Luan van thac si giao duc tieu hoc

Chọn và nghiên cứu đề tài Thơ viết cho thiếu nhi của Phạm Hổ, chúng tôi mong muốn tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của nhà thơ và những giá trị nội dung, nghệ thuật của thơ Phạm Hổ viết

Trang 1

Bộ giáo dục và đào tạo

Tr ờng đại học s phạm hà nội 2

phạm văn hải

thơ viết cho thiếu nhi của phạm hổ

Luận văn thạc sĩ Chuyên ngành Giáo dục học (bậc Tiểu học)

Ngườiưhướngưdẫnưkhoaưhọc PGS.ưTS.ưVânưThanh

Trang 2

Bộ giáo dục và đào tạo

Tr ờng đại học s phạm hà nội 2

Trang 3

Phạm Hổ - một nhà thơ tên tuổi đ ợc nhiều thế hệ thiếu nhi Việt Nam yêu thích Trong cuộc đời sáng tác của mình, nhà thơ Phạm

Hổ đã viết 25 tập thơ, 35 tập truyện, 20 kịch bản sân khấu và phim hoạt hình

Chọn và nghiên cứu đề tài Thơ viết cho thiếu nhi của Phạm Hổ, chúng tôi mong muốn tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của nhà thơ và những giá trị nội dung, nghệ thuật của thơ Phạm Hổ viết cho thiếu nhi, từ đó làm cơ sở cho công tác giáo dục trẻ em theo quan

điểm hiện đại: “h ớng vào trẻ em và cho trẻ em”; làm cơ sở lý thuyết cho việc dạy các tác phẩm nghệ thuật trong tr ờng tiểu học, là việc làm cần thiết và thiết thực đối với bậc giáo dục tiểu học

Phần mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Trang 4

Văn học viết cho thiếu nhi luôn luôn đ ợc Đảng, Bác Hồ và Nhà

Đánh giá sự nghiệp sáng tác của nhà thơ Phạm Hổ đối với văn học thiếu nhi Việt Nam, nhiều nhà nghiên cứu khẳng định Phạm Hổ

là nhà thơ tâm huyết với trẻ, đến với trẻ bằng tấm lòng yêu th ơng trân trọng

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Trang 5

Nhà thơ Trần Thanh Địch đánh giá: “Phạm Hổ là một trong những nhà văn lâu nay đã đóng góp cho văn học chúng ta khá nhiều truyện, nhiều thơ cho ng ời lớn cũng nh các em, nh ng chủ

đề tác giả hay khai thác th ờng xoáy quanh những sự việc, những tình cảm bình th ờng trong sinh hoạt bình th ờng của chúng ta, ng

ời lớn và trẻ nhỏ Cũng phải nói thêm rằng, ông còn có những năng khiếu viết về truyện cổ tích, thần thoại và đồng thoại nữa

Trang 6

Phó Giáo s Vân Thanh cũng có nhận định: “Không phải ngẫu nhiên, thơ Phạm Hổ t ơi mát và rất trẻ Ông là một trong những nhà thơ th ờng xuyên có những buổi gặp gỡ, trò chuyện trao đổi với các

em - Ông th ờng nói: ng ời sáng tác cho thiếu nhi phải có tâm hồn t ơi trẻ, phải hiểu trẻ, biết cách thâm nhập vào cuộc sống trẻ thơ” -

Phó Giáo s Nguyễn Xuân Nam cũng đồng tình với những ý kiến trên và nói rộng thêm: “Phạm Hổ biết làm cho các em nhìn vào thế giới thân quen bao giờ cũng có điều lạ và từ đấy rút ra nhiều

điều đáng suy nghĩ

Trang 7

Với mùi thơm của hoa trái, với tiếng “ậm ò” của chú bò tìm bạn, trong tiếng gà “chiếp chiếp” tập thơ đ a các em về thế giới chính thức của mình Và cũng đ a ng ời lớn về những màu sắc, cảm xúc t ơi mát từ lâu bị quên đi, nh ng mỗi lần nhớ lại trong lòng không khỏi chút bâng khuâng nhớ tiếc” (Một cái nhìn kỳ thú yêu th ơng,

đọc tập “Chú bò tìm bạn” của Phạm Hổ), Văn nghệ số 373, 1970)

4-12-Nhà thơ Định Hải nhận xét về thơ ông: “Thơ Phạm Hổ nặng về khai thác những khía cạnh tình cảm của nhi đồng Thơ anh uyển chuyển, giàu nhạc điệu, gần gũi với đồng dao Bạn đọc th ờng nhắc

Trang 8

Nhà thơ Trần Thị Thắng đánh giá cao đóng góp của Phạm Hổ vào nền thơ viết cho thiếu nhi Việt Nam “Mảng thơ thiếu nhi của Phạm Hổ đã dắt dẫn tuổi thơ vào văn học với 20 tập thơ làm cho nhi

đồng, còn lại là tập Chú bò tìm bạn ra mắt năm 1970 đến 1976 Nhà xuất bản Kim Đồng tái bản 11.000 bản với 103 bài - Hay những tập

bản - Những ng ời thích nhảy, 1995, Nhà xuất bản Kim Đồng tái bản 20.000 cuốn (có đợt in 40.000 cuốn) Rất nhiều bạn đọc nhỏ tuổi đã

đọc thơ ông Và ai đã từng cắp sách đến tr ờng sau những ngày hoà bình, chắc không quên những bài học thuộc lòng: M ời quả trứng tròn, Xe chữa cháy, Chú bò tìm bạn - (Ng ời dẫn dắt tuổi thơ vào cổ

Trang 9

Vũ Ngọc Bình khi đọc Từ không đến m ời đã nói: “Tiếp theo

sở tr ờng quen thuộc là bằng vài nét bút, vẽ nên những bức tranh khiêm tốn về kích th ớc mà có sức khơi gợi, giúp các em với con mắt tạo hình của tuổi thơ trong vô số hình hoạ t ơng tự của cuộc sống” Phạm Đình Ân khi đọc bài thơ Đàn gà mới nở đã nhận xét

“Nhà thơ Phạm Hổ đã dành cả cuộc đời viết cho các em Thơ ông nghiêng về sự quan sát chi tiết tỉ mỉ, tinh tế với một cách biểu đạt ngộ nghĩnh, giàu lòng nhân ái”

Trang 10

Đọc những bài viết của một số nhà nghiên cứu phê bình nh

3/5/1997); Còn mãi một ““Chú bò tìm bạn Chú bò tìm bạn ”” (Hoàng Hồng, An ninh

Trang 11

Nhìn chung từ những năm 60 cho đến nay đã có biết bao nhiêu bài viết về thơ Phạm Hổ nh ng chỉ mới đi vào một số khía cạnh của thơ Phạm Hổ Ng ời viết mong mỏi và hy vọng luận văn này sẽ

đóng góp một phần nhỏ trong kho tàng lý luận văn học thiếu nhi Việt Nam Luận văn sẽ là một t liệu có hệ thống về cuộc đời và sự nghiệp của Phạm Hổ, một trong những nhà thơ đ ợc các em và cả ng

ời lớn yêu mến, từ đó giúp các sinh viên, giáo viên tiểu học làm cơ

sở dạy học các tác phẩm văn học thiếu nhi ở bậc tiểu học

Nhiều nhà nghiên cứu, phê bình đã có lời bình, đánh giá, nhận xét về thơ viết cho thiếu nhi của Phạm Hổ, nh ng ch a có công trình nào đi sâu nghiên cứu về thơ ông Trên cơ sở tiếp thu những ý kiến

đánh giá về thơ Phạm Hổ một cách có hệ thống viết cho thiếu nhi

Trang 12

3 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu giá trị nội dung, nghệ thuật thơ viết cho thiếu nhi của Phạm Hổ, từ đó làm cơ sở lý thuyết cho việc dạy và học các tác phẩm văn học nghệ thuật trong tr ờng tiểu học

Đề tài sẽ là tài liệu tham khảo để giáo viên,sinh viên khai thác nội dung, nghệ thuật các tác phẩm thơ viết cho thiếu nhi nói chung, thơ viết cho thiếu nhi của Phạm Hổ nói riêng

4 Đối t ợng và phạm vi nghiên cứu

- Khảo sát toàn bộ thơ viết cho thiếu nhi của Phạm Hổ

- Một bộ phận văn xuôi viết cho thiếu nhi của Phạm Hổ

- Một số tác phẩm thơ viết cho ng ời lớn của Phạm Hổ

- Một số bài lý luận về thơ thiếu nhi của Phạm Hổ

- Những bài lý luận của một số nhà nghiên cứu phê bình về thơ thiếu nhi của Phạm Hổ

Trang 13

5 Ph ¬ng ph¸p nghiªn cøu

- Ph ¬ng ph¸p thèng kª

- Ph ¬ng ph¸p so s¸nh

- Ph ¬ng ph¸p ph©n tÝch vµ tæng hîp

6 CÊu tróc cña luËn v¨n

Ngoµi phÇn Më ®Çu vµ KÕt luËn, luËn v¨n ® îc chia lµm ba ch

¬ng

Ch ¬ng 1: Kh¸i qu¸t vÒ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña th¬ thiÕu nhi

ViÖt Nam

Ch ¬ng 2: Néi dung th¬ viÕt cho thiÕu nhi cña Ph¹m Hæ

Ch ¬ng 3: NghÖ thuËt th¬ viÕt cho thiÕu nhi cña Ph¹m Hæ

PhÇn më ®Çu

Trang 14

phần nội dung

Ch ơng 1 Quá trình phát triển của thơ thiếu nhi Việt Nam

Tr ớc Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam đã có thơ viết cho thiếu nhi Nguyễn Văn Vĩnh có tập hợp những ca dao, những bài hát truyền trong dân gian thành quyển Trẻ con hát trẻ con

truyện thơ nh Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn, Tấm Cám của Tú

Mỡ, một số thơ dịch, thơ ngụ ngôn của La Phông ten đ ợc Nguyễn Văn Vĩnh dịch từ tiếng Pháp, đ ợc cả ng ời lớn và trẻ em thích thú

Bác Hồ của chúng ta, ngay từ năm 1941 đã có hai bài thơ giáo dục các em tình yêu n ớc và lòng căm thù giặc: Kêu gọi thiếu nhi,

lại có nội dung giáo dục rất thấm, rất sâu

1.1 Vài nét khái quát về quá trình phát triển của thơ thiếu nhi Việt Nam

Trang 15

Có thể nói tr ớc Cách mạng tháng Tám, chúng ta đã có thơ viết cho thiếu nhi nh ng còn rất ít

Từ sau Cách mạng tháng Tám thành công, nền văn học thiếu nhi Việt Nam nói chung mới phát triển toàn diện, trở thành một nền văn học thiếu nhi thực sự vì các em và cho các em

Năm 1948, Hội Văn nghệ Việt Nam thành lập đã có một bộ phận chuyên về văn học thiếu nhi do nhà văn Tô Hoài cùng đồng chí

Hồ Trúc đại diện cho Đoàn Thanh niên đảm nhiệm

Võ Quảng và Phạm Hổ đã đến với các em sớm nhất bằng những tập thơ mới, nh Gà mái hoa, Em thích em yêu Nh ng những tập thơ hay nh thế không nhiều

Ch ơng 1 Quá trình phát triển của thơ thiếu nhi Việt Nam 1.1 Vài nét khái quát về quá trình phát triển của thơ thiếu nhi Việt Nam

Trang 16

Từ sau 1960 thơ viết cho các em mới phát triển và nở rộ Trong những ngày kháng chiến chống Mỹ đã xuất hiện khá nhiều những cây bút mới, đem đến cho văn học thiếu nhi một không khí mới Võ Quảng, Phạm Hổ và Định Hải liên tục cho ra mắt bạn đọc nhiều tập thơ hay, nh : Măng tre của Võ Quảng, Chú bò tìm bạn của Phạm

những tập thơ đặc sắc khác nh Hai bàn tay em của Huy Cận, Ông và cháu của Tú Mỡ, Đôi tai mèo của Trần Thanh Địch, M ời nàng tiên

của Vũ Ngọc Bình, Tiếng hát chim non của Thi Ngọc, cùng với những tập thơ của các tác giả khác nh Xuân Tửu, Ngô Viết Dinh, Thanh Hào, Lữ Huy Nguyên, Trần Nguyên Đào và khá nhiều tập thơ in chung của nhiều tác giả đ ợc tuyển chọn vào các tập nh Đèn

Trang 17

Đặc biệt đáng l u ý trong những năm chống Mỹ cứu n ớc, hiện t ợng các em làm thơ cũng là một nét khá mới, khá độc đáo của văn học thiếu nhi Phong trào các em làm thơ hết sức sôi nổi và trở thành

sự kiện là hiện t ợng thần đồng thơ Trần Đăng Khoa mà cả n ớc và cả thế giới đều biết đến Bên cạnh Trần Đăng Khoa là Khánh Chi, Hoàng Hiếu Nhân, Nguyễn Hồng Kiên, Chu Hồng Quý, Cẩm Thơ, Ngô Bích Hiền đã đem đến cho văn học thiếu nhi trong những năm chống Mỹ một sự khởi sắc mới Thơ của các em góp vào “nền” thơ thiếu nhi Việt Nam một h ơng vị mới, một sắc màu mới, trong trẻo, hồn nhiên, ngộ nghĩnh nh ng cũng không kém phần tinh tế sâu lắng

Từ ngày giải phóng miền Nam, đất n ớc thống nhất đến nay, thơ

Trang 18

Giai đoạn đầu những năm đất n ớc thống nhất, thơ thiếu nhi phát triển rõ rệt Bên cạnh các bậc đàn anh Võ Quảng, Phạm Hổ, xuất hiện các cây bút mới nh Xuân Quỳnh với tập thơ Bầu trời trong quả

Quang Huy với Chim gọi mùa, Nguyễn Bao và Võ Văn Trực với Gió

Thạch Quỳ với Nguồn gốc cơn m a, Nguyễn Bùi Vợi với Trống trận

Giai đoạn giữa thập kỷ 80 trở đi theo ý kiến của đông đảo các nhà phê bình văn học, thơ thiếu nhi có phần chững lại về chất l ợng Chỉ còn những cây bút quen thuộc ở thời kỳ tr ớc nh Phạm Hổ, Võ Quảng và Định Hải vẫn tiếp tục làm thơ cho các em

Trang 19

Giai đoạn từ những năm 90 trở lại đây, văn học thiếu nhi nói chung và thơ thiếu nhi nói riêng đã khởi sắc sau một thời gian lúng túng bế tắc Phạm Hổ vẫn là cây bút viết sung sức Tập Đỗ trắng, đỗ

đen của ông là một tập thơ viết cho lứa tuổi mẫu giáo, nhuần nhị trong ý h ớng giáo dục và giá trị thẩm mỹ Nụ hôn học trò của Định Hải Bên cạnh những nhà thơ viết cho thiếu nhi lâu năm còn có những tác giả sớm có phong cách riêng nh Nguyễn Hoàng Sơn với

Trang 20

Giai đoạn từ năm 1995 và cho đến nay, một loạt tuyển tập đ ợc

ra mắt bạn đọc nh Tuyển tập Võ Quảng, Phạm Hổ, Thy Ngọc, Vũ

tuyển có bề dày đáng kể nh Văn học cho thiếu nhi gồm 217 tác giả với 1083 trang (Nxb Văn học, 1995); Văn học thiếu nhi Việt Nam, Tập II: Thơ tuyển (Nxb Từ điển Bách khoa, 2004) có 427 nhà thơ với 723 trang

Trang 21

Nhà thơ Phạm Hổ còn có bút danh là Hồ Huy Ông sinh ngày 28/11/1926 tại xã Nhơn An, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định Thuở nhỏ, Phạm Hổ đi học ở tr ờng làng Sau đó, ông học tiểu học ở Tam

Kỳ, Huế, rồi học trung học ở Tr ờng Quốc học Quy Nhơn Năm

1943, ông thi đỗ Thành chung (tức trung học cơ sở), ch a kịp thi Tú tài thì Cách mạng tháng Tám thành công, ông đi theo cách mạng và hoạt động văn nghệ từ đó Ông làm công tác thông tin tuyên truyền tại thị xã Nguyễn Huệ (Quy Nhơn), sau đó làm Th kí th ờng trực ở Chi hội Văn hoá cứu quốc Bình Định do nhà thơ Trần Mai Ninh là

Ch ơng 1 Quá trình phát triển của thơ thiếu nhi Việt Nam 1.2 Phạm Hổ - Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác

1.2.1 Những nét chính của cuộc đời nhà thơ

Trang 22

Năm 1947, ông làm biên tập viên báo Tin tức Bình Định rồi đ ợc

cử đi học lớp Hội hoạ kháng chiến Liên khu V do hoạ sỹ Nguyễn Đỗ Cung phụ trách Sau khoá học ông về làm cán bộ sáng tác của Chi hội Liên khu V và đ ợc bầu làm Uỷ viên Ban Chấp hành Đoàn Hội hoạ Liên khu V

Năm 1949 - 1950, ông đ ợc cử đi dự Hội nghị văn nghệ ở Việt Bắc và đ ợc bầu làm Uỷ viên Ban Chấp hành Chi hội văn nghệ Liên khu V

Năm 1955, ông tập kết ra Bắc, làm công tác đối ngoại ở Hội Văn nghệ Trung ơng Ông là một trong những thành viên (cùng với Nguyễn Huy T ởng, Tô Hoài, Thy Ngọc, Nguyễn Kiên ) sáng lập ra Nhà xuất bản Kim Đồng (1957) và có nhiều đóng góp cho sự tr ởng thành và phát triển không ngừng của nhà xuất bản dành riêng cho trẻ

Trang 23

Năm 1960, ông làm biên tập viên tại Nhà xuất bản Văn học Từ

1965 - 1983, ông làm biên tập viên ở tuần báo Văn học (sau đổi thành báo Văn nghệ) Ông đ ợc kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1974

Năm 1983, ông về công tác ở Hội Nhà văn, làm ở Tiểu ban Văn học thiếu nhi Tiếp đó, ông đ ợc cử làm Chủ tịch Hội đồng Văn học thiếu nhi và Phó Tr ởng ban đối ngoại Hội Nhà văn Việt Nam Nhà thơ Phạm Hổ không những chỉ viết thơ văn cho thiếu nhi mà còn có một số tác phẩm viết cho ng ời lớn cũng đ ợc mọi ng ời đón đọc nh những tập thơ:

Trang 24

Những ngày x a thân ái (1956), Ra khơi (1960); truyện ngắn V

Có thể nói Phạm Hổ là nhà văn đa tài Ngoài thơ, văn, kịch, ông còn viết lý luận phê bình và dịch thuật ở mỗi thể loại đều in dấu những đặc điểm riêng của ông: tinh tế và đằm thắm tình ng ời

Năm 1994, ông nghỉ h u Ông mất ngày 4/5/2007

Trang 25

Phạm Hổ sáng tác nhiều thể loại: thơ, truyện ngắn, truyện vừa, tiểu thuyết, kịch và phê bình văn học cho cả ng ời lớn và trẻ em Nh

ng nói đến Phạm Hổ tr ớc hết phải nói đến thơ viết cho thiếu nhi

Ông là nhà thơ, một nhà thơ nhiệt tình, say mê viết cho các em Dẫu

có viết văn xuôi, viết kịch , ng ời đọc vẫn nhận ra chất thơ của ông trong tác phẩm

Với hơn 60 năm chuyên tâm sáng tác, ông đã cho ra đời 25 tập thơ trong đó chủ yếu dành cho thiếu nhi Những tập thơ tiêu biểu và

đ ợc trao giải th ởng văn học gồm:

1.2.2 Thành tựu sáng tác thơ thiếu nhi của Phạm Hổ

Tiêu đề	Thơ viết cho thiếu nhi của Phạm Hổ
Tác giả	Phạm Văn Hải
Người hướng dẫn	PGS. TS. Vân Thanh
Trường học	Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội 2
Chuyên ngành	Giáo dục học
Thể loại	Luận văn thạc sĩ
Năm xuất bản	2008
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	50
Dung lượng	296,5 KB