SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN

Định nghĩa sức khoẻ sinh sản theo “ Sức khoẻ sinh sản là một tình trạng hài hoà về thể chất, tình thần và xã hội chứ không phải chi đơn thuần là không có bệnh tật hay tàn phế trong tất

giáo dục DS-SKSS VTN trong trường phổ

thông

Phần I

Những vấn đề cơ bản về sức khỏe sinh sản vị thành niên

phương pháp giảng dạy 8ứng dụng

trong giáo dục DS-SKSS VTN

Phần I Những vấn đề cơ bản về sức khỏe sinh sản vị thành niên

II Sức khoẻ sinh sản VTN.

1 Khái niệm

2 Những vấn đề thách thức về SKSS mà VTN phải đối đầu

Tuæi VÞ thµnh niªn

Khái niệm tổng quát

về vị thành niên

Thời kỳ VTN là giai đoạn phát triển chuyển

tiếp từ lứa tuổi ấu thơ đến tuổi trưởng thành, bao gồm cả giới nam và giới nữ

Về mặt sinh lý, VTN là giai đoạn đang lớn, dậy thì và có sự trưởng thành về tình dục

Về mặt tâm lý x hộiã , VTN là lứa tuổi có

những diễn biến nội tâm phức tạp, muốn được coi là người lớn, muốn tự khẳng định mình

Tuổi vị thành niên

Theo tổ chức y tế thế giới ( WHO):

Vị thành niên nằm trong độ tuổi từ 10 - 19 tuổi,

Một số nước trong khu vực:

Vị thành niên nằm trong độ tuổi từ 13 - 20 tuổi

Một số hội thảo về VTN ở Việt nam:

Vị thành niên nằm trong độ tuổi từ 12 - 19 tuổi

12 - 20 tuổi

C¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn

Søc kháe sinh s¶n

vÞ thµnh niªn?

Định nghĩa sức khoẻ sinh sản

theo

“ Sức khoẻ sinh sản là một tình trạng hài hoà

về thể chất, tình thần và xã hội chứ không phải chi đơn thuần là không có bệnh tật hay tàn phế trong tất cả các vấn đề liên quan đến tình dục và hệ thống sinh sản của con người, những chức năng và quá trình hoạt động của nó ”.

Hiểu chưa đầy đủ:

• Chỉ liên quan đến việc sinh đẻ,

• Chỉ liên quan đến phụ nữ,

• Chỉ liên quan tới bộ máy sinh sản ,

• Chỉ là KHHGĐ,

• Chỉ nói tới các biện pháp tránh thai.

Hiểu đầy đủ phải bao gồm :

- Hoạt động, chức năng của bộ máy sinh sản của cả nam và nữ không bị nhiễm trùng, ốm yếu, bất lực hoặc khiếm

khuyết,

 Không bị lệ thuộc, ép buộc, cưỡng bức trong hôn nhân, tình dục và sinh đẻ,

 Được tự do quyết định về hôn nhân, tình dục và sinh đẻ,

 Có trách nhiệm đối với xã hội về vấn đề sinh sản,

 Được quyền tiếp cận và được cung cấp thông tin, dịch vụ

Søc kháe sinh s¶n vÞ thµnh niªn

?

Søc kháe sinh s¶n vÞ thµnh niªn lµ nh÷ng

lÜnh vùc cña søc kháe sinh s¶n nh­ng ®­îc øng dông phï hîp cho løa tuæi vÞ thµnh

niªn

Những khó khăn về SKSS mà

VTN thường gặp

 Lo lắng băn khoăn trư

ớc những cảm xúc nảy sinh từ tình bạn khác giới

Những khó khăn về SKSS mà VTN thư

 Băn khoăn trước

câu hỏi: có ph“ ải

tình yêu luôn luôn

đi cùng với tình dục

không?”

Nh÷ng khã kh¨n vÒ SKSS mµ VTN th­

 Nguy c¬ bÞ x©m

h¹i t×nh dôc,

 Sự quan tâm của nhà trường, gia đình, x hội ã trong việc giáo dục, hỗ trợ cho VTN về SKSS còn hạn chế.

 Thiếu thông tin và dịch vụ về SKSS cho đối tư ợng VTN.

C¸c néi dung SKSS cÇn quan t©m

gi¸o dôc cho VTN

Những thái độ và hành vi về SKSS

mong muốn VTN hướng tới

Và Những thông điệp cần nhớ

Về sự phát triển sinh lý

Hành vi

 Cần lắng nghe trao đổi, chia sẻ với cha mẹ,

người lớn, bạn bè những băn khoăn lo lắng về

sự phát triển cơ thể.

Đ ến tuổi dậy thỡ các em cần chú ý vệ sinh thư

ờng xuyên cơ quan sinh dục.

Chủ động tỡm hiểu thông tin, kiến thức về sự phát triển tâm sinh lý, xúc cảm tỡnh dục, cách chăm sóc cơ thể tại Góc thân thiện, Trung tâm tư

vấn SKSS, CLB SKSS…

Thông điệp

Những biến đổi về cơ thể, sinh lý, tâm lý, tinh c ảm

ở tuổi VTN/TN là bỡnh thườ ng và đúng qui lu t ậ VTN/TN cần tự hào về sự phát triển đó.

 Khi bạn gái đ hành kinh và bạn trai đ xuất tinh, ã ã nếu quan hệ tỡnh dục không được bảo vệ dù chỉ một lần thỡ bạn gái có thể có thai ngoài ý muốn

Về sự phát triển tâm lý

Hành vi

 Cần trao đổi, chia sẻ với người lớn, cha mẹ, tư vấn viên

và bạn bè cùng trang lứa để hiểu biết đầy đủ sự phát triển tâm lý lứa tuổi dậy thì để không bị lúng túng, lo lắng và chủ động điều chỉnh cách ứng xử hợp lý.

 Tích cực tham gia các hoạt động tập thể, hoạt động xã hội là cách tốt nhất để tự khẳng định mình, là điều kiện

để làm người lớn một cách tốt nhất.

Thông điệp

 Khi bước vào tuổi dậy thì, do các hooc môn tăng nhanh dẫn đến những thay đổi nội tiết trong cơ thể chính là nguyên nhân dẫn đến những biến đổi về mặt tâm lý của chúng mình đây là hiện tượng bình thường ở tuổi vị thành niên, vì thế bạn đừng quá lo lắng.

 Bước vào tuổi dậy thì, các bạn muốn tự khẳng định mình, muốn được mọi người đối xử như người lớn;

  Rèn luyện và chia sẻ kỹ năng ứng xử có trách nhiệm với bạn khác giới tại Góc thân thiện, Trung tâm tư vấn SKSS, CLB SKSS…

 Tôn trọng và gìn giữ tình bạn khác giới, luôn tỉnh táo đừng để bản năng tự nhiên và ham muốn nhất thời chi phối hành động.

Thông điệp

 Sự hấp dẫn cuốn hút về ngoại hình, những rung động xúc cảm giữa nam và nữ ở tuổi chúng mình là tự nhiên, trong sáng và cần tôn trọng Nhưng để giữ gìn

được tình cảm trong sáng giữa tình bạn khác giới, phụ thuộc rất nhiều vào cách ứng xử có trách nhiệm đối với bản thân và người bạn của mình.

 Xây dựng được tình bạn khác giới tốt đẹp sẽ làm cho cuộc sống tinh thần thêm phong phú và ý nghĩa;

Tình bạn là thiêng liêng và cao quí nếu ta biết giữ gìn.

Về tình yêu, tình dục

Hành vi

 Trì hoãn quan hệ tình dục lần đầu

 Tránh và vượt qua nhưng tinh huống dẫn đến QHTD ngoài ý muốn

 Sử dụng bao cao su đúng cách khi có quan hệ tình dục.

 Có kỹ năng trao đổi/thương thuyết với bạn tình về tình dục an toàn,

 Chủ động đến Góc thân thiện, Trung tâm tư vấn dịch vụ và câu lạc bộ để nhận thông tin, kiến thức, kỹ nang, phương tiện phòng tránh thai.

Phòng tránh mang thai, phá thai

Hành vi

 Chủ động đến Góc thân thiện, Trung tâm tư vấn dịch vụ và câu lạc bộ để được cung cấp thông tin và tư vấn cách lựa chọn sử dụng BPTT phù hợp với VTN/TN/TN trẻ

 Biết thương thuyết với bạn tính sử dụng BCS khi quan hệ tinh dục

 Khi thấy chậm kinh , sau quan hệ tình dục không được bảo vệ cần đến ngay cơ sở ytế tin cậy để được tư vấn xét nghiệm và phá thai an toàn

 Khi lỡ mang thai cần chia sẻ với cha mẹ, người thân, bạn bè

 Cần phải báo ngay cho người lớn như cha mẹ, thày cô, anh chị, những người mình tin tưởng nhất để đư

ợc giúp đỡ khi bị xâm hại  

 Cần đến Góc thân thiện, Trung tâm tư vấn để được

hỗ trợ kỹ nang phòng tránh xâm hại tinh dục và nhận dịch vụ ytế

Thông điệp

 Hãy nhớ rằng, đối tượng lạm dụng họ có thể là người lớn, thậm chí cả những người mà ta thường tin tưởng yêu quí.

 Hãy nhớ rằng bạn không phải là người có lỗi khi bị xâm hại tình dục

 Tránh quan hệ tình dục sớm, biết từ chối đòi hỏi quan hệ tình dục của bạn tình, nếu không được biết thuyết phục sử dụng BCS đúng cách,

 Thực hành tốt các cham sóc dự phòng lây nhiễm khác như: dùng riêng chậu tắm, khan tắm, đồ lót và chung thuỷ một bạn tinh

 đi khám và chữa bệnh ở các cơ sở y tế tin cậy nếu nghi ngờ mắc bệnh LQđTD

Thông điệp

 Bệnh LTQđTD vô cùng nguy hiểm nó không chỉ ảnh hưởng đến sức khoẻ, khả năng sinh sản của cá nhân bạn, mà còn ảnh hư ởng đến kinh tế gia đình, sự phát triển của xã hội, tương lai nòi giống.

 Cách phòng tránh bệnh LQđTD tốt nhất là bạn cần tìm hiểu, tiếp cận với thông tin, kiến thức, kỹ năng sống và dịch vụ thích hợp để chủ động tự bảo vệ bản thân và bạn của mình.

Về phòng tránh nhiễm hiv/aids

Hành vi

 Chủ động tránh xa hút ma tuý,

 Khi cần tiêm chích nên dùng bơm kim tiêm 1 lần,

 Tránh quan hệ tình dục sớm, biết từ chối đòi hỏi quan hệ tình dục của bạn tình, nếu không được biết thuyết phục sử dụng BCS đúng cách,

 đến Góc thân thiện, Trung tâm tư vấn dịch vụ để chia sẻ các thông tin về HIV/aids, hành vi tình dục an toàn,

 Quan tâm, chia sẻ với những người bị nhiễm HIV/AIDS,

 Khi nghi ngờ bị nhiễm HIV/AIDS cần đến ngay cơ sở y tế, phũng tư vấn và xét nghiệm tự nguyện để xác định có nhiễm HIV/AIDS không? chủ động phòng lây nhiễm cho người thân.

Thông điệp

 Thiếu hiểu biết, tiêm chích, truyền máu không an toàn, quan hệ tình dục sớm và không an toàn là nguyên nhân

đưa các bạn đến với HIV/AIDS.

 Cách phòng tránh HIV/AIDS tốt nhất là hãy tìm hiểu, tiếp cận với thông tin, kiến thức, kỹ năng sống để chủ động tự

 Khi cha mẹ ép duyên cần chủ động t ỡ m đến người thân, đoàn thể để được giúp đỡ.

 Bạn sẽ có thể phải sinh con khi cơ thể chưa thật hoàn chỉnh, chưa trưởng thành về tâm lý, chưa đủ

điều kiện, kinh nghiệm và kỹ năng sống để chăm sóc, nuôi dạy con cái.

ý nghĩa của giáo dục SKSS trong nhà trường :

DS-Tổng số giáo viên và học sinh ở VN là 22.000.000, chiếm gần 1/3 số dân.

Mọi thanh thiếu niên đều có quyền tiếp nhận thông tin và quyền được GD về DS-SKSS.

Vị thành niên là thời kỳ tiếp cận phù hợp nhất đối với những vấn đề về chăm sóc SKSS; tác động vào nhóm tiềm năng quan trọng này nhằm giúp họ nâng cao nhận thức, thay đổi thái độ và hành vi về DS và chăm sóc SKSS và trở thành các tuyên truyền viên tích cực trong cộng đồng.

Đây là một bộ phận của học vấn phổ thông.

Trong chương trình giảng dạy các môn học bắt buộc của nhà trường phổ thông Việt Nam có nhiều khả năng để tích

Các việc đ làm ã

 Giai đoạn 1989 - 1992 : Các dự án thử nghiệm

 Giai đoạn 1994 - 1998 : Bắt đầu thể chế hoá bằng

việc ban hành Chương trình tích hợp GD DS với 5 chủ

đề cơ bản: Nhân khẩu học; Môi trường; Gia đình; Giới;

Dinh dưỡng

Vấn đề tồn tại: Nội dung GD DS quá thiên về DSPT,

chưa chú trọng tới SKSS như mục tiêu ưu tiên trong chư

ơng trình dân số quốc gia

 Giai đoạn 1998 đến nay : Xây dựng chương trình tích hợp giáo dục DS-SKSS trong chương trình giáo dục phổ thông mới được triển khai từ năm 2000 với tinh thần

nhấn mạnh SKSS VTN

- Xây dựng tài liệu

Quan điểm tích hợp

Chương trình dạy học chính thức ở phổ thông

Chương tích hợp GDDS - SKSS

Phương thức tích hợp

Mức độ I

Nội dung chủ yếu

của bài học hay

có liên quan trực

tiếp với nội dung

GDDS-SKSS (lồng ghép)

- Điạ lí; Sinh vật; Giáo dục công dân

- Hoạt động ngoài giờ lên lớp; Ngữ văn 1

Kết quả

Chương trình tích hợp nội dung giáo dục DS-SKSS trong chương trình giáo dục phổ thông đã xây dựng

Các thông điệp giáo dục DS-SKSS đã đưa vào SGK

các môn học có nội dung tích hợp Riêng khối THPT đã

đưa vào SGK mới lớp 10, 11 đang thử nghiệm, đang triển khai đưa vào SGK lớp 12

TàI liệu tập huấn giáo viên về nội dung và phương

pháp giảng dạy các nội dung tích hợp đã được biên

soạn và triển khai tập huấn cho giáo viên nồng cốt

Một số phương tiện trực quan hỗ trợ giảng dạy các chủ

đề nhạy cảm về SKSS đã được thiết kế (tranh, mô hình)

giáo dục DS-SKSS VTN trong nhà trường qua hoạt động ngoại khoá

Vì sao cần ngoại khoá về giáo dục SKSS VTN ?

Do giới hạn của chương trình chính khoá:

Nội dung chia cắt, phân tán

Giới hạn thời gian lên lớp và nội dung bài học

Học sinh ít có cơ hội tham gia

Quá trình Xây dựng tài liệu

Tiến hành khảo sát, điều tra về:

Sự trợ giúp của chuyên gia quốc tế

Lấy ý kiến thẩm định chuyên môn

Thử nghiệm tại 300 trường thuộc 11 tỉnh

Đánh giá kết quả thử nghiệm và phê chuẩn

Kết cấu tài liệu: gồm 3 phần

Phần I: Giới thiệu tài liệu

Đặt vấn đề

Những vấn đề ưu tiên

Những hình thức tổ chức ngoại khoá

Cơ hội và nguồn lực tổ chức

Mục tiêu của tài liệu

Giới thiệu cấu trúc tài liệu

Cách sử dụng tài liệu

Phần II : Giới thiệu các hoạt động ngoại khoá

về Giáo dục SKSS VTN trong nhà trường

Mỗi dạng hoạt động được thiết kế thành từng Modul là một khối kiến thức với nội dung trọn vẹn Tổng số 9 Modul

Kết cấu mỗi hoạt động được thiết kế gồm:

- Tên hoạt động

- Đối tượng tham gia, quy mô tổ chức hoạt động

- Người chủ trì tổ chức và cố vấn chuyên môn

- Thời gian, thời lượng và địa điểm tổ chức

- Mục tiêu cần đạt được sau khi tiến hành hoạt động

- Những thông điệp chính cần truyền tải trong hoạt động

- Công việc chuẩn bị trước khi tiến hành

- Diễn biến tiến trình hoạt động

- Phụ lục dành riêng cho hoạt động

•Một số hoạt động được thiết kế gồm khung lý thuyết và minh hoạ bằng một số kịch bản cụ thể

Phần III, Phụ lục: Câu hỏi, đáp án, các tình huống thảo luận và các tư liệu trên đĩa hình

Nội dung phụ lục bao gồm 2 phần:

Phần A: Ngân hàng câu hỏi, đáp án, tình huống thảo luận và các thông điệp cốt lõi về:

- Tuổi vị thành niên;

- Sự thay đổi sinh lý ở tuổi dạy thì;

- Sự thay đổi sinh lý ở tuổi dạy thì;

Phần B: Các băng đĩa hình minh hoạ, gồm 14 phim

-Hành trình tuổi vị thành niên

-Luôn luôn lớn lên, luôn luôn thay đổi

-ĐIều gì xảy ra với tôI

-Cởu là tớ, tớ là cậu

-Mình từ đâu ra nhỉ

-Xin h y giữ gìn cho nhauã

-Lỗi lo âu của Linh

-Tiếng nói VTN và TN về SKSS ở Việt Nam

-Những con đường sống

-Những thiên thần bé nhỏ

-Những cô gáI tuổi VTN những tiếng kêu không nghe thấy

-Chuyến ra đI không quay trở lại của Moni

-RAKHEE và MAUSSEE

- Các câu hỏi và hướng dẫn thảo Luận sau khi xem phim

tổ chức các hoạt động ngoại khoá

về giáo dục DS-SKSS VTN trong các trường phổ thông

MODUL-1: Các hoạt động thường xuyên về giáo dục

SKSS VTN trong nhà trường 1- Xây dựng phòng truyền thông về DS-SKSS

Mục đích: cung cấp thông tin, tư liệu; là nơi sinh hoạt CLB; Chuẩn bị hoạt động của hòm thư

Đối tượng: Học sinh và giáo viên toàn trườngPhụ trách: Cán bộ Đoàn, BCN câu lạc bộ

Cố vấn: Ban GH, GV Chủ nhiệm; Cán bộ thư viện

Địa điểm: Phòng riêng hoặc chung với phòng Ytế, Thư viện, VP Đoàn trường

Chuẩn bị: Sách báo, tạp chí, tranh; Băng hình; Các phương tiện trực quan; TIVI, đầu VIDEO chú

ý khai thác tư liệu tại địa phương

1- Xây dựng phòng truyền thông về DS-SKSS

Trang trí: Hấp dẫn, tự nhiên, có tính độc lập, thay

đổi cách bố trí để tạo cảm giác mới, hấp dẫn

Khai trương: Nên tổ chức nhân dịp các ngày lễ hội, Kết hợp tổ chức văn nghệ để thu hút học sinh

Vận hành: Không nên giao cho một nhóm cố định, nên phân công lịch trực cho tất cả các lớp trong toàn trường để các HS thay phiên nhau trực

Nhiệm vụ nhóm trực: Sắp xếp tư liệu, hướng dẫn, thu thập thông tin và chuẩn bị các nội dung cho bảng tin hoặc buổi phát thanh của trường

2- Câu lạc bộ tự quản của học sinh

Giới thiệu: Là hình thức sinh hoạt tập thể về SKSS VTN, nhưng không nên lấy tên gọi quá nhậy cảm

Đối tượng tổ chức: Cấp trường và CLB của từng lớpChủ trì: BCN câu lạc bộ, Cán bộ Đoàn

Cố vấn: GV CN, GV Sinh, GDCD; Cán bộ DS-Ytế

Hoạt động hàng ngày: Phối hợp với hoạt động của phòng TT và Hộp thư tư vấn

Hoạt động định kỳ theo các chủ đề: Mời báo cáo viên hoặc tổ chức xem phim, thảo luận nhóm

3- Hòm thư và bảng tin tư vấn

Giới thiệu: Là hình thức hỏi-đáp gián tiếp

Đối tượng: Học sinh toàn trường

Chủ trì: BCN câu lạc bộ, Cán bộ Đoàn

Cố vấn: GV Sinh, GDCD; Cán bộ DS-Ytế

Chuẩn bị: Hòm thư dễ bỏ thư; nơi đặt hòm thư; Bảng thông tin kết quả trả lời thư

Thông báo: về Địa điểmthư; Cách viết thư, Các vấn

đề có thể hỏi, Nơi thông báo kết quả trả lời

Vận hành: Phân loại thư; Thông tin kết quả; Xử lý tình huống phát sinh (Câu hỏi mồi, Yêu cầu đọc thông báo trên bảng tin )

4- Tư vấn trực tiếp

Giới thiệu: Là hình thức hỏi-đáp cá nhân trực tiếp

Đối tượng: Học sinh toàn trường

Chủ trì: GV được phân cộng, CB tư vấn: Dễ gần gũi HS,

được HS tin tưởng; Biết cách lắng nghe, yêu thích công tác x ãhội, có thời gian; Càn được huấn luyện về kỹ năng tư vấn

Địa điểm: Phòng GV, Phòng Ytế, Thư viện, Nhà riêng Trang trí tạo không khí thân mật, gần gũi

Phương thức: Tư vấn trực tiếp và qua bạn bè

Tiến hành tư vấn: Thực hiện các kỹ năng: Đón tiếp; Làm quen tạo niềm tin; Gợi mở; Lắng nghe; Kết thúc và giúp đỡ tiếp