TIÊU hóa NHI KHOA cơ sở

Mục tiêu• Nắm được đặc điểm hệ tiêu hóa trẻ em • Tiếp cận xử trí bệnh lý tiêu hóa thường gặp • Tiếp cận dinh dưỡng đối với trẻ... Đặc điểm hệ tiêu hóa trẻ em• Dễ bị nấm miệng • Chảy nước

TIÊU HÓA NHI KHOA CƠ SỞ

Mục tiêu

• Nắm được đặc điểm hệ tiêu hóa trẻ em

• Tiếp cận xử trí bệnh lý tiêu hóa thường gặp

• Tiếp cận dinh dưỡng đối với trẻ

Đặc điểm hệ tiêu hóa trẻ em

• Dễ bị nấm miệng

• Chảy nước bọt sinh lý vào tháng thứ 4-5

• Bắt đầu mọc răng từ tháng thứ 5-6

• Dạ dày trẻ em mới sinh hình tròn, nằm ngang đến 7 tuổi thì phát triển như người lớn

• Cơ thắt tâm vị yếu trong khi cơ thắt môn vị

phát triển nhanh gây “nôn trớ” sau ăn

Đặc điểm hệ tiêu hóa trẻ em

• 6 tháng đầu ruột dài gấp 6 chiều cao cơ thể,

manh tràng lại di động nên dễ gây lồng ruột

xoắn ruột Viêm ruột thừa rất khó chẩn đoán

• Sữa mẹ chứa β-lactose tốt cho hệ vi khuẩn có lợi ở ruột trẻ

• Phân su có từ tháng thứ 4 của bào thai và 98% thải ra trong 24h sau sinh

• Gan tụy phát triển chưa đầy đủ về mặt chức

năng

Dinh dưỡng trẻ em

• 2 phản xạ sản xuất sữa

mẹ “sinh sữa” “xuống

sữa”

• Sinh sữa do prolactin

Tiết về đêm, ngăn có thai

• Xuống sữa do oxytocin

Ngoài ra hỗ trợ tử cung

go

Sữa non

• Sản xuất từ tháng thứ 4 mang thai

• Chứa nhiều bạch cầu kháng thể interferon

• Tiết trong vòng 3 ngày đầu sau sinh

• Màu vàng như sữa trứng gà hơi đặc

dinh dưỡng sữa mẹ

• 67kcal/100ml không cao nhưng dễ hấp thu

• Chất béo 50% bột khoảng 40% và đạm 10%

• Protein trong sữa mẹ giúp trẻ tăng cân hợp lý

• Ngoài ra sữa mẹ còn có đủ khoáng chất và

protein

• Cho trẻ bú sớm và hoàn toàn trong 6 tháng đầu nên cho trẻ bú >12 tháng

Tiêu chảy ở trẻ em

• Tiêu chảy ở trẻ em được định nghĩa là đi cầu từ

3 lần trở lên trong một ngày với phân lỏng hoặc tóe nước

• Riêng đối với trẻ sơ sinh phải dựa trên việc đi

tiêu bình thường trước đỏ của trẻ

• Tiêu chảy cấp là tiêu chảy dưới 14 ngày, tiêu

chảy mạn là tiêu chảy từ 14 ngày trở lên Một

đợt tiêu chảy chấm dứt khi 2 ngày trẻ đi tiêu trở lại bình thường

Bệnh sinh

1 Tiêu chảy xuất tiết : thường do các

tác nhân tấn công niêm mạc ruột làm cho ruột tăng tiết dịch và giảm hấp thu.

2 Tiêu chảy tăng co bóp : tăng nhu

động ruột gây giảm hấp thu

3 Tiêu chảy thẩm thấu: ăn các chất giữ

nước và kém hấp thu.

Bệnh lý tiêu chảy trên lâm sàng là sự

phối hợp nhiều cơ chế bệnh sinh

Nguyên nhân

• Ở trẻ em nguyên nhân thường gặp là do nhiễm trùng

• Rota virus, tả, lỵ, Ecoli,…

• Ngoài ra nguyên nhân ít gặp là không dung nạp lactose, dị ứng đạm sữa bò, …

Tiếp cận bệnh nhi tiêu chảy

• Tiếp cận theo IMCI

• Luôn lưu ý các dấu hiệu nguy hiểm toàn thân

và xử trí cấp cứu

• Đánh giá : Mức độ mất nước và rối loạn điện giải, máu trong phân, thời gian tiêu chảy, suy dinh dưỡng và nhiễm khuẩn

Đánh giá mất nước

• Vật vã kích thích

• Mắt trũng

• Nếp véo da mất

chậm

• Uống háo hức

2/4 có mất nước

Phác đồ B

• Li bì khó đánh thức

• Mắt trũng

• Nếp véo da mất rất chậm

• Không uống được 2/4 mất nước nặng Phác đồ C

Phác đồ A (tiêu chảy không mất nước)

• Cho trẻ uống nhiều dịch hơn bình thường

<2 tuổi : 50-100ml sau mỗi lần đi cầu

>=2 tuổi : 100-200ml sau mỗi lần đi cầu

• Tiếp tục cho ăn : giảm số lượng tăng chất lượng chia nhiều bữa

• Bổ sung kẽm dưới 6 tháng 10mg trên 6 tháng

20mg

• Dặn bà mẹ đưa trẻ đến khám khi : ỉa nhiều nôn nhiều khát nhiều hoặc bỏ bú tăng sốt ỉa máu và không tốt hơn sau 2 ngày

Phác đồ B ( có mất nước )

• Bù Oresol đường uống trong 4h tại cơ sở y tế với số lượng bù = 75ml.cân nặng trẻ

• Cho uống từng thìa mỗi 1 – 2 phút

• Sau 4 h đánh giá lại để tiếp tục điều trị

• Vẫn tiếp tục cho ăn, uống kẽm như phác đồ A

Phác đồ C ( mất nước nặng )

• Truyền tĩnh mạch 100ml/kg trong 6h với trẻ

<12 tháng và 3 h với trẻ >= 12 tháng chia 3:7 lượng dịch và 1:5 thời gian

• Đánh giá lại sau 1-2 giờ để tính tốc độ truyền phù hợp

• Truyền xong đánh giá lại để thay đổi hoặc giữ phác đồ

Điều trị kháng sinh

• Khi : tiêu chảy phân máu, nghi ngờ tả có mất nước nặng, hoặc có bằng chứng nhiễm trùng

• Kháng sinh điều trị tả :azithromycin

• Kháng sinh điều trị lỵ: ciprofloxacin