II.GIẢNG BÀI MỚI:

1.GIỚI THIỆU BÀI: Chúng ta đã biết cơ thể bài tiết ra môi trường ngoài các chất: mồ hôi, CO2 và nước tiểu Trong đó việc bài tiết nước tiểu có vai trò quan trọng nhất Vậy quá trình này diễn ra như thế nào? Bài hôm nay sẽ trả lời câu hỏi này.

2.CÁC HOẠT ĐỘNG:

Hoạt Động I: Tìm Hiểu Khái Niệm Bài Tiết:

GV yêu cầu Hs trả lời câu hỏi:

? Các sản phẩm thải cần được

bài tiết phát sinh từ đâu?

GV phân tích cho HS rõ: CO2

được bài tiết chủ yếu qua phổi, nước

tiểu được bài tiết chủ yếu qua thận và

mồ hôi được bài tiết chủ yếu qua da

Thận thải 90% các sản phẩm thải hòa

tan trong máu

GV theo dõi HS trình bày, nhận

xét và khẳng định đáp án đúng

cơ thể:

Hệ hô hấp thải loại CO 2

Da thải loại mồ hôi.

Hệ bài tiết nước tiểu thải gần 90% các sản phẩm thải hòa tan trong máu.

Hoạt Động 2: Tìm Hiểu Cấu Tạo Của Hệ Bài Tiết Nước Tiểu:

GV treo tranh phóng to H38.1

SGK cho HS quan sát và yêu cầu HS

nghiên cứu thông tin SGK, để thu

nhận kiến thức trả lời các câu hỏi

trong∇ SGK

GV vừa chỉ lên tranh vừa phân

tích cho HS thấy rõ vai trò của từng bộ

phận GV lưu ý HS hệ bài tiết nước

tiểu gồm: thận, ống dẫn nước tiểu,

bóng đái và ống đái, mỗi quả thận có

tới một triệu đơn vị chức năng

II CẤU TẠO CỦA HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU:

HS theo dõi sự hướng dẫn của GV và xử lý thông tin rồi trao đổi nhóm để thống nhất câu trả lời

Một vài nhóm báo cáo kết quả trước lớp, các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung để đi đến đáp án đúng

1.d, 2.a, 3.d, 4.d

Hệ bài tiết nước tiểu gồm:

Thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái, ống đái

-Thận là cơ quan quan trọng nhất của hệ bài tiết nước tiểu gồm 2 quả chứa khoảng 2 triệu đơn vị chức năng để lọc máu và hình thành nước tiểu.

-Mỗi đơn vị chức năng gồm: cầu thận, nang cầu thận, ống thận.

3 TỔNG KẾT:

GV cho HS đọc ghi nhớ ở cuối bài

IV KIỂM TRA

1 Bài tiết đóng vai trò quan trọng như thế nào đối với đời sống?

2 Sản phẩm thải chủ yếu của cơ thể là gì? Việc bài tiết chúng do các cơ quan nào đảm nhiệm?

3 Hệ bài tiết nước tiểu có cấu tạo như thế nào?

V HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

Học thuộc và ghi nhớ phần cuối bài

Học bài và trả lời các câu hỏi cuối bài

Đọc mục “Em có biết”

Xem và soạn bài tiết theo trước ở nhà

Tuần:21-Tiết:41 Ngày soạn 15/12/08 ngày dạy

BÀI 39: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

B.PHƯƠNG PHÁP: Trực quan, vấn đáp, thảo luận nhóm, làm việc với SGK

C.PHƯƠNG TIỆN THIẾT BỊ:

Tranh phóng to H39.1 SGK

D.TỔ CHỨC DẠY HỌC

II.KIỂM TRA BÀI CŨ:

1.Sản phẩm thải chủ yếu của cơ thể là gì? Việc bài tiết chúng do các cơ quan nào đảm nhiệm?

2.Hệ bài tiết nước tiểu có cấu tạo như thế nào?

III.GIẢNG BÀI MỚI:

1 GIỚI THIỆU BÀI: Mỗi quả thận có tới một triệu đơn vị chức năng làm

nhiệm vụ lọc máu hình thành nước tiểu Vậy quá trình đó diễn ra như thế nào? Bài hôm nay sẽ giúp các em trả lời câu hỏi trên.

2.CÁC HOẠT ĐỘNG:

Hoạt Động I: Tìm Hiểu Sự Tạo Thành Nước Tiểu:

GV treo tranh phóng to H 39.1

SGK cho HS quan sát và yêu cầu các

em nghiên cứu  SGK tìm ra các nội

dung để trả lời 3 câu hỏi SGK trang

126

GV gợi ý HS trả lời câu hỏi: vừa

chỉ trên tranh phóng to ûH9.1 vừa phân

biệt các quá trình tạo thành nước tiểu

Quá trình lọc máu, tạo nước tiểu

đầu xảy ra ở vách các mao mạch của

cầu thận Quá trình hấp thụ lại chất

cần thiết xảy ra ở ống thận

Trong nước tiểu đầu các chất

thải cần bài tiết tiếp để tạo thành

nước tiểu chính thức cũng xảy ra ở

ống thận

GV theo dõi sự trả lời của HS

nhận xét, chỉnh lí, bổ sung và xác

định đáp án

I TẠO THÀNH NƯỚC TIỂU:

HS nghe GV gợi ý, phân tích, thảo luận nhóm để tìm ra câu trả lời

Một vài nhóm cử đại diện báo cáo kết quả, các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, chỉnh sửa, bổ sung và rút ra kết luận chung:

Sự tạo thành nước tiểu gồm các quá trình sau:

-Quá trình lọc máu diễn ra ở cầu thận và tạo thành nước tiểu đầu

-Quá trình hấp thụ lại các chất dinh dưỡng: nước và các ion cần thiết như Na+,

Cl-…-Quá trình bài tiết tiếp các chất cặn bã (axit uric, crêatin, các chất thuốc, các ion thừa…) Cả hai quá trình này diễn ra ở ống thận làm nước tiểu đầu thành nước tiểu chính thức

Sự khác nhau giữa nước tiểu đầu và nước tiểu chính thức:

Nồng độ các chất hòa tan loãng hơn Nồng độ các chất hòa tan đậm đặc hơn.Chứa ít các chất cặn bã và chất độc

hơn Chứa nhiều các chất cặn bã và các chất độc hơn.Còn chứa nhiều chất dinh dưỡng Gần như không còn các chất dinh dưỡng

Hoạt Động Ii: Tìm Hiểu Sự Thải Nước Tiểu:

GV cho HS đọc và xử lý thông

tin trong SGK để trả lời câu hỏi trong II THẢI NƯỚC TIỂU:HS theo dõi sự hướng dẫn của GV,

SGK trang 127.

Để giúp HS trả lời câu hỏi GV

nhấn mạnh: mỗi ngày cơ thể tạo ra

khoảng 1,5 lít nước tiểu và dẫn xuống

bóng đái Giữa bóng đái thông với

ống đái có hai cơ vòng bịt chặt (cơ

nằm ngoài hoạt động theo ý muốn)

Lượng nước tiểu lên đến khoảng

200ml sẽ gây áp suất trong bóng đái

và có cảm giác buồn đi tiểu Nếu cơ

vòng mở (có sự tham gia của cơ bụng

và cơ bóng đái), nước tiểu sẽ ra

ngoài

GV nghe, nhận xét, và tóm tắt,

nêu đáp án

trao đổi nhóm và cử đại diện trình bày báo cáo trước lớp:

Vài nhóm cử đại diện trình bày câu trả lời, các nhóm khác bổ sung

Sự tạo thành nước tiểu diễn ra liên tục nhưng sự bài tiết nước tiểu ra khỏi cơ thể biï gián đoạn do nước tiểu chỉ bài tiết ra khỏi cơ thể khi lượng nước tiểu trong bóng đái lên đến 200ml, đủ áp lực gây cảm giác buồn đi tiểu và cơ vòng ống đái mở ra phối hợp với cơ bụng giúp bài tiết nước tiểu ra ngoài

3.TỔNG KẾT:

GV cho HS đọc ghi nhớ ở cuối bài

IV KIỂM TRA

1.Trình bày sự tạo thành nước tiểu ở các đơn vị chức năng của thận?

2.Thực chất của quá trình tạo thành nước tiểu là gì?

3.Sự thải nước tiểu diễn ra như thế nào?

V HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

Học thuộc và ghi nhớ phần cuối bài

Học bài và trả lời các câu hỏi cuối bài

Đọc mục “Em có biết”

Xem và soạn bài tiết theo trước ở nhà

Tuần:21-Tiết:42 ngày soạn 20/12/08 ngày dạy

BÀI 40.VỆ SINH HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

A.MỤC TIÊU:

- HS trình bày được các tác nhân gây hại cho hệ bài tiết nước tiểu và hậu quả của nó Học sinh trình bày được các thói quen sống khoa học để bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu và giải thích cơ sở khoa học của nó

- Học sinh có ý thức xây dựng các thói quen sống khoa học để bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu.

B.PHƯƠNG PHÁP: Vấn đáp, thảo luận nhóm, làm việc với SGK

C.PHƯƠNG TIỆN THIẾT BỊ:

Tranh phóng to H38.1, H39.1 SGK

Phiếu học tập (ghi nội dung bảng 40 SGK)

D.TỔ CHỨC DẠY HỌC

II.KIỂM TRA BÀI CŨ:

1 Sự tạo thành nước tiểu diễn ra như thế nào?

2 Sự thải nước tiểu diễn ra như thế nào?

III.GIẢNG BÀI MỚI:

1 GIỚI THIỆU BÀI: Trong cuộc sống người ta thường gặp các bệnh ở các cơ quan bài tiết nước tiểu Nguyên nhân dẫn đến các bệnh đó là gì? Làm thế nào để

tránh các bệnh đó Bài hôm nay chúng ta sẽ giải quyết các vấn đề nó trên.

2.CÁC HOẠT ĐỘNG:

Hoạt Động I: Tìm Hiểu Các Tác Nhân Có Hại Cho Hệ Bài Tiết Nước Tiểu:

GV treo tranh phóng to H38.1 và

39.1 SGK cho HS quan sát và yêu cầu

HS hoạt động độc lập, tự tìm hiểu 

SGK, lựa chọn nội dung để trả lời các

câu hỏi trang 129 SGK

GV hướng dẫn HS tập trung vào

các nguyên nhân của các bệnh: ở cầu

thận, ở ống thận, bễ thận, ống dẫn tiểu,

bóng đái và ống đái

GV nghe HS trình bày, nhận xét và

chốt lại (nêu đáp án)

I.MỘT SỐ TÁC NHÂN CHỦ YẾU GÂY HẠI CHO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU:

HS quan sát tranh, đọc thông tin SGK, tự rút ra các nội dung có liên quan đến câu hỏi, suy nghĩ và trao đổi nhóm để thống nhất các câu trả lời Đại diện nhóm trình bày câu trả lời các nhóm khác nhận xét, bổ sung và nêu lên đáp án đúng

-Cầu thận viêm và suy thoái làm quá trình lọc máu bị trì trệ, chất độc và chất cặn bã tích tụ trong máu gây phù, suy thận, hôn mê và chết

-Các tế bào ống thận làm việc kém hiệu quả: sự hấp thụ chất cần thiết bị giảm, môi trường trong không ổn định, trao đổi chất rối lọan, ảnh hưởng đến sức khỏe Tế bào ống thận tổn thương làm

tắc ống thận hoặc nước tiểu đi thẳng vào máu gây đầu độc cơ thể.

Khi sõi thận gây bí tiểu, cơ thể đau dữ dội kèm theo sốt Nguy hiểm cho sức khỏe

Hoạt Động 2: Tìm Hiểu Các Thói Quen Sống Khoa Học Để Tránh Các Tác Nhân Gây Hại Cho Hệ Bài Tiết Nước Tiểu:

GV ch HS dựa vào kiến thức đã học

và đọc bảng 40 SGK, suy nghĩ, thảo luận

nhóm tìm ra các từ thích hợp điền vào ô

trống để hoàn chỉnh bảng 40 SGK (ghi

vào phiếu học tập)

GV gợi ý HS cần lưu ý đến sự

thống nhất giữa cấu tạo và chức năng

của các cơ quan trong cơ thể người để

tìm ra cơ sở khoa học có liên quan đến

các thói quen sống khoa học

GV nghe HS trả lời, nhận xét, chỉnh

sửa, bổ sung và nêu đáp án

II CẦN XÂY DỰNG CÁC THÓI QUEN SỐNG KHOA HỌC ĐỂ BẢO VỆ HỆ BÀI TIẾT TRÁNH TÁC NHÂN CÓ HẠI:

HS dựa vào những gợi ý của GV, thảo luận nhóm để hoàn thành bài tập trên phiếu học tập của mình

Một HS lên bảng điền và hoàn chỉnh bảng 40 SGK, các HS khác theo dõi, góp ý kiến, bổ sung và nêu câu trả lời chung cho lớp

1 cho toàn cơ thể cũng như cho hệ Thường xuyên giữ vệ sinh

bài tiết nước tiểu

Hạn chế các vi sinh vật gây bệnh

2

Aên uống hợp lý: không ăn quá nhiều prôtêin, quá mặn, quá

chua, quá nhiều chất sỏi

Không ăn thức ăn ôi thiu và nhiều chất độc hại

Uống đủ nước

Tránh cho thận làm việc quá nhiều và hạn chế khả năng tạo sỏi

Hạn chế tác hại của các chất độc.Tạo điều kiện cho sự lọc máu được liên tục

3 nên nhịn lâu.Nên đi tiểu đúng lúc, không nước tiểu được liên tục.Tạo điều kiện cho sự tạo thành

Hạn chế sỏi thận ở bóng đái

3.TỔNG KẾT:

GV cho HS đọc ghi nhớ ở cuối bài

IV KIỂM TRA

1.Trong các thói quen sống khoa học để bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu, em đã có thói quen nào và chưa có thói quen nào?

2.Thử đề ra kế hoạch hình thành thói quen sống khoa học nếu em chưa có?

V HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

Học thuộc và ghi nhớ phần cuối bài

Học bài và trả lời các câu hỏi cuối bài

Đọc mục “Em có biết”

Xem và soạn bài tiết theo trước ở nhà

- -CHƯƠNG VIII: DA

Tuần:22-Tiết:43: ngày soạn 25/12/08 ngày dạy:

BÀI 41:CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA DA

A.MỤC TIÊU:

- HS mô tả được cấu tạo của da và chứng minh được mối quan hệ giữa cấu tạo và chức năng của da

B.PHƯƠNG PHÁP: Vấn đáp, trực quan, thảo luận nhóm, làm việc với SGK

C.PHƯƠNG TIỆN THIẾT BỊ:

Tranh phóng to H41.1 SGK

D.TỔ CHỨC DẠY HỌC

II.KIỂM TRA BÀI CŨ:

1.Em hãy trình bày những tác nhân gây hại cho hệ bài tiết nước tiểu?

2.Cần hình thành những thói quen nào để bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu tránh các tác nhân gây hại?

1.III.GIẢNG BÀI MỚI:

1.GIỚI THIỆU BÀI: Cơ thể người được bao bọc bởi lớp da vậy da có cấu tạo và chức năng như thế nào? Đó là nội dung mà chúng ta sẽ nghiên cứu trong bài học hôm nay.

2.CÁC HOẠT ĐỘNG:

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

Hoạt Động I: Tìm Hiểu Cấu Tạo Của Da:

GV treo tranh phóng to H 41

SGK cho HS quan sát và yêu cầu HS

đọc thông tin  SGK và thực hiện ∇

SGK

GV vừa chỉ trên hình vẽ và

phân tích cho HS hiểu cấu tạo của da

gồm 3 lớp (lớp biểu bì, lớp bì và lớp

mỡ dưới da) Ngoài ra lông, móng

cũng là sản phẩm của da

GV nghe HS trả lời , chỉnh lý,

bổ sung và đưa ra đáp án

I CẤU TẠO DA

HS theo dõi sự giảng giải của GV và suy nghĩ để thảo luận nhóm và thống nhất câu trả lời Một vài HS trình bày các câu trả lời các em khác lắng nghe, bổ sung để hoàn chỉnh đáp án

Da có cấu tạo gồm 3 lớp: lớp biểu

bì, lớp bì và lớp mỡ dưới da

Vảy trắng bong ra chứng tỏ lớp tế bào ngoài cùng của da hóa sừng và chết.-Da mềm mại không thấm nước do cấu tạo bằng mô liên kết và có các tuyến nhờn tiết chất nhờn lên bề mặt của da

-Da có các cơ quan thụ cảm nên biết nóng, lạnh, cứng, mềm, đau đớn…

-Khi trời nóng mạch dãn, mồ hôi tiết nhiều, khi trời lạnh mạch co lại giữ nhiệt

-Lớp mỡ dưới da mềm tránh tác động cơ học, chống mất nhiệt khi trời lạnh

-Lông, móng, tóc cũng là sản phẩm của da

Hoạt Động 2: Tìm Hiểu Chức Năng Của Da

GV cho HS trả lời câu hỏi:

? Da có những chức năng gì?

? Đặc điểm nào của da giúp cho

da thực hiện chức năng bảo vệ?

? Bộ phận nào giúp cho da tiếp

nhận kích thích?

II CHỨC NĂNG CỦA DA:

HS suy nghĩ độc lập, nghe gợi ý của

GV, thảo luận nhóm để thống nhất câu trả lời

Da bảo vệ cơ thể chống các yếu tố gây hại của môi trường như sự va đập, sự

? Bộ phận nào của da thực hiện

chức năng bài tiết?

? Da điều hòa thân thiệt bằng

cách nào?

GV nghe HS trình bày, nhận xét

và xác nhận đáp án

xâm nhập của vi khuẩn, chống thấm nước và thoát nước do có cấu tạo từ các sợi mô liên kết, lớp mỡ dưới da và tuyến nhờn

Da còn nhận biết các kích thích của môi trường nhờ các cơ quan thụ cảm

Da bài tiết nhờ tuyến mồ hôi

Da điều hòa thân nhiệt do sự co, dãn mạch máu, co cơ chân lông Lớp mỡ dưới da chống mất nhiệt

3.TỔNG KẾT:

GV cho HS đọc ghi nhớ ở cuối bài

IV KIỂM TRA

1.Da có cấu tạo như thế nào? Có nên trang điểm bằng cách lạm dụng kem phấn, nhổ bỏ lông mày, dùng bút chì kẻ lông mày tạo dáng không? Tại sao?

2.Da có những chức năng gì? Những đặc điểm cấu tạo nào của da giúp da thực hiện chức năng đó?

V HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

Học thuộc và ghi nhớ phần cuối bài

Học bài và trả lời các câu hỏi cuối bài

Đọc mục “Em có biết”

- -Tuần:22-Tiết:44 ngày soạn 25/12/08 ngày dạy

BÀI 42:VỆ SINH DA

A.MỤC TIÊU:

- HS trình bày được cơ sở khoa học của các biện pháp bảo vệ da, rèn luyện da để chống các bệnh ngoài da Từ đó vận dụng được vào đời sống có thái độ và hành vi vệ sinh cá nhân và vệ sinh cộng đồng

B.PHƯƠNG PHÁP: Vấn đáp, thảo luận nhóm, làm việc với SGK

C.PHƯƠNG TIỆN THIẾT BỊ:

Sưu tầm tranh ảnh ảnh về các bệnh ngoài da: ghẻ lở, hắc lào, vẩy nến

Bảng phụ và phiếu học tập có ghi nội dung bảng 42.1 –2 SGK

D.TỔ CHỨC DẠY HỌC

II.KIỂM TRA BÀI CŨ:

1.Nêu cấu tạo da?

2.Da có chức năng gì?

III.GIẢNG BÀI MỚI:

1.GIỚI THIỆU BÀI: Ở bài trước ta đã biết da có chức năng bài tiết, điều hòa thân nhiệt, bảo vệ cơ thể Vậy, phải làm gì để có lớp da khỏe mạnh, thực hiện được các chức năng qua trọng đó Bài hôm nay chúng ta sẽ trả lời câu hỏi trên

2.CÁC HOẠT ĐỘNG:

Hoạt Động I: Tìm Hiểu Phương Pháp Bảo Vệ Da.

GV cho HS thực hiện ∇ SGK trả lời

2 câu hỏi:

? Da bẩn có hại như thế nào?

? Da bị xây xát sẽ có hại gì cho cơ

thể?

GV gợi ý:

? Có những tác nhân nào gây hại

cho da? Chúng thâm nhập bằng con

đường nào?

GV nghe HS trả lời và xác nhận đáp

án

? Để giữ sạch da cần phải làm gì?

GV gợi ý HS nghiên cứu  SGK và

chú ý: da sạch có khả năng diệt 85% vi

khuẩn bám trên da, nhưng da bẩn chỉ diệt

được khoảng 5% nên thường ngứa ngáy

Da bị xây xát tạo điều kiện cho vi khuẩn

xâm nhập, gây viêm nhiễm

GV theo dõi HS trả lời, nhận xét,

công bố đáp án

I.BẢO VỆ DA:

HS bằng kiến thức đã có suy nghĩ, thảo luận nhóm rồi cử đại diện trình bày câu trả lời Các nhóm khác nghe, nhận xét, bổ sung để xây dựng đáp án chung

Da bẩn vi khuẩn phát triển sinh bệnh ngoài da, hạn chế bài tiết

Da xây xát dễ nhiễm trùng Do vậy cần bảo vệ da

HS nghe GV gợi ý, suy nghĩ trả lời câu hỏi, các em khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung

Để giữ gìn da sạch sẽ cần tắm giặt thường xuyên, rửa nhiều lần những chỗ hay bị bụi bám nhiều như (mặt, tay, chân…)

Hoạt Động 2: Tìm Hiểu Phương Pháp Rèn Luyện Da:

GV yêu cầu HS tìm hiểu  SGK và

thực hiện ∇ SGK

GV gợi ý bằng cách nêu câu hỏi

phụ: vì sao phải rèn luyện da?

GV nhận xét, bổ sung và treo bảng

phụ (ghi đáp án)

-Tắm nắng lúc 9-10 giờ

-Tập chạy buổi sáng

-Tham gia thể thao buổi chiều

-Tắm nước lạnh

-Xoa bóp và lao động chân tay vừa

sức

GV cho HS tìm hiểu nguyên tắc rèn

luyện da bằng cách làm bài tập SGK

GV nhận xét, phân tích và nêu đáp

án

II RÈN LUYỆN DA:

Hs suy nghĩ trả lời câu hỏi và nêu đáp án:

Những thay đổi đột ngột của thời tiết (mưa, nắng, lạnh, nóng đột ngột ) dễ làm cho cơ thể bị cảm nếu không được rèn luyện sức chịu đựng

HS đánh dấu x vào những hình thức rèn luyện da mà các em cho là đúng vào bảng 42.1 SGK (ghi vào phiếu học tập) Một vài em báo cáo, các em khác nghe, nhận xét, bổ sung

HS đọc ∇ SGK, suy nghĩ, thảo luận nhóm để xác định các nguyên tắc rèn luyện da Đại diện các nhóm trả lời câu hỏi

Nguyên tắc rèn luyện da:

-Phải rèn luyện từ từ, nâng dần sức chịu đựng

-Rèn luyện phù hợp với tình trạng sức khỏe của từng người

-Cần thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng Mặt Trời vào buổi sáng

Hoạt Động 3: Tìm Hiểu Cách Phòng Chống Bệnh Ngoài Da:

GV yêu cầu HS nghiên cứu  SGK,

tìm hiểu từ, các cụm từ phù hợp điền vào

chỗ trống hoàn thành bảng 42.2 SGK (ghi

vào phiếu học tập)

GV lưu ý HS: tìm các bệnh, các biểu

hiện và các phương pháp phòng chống

GV theo dõi HS trình bày, nhận xét,

bổ sung và treo bảng phụ (ghi đáp án)

III PHÒNG CHỐNG DA NGOÀI DA

HS nghe GV lưu ý, trao đổi nhóm để điền vào ô trống hoàn chỉnh bảng 42.2 SGK(ở phiếu học tập) Đại diện nhóm trình bày kết quả các nhóm khác lắng nghe, nhận xét , bổ sung

Để phòng bệnh ngoài da cần vệ sinh cơ thể thường xuyên, tránh da bị xây xát, giữ vệ sinh nguồn nước, môi trường và nơi công cộng Khi da bị xây xát,cần dùng thuốc sát trùng để rửa vết

thương và băng bó cẩn thận.

3.TỔNG KẾT:

GV cho HS đọc ghi nhớ ở cuối bài

IV KIỂM TRA

1.Hãy nêu các biện pháp vệ sinh da và cơ sở khoa học của các biện pháp đó?

2.Hãy rửa mặt, chân tay sau khi lao động, khi đi học về…, tắm giặt thường xuyên Ngày nghỉ nên tắm nắng lúc 8-9 giờ sáng chừng 30-45 phút

V.HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

Học thuộc và ghi nhớ phần cuối bài

Học bài và trả lời các câu hỏi cuối bài

Đọc mục “Em có biết” Xem và soạn bài tiết theo trước ở nhà

- -CHƯƠNG IX: THẦN KINH VÀ GIÁC QUAN

Tuần:23-Tiết:45 Ngày soạn 30/12/08 Ngày dạy

BÀI 43: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ THẦN KINH

B.PHƯƠNG PHÁP: Vấn đáp, trực quan, thảo luận nhóm, làm việc với SGK

C.PHƯƠNG TIỆN THIẾT BỊ:

Tranh phóng to H43.1-43.2 SGK

D.TỔ CHỨC DẠY HỌC

I.KIỂM TRA BÀI CŨ: không kiểm tra

1.III.GIẢNG BÀI MỚI:

1.GIỚI THIỆU BÀI: Hệ thần kinh có vai trò quan trọng đối với cơ thể người Vậy nó có` cấu tạo như thế nào và có chức năng gì? Đó là những câu hỏi cần được giải quyết trong bài học hôm nay.

2.CÁC HOẠT ĐỘNG:

Hoạt Động I: Tìm Hiểu Nơron – Đơn Vị Cấu Tạo Của Hệ Thần Kinh:

GV treo tranh phóng to H 43.1 SGK

cho HS quan sát và yêu cầu HS tìm hiểu

 SGK để trả lời các câu hỏi:

? Hãy mô trả cấu tạo và nêu chức

năng của nơron?

GV gợi ý: nơron thần kinh làm

nhiệm vụ dẫn truyền luồng thần kinh và

hưng phấn

Dẫn truyền xung thần kinh theo một

chiều từ sợ nhánh vào thân nơron và từ

thân ra sợi trục

Hưng phấn là khi có kích thích từ

môi trường bên ngoài hay trong tác động,

nơron có khả năng hưng phấn tạo ra xung

Thân nơron có nhân Nơron có sợi nhánh và sợi trục, sợi trục có bao miêlin bọc ngoài, các bao miêlin được ngăn cách bởi eo Răngviê.

Chức năng của nơron là hưng phấn và dẫn truyền.

Hoạt Động 2: Tìm Hiểu Các Bộ Phận Của Hệ Thần Kinh:

GV yêu cầu HS quan sát tranh phóng

to H 43.2 SGK, trên cơ sở phân tích cả

kênh hình và kênh chữ tìm các từ, cụm từ

phù hợp điền vào chỗ trống để hoàn chỉnh

đoạn văn viết về cấu tạo của hệ thần kinh

GV gợi ý: Hệ thần kinh gồm bộ phận

trung ương (não, tủy sống) và bộ phận

ngoại biên (các dây thần kinh)

GV thông báo: Dựa vào chức năng

hệ thần kinh phân thành:

-Hệ thần kinh vận động: (cơ xương)

có liên quan đến hoạt động của cơ vân

(hoạt động có ý thức)

-Hệ thần kinh sinh dưỡng điều hòa

hoạt động của các cơ quan sinh dưỡng và

cơ quan sinh sản (hoạt động không ý

(não, tủy sống, bó sợi cảm giác, bó sợi vận động)

-Hệ thần kinh gồm bộ phận trung ương (não, tủy sống) và bộ phận ngoại biên (các dây thần kinh)

cơ vân (hoạt động có ý thức).

-Hệ thần kinh sinh dưỡng điều hòa hoạt động của các cơ quan sinh dưỡng và cơ quan sinh sản (hoạt động không ý thức).

3.TỔNG KẾT: GV cho HS đọc ghi nhớ ở cuối bài

IV KIỂM TRA

1 Trình bày cấu tạo và chức năng của nơron?

2 Trình bày các bộ phận của hệ thần kinh và thành phần cấu tạo của chúng dưới hình thức sơ đồ?

3.Phân biệt chức năng của hệ thần kinh vận động và hệ thần kinh sinh dưỡng

4.Đánh dấu (x) vào  chỉ câu trả lời đúng nhất trong các câu sau:

Chức năng của nơron là:

 a Dẫn truyền các xung thần kinh  b Hưng phấn và dẫn truyền

 c Là trung tâm điều khiển các phản xạ  d Cả b và c đúng

V HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

Học thuộc và trả lời các câu hỏi cuối bài.Đọc mục “Em có biết”

Xem và soạn bài tiết theo trước ở nhà

Tuần:23-Tiết:46 ngày soạn 5/1/09 ngày dạy:

BÀI 44.THỰC HÀNH TÌM HIỂU CHỨC NĂNG CỦA TỦY SỐNG

A.MỤC TIÊU:

Học xong bài này HS có khả năng:

-Tiến hành thành công các thí nghiệm qui định

-Từ các kết quả quan sát được qua thí nghiệm

+Nêu được chức năng của tủy sống, đồng thời phỏng đoán được các thành phần cấu tạo của tủy sống

+Đối chiếu với cấu tạo của tủy sống qua các hình vẽ để khẳng định mối quan hệ giữa cấu tạo và chức năng

B.PHƯƠNG PHÁP:

C.PHƯƠNG TIỆN THIẾT BỊ:

-Eách một con

-Dụng cụ mỗ SGK

- Như SGK

D.TỔ CHỨC DẠY HỌC

II.KIỂM TRA BÀI CŨ: không kiểm tra

III.GIẢNG BÀI MỚI:

1GIỚI THIỆU BÀI: Tủy sống là bộ phận thần kinh trung ương Vậy nó cấu tạo như thế nào và đảm nhiệm chức năng gì? Bài hôm nay sẽ giúp chúng ta giải quyết vấn đề đó

2.CÁC HOẠT ĐỘNG:

Hoạt Động I: Tìm Hiểu Chức Năng Của Tủy Sống:

GV yêu cầu Hs tiến hành các thí

nghiệm 1, 2, 3 trên ếch tủy, quan sát và

ghi kết quả vào cột trống của bảng 44

SGK (phiếu học tập)

GV hướng dẫn HS kỹ thuật hủy não

ếch (SGV trang 190 Sinh Học 8)

GV lưu ý HS:

-Nếu dùng axít kích thích thì sau mỗi

lần kích thích, nhúng chân ếch vào cốc

nước lã để rửa axít và dùng bông hoặc

khăn khô thấm nước rồi mới kích thích

tiếp

-Nếu dùng lửa thì để xa khi kích

thích nhẹ, để gần khi kích thích mạnh

GV yêu cầu các nhóm trình bày kết

quả của các thí nghiệm 1, 2, 3

GV nhận xét và xác định kết quả thí

nghiệm

GV nêu câu hỏi:

? Từ kết quả thí nghiệm trên em có

dự đoán gì về chức năng của tủy sống?

GV theo dõi HS trình bày, phân tích,

chỉnh lý và chốt lại

I TÌM HIỂU CHỨC NĂNG CỦA TỦY SỐNG:

Dựa vào hướng dẫn của GV, HS treo ếch tủy lên giá khoảng 3-5 phút cho hết choáng rồi tiến hành lần lượt các thí nghiệm 1, 2, 3 với các cường độ kích thích mạnh dần

HS theo dõi phản ứng của ếch rồi ghi kết quả vào phiếu học tập

Một vài HS đại diện nhóm trình bày trước lớp, các Hs khác nhận xét, bổ sung

Một vài HS nêu phán đoán của mình, các em khác góp ý kiến, bổ sung để thống nhất câu trả lời

Tủy sống có nhiều căn cứ thần kinh điều khiển sự vận động của chi

GV nêu vấn đề: để làm rõ các phán

đoán trên, chúng ta cần tiến hành thí

GV nghe HS giải thích, nhận xét, lưu

ý: kích thích chi sau thì chi trước không co

và ngược lại là do đường liên hệ giữa chi

trên và chi dưới bị cắt đứt GV kết luận:

Bước 3: GV tiến hành thí nghiệm 6

và 7 trên ếch tủy

GV yêu cầu HS giải thích kết quả thí

nghiệm 6 và 7

GV theo dõi HS phát biểu, nhận xét

và nhấn mạnh: kích thích mạnh vào chi

trước, chi trước không co kích thích mạnh

vào chi sau, chi sau vẫn có là trong tủy

sống có nhiều căn cứ điều khiển sự vận

động của chi

Các căn cứ đó phải liên hệ với nhau theo đường liên hệ dọc

HS quan sát, theo dõi xem có điều gì xảy ra ở các thí nghiệm 4 và 5 ghi kết quả quan sát vào phiếu học tập

-Thí nghiệm 4: kích thích mạnh vào chi sau bằng HCl 3% thì chi sau

co, chi trước không co

-Thí nghiệm 5: kích thích rất mạnh vào chi trước bằng HCl 3% thì chi trước co, chi sau không co HS trao đổi và cử đại diện trình bày trước lớp.Kết luận: trong tủy sống các căn cứ thần kinh liên hệ với nhau theo đường liên hệ dọc

HS quan sát theo dõi phản ứng của ếch ở thí nghiệm 6 và 7 Ghi kết quả quan sát vào phiếu học tập

-Kích thích mạnh chi trước bằng HCl 3%, chi trước không co

-Kích thích rất mạnh vào chi sau bằng HCl 3% chi sau vẫn co

Kết luận: Tủy sống có nhiều căn cứ thần kinh điều khiển sự vận động của các chi

Hoạt Động 2: Nghiên Cứu Cấu Tạo Của Tủy Sống:

GV treo tranh phóng to H 44.1 và

44.2 SGK cho HS quan sát và yêu cầu các

em đối chiếu với kết quả thí nghiệm (1, 2,

3, 4, 5, 6, 7) để nêu lên chức năng của

từng phần (chất trắng, chất xám)

GV dựa vào tranh phân tích cho HS

rõ: tủy sống ggồm chất xám ở giữa và

chất trắng Bao bọc xung quanh Chất xám

II.NGHIÊN CỨU CHỨC NĂNG CỦA TỦY SỐNG:

HS quan sát tranh chú ý cả kênh hình và kênh chữ, nghe GV hướng dẫn và thảo luận nhóm để nắm được cấu tạo và chức năng của tủy sống

Một vài nhóm cử đại diện trình bày câu trả lời các nhóm khác nghe,

là căn cứ của các phản xạ vận động còn

chất trắng là các đường dẫn truyền dọc

nối các căn cứ trong tủy sống với nhau và

với bộ não.GV nghe Hs trính bày, chỉnh lý

bổ sung và nêu đáp án

nhận xét, bổ sung để thống nhất đáp án cho cả lớp

Tủy sống được bảo vệ trong cột sống, từ đốt sống cổ I đến đốt thắt lưng thứ II dài khoảng 50 cm, có phình cổ và phình thắt lưng Tủy sốn gđược bọc trong lớp màng tủy (màng cứng, màng nhện và màng nuôi) Tủy sống gồm chất xám (là căn cứ thần kinh) và chất trắng (là các đường dẫn truyền xung thần kinh)

3.TỔNG KẾT:GV cho HS đọc ghi nhớ ở cuối bài

IV KIỂM TRA

1 Trình bày chức năng của của tủy sống?

2 Trình bày cấu tạo của tủy sống?

3 Ghi lại kết quả thực hiện các lệnh trong các bước thí nghiệm

4.Đánh dấu (x) vào  chỉ câu trả lời đúng nhất trong các câu sau:

Câu 1: Tủy sống nằm trong ống tủy, bắt đầu từ:

 a Đốt sống cổ thứ I  b Đốt sống cổ thứ III

 c Đốt sống cổ thứ IV  d Đốt sống cổ thứ V

V HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

Học thuộc và trả lời các câu hỏi cuối bài Đọc mục “Em có biết”

Tường trình lại thí nghiệm

Tuần:24-Tiết:47 ngày soạn 5/1/09 ngày dạy

BÀI 45 DÂY THẦN KINH TỦY

A.MỤC TIÊU:

- HS qua phân tích cấu tạo của dây thần kinh tủy là cơ sở để hiểu rõ chức năng của chúng

- HS xác định được chức năng của rễ tủy

Rèn luyện kỹ năng quan sát trên kênh chữ và kênh hình

B.PHƯƠNG PHÁP: Vấn đáp, trực quan, thảo luận nhóm, làm việc với SGK

C.PHƯƠNG TIỆN THIẾT BỊ:

Tranh phóng to H43.2 và 45.1-2 SGK.

Bảng phụ (ghi nội dung bảng 45 SGK)

D.TỔ CHỨC DẠY HỌC

II.KIỂM TRA BÀI CŨ: không kiểm tra

1.III.GIẢNG BÀI MỚI:

1.GIỚI THIỆU BÀI: Nơron hướng tâm và nơron ly tâm nhập lại hình thành dây thần kinh tủy Vậy dây thần kinh tủy có cấu tạo và chức năng như thế nào? Bài hôm nay sẽ giúp chúng ta trả lời câu hỏi trên

2.CÁC HOẠT ĐỘNG:

Hoạt Động I: Tìm Hiểu Cấu Tạo Dây Thần Kinh Tủy:

GV treo tranh phóng to H43.2 và

45.1 SGK cho HS quan sát rồi, hướng dẫn

HS đọc thông tin SGK rồi vừa chỉ trên

hình vừa giải thích cho HS nắm được:

-Dây thần kinh tủy gồm có 31 đôi

-Các dây thần kinh tủy liên hệ với

tủy sống qua rễ trước (các bó sợi ly tâm)

và rễ sau (các bó sợi hướng tâm)

I.CẤU TẠO CỦA DÂY THẦN KINH TỦY:

HS theo dõi sự giải thích của GV và ghi nội dung cơ bản vào vở

-Dây thần kinh tủy gồm có 31 đôi -Các dây thần kinh tủy liên hệ với tủy sống qua rễ trước (các bó sợi ly tâm) và rễ sau (các bó sợi hướng tâm).

Hoạt Động 2: Tìm Hiểu Chức Năng Của Dây Thần Kinh Tủy:

GV treo bảng phụ ghi nội dung bảng

45 SGK cho HS quan sát và yêu cầu HS

nghiên cứu  SGK để rút ra kết luận về

chức năng của dây thần kinh tủy

GV gợi ý:

-Cần nghiên cứu chức năng của rễ

tủy

+Cắt rễ tủy trước liên quan đến dây

thần kinh đi đến chi sau bên phải

+Cắt các rễ sau liên quan đến chi phía

sau bên trái

HS thảo luận nhóm để hiểu rõ chức

năng của rễ tủy

II.CHỨC NĂNG CỦA DÂY THẦN KINH TỦY:

HS nghe GV gợi ý, hướng dẫn và thảo luận nhóm để rút ra kết luận

Một vài nhóm cử đại diện trình bày kết luận, các nhóm khác nhận xét, bổ sung để đưa ra đáp án thống nhất cho cả lớp

-Rễ trước dẫn truyền xung vận động từ trung ương đi ra cơ quan đáp ứng.

-Rễ sau dẫn truyền xung thần kinh cảm giác từ các thụ quan về trung ương