CHỦ ĐỀ: CACBON VÀ HỢP CHẤT

Chủ đề cacbon và hợp chất cacbon gồm các nội dung về: Cacbon, cacbon monooxit, cacbon đioxit, axit cacbonic và muối cacbonat. Bài giảng được thiết kế theo hướng: GV là người tổ chức, định hướng các hoạt động học tập còn HS thực hiện các nhiệm vụ do GV chuyển giao một cách chủ động tích cực. GV theo dõi quá trình thực hiện nhiệm vụ của HS hỗ trợ kịp thời những khó khăn vướng mắc nhằm giúp HS giải quyết vấn đề học tập một cách hiệu quả phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực cho học sinh. Chủ đề thực hiện trong 3 tiết.

CHỦ ĐỀ: CACBON VÀ HỢP CHẤT Giới thiệu chung:

- Chủ đề cacbon và hợp chất cacbon gồm các nội dung về: Cacbon, cacbon monooxit, cacbon đioxit, axit cacbonic và muối cacbonat

- Bài giảng được thiết kế theo hướng: GV là người tổ chức, định hướng các hoạt động học tập còn

HS thực hiện các nhiệm vụ do GV chuyển giao một cách chủ động tích cực GV theo dõi quá trình thực hiện nhiệm vụ của HS hỗ trợ kịp thời những khó khăn vướng mắc nhằm giúp HS giải quyết vấn đề học tập một cách hiệu quả phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực cho học sinh

- Chủ đề thực hiện trong 3 tiết

Tiết 1: CACBON

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- HS nêu được: Vị trí của nguyên tố cacbon trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, cấu hình electron nguyên tử, các dạng thù hình của cacbon, tính chất vật lí, ứng dụng của cacbon

- HS giải thích được: cacbon vừa có tính oxi hóa (tác dụng với kim loại, hiđro), vừa có tính khử (tác dụng với oxi, oxit kim loại, hợp chất có tính oxi hóa mạnh), trong đó tính khử là chủ yếu và cacbon có số oxi hóa +2, +4 trong hợp chất

2 Kĩ năng:

- Dựa vào cấu tạo nguyên tử và độ âm điện của cacbon dự đoán tính chất hóa học của cacbon

- Viết phương trình phản ứng minh họa tính chất hóa học của cacbon

3 Thái độ:

- Say mê, hứng thú học tập bộ môn

- Có ý thức bảo vệ môi trường, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên

4 Định hướng các năng lực cần hình thành và phát triển:

- Năng lực tự học, năng lực hợp tác

- Năng lực thực hành hóa học

- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học

- Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên:

- Phiếu học tập, video, máy tính, máy chiếu

- Video thí nghiệm minh họa tính chất hóa học của cacbon

2 Học sinh:

- Ôn lại kiến thức cũ: Cấu hình electron, phản ứng oxi hóa – khử, dạng thù hình

- Chuẩn bị bài mới theo SGK

III Thiết kế, tổ chức hoạt động học

1 Giới thiệu chung:

- Tình huống xuất phát: Khai thác kiến thức đã học ở THCS và kiến thức thực tế về nguyên tố cacbon, đồng thời tạo hứng thú cho học sinh thông qua trò chơi tìm từ khóa là “Kim cương” và

“Than chì”

- Hoạt động hình thành kiến thức: Phương pháp chủ yếu: phương pháp sử dụng thí nghiệm (TN kiểm chứng, thí nghiệm nghiên cứu) và phương pháp hợp tác theo nhóm Thông qua thí nghiệm

và hoạt động nhóm, HS rút ra được các tính chất hóa học cơ bản của cacbon: Tính khử (mạnh), tính oxi hóa (yếu)

- Hoạt động luyện tập gồm các câu hỏi nhằm củng cố, khắc sâu kiến thức trọng tâm trong bài.

- Hoạt động vận dụng: Thiết kế cho các nhóm học sinh tìm hiểu tại nhà giúp cho học sinh phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào giải quyết các vấn đề thực tiến và tạo sự kết nối với bài học tiếp theo

2 Tổ chức các hoạt động học cho học sinh

Hoạt động 1: Tính huống xuất phát:

a Mục đích hoạt động

Huy động các kiến thức đã được học, kiến thức thực tế của học sinh và cacbon và nhu cầu tiếp tục tìm hiểu kiến thức mới của học sinh

b Nội dung hoạt động

- Cho học sinh chơi trò chơi đoán từ khóa dựa trên các thông tin lần lượt được đưa ra về kim cương và than chì (hai dạng thù hình quan trọng của nguyên tố cacbon)

- Nêu những điều mình đã biết và những điều mình muốn biết về nguyên tố cacbon

c Phương thức tổ chức hoạt động

- Giáo viên cho học sinh chơi trò chơi: Tìm ra từ khóa là kim cương và than chì theo các dữ liệu gợi ý đưa ra (cho điểm học sinh trả lời đúng)

- Gọi một số học sinh: Hãy cho biết những điều em đã biết và những điều em muốn tìm hiểu về nguyên tố cacbon

d Dự kiến sản phẩm của học sinh

- Học sinh trả lời được hai từ khóa trong trò chơi là Kim cương và Than đá

- HS biết một số thông tin về nguyên tố cacbon: phi kim, chất rắn ở điều kiện thường, các dạng thù hình: kim cương, than chì, cacbon vô định hình, trạng thái tự nhiên của cacbon, ứng dụng của cacbon…

- Học sinh nêu một số vấn đề muốn tìm hiểu: Vị trí, cấu hình electron, độ âm điện, cacbon là phi kim có độ hoạt động mạnh hay yếu, có tính oxi hóa hay tính khử? Tại sao? Trong hợp chất

cacbon có những số oxi hóa nào? Cacbon tác dụng được với chất nào? Tại sao?

* Dự kiến một số khó khăn vướng mắc của học sinh và giải pháp hỗ trợ

Học sinh có thể không nêu được hết những điều muốn tìm hiểu về nguyên tố cacbon, khi đó GV đưa ra một số gợi ý khéo cho học sinh: Các em có muốn tìm hiểu xem cacbon cacbon là phi kim có độ hoạt động mạnh hay yếu, có tính oxi hóa hay tính khử? Tại sao? Trong hợp chất cacbon có những số oxi hóa nào? Cacbon tác dụng được với chất nào? Tại sao?

e Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động

- Đánh giá bằng điểm số qua trò chơi đón từ khóa

- Thông qua quan sát, giáo viên đánh giá mức độ hoạt động tích cực của các nhóm học sinh

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

a Mục tiêu hoạt động

- HS nêu được: Vị trí của nguyên tố cacbon trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, cấu hình electron nguyên tử, các dạng thù hình của cacbon, tính chất vật lí, ứng dụng của cacbon

- HS giải thích được: cacbon vừa có tính oxi hóa (tác dụng với kim loại, hiđro), vừa có tính khử (tác dụng với oxi, oxit kim loại, hợp chất có tính oxi hóa mạnh), trong đó tính khử là chủ yếu và cacbon có số oxi hóa +2, +4 trong hợp chất

b Nội dung hoạt động

ND1: Tìm hiểu vị trí, cấu hình electron, các dạng thù hình chủ yếu, tính chất vật lí, ứng dụng của

cacbon

ND2: Tìm hiểu tính chất hóa học, trạng thái tự nhiên của cacbon.

c Phương thức tổ chức hoạt động

ND1: Tìm hiểu vị trí, cấu hình electron, các dạng thù hình chủ yếu, tính chất vật lí, ứng dụng của

cacbon

* Chia lớp thành 6 nhóm: Các nhóm thực hiện nhiệm vụ của mình rồi ghi câu trả lời vào bảng phụ và lên bảng trình bày

Phiếu số 1:

- Cho biết vị trí của nguyên tử cacbon trong BTH, độ âm điện của cacbon (so sánh với độ âm điện của các nguyên tố phi kim đã học)

- Viết cấu hình electron của nguyên tử cacbon, cho biết số electron lớp ngoài cùng, số electron độc thân của nguyên tử cacbon ở trạng thái cơ bản và kích thích

- Số oxi hóa thường gặp của cacbon (lấy ví dụ cho từng trường hợp); giải thích số oxi hóa +2 và +4 của nguyên tố cacbon

Phiếu số 2:Giao nhiệm vụ cho các nhóm học sinh tìm hiểu trước.

- Nêu các dạng thù hình chủ yếu của cacbon?

- Nêu đặc điểm cấu tạo, tính chất vật lí của các dạng thù hình chủ yếu của (nên lập bảng để so sánh)?

- Cho biết ứng dụng của các dạng thù hình chủ yếu của nguyên tố cacbon?

ND2: Tìm hiểu tính chất hóa học, trạng thái tự nhiên của cacbon.

* Giáo viên tiếp tục cho học sinh hoạt động nhóm

Từ cấu hình electron, độ âm điện, các mức oxi hóa của cacbon, quy luật biến đổi tính chất trong bảng tuần hoàn … Hãy dự đoán tính chất hóa học của cacbon:

+ Cacbon có tính phi kim như thế nào? Tại sao?

+ Cacbon có tính oxi hóa hay tính khử? Giải thích?

+ Cacbon có thể tác dụng được với những chất nào? Tại sao?

* Giáo viên cho học sinh quan sát thí nghiệm: Đốt mẩu than củi trong không khí và oxi; Cho than củi tác dụng với dung dịch HNO3 đặc Yêu cầu học sinh mô tả hiện tượng thí nghiệm, giải thích, viết ptpư xảy ra và xác định vai trò của cacbon trong các phản ứng đó?

* Giáo viên yêu cầu học sinh đọc trong SGK về trạng thái tự nhiên của cacbon và cho biết tại sao cacbon có thể tồn tại cả dạng đơn chất và hợp chất?

d Dự kiến sản phẩm của học sinh

ND1, học sinh có thể trả lời được các ý sau:

- Vị trí: Ô 6, chu kì 2, nhoma IVA

- Cấu hình electron: 1s22s22p2; có 4 electron lớp ngoài cùng; số electron độc thân ở trạng thái cơ bản là 2; số electron độc thân ở trạng thái kích thích là 4

- Độ âm điện: 2,55 nhỏ hơn so với độ âm điện của các phi kim đã học

- Số oxi hóa: -4 (CH4); 0 (C); +2 (CO); +4 (CO2)

- Các dạng thù hình chủ yếu của cacbon: Kim cương, than chì, Cacbon vô định hình, Fuleren

- Cấu trúc, tính chất vật lí và ứng dụng của than chì, kim cương, cacbon vô định hình

Cấu trúc Cấu trúc lớp Tứ diện đều Cấu tạo xốp, không có

cấu trúc tinh thể

T/c vật lí Chất rắn màu xám đen,

mềm, dẫn điện Chất rắn trong suốt, không màu, không dẫn

điện, rất cứng, có khả

năng khúc xạ ánh sáng

Chất rắn màu đen, không dẫn điện, có khả năng hấp thụ mạnh chất khí và chất tan trong dung dịch Ứng dụng

Bút chì, điện cực, chế tạo chất bôi trơn, nồi nấu chảy hợp kim

đồ trang sức, mũi khoan, dao cắt tuỷ tinh bột mài

Chất khử luyện kim, thuốc nổ, thuốc pháo, mặt nạ phòng độc, chất độn cao su, mực in

ND2, học sinh có thể thực hiện được các yêu cầu sau:

- Quan sát và nhận xét hiện tượng các thí nghiệm đốt mẩu than ngoài không khí và trong bình chứa oxi và thí nghiệm cacbon tác dụng với dung dịch HNO3 đặc

- Viết được ptpư minh họa tính khử và tính oxi hóa của cacbon

Tính khử: Tác dụng với các chất có tính oxi hóa

+ Tác dụng với oxi: C + O2 → CO2

CO2 + C → 2CO (độc) + Ở nhiệt độ cao, cacbon khử được nhiều oxit kim loại:

C + 2CuO → 2Cu + CO2 + Tác dụng với các chất oxi hóa mạnh: HNO3, H2SO4 đặc, …

C + 4HNO3 → CO2 + 4NO2 + 2H2O

Tính oxi hóa yếu: Tác dụng với chất khử mạnh

+ Tác dụng với H2: C + 2H2 → CH4

+ Tác dụng với một số kim loại hoạt động:

3C + 4Al → Al4C3

- Nêu được trạng thái tự nhiên của cacbon:

Trong tự nhiên cacbon tồn tại cả dạng đơn chất như kim cương, than chì, … và ở dạng hợp chất như đá vôi, than đá, dầu mỏ, khí CO2, … Ngoài ra cacbon còn là cơ sở của các tế bào động thực vật

Dự kiến một số khó khăn vướng mắc của học sinh và giải pháp hỗ trợ:

- Ở ND1, HS có thể không giải thích được số oxi hóa +2 và +4 của cacbon, khi đó GV có

thể gợi ý HS dựa vào số electron độc thân ở trạng thái cơ bản và kích thích

HS có thể không nêu đủ các dạng thù hình của cacbon và ứng dụng của cacbon vô định hình, GV gợi ý để học sinh nhớ lại kiến thức đã học ở THCS

- Ở ND2, HS có thể không chú ý quan sát hết được hiện tượng và giải thích hiện tượng

GV cần gợi ý bằng các câu hỏi định hướng

+ Từ số oxi hóa của cacbon học sinh có thể suy ra được cacbon vừa có tính oxi hóa, vừa có tính khử nhưng có thể học sinh không nêu và giải thích được tính chất hóa học đặc trưng của cacbon

là tính khử Khi đó GV học sinh dựa vào giá trị độ âm điện của cacbon so với các nguyên tố phi kim khác

+ HS có thể không giải thích được tại sao trong tự nhiên cacbon lại tồn tại cả dạng đơn chất và hợp1 chất, khi đó GV gợi ý, cacbon là phi kim khá trơ ở nhiệt độ thường

e Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động

+ Thông qua quan sát, GV đánh giá mức độ hoạt động tích cực của các nhóm và của các HS

+ Thông qua vở ghi của HS, GV đánh giá kĩ năng ghi bài của học sinh, đồng thời hướng dẫn học sinh ghi bài hợp lí, khoa học

+ Thông qua báo cáo, thảo luận, chia sẻ giữa các học sinh, giữa các nhóm GV đánh giá được khả năng diễn đạt của học sinh, cách góp ý chia sẻ của học sinh với nhau, qua đó giáo viên hướng dẫn, điều chỉnh khi cần thiết, đồng thời phát triển năng lực hợp tác, năng lực giao tiếp cho học sinh Thông qua thảo luận, báo cáo của học sinh và các nhóm, GV cũng đánh giá được mức độ hiểu bài của học sinh, đồng thời GV giúp HS chuẩn hóa và khắc sâu kiến thức

+ GV cần hướng dẫn học sinh tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau về tinh thần làm việc, khả năng hợp tác, kết quả hoạt động của học sinh

GV đánh giá HS chủ yếu bằng lời nhận xét

Hoạt động 3: Luyện tập

a Mục tiêu hoạt động

- Củng cố kiến thức về tính chất vật lí, tính chất hóa học, ứng dụng các dạng thù hình của cacbon

- Rèn kĩ năng viết phương trình và kĩ năng tính toán hóa học liên quan đến tính chất hóa học của cacbon

b Nội dung hoạt động

Học sinh giải quyết các câu hỏi và bài tập sau:

Câu 1: Mệnh đề nào sau đây đúng?

A Kim cương là cacbon tinh khiết, trong suốt, không màu, dẫn điện

B Than chì mềm do có cấu trúc lớp, các lớp lân cận liên kết với nhau bằng lực tương tác yếu

C Than gỗ, than xương chỉ có khả năng hấp phụ các chất khí

D Trong hợp chất, cacbon chỉ có số oxi hóa -4 và +4

(Câu hỏi 1 nhằm củng cố lại cấu tạo và tính chất vật lí của cacbon)

Câu 2: Hãy chỉ ra vai trò của cacbon trong các phản ứng sau:

A C + O2  CO2

B 3C + 4Al  Al4C3

C C + 2CuO  2Cu + CO2

D C + H2O  CO + H2

Câu 3: Cacbon thể hiện tính khử khi tác dụng với dãy chất nào

C H2O , H2 , CuO D O2 , H2SO4 , Ca

Câu 4: Điền công thức hoá học hoặc chữ số vào chỗ (….) để hoàn thành các phương trình hoá

học sau:

A: H2SO4 đ + C → SO2+ + H2O

B: HNO3đ + → ….NO2 + CO2 + ……

C: CaO + ………… → ……….CaC2 +…………

D: Fe2O3 + ………… → …… Fe + ………

(Câu 2, 3, 4 củng cố lại tính chất hóa học của cacbon)

Câu 5: Để xác định hàm lượng phần trăm trong một mẫu gang trắng, người ta đốt gang trong oxi

dư Sau đó, xác định hàm lượng khí CO2 tạo thành bằng cách dẫn khí qua nước vôi trong dư: lọc lấy kết tủa, rửa sạch, sấy khô rồi đem cân Với một mẫu gang khối lượng là 5g và khối lượng kết tủa thu được là 1g Tính hàm lượng (%) cacbon trong mẫu gang trên

Câu 6: Cho 1,82 gam hỗn hợp gồm CuO và Al2O3 phản ứng với bột cacbon ở nhiệt độ cao thu được 0,112 lít khí CO2 (đktc) Tính thành phần % của hỗn hợp trên?

(Câu 5, 6 rèn luyện kĩ năng tính toán và giải quyết bài toán thực tiễn)

c Phương thức tổ chức hoạt động

- Câu 1,2,3,4 GV cho HS hoạt động cá nhân

- Câu 5,6 cho học sinh hoạt động cặp đôi, rồi cử đại diện trả lời

GV mời đại diện của các cặp khác nhận xét, bổ sung GV chuẩn hóa kiến thức giúp học sinh hình thành kĩ năng giải các bài tập có tính chất phức tạp

d Dự kiến sản phẩm của học sinh

Học sinh sẽ chọn được đáp án đúng trong các bài tập 1,2,3, 4

Câu 1: Đáp án B

Câu 2: Đáp án: A – Khử; B- Oxi hóa; C- Khử; D – Khử

Câu 3: Đáp án A

Câu 4: A: 2H2SO4 đ + C → 2SO2+CO2 + 2H2O

B: 4HNO3đ + C → 4NO2 + CO2 + H2O

C: CaO + 3C → CaC2 + CO

D: 2Fe2O3 + 3C → 4Fe + 3CO2

Câu 5: Đáp số: 2,4%

Câu 6: Đáp số: %Al2O3 = 56,04% %CuO = 43,96%

e Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động

Tương tự như ở hoạt động hình thành kiến thức, GV có thể kiểm tra, đánh giá hoạt động của HS qua việc quan sát học sinh làm bài tập, ghi vở của HS và việc tổ chức cho HS báo cáo, thảo luận

Hoạt động 4: Vận dụng, tìm tòi, mở rộng

a Mục tiêu hoạt động

Giúp HS vận dụng kiến thức, kĩ năng trong bài để giải quyết các vấn đề thực tiễn; đồng thời chuẩn bị cho bài học tiếp theo “Hợp chất của cacbon”

b Phương thức tổ chức hoạt động

- GV chia lớp thành 6 nhóm, hướng dẫn các nhóm học sinh về nhà tìm hiểu thực tiễn hoặc qua tài liệu tham khảo (sách, báo, internet…) để giải quyết các câu hỏi sau:

* Tìm hiểu quá trình khai thác và sử dụng than hiện nay ở nước ta? Việc khai thác và sử dụng than ở nước ta hiện nay tác động đến nguồn tài nguyên, môi trường và đời sống xã hội như thế nào?

* Khi sưởi ấm bằng than, củi hoặc đốt than, củi trong phòng kín hay hỏa hoạn (môi trường thiếu oxi) có nguy cơ bị nhiễm độc khí, vậy khí độc đó là khí nào, sinh ra do phản ứng nào, cơ chế gây độc của khí đó?

* Khi nấu cơm bị khê, em sẽ làm thế nào để cho hết mùi khét? Giải thích? Giải thích trong máy lọc nước người ta sử dụng quả lọc than hoạt tính?

c Sản phẩm, đánh giá kết quả hoạt động

- Sản phẩm: Bài viết

- Kiểm tra, đánh giá: Học sinh báo cáo vào đầu giờ buổi học sau

Tiết 2: HỢP CHẤT CACBON (Tiết 1)

I Mục tiêu.

1: Kiến thức, kỹ năng, thái độ

a Về kiến thức.

* HS biết được:

- Tính chất vật lí của CO và CO2

- Tính chất vật lí, tính chất hóa học của muối cacbonat (nhiệt phân, tác dụng với axit)

- Cách nhận biết muối cacbonat bằng phương pháp hoá học

* HS hiểu được: CO có tính khử ( tác dụng với oxit kim loại), CO2 là một oxit axit, có tính oxi hóa yếu ( tác dụng với Mg, C )

b Về kĩ năng.

- Viết các PTHH minh hoạ tính chất hoá học của CO, CO2, muối cacbonat.

- Tính thành phần % muối cacbonat trong hỗn hợp ; Tính % khối lượng oxit trong hỗn hợp phản ứng với CO; tính % thể tích CO và CO2 trong hỗn hợp khí

c Về thái độ.

+ Có thái độ tích cực, tự giác và hợp tác trong học tập

+ Có ý thức bảo vệ môi trường

2: Các năng lực được hình thành sau khi dạy học chủ đề

+ Năng lực tự học, năng lực hợp tác.

+ Năng lực thực hành hóa học

+ Phát huy năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học.

+ Phát huy năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống

II Chuẩn bị.

1 Giáo viên.

- Các phiếu học tập, video, máy tính , máy chiếu, hình ảnh

- Dụng cụ, hóa chất: Kẹp sắt, ống nghiệm, bình chứa oxi…

2 Học sinh.

- Ôn lại kiến thức cũ:

- Chuẩn bị bài mới

III Thiết kế, tổ chức hoạt động học

1 Giới thiệu chung

- Tình huống xuất phát: Khai thác kiến thức đã học ở THCS và kiến thức thực tế về hợp chất cacbon, đồng thời tạo hứng thú học tập cho học sinh

- Hoạt động hình thành kiến thức: PPDH chủ yếu: PP sử dụng thí nghiệm ( thí nghiệm kiểm chứng, TN nghiên cứu) và PP dạy học hợp tác theo nhóm Thông qua thí nghiệm và hoạt động nhóm, HS rút ra được các tính chất hóa học cơ bản của hợp chất cacbon

- Hoạt động luyện tập: Gồm một số câu hỏi nhằm củng cố, khắc sâu kiến thức trọng tâm trong bài

- Hoạt động vận dụng, tìm tòi: Được thiết kế cho các nhóm học sinh tìm hiểu tại nhà giúp HS phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào giải quyết các vấn đề thực tiễn và tạo sự kết nối bài học tiếp theo

2 Tổ chức các hoạt động học cho học sinh.

A CACBONMONOOXIT.

Hoạt dộng 1: Tình huống xuất phát.

a Mục đích hoạt động.

Huy động các kiến thức đã được học, kiến thức thực tế của HS về hợp chất cacbon và tạo nhu cầu, động lực tiếp tục tìm hiểu kiến thức mới của HS

b Nội dung HĐ.

HS xem video (hoặc một số hình ảnh) về ngộ độc khí than (có khí CO), hiện tượng băng tan, lũ lụt, và các hình ảnh về thạch nhũ trong hang động…, nêu những điều đã biết và những điều muốn tìm hiểu thêm về hợp chất vừa được nêu trong video

c Phương thức tổ chức hoạt động.

GV cho HS hoạt động nhóm: Xem video ( hoặc hình ảnh) về ngộ độc khí than ( có khí CO), hiện tượng băng tan, lũ lụt, và các hình ảnh về thạch nhũ trong hang động…,và trả lời câu hỏi

1 Đoạn video ( hoặc tranh ảnh) nói đến những hợp chất gì?

2 Hãy cho biết những điều em đã được học/ đã biết và những điều em muốn tìm hiểu về hợp chất cacbon

K

( điều đã biết)

W ( điều muốn biết)

L (điều học được)

H (học bằng cách nào)

d Dự kiến sản phẩm của HS

- HS sẽ trả lời được hợp chất được nói đến trong đoạn video ( hoặc tranh ảnh) là những hợp chất nào

- HS có thể nói được một số điều đã biết về hợp chất của cacbon như: Khí than gây nên ngộ độc do khí CO; CO2 gây hiện tượng hiệu ứng nhà kính (sự nóng lên của trái đất),…

Dự kiến khó khăn vướng mắc của học sinh

Hs có thể không nói được những điều muốn tìm hiểu về CO, CO2 Tính chất của chúng

e Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động.

- Thông qua quan sát, GV biết được mức độ HĐ tích cực của các nhóm và của các học sinh

- Thông qua cột K và cột W trong bảng KWLH của các nhóm, GV biết được HS đã biết những gì và muốn biết thêm gì về hợp chất cacbon

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

a Mục tiêu hoạt động

- Nêu được: * HS biết được:

- Tính chất vật lí của CO và CO2

- Tính chất vật lí, tính chất hóa học của muối cacbonat (nhiệt phân, tác dụng với axit)

- Cách nhận biết muối cacbonat bằng phương pháp hoá học

* HS giải thích được: CO là oxit không tạo muối, CO có tính khử ( tác dụng với oxit kim loại)

b Nội dung hoạt động

ND1: Tìm hiểu tính chất vật lí của Cacbon monooxit.

ND2: Tìm hiểu tính chất hóa học của Cacbon monooxit.

ND3: Tìm hiểu điều chế Cacbon monooxit.

c Phương thức tổ chức hoạt động.

Nội dung 1: Tìm hiểu về tính chất vật lí của cacbonmonooxit.

* Giáo viên yêu cầu học sinh nghiên cứu SGK rồi hoàn thành phiếu học tập

* Phiếu học tập:

Câu 1: Nêu trạng thái, màu sắc, khả năng tan trong nước của cacbon monooxit

………

Câu 2: Khi hít phải khí CO thì có gây nên tác hại gì cho sức khỏe không?

………

Nội dung 2: Tính chất hóa học của cacbon monooxit.

GV: Cho HS hoạt động nhóm (mỗi nhóm từ 4– 6 HS) nghiên cứu SGK, làm các thí nghiệm trong SGK, mô tả hiện tượng thí nghiệm và hoàn thành câu hỏi trên phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Cacbon monoxit có tác dụng với nước, axit và dung dịch kiềm không?

Phiếu học tập số 2:

1 Tác dụng với oxi.

CO + O2 ��t o�

- Cho biết màu ngọn lửa tạo ra?

2 Tác dụng với oxit kim loại.

CO + Fe2O3

o t

���

CO + CuO ��t o�

- CO thể hiện tính chất gì trong các phản ứng trên? Và CO tác dụng được với các oxit kim loại nào?

- Tính chất trên được ứng dụng trong ngành công nghiệp nào?

Nội dung 3: Tìm hiểu về điều chế cacbon monooxit.

* GV đặt câu hỏi: khí CO được điều chế như thế nào trong phòng thí nghiệm và trong công nghiệp?

* GV chiếu cho học sinh xem video điều chế CO trong PTN

* GV yêu cầu học sinh viết các phương trình xảy ra khi điều chế CO trong PTN và trong công nghiệp

d Dự kiến sản phẩm của học sinh

Ở ND1_ Học sinh có thể trả lời được các ý sau:

- Tính chất vật lí: CO là chất khí không màu, không mùi tan rất ít trong nước và là khí rất độc

- Ngộc độc khi hít phải khí CO do khí CO rất độc

Ở ND2_Dự kiến sản phẩm của HS

Phiếu học tập số 1:

CO không tác dụng với nước, axit và dung dịch kiềm (CO oxit trung tính)

Phiếu học tập số 2:

1 Tác dụng với oxi

- CO cháy trong oxi cho ngọn lửa màu lam nhạt và tỏa niều nhiệt

2CO + O2

o t

��� 2CO2

2 Tác dụng với oxit kim loại

3CO + Fe2O3

o t

��� 2Fe + 3CO2

CO + CuO ��t o� Cu + CO2

- CO thể hiện tính khử

- CO khử được các oxit kim loại sau nhôm

- Tính chất trên được ứng dụng trong ngành công nghiệp luyện kim

ở ND3_ Dự kiến sản phẩm của học sinh:

- Nêu được cách điều chế CO trong PTN và trong CN

- Nắm được khí than và khí lò gas gồm những khí nào?

* Dự kiến một số khó khăn vướng mắc của học sinh và giải pháp hỗ trợ

Ở ND1, Không hiểu được tác hại của khí CO.

Ở ND2, HS có thể gặp khó khăn về thao tác thí nghiệm, an toàn thí nghiệm do đó GV cần HD

thật kĩ HS về thao tác thí nghiệm và an toàn thí nghiệm: kĩ năng kẹp ống nghiệm, kĩ năng lấy hóa chất lỏng, cách đun nóng….đồng thời khi các nhóm làm TN GV cần quan sát kĩ để kịp thời nhắc nhở khi cần thiêt

HS có thể không viết đúng phương trình phản ứng của CO với oxit kim loại và không biết CO

khử được những oxit nào, Khi đó GV có thể gợi ý để HS có thể viết được phương trình

Ở ND3, HS có thể gặp khó khăn về thao tác thí nghiệm, an toàn thí nghiệm do đó GV cần HD

thật kĩ HS về thao tác thí nghiệm và an toàn thí nghiệm: kĩ năng kẹp ống nghiệm, kĩ năng lấy hóa chất lỏng, cách đun nóng….đồng thời khi các nhóm làm TN GV cần quan sát kĩ để kịp thời nhắc nhở khi cần thiêt

B CACBON ĐIOXIT.

Hoạt động 1: Tình huống xuất phát ( Đã xem đầu bài học).

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

a Mục tiêu hoạt động

* Nêu được:

- Tính chất vật lí của CO2

- Tính chất hóa học của CO2

* HS giải thích được: CO2 gây nên hiện tượng hiệu ứng nhà kính

b Nội dung hoạt động

ND1: Tìm hiểu tính chất vật lí của Cacbon đioxit.

ND2: Tìm hiểu tính chất hóa học của Cacbon đioxit.

ND3: Tìm hiểu điều chế Cacbon đioxit.

c Phương thức tổ chức hoạt động.

Nội dung 1: Tìm hiểu về tính chất vật lí của cacbon đioxit.

* GV cho HS hoạt động nhóm: HS xem video (hoặc một số hình ảnh) về hiện tượng hiệu ứng nhà kính, kết hợp nghiên cứu SGK trả lời phiếu học tập

* Phiếu học tập:

Câu 1: Nêu trạng thái, màu sắc, khả năng tan trong nước của cacbon đioxit

………

Câu 2: Khí CO2 gây nên hiện tượng gì và hiện tượng đó có tác hại gì cho cuộc sống và môi trường? Từ đó em có thể làm gì để góp phần giảm thải khí gây hiệu ứng nhà kính?

………

………

Câu 3: Nước đá khô là gì? ứng dụng làm gì?

………

Nội dung 2: Tính chất hóa học của cacbon đioxit.