Kiểm soát nội bộ về chi phí sản xuất kinh doanh tại công ty TNHH MTV cao su chư sê

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRẦN THỊ THANH THÚY KIỂM SOÁT NỘI BỘ VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT KINH DOANH TẠI CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN MỘT THÀNH VIÊN CAO SU CHƯ SÊ Chuyên ngành: Kế toán Mã số: 60.34.30

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRẦN THỊ THANH THÚY

KIỂM SOÁT NỘI BỘ VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT KINH DOANH TẠI CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN MỘT THÀNH VIÊN CAO SU CHƯ SÊ

Chuyên ngành: Kế toán

Mã số: 60.34.30

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Đà Nẵng - Năm 2013

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học: GS TS Trương Bá Thanh

Phản biện 1: TS ĐOÀN NGỌC PHI ANH

Phản biện 2: TS TRẦN ĐÌNH TUẤN

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh họp tại Đại học Đà Nẵng vào ngày 24 tháng 9 năm 2013

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin – Học liệu, Đại học Đà Nẵng;

- Thư viện Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế thế giới đã mang đến cho các doanh nghiệp Việt Nam những cơ hội mới để phát triển nhưng đồng thời cũng chứa đựng trong lòng nó nhiều thách thức Đứng trước những thử thách đó, đòi hỏi doanh nghiệp phải ngày càng nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, hiệu quả sử dụng vốn, quản lý và sử dụng tốt nguồn tài nguyên vật chất cũng như nhân lực của mình.Để thực hiện điều đó thì tự bản thân doanh nghiệp phải hiểu rõ được “tình trạng sức khỏe” của mình để điều chỉnh quá trình kinh doanh cho phù hợp

Hơn nữa, để vượt qua những thách thức mang tính cạnh tranh khốc liệt này đòi hỏi các doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc áp dụng kỹ thuật công nghệ tiên tiến, nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm… Mà còn phải sử dụng các phương pháp để kiểm soát tốt chi phí nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của mình

Như chúng ta đã biết việc thiết lập một hệ thống kiểm soát trong nền kinh tế thị trường chặt chẽ, hiệu quả là một trong những yêu cầu cấp thiết đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là trong điều kiện Việt Nam đã gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO) Chính vì sự lớn mạnh từng ngày của các Doanh nghiệp cả về quy mô sản xuất lẫn thị trường tiêu thụ, kéo theo là sự cạnh tranh gay gắt khốc liệt của thị trường cộng với những gian lận thường xuyên xảy ra trong nội tại Doanh nghiệp Cho nên vấn đề cấp thiết đặt ra là làm thế nào để hạ thấp giá thành, giảm thiểu chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thiểu rủi ro, lãng phí trong kinh doanh mà chất lượng sản phẩm vẫn không thay đổi, đó chính là vũ khí sắc bén,

là lợi thế hàng đầu trong chiến lược cạnh tranh của Doanh nghiệp

Vì tầm quan trọng của vấn đề nêu trên, tôi đã mạnh dạn quyết

định lựa chọn nghiên cứu đề tài : "Kiểm soát chi phí sản xuất kinh doanh tại Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên cao su Chư Sê" để làm luận văn tốt nghiệp với mục đích giúp cho công ty có thể

ngăn ngừa các rủi ro cản trở, công ty đạt được mục tiêu kinh doanh đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh đáp ứng cho nhu cầu trong nước và ở nước ngoài

2 Mục tiêu nghiên cứu

Xuất phát từ lý luận cơ bản về hệ thống kiểm soát nội bộ chi phí sản xuất kinh doanh trong các doanh nghiệp sản xuất nói chung

và nghiên cứu thực trạng kiểm soát nội bộ về chi phí sản xuất kinh doanh của Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên cao su Chư

Sê nói riêng, từ đó đánh giá tồn tại và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ về chi phí sản xuất kinh doanh tại Công ty này

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Là công tác kiểm soát chi phí sản xuất

kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Cao Su Chư Sê

Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu kiểm soát chi

phí sản xuất kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Cao su Chư Sê, bao gồm: 5 nông trường và 1 xí nghiệp Cơ khí chế biến

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp chung là kết hợp giữa nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn Tiếp cận các quyết toán, dự toán chi phí và thực tế thực hiện chi phí tại Công ty TNHH MTV Cao su Chư Sê

Trên cơ sở đó, Luận văn sử dụng tổng hợp các phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích, so sánh, chứng minh giữa lý luận và thực tiễn để nghiên cứu kết quả khảo sát đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát chi phí tại Công ty

Các phương pháp kỹ thuật cụ thể trong quá trình nghiên cứu luận

văn là: Điều tra, khảo sát, phỏng vấn, chọn mẫu và dùng sơ đồ, biểu mẫu kết hợp với diễn giải, phân tích để trình bày kết quả nghiên cứu

5 Cấu trúc luận văn

Nội dung của luận văn gồm ba chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ chi phí sản xuất

kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương 2: Thực trạng về kiểm soát chi phí sản xuất kinh

doanh tại Công ty TNHH một thành viên cao su Chư Sê

Chương 3: Một số biện pháp nhằm hoàn thiện kiểm soát chi

phí sản xuất kinh doanh tại công ty TNHH một thành viên Cao su Chư Sê

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện luận văn, tác giả có tham khảo các

đề tài về vấn đề kiểm soát chi phí SXKD trong doanh nghiệp như:

- Đề tài “Hoàn thiện công tác kiểm soát chi phí sản xuất kinh doanh tại Công ty cao su Kon Tum” của tác giả Trần Thị Diệp Thúy

(2008)

- Đề tài “Tăng cường kiểm soát nội bộ chi phí sản xuất tại Công ty cổ phần thép Đà Nẵng” của tác giả Hoàng Thị Thu Vân

(2010)

- Đề tài “Tăng cường kiểm soát chi phí sản xuất tại Công ty

cổ phần cao su Đà nẵng” của tác giả Nguyễn thị Hồng Thảo (2010)

Vì vậy, từ những kế thừa của các nghiên cứu trên, với mục tiêu là làm thế nào để kiểm soát chi phí SXKD một cách hiệu quả

nhất Tác giả đã đi sâu nghiên cứu đề tài "Kiểm soát chi phí sản xuất kinh doanh tại công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Cao su Chư Sê"

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KIỂM SOÁT CHI PHÍ SXKD TRONG DOANH NGHIỆP

1.1 TỔNG QUAN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ

1.1.1 Khái niệm kiểm soát nội bộ

Theo COSO: “Kiểm soát là quá trình được thực hiện bởi các nhà quản lý, các nhân viên của một tổ chức, được thiết kế để cung cấp một sự đảm bảo hợp lý nhằm thực hiện các mục tiêu sau: Hoạt động hữu hiệu và hiệu quả; Thông tin đáng tin cậy; Tuân thủ các luật lệ và các quy định”

Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam hiện hành (số 400): “Hệ thống kiểm soát nội bộ là các quy định và các thủ tục kiểm soát do đơn vị được kiểm toán xây dựng và áp dụng nhằm đảm bảo cho đơn

vị tuân thủ pháp luật và các quy định, để kiểm tra, kiểm soát ngăn ngừa và phát hiện những gian lận, sai sót để lập báo cáo tài chính trung thực và hợp lý nhằm bảo vệ, quản lý và sử dụng có hiệu quả tài sản của đơn vị Hệ thống kiểm soát nội bộ bao gồm môi trường kiểm soát, hệ thống kiểm soát và các thủ tục kiểm soát”

1.1.2 Mục tiêu của kiểm soát nội bộ

Có thể chia các mục tiêu kiểm soát đơn vị cần thiết lập thành

ba nhóm:

- Nhóm mục tiêu về hoạt động: Nhấn mạnh đến sự hữu hiệu

và hiệu quả của việc sử dụng các nguồn lực

- Nhóm mục tiêu về báo cáo tài chính: Nhấn mạnh đến tính trung thực và đáng tin cậy của báo cáo tài chính mà tổ chức cung cấp

- Nhóm mục tiêu về sự tuân thủ: Nhấn mạnh đến việc tuân thủ pháp luật và các quy định

1.1.3 Các yếu tố cấu thành kiểm soát nội bộ

a Môi trường kiểm soát

b Hệ thống kế toán

c Các nguyên tắc và thủ tục kiểm soát

- Nguyên tắc “phân công, phân nhiệm”: Phân công phân

nhiệm rõ ràng được xem là nguyên tắc quan trọng của kiểm soát

- Nguyên tắc “bất kiêm nhiệm”: Bất kiêm nhiệm hay còn

gọi là sự cách ly thích hợp về trách nhiệm

- Nguyên tắc “phê chuẩn, ủy quyền”: Phê chuẩn là biểu hiện

cụ thể của việc quyết định và giải quyết một công việc trong một phạm vi nhất định Quá trình ủy quyền được tiếp tục thực hiện xuống cấp thấp hơn tạo nên một hệ thống phân chia trách nhiệm và quyền hạn mà vẫn không làm mất tính tập trung của đơn vị

- Kiểm soát trực tiếp

- Kiểm soát tổng quát

1.2 KIỂM SOÁT CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP 1.2.1 Khái quát chung về chi phí

a Khái niệm chi phí

Chi phí có thể hiểu là giá trị của một nguồn lực bị tiêu dùng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của tổ chức để đặt được một mục đích nào đó Bản chất của chi phí là phải mất đi để đổi lấy một kết quả Kết quả có thể dưới dạng vật chất như sản phẩm, tiền, nhà xưởng, hoặc không có dạng vật chất như kiến thức dịch vụ được phục vụ,

b Phân loại chi phí

1.2.2 Bản chất, mục đích và yêu cầu kiểm soát chi phí SXKD trong DN

1.2.3 Nội dung kiểm soát chi phí sản xuất kinh doanh

a Kiểm soát chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm tỷ trọng rất lớn trong chi phí sản xuất của doanh nghiệp

- Kiểm soát quá trình mua NVL nhập kho: Để kiểm soát

chặt chẽ quá trình này, cần có sự tham gia đầy đủ của các bộ phận có

liên quan kiểm soát và quản lý thực hiện nghiệp vụ như: Bộ phận mua hàng (Phòng kinh doanh), bộ phận xét duyệt (thông thường là giám đốc), bộ phận kho, bộ phận sản xuất, bộ phận kế toán

Nhằm ngăn ngừa các sai sót, gian lận xảy ra trong quá trình mua NVL, các bộ phận nói trên phải độc lập với nhau Ngoài ra, các chứng từ cần có đủ chữ ký của các bộ phận liên quan

- Kiểm soát quá trình xuất kho NVL: Xuất phát từ đặc điểm

của ngành cao su nên NVL tại DN rất đa dạng về chủng loại từ khâu khai thác đến khâu chế biến Do đó, việc kiểm soát quá trình xuất kho NVL là quá trình quan trọng nhất trong toàn bộ quá trình kiểm soát chi phí NVLTT

Để việc kiểm soát quá trình xuất kho diễn ra một cách chặt chẽ cũng cần có sự tham gia đầy đủ của các bộ phận có liên quan như:

Bộ phận xét duyệt, bộ phận kế toán, bộ phận kho, đại diện của các đơn vị cơ sở Cần ngăn ngừa gian lận, sai sót cũng như kiểm soát tốt các chứng từ trong khâu này

Một thủ tục kiểm soát hữu hiệu đối với chi phí NVLTT là việc xây dựng định mức kế hoạch Ngoài ra, để có thể phát hiện ra các biến động bất thường của chi phí, bộ phận kế toán sẽ định kỳ đối chiếu, so sánh giữa chi phí thực hiện với chi phí kế hoạch, chi phí định mức và chi phí của các kỳ kế toán khác

b Kiểm soát chi phí nhân công trực tiếp

Những sai sót và gian lận thường xảy ra đối với chi phí NCTT chẳng hạn như: Khai khống số nhân công tham gia vào quá trình sản xuất sản phẩm hay là việc chấm công không đúng với thực tế,… Từ những sai sót và gian lận rất dễ xảy ra đó, doanh nghiệp cần phải tăng cường kiểm soát chi phí thông qua các thủ tục kiểm soát sau:

- Thực hiện việc phân công, phân nhiệm trong công tác về tiền lương giữa các bộ phận chức năng

- Việc tuyển dụng nhân sự phải được tổ chức và kiểm soát chặt chẽ, mỗi nhân viên làm việc tại công ty phải có một bộ hồ sơ gốc lưu lại ở phòng quản lý nhân sự

- Xây dựng các chính sách về tiền lương

- Các sổ sách về tiền lương như bảng tính lương, bảng tổng hợp chi phí tiền lương, sổ nhật ký chứng từ ghi sổ và sổ cái phải được thống nhất, hợp lý

- Lập định mức chi phí NCTT dựa trên cơ sở của quá trình sản xuất thử hay quá trình sản xuất trước đó để làm cơ sở cho việc tính lương và lập các kế hoạch khác

- Lập dự toán chi phí NCTT và theo dõi việc thực hiện kế hoạch này để kịp thời phát hiện ra những sai lệch giữa thực tế và kế hoạch

c Kiểm soát chi phí sản xuất chung

Việc tăng cường kiểm soát chi phí sản xuất chung cần phải tuân theo các thủ tục kiểm soát sau:

- Phân chia trách nhiệm giữa các bộ phận chức năng như quản

lý, ghi chép, theo dõi và hạch toán chi phí sản xuất chung

- Tuân thủ đầy đủ các chế độ về tiền lương và các khoản trích theo lương của chế độ kế toán hiện hành

- Quy định một cách chặt chẽ trình tự ghi sổ, luân chuyển chứng từ,…

- Căn cứ vào bảng tính và phân bổ khấu hao tài sản cố định kế toán tiến hành hạch toán, ghi sổ và phân bổ chính xác cho đúng đối tượng

- Các khoản chi bằng tiền khác cũng cần phải có chứng từ đầy

đủ và phải có sự phê duyệt của cá nhân có thẩm quyền

d Kiểm soát chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp

Chi phí bán hàng và chi phí QLDN là những chi phí thời kỳ và

có liên quan trực tiếp đến kết quả kinh doanh trong kỳ của Doanh nghiệp Nếu doanh nghiệp hạch toán không chính xác chi phí bán hàng và chi phí QLDN hoặc tính toán, phân bổ không hợp lý thì dẫn

đến kết quả kinh doanh trong kỳ không hợp lý và chính xác

Thủ tục kiểm soát và việc kiểm soát chi phí này cũng thực hiện tương tự như kiểm soát chi phí SXC

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Trong chương này, từ những lý luận chung sẽ giúp hiểu được bản chất của hệ thống kiểm soát nội bộ, đặc điểm của chi phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp và nội dung kiểm soát chi phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp bao gồm môi trường kiểm soát, hệ thống kế toán và các thủ tục kiểm soát chi phí

Kiểm soát chi phí sản xuất kinh doanh là hoạt động thiết yếu trong các doanh nghiệp sản xuất hiện nay Để kiểm soát chi phí sản xuất kinh doanh tốt nhằm tiết kiệm chi phí tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp cần phải xây dựng một môi trường tốt, tổ chức hệ thống thông tin kế toán khoa học phù hợp với các dự toán đã đặt ra và đặc biệt là thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ thật sự hữu hiệu

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI PHÍ SXKD TẠI CÔNG TY TNHH MTV CAO SU CHƯ SẾ

2.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÔNG TY TNHH MTV CAO

SU CHƯ SÊ

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Công ty

Công ty TNHH MTV Cao su Chư Sê đã trải qua 3 giai đoạn chính:

- Giai đoạn 1984 – 1995: Giai đoạn hình thành Công ty

- Giai đoạn 1995 – 2010: Giai đoạn củng cố phát triển

- Giai đoạn 2010 đến nay: Giai đoạn chuyển đổi cơ cấu và ổn định Sau đây, là một số số liệu về tình hình sản xuất và chế biến mủ cao su qua các năm:

Bảng 2.1 Tình hình sản xuất và chế biến mủ cao su qua các năm

2.1.2 Chức năng và nhiệm vụ của công ty

Công ty TNHH MTV Cao su Chư Sê là thành viên của Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam với các chức năng trọng tâm như sau:

- Trồng, chăm sóc, khai thác, chế biến mủ cao su

- Công nghiệp hóa chất phân bón, thương nghiệp bán buôn

- Khai hoang xây dựng vườn cây, thương nghiệp bán buôn

- Xây lắp các công trình kiến trúc dân dụng, công nghiệp và giao thông

- Đầu tư xây dựng, quản lý khai thác và kinh doanh công trình thủy điện, giao thông

2.1.3 Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của Công

ty

Với đặc điểm là chăm sóc, khai thác, chế biến sản phẩm mủ cao su thiên nhiên, Công ty chỉ chế biến ra thành phẩm ở dạng thô rồi tiêu thụ, trong đó thị trường trong nước chiếm tỷ trọng khoảng 15%, còn lại 85% là xuất khẩu

2.1.4 Đặc điểm của sản phẩm

Sản phẩm chính của Công ty bao gồm: Cao su khối SVR3L, SVR5, SVR10

2.1.5 Quy trình công nghệ sản xuất

Hình 2.1: Sơ đồ quy trình công nghệ sản xuất mủ cao su

2.1.6 Tổ chức bộ máy quản lý tại Công ty

Ghi chú :

Quan hệ trực tuyến:

Quan hệ chức năng:

Hình 2.2: Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý tại Công ty

Mủ nước khai thác từ vườn cây vận chuyển

về và xử lý nguyên liệu Gia công cơ học Sấy mủ Hoàn thiện sản phẩm

2.1.7 Tổ chức bộ máy kế toán tại Công ty

Ghi chú:

Quan hệ trực tuyến :

Quan hệ chức năng :

Hình 2.3: Sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán tại Công ty

Hình thức kế toán và chính sách kế toán áp dụng tại Công ty

Hiện nay công ty áp dụng hình thức kế toán Nhật ký chung Công tác kế toán tại công ty hầu hết đã sử dụng phần mềm kế toán máy Fast Phần mềm này được thiết kế phù hợp với các nguyên tắc

tổ chức sổ kế toán theo quy định, do đó công tác kế toán sẽ trở nên đơn giản và mang lại hiệu quả cao

Các chính sách kế toán áp dụng tại Công ty

Kỳ kế toán: Là một năm bắt đầu từ ngày 01/01 và kết thúc vào ngày 31/12 hàng năm

Đơn vị tiền tệ sử dụng trong ghi chép kế toán là: Đồng Việt Nam (VNĐ)

Nguyên tắc ghi nhận hàng tồn kho: Theo giá gốc

Phương pháp tính giá trị hàng tồn kho: Nhập trước – xuất trước Phương pháp hạch toán hàng tồn kho: Kê khai thường xuyên

Kế toán tổng hợp

Kế toán ngân hàng

Kế toán thanh toán